Skip to main content
Internet Archive's 25th Anniversary Logo

Full text of "Inscriptiones latinae selectae"

See other formats


PRAEFATIO. 



Guilelmus HeDzen postquam magnam aetatis partem in describendis 
et recensendis inscriptionibus antiquis urbis Romae consumpsit, tandem 
aliquando absoluta hac opera saeculis profutura et editis Corporis inscrip- 
tionum Latinanim urbis Romae partibus duabus (a. 1876. 1882), ad aliam 
rem se convertit, et ipsam non exiguae, ut sperabat, utilitatis futuram: 
syllogen inscriptionum selectarum, quam ante multos annos I. C. Orellius 
duobus voluminibus ediderat et cui ipse Henzenus adulescens tertium 
volumen addiderat, a fundamentis constituit reficere. Videbat enim, neque 
ipsam syllogen Orellianam Henzenianam amplius sufficere, multis inscriptioni- 
bus plenius vel rectius lectis, multis etiam novis inscriptionibus repertis, 
neque iam suffecturam esse propter easdem causas syllogen eam quam 
anno 1873 Gustavus Wilmanns ediderat, similem eam Oreiiianae Henze- 
nianae, sed aliquanto minoris moduli, quippe quae ab auctore adulescenti- 
bus potissimum destinata esset qui studiis antiquitatis operam dare in- 
ciperent. Et vivo quidem Wilmannsio, Henzenum puto ei auctorem fuisse 
futurum, ut ipse ex integro syllogen conderet quae locum illarum duarum 
impleret, neque Wilmannsium ei consilio defuturum; sed cum Wilmannsium, 
post duo itinera Africana, quae Corporis inscriptionum Lalinarum causa 
susceperat, in ipso flore aetatis sors iniqua abripuisset, Henzenus hanc rem 
ad se spectare arbitratus est. Coepit igitur Henzenus, novae syllogae 
condendae causa, inscriptiones ex Corporis inscriptionum Latinarum volu- 
minibus tam editis quam editioni paratis exscribere et in schedulas referre; 
sed antequam hunc excerpendi laborem absolveret et ad digerendas has schedas 
et adnotandas accederet, ipse quoque morte abreptus est d. 27 Jan. 1887. 
— Cum quaereretur qui opus ab Henzeno inchoatum perficeret, con- 
sensu amicorum cum quibus vivus Henzenus consiha communicare con- 
ueverat, eorumque, quibus moricns rts suas reliquerat, ego hanc rem 
sVtcepi. Et usus quidem sum in ea re schedis Henzeni, sed ita ut 
/ftev^rem vel demerem quae mihi addenda demendave videhantur, adno- 
TV»V^^*^m autem omnem de meo adiicerem, ordinem denique instituerem 
li e re esse videbatur. Cum autem inscriptiones collectas non 



IV Praefatio. 

minus duo volumina impleturas esse viderem, praeterea integrum volumen 
indicibus reservandum esset, horum trium voluminum primum iam nunc 
emittere placuit. 

De consilio operis, quod secuturus erat Henzen, et quod ego secutus 
sum, nonnuUa videntur monenda. Seligere volui, et in pauca volumina 
redactas proponere, ex ingenti inscriptionum Latinarum numero eas quae 
res scitu maxime dignas continerent, aliqua ratione habita etiam earum 
quae propter sermonem memorabiles essent, nuUa earum, quae scripturae 
tantum genere excellerent; scripturae enim diversitates sine iustis imagini- 
bus repraesentari nequeunt. Destinavi hbrum viris doctis qui res Romanas 
curant, paucos enim esse inter hos puto qui integra Corporis inscriptionum 
Latinarum volumina domi habeant; simul autem eis qui inscriptiones 
nondum attigerunt aditum ad haec studia facihorem reddere volui, idque 
tribus rebus, ordine, quem ita institui, ut inscriptiones se invicem illu- 
strarent; adnotatione, qua modo difficihora vel obscura exphcare sludui, 
saepius legentes relegavi ad nota compendia historiae antiquitatumque 
Romanarum; denique scripturae genere. Typos enim eos adhibui quibus 
in veterum auctorum scriptis edendis iam dudum utimur, item cola eodem 
modo qui in ilhs obtinuit distinxi. Corporis inscriptionum editores, cum '■< 
inscriptionum antiquarum, in his multarum fractarum, et ita fractarum, j 
ut non raro dimidiatae htterae extent, exempla sibi tradita ad posteros 
propagare volunt, antiquae scripturae ductus quantuni fieri potuit imitari 
debuerunt; mihi utihtati et commoditati lectorum servire hcuit. — In indici- 
bus conficiendis indices Corporis inscriptionum Latinarum pro normaeiunt. 

Longe aha autem mea fuit condicio quam eorum qui ante me simiha 
opera condiderunt. Mihi via fuit expedita, iUis lubrica et plena obstacu- 
lorum. Imprimis OreUio conflictandum erat cum variis difficuUatibus. Ipse 
paucas inscriptiones viderat, neque tum assueverant viri docti, si paucos 
exceperis, inscriptionibus tractandis; sed res ei erat cum muUis mihbus 
inscriptionum relatis in corpora Gruteri, Gudii, Reinesii, Muratorii, aliorum 
ex fontibus turbidis vel ignotis, item cum inscriptionibus relatis in omnis 
generis Ephemeridas ab auctoribus de quorum fide vel peritia nuUus erat 
testis; ita ut mirum sit, non saepius OreUium in iudicio de sinceritate 
inscriptionum lapsum esse. Ahquanto facUior res facta erat Henzeno; 
iam enim ipse coeperat in museis urbis Romae inscriptiones, iam Rossius 
coeperat in bibhothecis urbis Romae codices epigraphicos perlustrare; 
iam una cum ipso et Rossio Mommsenus se accingebat ad Corpus in- 
scriptionum Latinarum condendum. Hodie, Corpore inscriptionum LatiV 
narum paene ad finem perducto, supplementis etiam sine raora parat/ 
iam eo perventum est, ut de inscriptionibus olim descriptis sed po/ 
deperditis vix umquam dubitari possit, a quo vel certe a cuius gf 
vel indolis auctore descriptae sint; earum autem quae extant apc 



Praefatio. V 

habeamus a viris peritis confecta, vel etiam ectypa instar archetyporum. 
Cum totus igitur pendeat hic liber ex Corpore inscriptionum Latinarum, 
apparet quicquid in eo continetur, quodammodo deberi Academiae Regiae 
Borussicae, quae iam per multos annos inscriptionum antiquarum per 
totum orbem patrocinium sustinet, deberi Mommseno et sociis eius, quos 
sibi cooptavit in Corpore inscriptionum Latinarum perficiendo. A propriis 
Mommseni meritis enumerandis propter plures causas abstineo; sufficit 
gratias egisse et ipsi et reUquis Corporis inscriptionum Latinarum edi- 
toribus, amicis meis, qui cum omnes prompta voluntate me adiuverint, 
Cbristianus Huelsen Romae constitutus nonnuUarum rerum quae longe 
ab ItaHa degentem fugere possint admonuit et monumenta nonnuUa recens 
reperta mecum communicavit. 

Scr. Berolini mense Sept. MDCCCLXXXXIL 

H. Dessan. 



.s, 
siea 
^neris 



SYMMABIVM 

VOL. I. 



! Caput I. pag. 

Monumenta historica liberae rei publicae 1 

Caput 11. 
Tituli imperatorum domusque imperatoriae 22 

Caput m. 

Tituli regum et principum nationum exterarum 188 

Caput IIII. 
ntnli virorum et mulienim ordinis senatorii 194 

Caput V. 
Tituli virorum dignitatis equestria 293 

Caput VI. 
Tiluli procuratorum et ministrorum domus Augnstae condicionis libertinae 
et servilis 325 

Caput vn. 

Tituli apparitorum et servorum publicorum 372 

Caput VIII. 
Tituli nonnulli ius civitatis illustrantes 387 

Caput IX. 
Tituli militares 389 

Caput X. 

Tituli virorum nonnullorum in litteris clarorum 568 

I 



Corrigendum. 
P. 229 n. 1050 v. 5 pro III Scythicae scr. IIU Scythicae. 



CAPVT I. 

MONYMENTA HISTORICA LIBEEAE EEI 
PYBLICAE. 



Scipionum elo^a. 

1 [I. Corneltjo Cn. f. Scipio 

I I I I 1 1 I i I I I ! I I 11 1 1 I l I 1 I I 

Cornelius Lucius Scipio Barbatus, 
Gnaivod patre | prognatus, fortis vir sapiensque, 
quoius forma virtutei parisuma | fuit; 
consol, censor, aidilis quei fuit apud vos; 
5 Taurasia Cisauna | Samnio cepit, 
subigit omne Loucanam opsidesque abdoucit. 
Romae extra portam Capenam a sinistra viae Appiae (sed intra moenia 
urbis hodiema), quo loco monumentum Scipionum fuisse indicant Cic. Tusc. i, 7, 45, 
Liv. 38,36, Hieronymus chr. 0.1849 (ef. Mo. Ip.i1), sarcophagus ex lapide Albano 
(peperino) rep. a. 1780 et in museum raticanum translatus (I 29.50. fl 12S4S: 
Ritschl tab. XXXFIl). JSomen defuncti (v. 1) scriptum est in sarcophagi operculo 
litteris rubro colore pictis, non incisis, carmen legitur in antica sarcophagi litteri* 
incisis. Principium carminis periit nescio quo tempore excisum. Versus sunt Sa- 
turnii, in ipso lapide lineolis transversis discreti (nisi quod deest lineola post primum 
Satumium) ; ad artis normam constituere eos conati sunt Ritschl Priscae Lat. mon. 
enarr. p. 32 et Buecheler ind. schol. Bonn. 1876 aest. p. 7. — L. Cornelius Cn. f. Scipio 
(Barbati nomen legitur tantum in hoc carmine et N.5) consulfuit a.4S6, censor videtur 
fuisse a. 46i (fast. Cap.). De rebus ab eo in consulatu gestis dicersa ab hoc elogio 
narrat Livius 10, 12,5. Taurasiae in Samnio mentio est ap. Liv. 40, 58, Cisauna ignota. 
Samnio videtur esse casus sextus. Omnem Loucanam, intellege terram (Woelfflin 
'•ue de philol. 1890 p. 122). — Carmen hoc ctan multo minus vetustas declina- 
num formas habere videatur quam carmen incisum in sarcophago filii huius 
irbati N. 3, litteris quoque incisum sit minus rudibus, Ritschelius mus. Rhen. 1834 
u/. 9 seq. = opusc. 4 p. 222 seq. inde collegit, hoc carmen non statim post mortem 
\Barbati, sed post filii demum mortem compositum esse. (Utrumque carmen post 
^Hannibalicum demum bellum facturn et lapidi incisum esse coniecit fFoelfflin l. e. 
122). — 1) Erasi sunt verticulus primus et alterius duodecim fere litterae (in 
'iuius principio ces. litteras agnovit Uuelsen ap. ff^oelfflin L c). 

Dkssjlv, Inscriptiones Latinae. 1 



2 Caput I. 

3 L. Cornelio L. f. Scipio [ aidiles, coso), cesor. 

Romae rep. una cum N. 4 , nunc in museo Vaticano lapis litteris miniatis, 
non incisis (I 51. VI 4286; Ritschl tab. XXXFIIId). 

3 Honc oino ploirume cosentiont* R[owat''J 
duonoro optumo fuise viro^ 

Luciom Scipione. Filios* Barbati, 
consol, censor, aidilis hic fuet a[pM(i! vos\. 
5 Hec cepit Corsica Aleriaque urbe', 
dedet Tempestatebus aide mereto® 

Romae rep. eodem loco quo N. 2, sed multo ante (anno 4614), nunc in aedi- 
bus Barberinorum, tabula ex lapide Albano (1 52, F1 1287 ; Ritschl tab. XXXFIIl). 

— Carmen ita scriptum est ut singuli versus Satumii etiam in lapide singulos oceu- 
pent versus. Numeros constituere conati sunt Ritschl mus, Rhen. 9 p.6 seq. = opusc. 4 
p. 245 seq., Buecheler ind. schol. Bonn. 4876 aest. p. 6, ffoelfflin revue de phil. 4890 
p. 443. — L. Cornelius L, Barbati f, Scipio consul a, 493 Corsicam cepit Aleriamque 
diruit, de Sardis Corsis Poenis triumphavit (Zonar. 8, 44 ; Flor. 4, 48, 46; fast. Capit. 
triumph., al, cf. Mo. C. I p.48), censor fuit a. 496 (fast. Cap.). — 1) Similiter 
''unum hunc plurimae consentiunt gentes populi primarium fuisse virum^ habebat 
carmen incisum in sepulcro A. Atilii Calatini consulis a. 496. 300 (Cic. Cat. mai. 47, 64 
cf. de fin. 2, 53, 446). — 2) Bomani vel Romane suppleverunt Grotefendius et Momm- 
senus, Romae vel Romai Sirmondus et Ritschelius. — 3) Post viro svpplevit viroro 
Ritschelius (praeeunte Grotefendio) metri causa, sed refragante lapide, qui spatium 
vaeuum illo loco praebet; versum ita ut traditus est tuentur Buecheler et /Foelfflin. 

— 4) fiiiom flagitat Woelfflin, iungens cum eis quae praecedunt — 5) pugnandod 
addidit Ritschl opusc. 4 p. 243, clasid Buecheler, qui versum eiiam sine additamento 
defendi posse putat (ita etiam fFoelfflin p. 443). — 6) Fersum ita ut traditus est 
tuetur fFoelfflin, mereto lubenter Grotefend, meretod votam Ritschl opusc. 4 p. 2/7. 
Aedem Tempestatium a Scipione votam memorat etiam Ovid. fast. 6, 195. 

4 Quei apice insigne Dial[?s ^jaminis gesistei, | 
mors perfe[crt] tua ut essent omnia | brevia, 
honos fama virtusque [ gloria atque ingenium, 
quibus sei | in longa Hcu[jjset tibe ulier vita j, 

5 facile facteis superases gloriam j maiorum. 
quare lubens te in gremiu, | Scipio, recip[t]t 
terra, Publi, [ prognatum Publio, Corneli. 
Romae rep. una cum N. 4, tabulae quae olim e/fecerunt frontem sarcophagi, 
nune in museo Faticano (I 55. FI 4288; Ritschl tab, XXXIXf), — Be carmine^ 
egit Buecheler ind. schol, Bonn. 4876 aest. p. 8. — P. Cornelius P. f. Scipio, flame 
Dialis , iuvenis defunctus, alibi non memoratur (a nonnullis putatur esse filiv 
Africani maioris memoratus a Cic. Cato mai. 44, 53, de off. 4, 55, 424, Brut. 19, ! 
Fell. 4, 40). 

5 L. Corneli. L. f. P. [n.J | Scipio, quaist., ( tr. mil., annos | gnatus 
XXXHI I mortuos. Pater | regem Antioco | subegit. 

Romae rep. in sepulcro Scipionum , tabula ex sarcophago topkaceo (I 56 



Monumenta historica liberae rei publicae. 3 

VI it90; Ritichl tab. XLg). — Videtur esse L. Scipio quaettor a. SS7 memorahis 
a Livio iS, 44. 



Cn. Cornelius Cn. f. 
II» III 

pr., aid. cur., q.. 



Scipio Hispanus' 
tr. mil. II, Xvir sl. iudik., 
Xvir sacr. fac. 
avi. 



Virtules generis mieis moribus accumul 
progeniem^ genui, facta patris petiei. 
Maiorum optenui laudem, ut sibei me ess e creatum 
laetentur; stirpem nobilitavit hon or. 
Romae, eodem loco quo N. 4 repertae tabulae tres ex lapide Albano (I 58. 
VI 4295; Ritschl tab. XLIIlJ. — 1) Videtur esse Cn. Comelius cognomento Hispa- 
nus, missus a. 60o ad arma a Carthngi^iiensibus accipienda (Appian. Lib. 80), in 
tribunatu scilicet alterutro aut in quaestura, praetor peregrinus a. 613 (Val. 
Max. I, 5, 5, ubi appellatur Hispalus). — 2) Numeri sunt, quibus tabulae distingue- 
bantur. — 3) In lapide post progeniem extat hasta, quam coniungens cum littera 
praecedente Mommsenus legit progenie mi (i. e. progeniem milii) genui, prius voca- 
bulum accipiens pro dactylo; contradicit Ritschl opusc. 4 p,S59. 

7 L. Cornelius Cn. f. Cn. n. Scipio. 
Magna sapientia | multasque virtutes 
aetate quom parva | posidet hoc saxsum. 
Quoiei vita defecit, non | honos, honore.* 

Is hic situs, quei nunquam ( victus est virtutei. 
Annos gnatus XX is | L.eis^ mandatus: 
ne quairatis honore | quei minus sit mandatus. 
Romae rep. in sepulcro Scipionum, tabula sarcophago apta (I 54. VI 1289; 
Ritschl tab. XLI). — Carmen tractavit Ruecheler ind. lect. Ronn. 1876 aest. p. 9. — 
E. Q. Viseontius retlulit ad fratrem minorem Cn. Cornelii Scipionis Hispani N. 6; 
sed res plane incerta. — 1) Casus quartus; vita, non honesta indoles, defuit de- 
'^uncto ad honorem capessendum ; lusit poeta in ambigua significatione vocabuK 
• onoris (Mo.). — 2) l[oc]eis supplevit Mo. (intellegens de sepulchro), d[iv]eis (nam 
primum elementum posse superesse ex d fracta) Buecheler. 

8 ..[Co]rneiius L. f. L. n. 

[S^ctjpio Asiagenus 
Comatus annoru. 
gnatus XVI 
Romae rep. ibi ubiN.lseq. (156. V1 1291 ; RiUchl tab. XLh). — Scipio hic 
defunctus adulescens non fuit filius eius qui primus ex Asia eognominatus est 
(i)bstal enim praenomen avi), potest fuisse eius nepos. 

^9 s 

I [5«]pionem 

I [^<]oad veixei. 

Romae rep. ibi ubi N. 1 seq., fragmenlum sarcophagi (I 57. VI 1292; Ritscld 
ib. XLj). Cf. Buecheler ind. lect. Bonn 1S76 aest, p.9. 



4 Caput I. 

10 [P]aulla Cornelia Cn. f. Hispalli. 

Romae rep. ibi ubi N. 4 seq., sartophagus (1 59. FI 1294; Ritsehl tab. XXXFIIc). 
— Videtur esse aetatis aUquanto recentioris quam qui praeeedunt. 



11 Hercolei | sacrom | M. Minuci. C. f. ] dictator vovl|it'. (In latere) 
U.I.XXVF. 

Prope Romam rep. ad viam Tiburtinam, basis ex lapide Albano (1 1305. VI 284; 
Ritschl suppl. I). Ad M. Minucium Q. Fabii dictatoris a. S56 magistrum equitum, 
deinde collegam rettuUt Mommsenus. — 1) Litterae it porrectae in latiis basis. — 
2) His notis fortasse significatur locus arae adsignatiis, 

13 M. Claudius M. f. | consol | Hinnad cepit. 

Romae rep. in Esquilino ad S. Petri in vincuUs, basis lapidis Albani (I 350. 
VI 4281 descripsit Fulvius Ursinus). — Sustinuit signum a M. MarceUo ex Henna 
urbe a. 345 ablatum. 

13 Martei | M. Claudius M. f. | consol dedit. 

Romae rep. ad portam Capenam (I 351. VI 474; Ritschl tab. La). 

14 [I. Quinctius L. f. lejucado' cepit, | \eidem conso\\ dedit, 
Praeneste, frustulum lapidis Tiburtini (XIV 2953). — 1) Supplevit Stevenson ; 

Leucado dictum pro Leucade ; cepit Leucadem L. Quinclius Flamininus, T. Flaminini 
fratris legatus, a. 337 (Liv. 55, 47) ; idem consul fuit a. 362. 

15 L. Aimilius L. f. inpeirator decreivit, | utei quei Hastensium ser- 
vei I in turri Lascutana habitarent, | leiberei essent; agrum oppidumqu., | 
quod ea tempestate posedisent, | item possidere habereque | iousit, dum 
poplus senatusque | Romanus vellet. Act. in castreis | a. d. XH k. Febr. 

Tabula ahenea rep. in Hispania a Gadibus orientem versus prope vicum Alcald 
de los Gazules, ubi videtur fuisse Lascuta memorata a PUnio 5, 1, 43, nunc Parisiis 
(II 3044). — L. AemiUus L. f. imperator PauUus est, qui aUero consulatu (a. 386) 
Persen devicit; is praetor a. 365 Hispaniae uUeriori praefuit usque ad aestatem 
a. 363 (Liv. 53, 24, 6. 56, 2,6. 57, 2, 44. c. 46, 7). Egit de hoc decreto Mo. Herm. 
5, 263 seq., Staatsr. III p. XVII not. 

16 M. Folvius M. f. I Ser. n. Nobilior | cos.* Ambracia | cepit. 
Romae rep. ibi fere ubi fuit aedes Herculis Musarum, basis lapidis Albani 

(VI 4507). — 1) Consul a. 363 Ambraciam cepit, triumphavit de AetoUs a. 367. — 
Titulus pertinuit ad unum ex signis a Fulvio Ambracia Romam translatis, et dedi- 
catis in aede HercuUs Musarum (PUn. h. n. 53, 56, 66; Cic. pro Arch. 44,27; Eume- 
nius pro rest. schoUs 7). 



17 M. Fulvius M. f. I Ser. n. cos. | Aetolia cepit. 

TuscuU, basis lapidis Albani (1354. XIV 2601 ; Ritschl tab. XLVIlIe. LXIXe^ 
Stetit sub signo a Fulvio dedicato TuscuU, unde oriunda erat gens Fulvia. Cett^ 
rum basis videtur esse inscripta non Fulvii temporibus, sed muUo postea. 



Monumenta historica liberae rei publicae. 5 

Senatus consultum de Bacchanalibns. 

18 [(?.] Marciiis L. f., S(p). Postumius L. f. cos. senatum consoluerunt 
n(onis) Octob. apud aedem | Duelonai, Sc(nbendo) arf(uerunt) M. Clau- 
di(us) M. f., L. Valeri(us) P. f., Q. Minuci(us) C. f. 

De Bacanalibus, quei foideratei | esent, ita exdeicendum censuere: 

*^Neiquis eorum [BjacanaP habuise velet; sei ques | esent, quei sibei 
deicerent necesus ese Bacanal habere, eeis utei ad pr. urbanum | Romam 
venirent, deque eeis rebus, ubei eorum v[e]r[6]a^ audita esent, utei 5 
senatus | noster decerneret, dum ne minus senatorbus C adesent [quom e]a 
res cosoleretnr. | Bacas vir nequis adiese velet ceivis Romanus neve no- 
minus Latini ncve socium | quisquam, nisei pr. urbanum adiesent, isque 
[d]e senatuos sententiad, dum ne | minus senatoribus C adesent quom 
ea res cosoleretur, iousiset.^ Ce[n]suere. | 

Sacerdos nequis vir eset; magister neque vir neque mulier quis- 10 
quam eset; | neve pecuniam quisquara eorum comoine[m A]abuise ve[/]et; 
neve magistratum, | neve pro magistratu[d],'' neque virum \neque mMZ]ie- 
rem quiquam fecise velet; | neve post hac inter sed conioura[se nev]e 
comvovise neve conspondise ( neve conpromesise velet, neve quisquam 
fidem inter sed dedise velet. | Sacra in [o]quoltod' ne quisquam fecise velet; 15 
neve in pophcod neve in j preivatod neve extrad urbem sacra quisquam 
fecise velet, nisei | pr. urbanum adieset, isque de senatuos sententiad, 
dum ne minus | senatoribus C adesent quom ea res cosoleretur, iousiset.' 
Censuere. | 

Homines plous V oinvorsei virei atque mulieres sacra ne quisquam | 
fecise velet, neve inter ibei virei plous duobus, mulieribus^ plous tribus | 20 
arfuise velent, nisei de pr. urbani senatuosque sententiad, utei suprad | 
scriptum est.' 

Haice utei in coventionid exdeicatis ne minus trinum | noundinum, 
senatuosque sententiam utei scientes esetis, — eorum ] sententia ila fuit: 
'sei ques esent, quei arvorsum ead fecisent, quam suprad | scriptum est, 25 
eeis rem caputalem faciendam censuere' — atque utei | hoce in taboiam 
ahenam inceideretis, ita senatus aiquom censuit, [ uteique eam figier iou- 
beatis, ubei facihimed gnoscier potisit; atque [ utei ea Bacanaha, sei qua 
sunt, exstrad quam sei quid ibei sacri est, \ ita utei suprad scriptum est, 
in diebus X, quibus vobeis tabelai datai | erunt, faciatis utei dismota 30 
sient. In agro Teurano.* 

Tabula ahenea rep. in vico Calabriae Tiriolo, nunc f^indobonae (Ritsehl 
tab.XVlII; 1196 cf.XIOi). — A.868 de Bacchanalibus sacrisque noctumis quaeri 



1) sacanal, 2) utra, 3) iousisent, 4) magistratuo, 5) aquoltod, 6) iousisent aes. 
7) Scr. niulieres. — 8) Haec tria verba Htteris maioribus adiecta. 



6 Caput I. 

et de ea re edicta per totam Italiam mitti a consulibus censuit senatus, teste Livio 
39, 44 cf. Cic. de leg. 2, iS, 57. In hac tabula habemus tabellas (cf. v. 29) sive epi- 
stulam de ea re datas ad magistratus, ut videtur, vici alicuius agri Teurani (cf. 
V. 50), cum praemissa parte senatus consulti. 



Senatus consultum de Tiburtibus. 

19 L. Cornelius Cn. f. pr. sen. cons. a. d. III nonas Maias sub aede 
Kastorus. | Scr. adf. A. Manlius A. f., Sex. lulius . . . , L. Postumius S. f. [ 

Quod Teiburtes v(erba) f(ecistis) quibusque de rebus vos purgavistis, 
ea senatus | animum advortit ita ulei aequom fuit — nosque ea ita audi- 
5 veramus | ut vos deixsistis vobeis nontiata esse — : ea nos animum nostrum j 
non indoucebamus ita facta esse, propterea quod scibamus, 1 ea vos merito 
nostro facere non potuisse, neque vos dignos esse | quei ea faceretis, ne- 
que id vobeis neque rei poplicae vostrae | oitile esse facere; et postquam 
vostra verba senatus audivit, | tanto magis animum nostrum indoucimus 
10 (ita utei ante | arbitrabamur), de eieis rebus af vobeis peccatum non 
esse. I Quonque de eieis rebus senatuei purgati estis, credimus, vosque | 
animum vostrum indoucere oportet, item vos populo | Romano purga- 
tos fore. 

Tibure rep. tabula ahenea, nunc latet (I 107. Xlf^ 5S8i). Ftdetur esse sae- 
euli u. c. sexti exeuntis; L. Comelius Cn. f. praetor fortasse is qui consul fuit 
a. S98 (cf. XIF l. c). Hic quogue non habemus integrum senatusconsultum , sed 
principium cum responso dato Tiburtiriis. Tiburtinos eo tempore Romanis suspeclos 
fuisse et apud senatum legatione 7nissa se purgavisse, aUbi non traditur. 



Tituli Mummiani. 

30 L. Mummi L. f. cos. 

Duct. I auspicio imperioque | eius Achaia capt., 

Corinto | deleto Romam redieit | triumphans. 

Ob hasce ] res bene gestas quod | in bello voverat, | 

hanc aedem et signu | Herculis Victoris | 
imperator dedicat. 
Romae, tabula lapidis Tiburtini rep. in monte Caelio anno 1786, nunc in museo 
Vaticano (I SH. FI 554 ,• Ritschl tab. LI). — L. Mummius cos. fuit a. 608, triumpha- 
vit a. 609. — Fersus, quos Saturnios esse perspexit Marinius, ordinaverunt Ritschelius 
opusc. 4, 84 et paullo aliter Buecheler ind. schol. Bonn. 4876 aest. p, S n.2. — Huius 
similes tabulas a triumphatoribus in aedibus sacris fixas memorant Atilius Forlu- 
natianus (ap. Keil Gramm. Lat. 6 p. 295) et Liv. 40, S2. 41, 28. — De aede sive 
aedicula Herculis a Mummio dedicata cf. Jordan Herm. vol. 44 p. 372. 

31 ... cos. Achaea capta. 

In agro Curium Sabinorujn (IX 4966 ad fidem unius auctoris saec. XFI). 



Monumenta bistorica liberae rei publicae. 7 

31* L. Mummius cos. [ vico. 

Monteleone in Sabinis, ubi fuit Trebula Mutuesca, duae baset eisdem verbis 
inseriptae (I S43. IX 4882. Tomastetti Bull. com. 1890 p. 109). 

31* L. Mumius | cos. ded. N.' 

Nursiae (I 544. IX 4340, semel descripta). — 1) ISursinis. 

31*^ L. Muramius | cos. p. P.* 

Parmae (1 543. X1 1031 ; Ritschl tab. LIFd). — 1) populo Parmensi. Ceterum 
lapis undique circumseclus est et possunt complura periisse. Nec litterae tttnt 
aetatis Mummii, sed imperatoriae ; ita ut recte fortasse olim Borghesius titulo magis 
integro longe aliud significatum esse coniecerit. 

31^ [I. Mimm]ius L. f. imp. | [Corjinlho capta | [vico 7fa/]icensi 
Italicae in Hispania rep. parva tabula marmorea (I 346. II 1119). 
A L. Mummio post victoriam Achaicam oppida Italiae atque etiam provinciarum 
signis tabulisque exomata esse passim tradunt auctores (Strabo 8 p. 581 ; Cic. de 
off. 2, 22, 76; Frontinus strat. 4, 5, 13; auct. de vir. ill. 60, al. cf. Mo. I p. 130). 



32 Ser. Folvius Q. f. Flaccus cos. ' muru* locavit | de manubies'. 
Tifatis supra Capuam (hodie S. Angelo in Formis) rep. a. 1888, lapis to- 

faceus viuro insertus (Bamabei Notizie degli scavi 1888 p. 142). — 1) Consul fuit 
a. u. c. 619 (cf. de eo Mo. eph. ep. I p. 136 n. 11). — 2) innru(m) , fortasse eum 
ipsum, in quo lapis extitit cum repertus est. — 3) Gentes aliquas devicerat iji 
lllyria , ex quarum praeda hunc murum faciendum locavit (Liv. ep.56; Appian. 
Illyr. 10). De manibiit ef Mo. R. Fortch. 2 p. 443 not. 62. 

33 Viam fecei ab Regio ad Capuam', et | in ea via ponteis omneis, 
miliarios | tabelariosque poseivei. 



Hince sunt | 






Nouceriam 


meilia 


U 


Capuam 




XXCIIII 


Muranum 




vl/XIIlI 


Cosentiam 




CXXIII 1 


Valentiam 




ca>xxxi« 



ad fretum ad [ statuam CCXXXIi ^ 
Regium CCXXXVII | 

suma af Capua Regium meilia CCCXXIj',. 

Et eidem praetor in | Sicilia fugiteivos Italicorum | conquaeisivei, redidei- 
que I homines DCCCCXVIP. Eidemque | primus fecei, ut de agro po- 
plico I aratoribus cederent paaslores*. | Forum aedisque poplicas beic fecei. 
In vico Lucaniae Polla, ubi fuit Fomm Popilii (1 531. X 6930 ; Ritschl tab. Llb). 
Tabulam positam esse a P. Popillio C. f. Laenate in consulatu a. 622 demonstra- 
runt Mommsenus Ritscheliusque (in huius opusc. i p. 113—130; cf. vol. I l. c). — 
1) De hac via cf. Mo. I p. 135. — 2) Error in milibut Cotentia Falentiam nume- 
randis commistut itaque eliam ad sequentes numerot propagatus, ratura est cor- 



8 Caput I. 

rectns (Mo.). — 3) ludice Mommseno gloriatur Popillius quod in servos fugitivos 
non animadverterit, sed reslituerit eos dominis Italicis. — 4) Pertinent haec ad Ti. 
Gracchi legem agrariam, latam anno ante quam PopiHius consul fuit. 



Termini Gracchani. 

34 C. S[eJmpronius Ti. f. Grac, | Ap. Claudiiis C. f. Polc, j P. Li- 
cinius P. f. Cras. | Illvir. a. i. a.^ 

Columna rep. supra Capuam ad S. Angeli q. d. in Formis (I SS2. X 5S61 ; 
Ritschl tab., enarr. p. 49. 94). In vertice columnae legitur k. XI. d. I, i. e. kardo 
undecimus, decumanus primus. Siviiles columnas, sed minus plene lectas, habes ISS5. 
iS04 = X 2S9. 5760. — Terminos hos positos esse post morlem Ti. Gracchi (a. 62/ ftn.), 
qui se ipsum et C. Gracchum fratrem et Ap. Claudium socerum triumviros agris divi- 
dendis creaverat, suffecto in eius locum P. Licinio Crasso, exposuit Mo. C. I p. IS7. 
— 1) tres viri agris iudicandis adsignandis (vel: adtrihuendis, cf. infra N. 4S). 

35 M. Folvius M. f. Fiac, | C. Sempronius Ti. f. Grac, | C. Paperius 
C. f. Carbo | Illvire a. i. a. 

Columnae duae parvae rep. in agro Hirpinorum inter Aeclanum et Compsam 
prope vicum Rocca San Felice (I SS4. SSS. IX 1024. mS; Ritschl tab. LVcd). 
In verticibus harum columnarum (nec non columnae tertiae, cuius reliqua inscriptio 
periit, I SS6. IX 1026) inscriptae sunt litterae singulares nonduin recte lectae vel 
explieatae. Columnas positas esse aut a. 624, quo, mortuis P. Licinio Crasso et Ap. 
Claudio suffectos esse M. Fulvium Flaccum consulem a. 629 et C. Papirium Car- 
bonem consulem a. 654 statuendum est, aut a. 62S , quo triumviris illis iudicatio 
de agris adempta est (Appian b. c. 1, 19) desieruntque appellari ab agris iudicandiSj 
exposuit Mo. C. I p. 1S7. 

36 M. Terentius M. f. | Varro Luculius | pro pr. terminos | resti- 
tuendos ] ex s. c coeravit | qua P. Licinius | Ap. Claudius | C. Graccus 
lllvir. I a. d. a. i. ^ statuerunt. 

Inter Pisaurum et Fanum rep. (I SS5). — Titulum positum putat Borghenius 
opp. 7 p. 5S0. 5SI a M. Terentio Varrone Lucullo inter praeturam (a. 67S, cf. Ascon. 
p. S4 Or.) et consulatum (a. 6S1), scilicet cum propraetore Galliam Cisalpinam ad- 
ministraret, Mommsenus ab eodem anno 672 vel 675, cum Sullae partes secutus in 
illis regionibus exercitui praeesset. — 1) agris dandis adsignandis iudicandis. 



27 M'. Aquillius M'. f. | cos. ; CXXXP. [ \Mav1\09 [l4\Av)j.[i\og Ma- 
vlov I VTiaTog ^Pw^iaiiov \ gXa^. 

Lapis milliarius viae Epheso Pergamum ducentis, rep. non longe a Pergamo 
(III suppl. 71S5). Similes lapides et in aliis viae^Asiae prodierunt (III 479. 7177. 7184. 
720S). — 1) Numerus millium passuum, quot hic lapis aberat ab Epheso capite pro- 
vinciae Asiae. — M'. Aquillium cos. a. 62S Asiam Romanormm factam testamento 
Atlali ordinavisse tradit Strabo 14 p. 646. Viarum quoque provinciae curam eum 
habuisse hi lapides docent. 



Monumenta historica liberae rei publicae. 9 

28 Galbae 

. . . [Pajpiri Caibonis 
[L. Calpu]rm Besliae 

Carlhagine (Eph. ep. 7, 477). Tret viri hi tine dubio eollegium aliquod effe- 
cerunt, fortasse agris dividendis ; Bestia videtur fuisse is qui fiiil tribunus plebis 
anno €33 (Cic. Brut. 34, 128), consul a. 643, Carbo aut is qui memoratur N. 23 
aut Cn. Papirius cnnsul a. 641, Galba C. Sulpicius damnatus una cinn Bestia (Cic. 
Brut. 33, 127) anno 64i (cf. I. Sckmidt et Mommsen, Eph. l. c). 

39 [C.] Sergius M. f. \ Vel. iMena;* | . . [5]ergius C. f. Vel./ | quom 
Q. Caepione | proelio est occisus;^ | C. Sergius . . .; | C. Sergius .... 



Bomae extra porlam Ostiensem (I 382. FI 5652). — 1) Pater, libertini vide- 
licet filius, cognomine utitur Graecanico, filius, utpote a patre avoque civibut 
oriundus, cognomine abstinet (Mo.). — 2) Inlellegitur Q. Servilius Caepio, legatus 
P. Butilii consulis a. 664, post eius caedeni cum C. Mario exercitui praefectus et 
mox a Q. Pompaedio duce Marsoruni insidiis circumventus (Liv. ep. 75; Appian. 
b. c. 1, 4i; Eutrop. 3, 5). 



Regum et popiiloriim Asiae donaria. 

30 [Rex Metradales Pilopator et P//]a(IeIpusS regus Metradati f., 
[pophim Ronianum amicitiai ejt societatis ergo quae iam 
[inter rpsum et Romanos op/a«Jet; legali coiraverunt 
[Nemanes Nemanei f. et J/aJhes Mahei f. 
[BaoiXevg Mid^QadctTr^g (DiX]orcaTioq -/.ai OiXadelcpog^ 
[§aGi)Jiog ]yiLd-Qa8c'tr]ov %bv 6rif.iov xov 
['Pcof.iaicov cpiXov y.al] Gif.tfiaxov avrov 
[yevof-ievov evvoiag ] evey.ev xf^g eig avtov' 
[^cQeo^evGavrcjov Naifi]avovg rov Naifiavovg, 
[Maov Tov 31uov] 
Bomae rep. sub Capitolio, ubi nunc dicitur ''piazza della Contolazione\ lapit 
Tiburtinus (Gatti Bull. com. 1886 p. 405, 1888 p. 159; Huelsen MiUh. 1889 p. 232). 
A parte iniuenti dextra supersunt litterae Graecae OA... | <I>IA . . . | PCD . . ., quae 
pertinuerunt ad titulum inalio lapide iuxta posito continuatum 6 6^fxog 6 Ta^Tjvdiv 
(fD.oq xal av^fxayoq ^Pojfialwv. Bursus in hoc lapide superest particula tertiae 

intcriptionis popul | popul quae videtur timiiis fuisse N. 55 (cf. Kaibel 

intcr. Gr. Sicil. Ital. p. 696). Cf. de hit inscriptionibus, positis a regibus populisque 
Atiae in Capitolio, sed fortusse non eodem tempore, Gatti et Huelsen l. c. — l) Rex 
hic dictus Philopator et Philadelphut videtur idem ette cuiut extat nummut argen- 
teut (tetradrachma) cum intcriptione ^aailiwq Mi&QaSdtov q:i).ondxoQoq xal 
<pi).aSeX<pov (Th. Reinach rev. numitm. 1887 p. 97 seq., 1888 p. 249 seq.). Sed quis 
fuerit et quando vixerit, incertum. Reinach (l. c.) habet eum pro Mithradate rege 
Ponti, palre magni Mithridatis Eupatoris^ licet ille alibi appelletur non Philopator 
Phiiudelphus, sed Euergetet, praeterea perkibetitnr fui.,se filius non Mithridatit, 



10 Caput I. 

sed Pharnaois (lustin. 58, 6, 2). Contra Mommsenus (ZeHschr. f. Numism. ■/5, 4887 
j). 214 seq.) et inscriptionem et numnum tribuit Mithridatis Eupatoris filio , cui 
regnum Paphlagoniae detulerit Sulla, 

31 \Lucei ab co] miini reslitutei in maiorum leibert[a?e?» | dant\ 
Roma(m) lovei Capitolino et poplo Romano \\irlutis\ \ benivolentiae bene- 
ficique causa erga Lucios ab comu[m'J. | .AvkUov rb v.0Lvbv v.o^iOa[A.£vov 
rrjv TtatQiov dr^ixolxQariav zrjv 'Pwfir^v Ail KaTtetiaXioyt y.al twl 
drji.io)\L\ ! '^Pcofiaiwv aQ€T^g eveyiev val evvoiag y.ai eveQyeoiag \ rfjg 
eig tb yoivbv xb ^vvicov. 

Jtomae in Capitolio, saepius descripta saec. XFl, post periit (I S89. VI 372. 
Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 986). — Positam inscriptionem putat Mommsen non post 
bellum Persei, quo tempore Lycii desiertmt esse provincia Rhodiorum, sed tcmporibus 
SuUae, qui victo Mithridate Lycios ikevd-^QOvq ricpisi xal '^Pwfialwv aviyQacpe <pl?.ovg 
(Appian. Mithr. 61). 

32 \poplum J?]omanum cognatum amicum sociu[m], | iaei 

beneficique erga Lucios in comu[ne]. 

Romae rep. in Quirinali, non longe a '^piazza Barberini^ (Gatti Bull. com. 
4887 p. 231,- Huelsen Mitth. 1889 p. 276). 

33 Populus Laodicensis af Lyco | populum Romanum, quei sibei j 
salutei fuit, benefici ergo, quae sibei | benigne fecit | . ^O d^f^tog 6 yiao- 
dtKitov Twv TtQbg \ tl^ .Avy.u}L vbv drjfxov tbv \ '^Pcofiaicov yeyovora 
eavTcJot I acoTrJQa y,al €veQyeTr]v \ aQeTrjg evexev xal evvoiag \ Trjg eig 
eavTov. 

Romae rep. in monte Quirinali, tabula lapidis Tiburtini, nunc in museo Fati- 
cano (I S87. FI 374,- Ritschl tab. LXXIIb; Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 987). — 
Et hanc positam putat Mo. post bellum Mithridaticum, quo Laodiceam ad Lycum 
fluvium obsidionem perpessam esse narrat Appianus Mithr. 20 cf. Strabo 12 p. S78. 

34 Populus Ephesiu[s populum Romanum\ \ salulis ergo, quod o\pti- 

nuit maiorum\ | souom leibertatem i | Legatei : Heraclitus Hi . . . . [/".], j 

Hermocrates Dem\etri f.\ 

Romae olim in aedibus Quirinalibus Barbeinnorum, nunc in Faticano (I S88. 
FI57S; Ritschl tab. LXXII a). — Hanc olim stetisse iuxta N. 55 ex ipsarum tabularum 
similitudine coUigitur. Mo. utramque stetissc putat in Capitolio antiquo montis Qui- 
rinaUs. Populus Ephesius quaniquam a. 666 ad Mithridatem defecerat, a. 668 ad 
Romanorum societatem redire maluit, decrevitque dvadei^ac zov TiQoq Mi&Qidd- 
XTjV TtoXefiOV vnsQ re rijq '^Pofxalcov tjyefiovlag xal r^q xoivfjq iXevd^eQlaq (teste 
psephismate adhuc superstite, ap. Dittenbe7'ger syll. n. 2S5). — De maiorum suorum 
libertate, quam Ephesii se recuperavisse scribunt, cf. Mo. Staatsr. III p. 726. 

His iungendus est titulus Graecus C. I. Gr. S882 = Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 988. 



35 Q. Lutatius Q. f. Q. [n.] Catulus cos. substructionem et tabuia- 
rium de s. s. faciundum coeravit [eijdemque T^vo\bavit\. 

Romae in Capitolio '^ubi nvnc salare maius^ vel '^ubi sal reponitur', i. e. in 
ingenti antiquo aedificio quod extat in monte Capitolino inter arcem et Capitolium 



Monumenta historica liberae rei publicae. 11 

proprie dictum (cf. lorda^i top. I 2 p. i3S seq.) : descripsit saec. XF Poggius et 
ante hunc Nicolaus Laurentii f. (Cola di Rienzi) primus auctor syllogae q. d. Signo- 
rilii; saec. XF exeunte frustra quaesivit lucundus (1 392. FI 1514). — Pertinuit tn- 
scriptio ad ipsum sine dubio aedificium in quo lecta est (cf. lordan ann. inst. arch. 
1881 p. 67 seq.). Coniuncta autem videtur fuisse haec aedificatio Catuli cum restitu- 
tione magnae aedis Capitolinae, quam idem consul suseepit Sulla morluo a. 676. 

35* \Q' iMJtatius Q. f. Q. n. C[atulus cos. | de s]en. sent. faciundu[m 
coeravit] \ eidemque prob[ayjY]. 

Romae in eodem aedificio rep. a. 1845 (I 391. VI 1313 ; Ritschl tab. LXIXc; 
lordan ann. inst. arch. 1881 p. 69). 

36 P. Servilius C. [/".] | Isauricus | imperator cepi[f] 

Romae (I 1306 ad exemplum unicuvi factum ab ignoto auetore a. 1690). — 
P. Servilius C. f M. n. Fatia consul a. 675, triumphavit a. 680 ex Cilicia, Isauri- 
cusque appellatus est. 

37 C. Salluio C. f. rSa'soni' leg. pro pr.^ | Mysei Ab[6]aitae et Epic- 
l[e/«]s^ I quod eos bello Mitrhida[fi]s | conservavit, virtutis ergo. | I^at]^ 
2alXovia}i raiov vtdii Naatovt | Tigsa^evTJj xai avriatQaTrjycoi 
3Ivaol I Id^^aiuxaL xat 'E7tiy,Tr]TSlg, oxi avToig j h tloi 7toXif.i(ji twl 
Mi&QidaTovg \ disTrjQr^aev, avdqf^ag 'ivsr/.ev. 

Ad lacum Nemorensem rep. inter imdera fani Aricini Dianae, columna mar- 
morea(XIF2218). — 1) Apex in NA'SONI ex vetustissimis qui innotuerunt. — 2) Homo 
praeterea ignotus , idem primus qui in inscriptionibus adhue repertis dictus sit 
legatus pro praetore (proximus est Cn. Cornelius Lentulus Marcellinus, tit. Cyrenens. 
ap. Dittenberger syll. 262) ; videtur in Asia vices egisse L. LucuUi proconsulis, occti- 
pati expeditione Pontica anno 681 seq. (cf. Th. Reinach revue de phil. 1890 p. 148). 
— 3) Populi hi Mysiae memorantur a Strabone, alter etiam in nummis. 



Lex Antonia de Termessensibus. 

38 I de Termesi. Pisid. mai.* 

C. Antonius M. f., Cn. Corne[/ms . . /"., Q. Marcius . . f., L. Hostilius 
. . f., C. Popilius . . /"., M. Valerius . . f., C. Antius . . f., Q. Caecilius 

. . f., L V f.\] 1 C. Fundanius C. f. Ir. pl. de s. s.' plebem 

[ioure rogaverunt] | preimus scivit. | 

Quei Thermeses maiores Peisidae fuerunt, queique | eorum legibus coi. i 
Thermesium maior[u]m'' Pisidarum | ante k. April., quae fuerunt L. Geliio 
Cn. Lentulo cos.*, | Thermeses maiores Pisidae factei sunt, queique | ab 5 
ieis prognati sunt erunt, iei omnes | postereique eorum Thermeses maiores 
Peisidae' | leiberei amicei socieique popuH Romani sunto, | eique legibus 
sueis ila utunto, itaque ieis | omnibus sueis legibus Thermensis maioribus | 10 
Pisideis utei liceto, quod advorsus hanc legem | non flat. | 



12 Caput I. 

Quei agrei quae loco aedificia publica preivatave | Thermensium maio- 
rum Pisidarum intra fineis | eorum sunt fueruntve L, Marcio Sex, lulio 

15 cos.^ I quaeque insulae eorum sunt fueruntve ieis ] consolibus, quei supra 
scriptei sunt, quodque | earum rerum ieis consulibus iei habuerunt | pos- 
sederunt usee fructetque^ sunt, quae de ieis rebus \ locata non sunt, 

20 utei antea habeant possideant; guaeque | de ieis rebus agreis loceis aedi- 
ficieis locata sunt, ac ne | locentur sancitum est sanctione, guae facta | est 
ex lege rogata L. Gellio Cn. Lentulo cos., ea omnia | Thermeses maiores 
Pisidae habeani possideant, | ieisque rebus loceis agreis aedificieis utantur 

25 /ruantur | ita, utei ante Mitridatis bellum, quod ^reimum | fuit^, habuerunf 
possederunt usei fructeique sunt. | 

Quae Thermensorum maiorum Pisidarum pubHca | preivatave praeter 
loca[fa]^° agros aedificia sunt | fueruntve ante bellum Mitridatis, quod prei- 

30 mum I factum est, quodque earum rerum iei antea | habuerunt possederunt 
usei fructeive sunt, | quod eius ipsei sua voluntate ab se non abalienarunt, | 
ea omnia Termensium maiorum Pisidarum, utei sunt 1 fuerunt, ita sunto, 

35 itemque ieis ea omnia | habere possidere uutei frueique Hceto. ] 
Coi.ii Quos Thermenses maiores Pisidae leiberos servosve || bello Mitridatis 
ameiserunt, magistratus proue | magistratu, quoia de ea re iuris dictio 
5 erit, quoque \ de ea re in ious aditum erit, ita de ea re ious | deicunto 
iudicia recuperationes danto, utei ie^' eos recuperare possint. | 

Nei quis magistratus prove magistratu legatus ueive | quis ahus mei- 
lites in oppidum Thermesum maiorum | Pisidarum agrumve Thermensium 

10 maiorum | Pisidarum hiemandi caussa introducito, neive | facito, quo quis 
eo meilites introducat quove ibei | meiHtes hiement, nisei senatus nomi- 
natim, utei Thermesum j maiorum Pisidarum in hibernacula meihtes | 
deducantur, decreverit; neive quis magistratus j prove magistratu legatus 

15 neive quis ahus facito | neive inperato, quo quid magis iei dent prae- 
beant | ab ieisve auferatur, nisei quod e[o]s " ex lege Porcia | dare praebere 
oportet oportebit, | 

Quae leges quodque ious quaeque consuetudo L. Marcio | Sex, luHo 

20 cos. inter civeis Romanos et Termenses | maiores Pisidas fuit, eaedem 
leges eidemque ious ] eademque consuetudo inter ceives Romanos et | Ter- 
menses maiores Pisidas esto; quodque quibusque ] in rebus loceis agreis 
aedificieis oppideis iouris | Termensium maiorum Pisidarum ieis consuHbus, | 

25 quei supra scriptei sunt, fuit, quod eius praeter j loca[fa] '* agros aedificia 
ipsei sua voluntate ab se non [ abalienarunt, idem in eisdem rebus loceis 
agreis | aedificieis oppideis Termensium maiorum Pisidarum | ious esto; 

30 et quo minus ea, quae in hoc capite scripta | sunt, ita sint fiant, eius 
hac lege nihilum rogatur. | 

Quam legem portorieis terrestribus maritumeisque | Termenses maiores 
Phisidae capiundeis intra suos | flneis deixserint, ea lex ieis portorieis 



Monumenta historica liberae rei publicae. 13 

capiundeis | esto, dum nei quid poitori ab ieis capialur, quei publica ; 
populi Romani vectigalia redempta habebunt. Quos | per eorum Gneis 35 
publicani ex eo vectigali transportabunt j (continnabatur 

in tabula deperdita). 

Tabula aenea Romae rep. saec. XFJ, 7iunc Neapoli (I iOi; Rilschl tab. XXXI). 
Superesl ex lege lata a C. Antonio (qui eonsul fuit a. 691) tribuno plebis et col- 
legis eius de libertate confirmanda civitati Pisidiae, cui nomen fuit Termessus maior, 
anno ut videtur 683, certe non mullum post 682 (cf. not. 3). — 1) Sotula hac signi- 
ficatur tabularn esse primam ex compluribus legis de Termessiis Pisidis maioribus. 

— 2i yoynina coUegarum C. Antonii, scripta olim in aliis tabulis iuxla positis, 
quae perieriait (cf. Ritichl opusc. 4 p. 442), suppleta sttnt ope lapidis quem infra 
dabimus in capite de operibus publicis. — 3) Sullam institutsse , ut tribuni plebis 
de senatus tantum sententia plebem rogarent, iradit Appianus (cf. Mo. Staatr. III 
p^ 1S8). — 4) maiorem aes. — 5) A. 682. — 6) Therm, mai. Peis. vocabula abundant. 

— 7) A. 665. — 8) Quae inctinatis dedi, hodie in aere oblitterata sunt, sed servata 
per apographum factum saec. Xn. — 9) Coepit anno 666. — 10) loca aes, emendavit 
nuper Mommsen. — 11) eds aes. — 12) loca aes (cf. noi. 10). 



39 L. Cassius Longin. | procos. | Tempe muuivit. 

In valle Tempe, ubi ascenditur in montem Ossam, vivae rupi incisum (III 588). 
Est legati Caesaris L. Cassii Longini , quem ante pugnam Pharsalicam Caesar in 
Thessaliam misit. Caes. b. c. S, 3i. 33, Dio 41, 4 (Mo.). 

40 \P.] Serveilius P. [/".] | Isauricus procos.' j res[/if]uit. 
Londinii, advecta sine dubio ex Asia, semel descripta saec. XFII (I 622. III 

462). — 1) Cos. a. 706, proconsul Asiae a. 708. Eiusdem proconsulis alios titulos 
tam Latinos quam Graecos Asianos habes III svppl. 7097. 7098 cum adn. 

41 L. Plancus L. f. cos., | imp. iter., de manib. 

Romae rep. in foro sub Capitolio, aliquoties descripta saec. XVI (V1 1316). — 
L. Munatius Plancus, cos. a. 742, post triumphum de Raetis d. 29 Dec. 744, aedem 
Satumi fecit de manibiis, teste titulo sepulcri eius, quem infra dabimus. Nota 
hunc lapidem repertum esse non ita longe a ruderibus aedis Saturni restituiae a 
Planco. 



43 Co. Domitius M. f. Calvinus | pontifex, | cos. iter., imper., | de 

manibieis. 

Romae, basis rotunda, rep. in monte Palatino (VI 4504 ; Huebner ex. scr. ep. 48). 
— Calvinus fuit cos. a. u. c. 704, iterum a. 744, triumphavit ex Hispania a. 748 (fast. 
triumph. Cap. el Barb., Dio 48, 42). Extant nummi quos ipse cudi itunt in Hispania, 
(Eckhel 5, 203) , in quibus et imperalor dicitur et repraesentantur insignia ponti- 
ficattu. 



TITVLI CLARORVJVI VIRORVJM POSITI A POSTERIS. 
43 

[O.JFabiusQ.f.Maxsu- L.Aem[j7]iusL.f.PauUus' P.CorneliusPaulli f.Scipio 
aed. cur. [mus co[s. //] cens. augur Africanus cos. II cens. 
tr[i]umphavit ter augur triumphavii II 



14 Caput I. 

43* Q. Fabius Q. f. Maxsumus aed. cur. rest. 

In foro Romano rep. anno circiter iS46 (N. 45^ duubus exemplis se invicem, 
supplentibus) descr. Smetius (1 606. 607. Fl 4505. 1504). Inscriptiones arcus Fabiani, 
facti a Q. Fabio Maximo Allobrogico consule a. 655 (teste Pseudo-Asconio p. 455 Or.), 
restituti a Q. Fabio Maximo aedile curule circa a. 698, ad quam restituiionem 
spectare Mommsenus vidit verba Ciceronis in Fat. H, 28: '^nihil Maximus fecil 
alienum aut sua virtute aut illis clarissimis Paulis, Maximis , Africanis, quorum 
gloriam huius virtute renovatam non modo speramus verum etiam iam videmus\ 
— 1) Paullus (cf supra N. 15 et infra N. 37), consul a. S72. S86, ceiisor a. S90, 
imperator ter (unde male tres triumphi ei tribuuntur, pro duobus, ex Hispania et 
de rege Perse) pater fuit Q. Fabii Maximi Aemiliani consulis anni 609 et huius 
Maximi qui arcum restiluit atavus, Africanus minor, consul a. 607 et 620, censor 
a. 642, fuit et ipse Paulli filius, Fabii Maximi Aemiliani frater, ideoque adnumerari 
potuit maioribus Fabiorum. 

44 Ap. Claudius q. urb., cos cum P. Servilio Pr[jsco] . . 

Romae, loco accuratius non indicato, semel descripta saec. XF" (FI 127y cf. I 
p. 279).^ — Pertinet ad consulem a. u. c. 2S9. 

45 [P. Claudius Ay. f. P. n. Pulcher \ colono]s adscripsit Cales, cos. ' 
cum I [L. Porcio, IIIvi]v coloniam deduxit Graviscam^ 

[C. Claudim Ap. f. C. n. Pulcher] \ q., Illvir a. a. a. f. f., aed. cur., iudex 
q. veneficis^ pr. | repeiundis, curator vis sternendis, cos.* cum M. Perperna. 

Romae, in lapide saeculis superioribus adhibilo pro limine ecclesiae S. Mar- 
tini in Montibus, ubi nuper particula denuo prodiit, inscriptiones duae iuxta po- 
sitae (FI4285; Bull. com. 1880 p. 548). — 1) Consul a. S70. — 2) Cf. Liv. 40, 29, 
cuius loci ope haec inscriptio ad C. Claudiuvi referri potuit. — 3) De iudice quaestio- 
nis de sicariis et veneficis cf. Mo. Staatsr. II, S75. — 4) A. 662. 

46 M. Valerius M. f. M'.* [n.] | Messalla, pontife[a;], | tr. mil. 11, 
q., pr. urb., co[s.], ( Vvir a. d. a. i., interr[ea;] | III, censor. 

Romae rep. pone basilicam Constantini, lapis aetate labente in mensulam cofi- 
versus (FI 5826). — Perti?iet ad M. Falerium Messallam consulem a. 695, quein 
ut pontificem memorat etiam Cicero de harusp. resp. 6, 12; quinquevir agris datidis 
adsignandis iudicandis videtur fuisse a. 69S lege lulia (Cic. de prov. cons. 17, 41, 
ad Att. 2, 7, 4), interrex ter sine dubio interregnis tribus quae per illa tempora 
fuisse scimus a.699. 701. 702, censor fuit a. 6991700 (cf. FI 1254). — 1) Prior 
tanlum pars litterae extat, sed W fuisse, non M certum est ex F1 1254. — In eodem 

lapide supersvnt Utterae M. n. | . . . inus, ex titulo ut videtur filii huius 

Messalae, M. f^alerii Messallae Corvini consulis a. 725. Lapidem superesse ex monu- 
mentis f^aleriorum in Felia (Dionys. S, 48, Plut. Pobl. 25, q. Rom. 79) coniecit Henzen. 

47 C. Octavius C. f. C. n. C. pr[on.] | pater Augusti j , tr. mil. bis., q., 
aed. pl. cum j C. Toranio, 1 iiidex quaestionum, | pr. pro cos. , imperator 
appell^tus ( ex provincia Macedonia. 

Romae, tabula warm. incertum 7tbi reperta, saepius descripta saec. XFI, post 

periit (FI 1544 cf. I p. ^8). A parte inluenti sinistra supererant litterae 

Gaesar | i | ic. q. pr. | cos. in Asia, fortasse ex titulo C. lulii 

Caesaris patris dictatoris Caesaris. C. Octavius pater Augusti praelor fuit a. 695, 



Monainenta hlstorica liberae rei publicae. 16 

deinde toriitus est Macedoniarn, ex qua rediens obiit (Suet. Aug. 4 al.). Titulos 
y. A7 — 49 ad sacrarium aliquod domus Augvsiae, in quo imagines siirpis imperaioriae 
coniunctarumque familiarum propositae fuerint^ putat MoTnmsenus. 

48 C. lulius L. f. Caesar | Strabo, | aed. ciir. , q. , tr. miJ. bis, Xvir 
agr. dand. adtr. iud., pontif. 

Romae, saec. XF et XFl in pariete quodam iuxta forum Augusli saepius de- 
scripta (FI 1540). Cf. Mommsen C. I p. S78, ir. — De lioc viro, in liUeris non 
minus quam in re publica claro, passim memorato a Cicerone, cf. praeter alios Teuffel 
Lit. §. 155, 5. Occisus est a. 667. 

49 M. Livius M. f. C. n. Drusus pontifex, tr. mil., Xvir stlit. iudic.*, 
tr. pl., Xvir a. d. a. lege sua et eodem anno Vvir a. d. a. lege Saufe[t]a, 
in magistratu occisus est- 

Romae, loco accuraiius non definilo (VI 1512 ad exemplum unicum factum 
saec. XFI, vv. non divisis). Cf. Mommsen C. I p. 279^ VII. — Pertinet ad celebrem 
tribunum plebis a. 663, de cuius legibus cf. Liv. ep. 71, Appian. b. c. 4, 3o, de vir. 
ill. c. 66. Saufeius videtur fuisse collega Livii in iribunatu. — 1) Quaestura et 
aedilitas, quibus functum esse Lioium tradit auctor de viris ill. c. 66, absunt fortasse 
culpa descriptoris. 



Elogia fori Angnsti. Elogia Arretina. 

Augustum Romae in foro nominis sui dedicavisse statuas clarorum virorum, 
ducum poiissimum et triumphatorum , additis gestis, tradunt auctores (cf. Momtnsen 
1 p. 281 seq.). Horum ipsorum elogiorum pauca tantum fragmenta ad nos per- 
venerunt, plurium servala sunt exempla quae lapidibus insculpta Jrretii cives 
apud se collocare voluerunt. Ita enim explicandum esse, quod elogium C. Marii 
y. 59 paene toium repertum sit in lapide Arreiii, pars autem eius in alio lapide 
Romae, olim vidit Morcellius. Nuper autem etiam Appii Claudii et Q. Fabii 
Maximi elogiorum, antea ex Arretinis tanium lapidibus noiorum, frustula reperta 
sunt Romae in ipsis fori Augusti ruderibus (v. N. 54. 56). — Num in aKis quoque 
oppidis Italiae provineiarumque elogia fori Augusii repetita sint, adhuc non constat. 
Sane similis elogii fragmentum prodiit Carthagine (Eph. ep. 7, 178). liem similes 
funt liluli Pompeiis reperti Aeneae et Romuli (infra N. 63.64), quos et ipsos ex 
titulis urbanis fori Augusti expressos esse coniecit Mommsen. 

50 M'. Valerius | Volusi f. | Maximus, j dictator', augur. Primus* 
qudm I ullum magistrdtum gereret, | dictator dictus est. Triumphavit | de 
Sabinis et M^dullinis. Plebem | de Sacro monte d^duxit, gratiam | cum 
patribus reconciliavit; fae'nore gravi populum sen^tus, hoc | eius rei 
auctore, liberivit. Sellae | curulis locus ipsi posterisque j ad Murciae 
spectandi caussa datus | est. Princeps in senatum semel | I^ctus est. 

Arrelii rep. a. 1688 ibique extat (XI 1826). Hlustravit Mommsen I p. 284 
n. XXIII. — 1) A. 260 (cf. Liv. 2, 50, iseq. al). — 2) Scr. prius. — Pendere a 
Falerio Aniiate huius elogii auctorem probare siuduit 0. Uirschfeld PhiloL 34 (1876) 
p. 85 seq. 



16 Caput I. 

51 [cum Galli o6sJiderent Capitolium |, \virgines Vcjstales 

Caere deduxit |, [ibi sacra at\i\uc ritus sollemnes ne | [intermitle]renim 
curai sibi iiabuit, | [urbe recM]?Jerata sacra et virgines | [Romam reyjexit. 

Romae, fragm.entam tabulae medio aevo in Pantheo resarciendo adhibitum, 
nune in museo Faticano (Fl i272). Mommsenus I p. 285 cum aliis rettulit ad 
L. Albinium, de quo Liv. S, 40, 9 cf. 7, 20, 7. 

53 I Veios post urbem ] captam commigra|ri pas- 

sus non est* |; Etruscis ad Sutrium | devictis, Aequis et | Volscis sub- 
actis, I tertium triumphavit^; quart.^ sev[ere in] \ Velitern [os animad\ver- 
tit 

Romae, fragmentum tabulae incertum quo loco repertum, nunc Florentiae 
(FI 1508). Cf. Mo. vol. I p. 283:6. Pertinet ad M. Furium Camillum. — \) A. 564. — 
2) A.56S. — 3) Quartum, scil. tribunus militum, a. 568. 

53 bello Samnitium | cum auspicii repejtendi caussa Ro- 

mam ] redisset atque inte'rim Q. Fabius Amb[MsfusJ Maximus mag[tsferj | 
equitum iniu[ssM | emjs proelio Q,[on\flixisset 

Romae, parva tabula incertum quo loco rep., nunc Parmae (FI 1518). Cf. Mo. 
C. I p. 287. Pertinet ad L. Papirium Cursorem et ad rem narratam a Livio S, 50. 

54 Appius Claudius | C. f. Caecus, | censor, cos. bis, dict., interrex 
III, pr. II, aed. cur. II, q., tr. mil. III. Com|plura oppida de Samnitibus 
cepit; I Sabfnorum et Tusc6rum exercijtum fudit; pacem fieri cum [PJyrrho' 
rege prohibuit. In censura viam 1 Appiam stravit et^ aquam in | urbem 
adduxit; aedem Bellonae | fecit. 

Integra prodiit saec. XFI Arretii in tabula marmorea , quae extat Florentiae 
(XI 1827) ; frustula nonnulla exempli Romani prodierunt in foro Augusto anno 
1889 (Bull. comunal. 1889 p. 77), quae distinximus lineolis subiectis. Illustravit 
Mommsen I p. 287 n. XXFIII. — Appius Claudius Caecus censor fuit a. 442, consul 
a. 4i7. 438, praetor (iterum ut videtur) a. 439 (Liv. 10,22). — l) tyrrho, 2) ei 
lapis Arretinus. 

55 navis c [cjepit. Pri[»iMS 

triumphum njaval[em egit. H]mc per[mjssjum est u[t ab ejpulis do^mwm 

cum tibici]oe e[t /Junali rediret.* [5Jtatua q[MogMeJ od ... 

rean . . vic 

Rojnae in foro Augusti fragmenta rep. a. 1890 (Bull. com. 1890 p. 237). — 
Pertinet titulus ad C. Duilium consulem a. 494, de quo cf. infra N. 63. — Eiusdem 
lapidis etiam alia fragmenta exigua prodierunt, in his unum cum litteris rostr . . ., 
spectans fortasse ad mentionem columnae rostratae. — \) Cf. auct. de vir. ill. 38 ; 
Florus 1, 18, 10; Cie. Cat. mai. 15, 4i. 

56 [Q. Fabius] Q. f. Maximus | dictator bis, cos. [gM?J nquien [sJ ', 
cen]sor, interrex [6Jis', aed. cur., | q. II, tr. mil. II, pontifex, augur. ] Primo 
consulatu Ligures subejgit, ex iis triumphavit. Tertio et | quarto Hanni- 



Monumenta historica liberae rei publicae. 17 

balem compluribus vicloris ferocem subsequeDJdd coercuit. Dictator ma- 
gistro I equitum Minucio, quoius popu|lus imperium cum dictatoris | im- 
perio aequaverat, et exercitul | profligcito subv^nit et eo nomijne ab exercltii 
Minuciano pa ter appellaUis est. Consul quinjtum Tarentum cepit, trium- 
pha'vit. Dux aetatis suae cautissi|mus et re (sic) mibtaris perilissimus | 
babitus est. Princeps in senatum | duobus lustris lectus est.- 

Integra (praeter v. 1) extabat saec. Xlf. Xf^ Arretii, quod exemplum hodie 
extat Florentiae (XI 1828); exempli collocati Romae in foro Augusti fragmentum 
prodiit loco antiquo anno 1889 (Bull. com. 1889 p. 74. 481, huius litteras distinxi 
lineis subductis). Illustravit Mo. I p. 288. — Q. Fabius Maximus Ferrucosus 
consul fuit a. 521. S26. 539. 540. 5i5, dictator iterum a. 557, obiit a. 550. — 1) V ef 
mox II exemplum Arretinum , . . nquien . ., . . is Romanum. — 2) A. 545. 550 (Liv. 
27, 41, 12. 29, 57, 1). 

57 L. Aemilius | L. f. Paullus | cos. II, cens., interrex, pr. , aed. j 
cur.*, q., tr. mii. tertio, aug. Liguribus domitis priore ' consulatu triumpha- 
vit. j Iterum cos. ut cum rege | [Perjse belium gereret a p[o|pM^o* /"Jactus 
est. Copias regis | [decem r/je6]us quibus Mac[c|rfo«iam aUi\%\\ delev[if, | 
regem cum liberijs cep[i/]. 

Arretii (X1 1829). Iliustravil Mommsen I p.289. — 1) Cos. a. u. e. 572.586, 
censor a. 590, praetor a. 565. aedilis curulis a. 562. — 2) Sic supplevit Mo., recte 
ut puto (cf. etiam Nissen Uniers. p. 265); ap|[sens] Bormann. 

58 [ri. S]empronius P. f. [ Graccus | . . . . 

Arretii (XI 1850 cf. I p. 289). Pertinuit ad consulem a. 577. 591. 

59 C. Marius C. f. cos. VII, pr., tr. pl., q., augur', tr. mil.*. Extra 
sortem bellum cum lugurtha^ rege Kumid.'' cos. gessit. Eum cepit el 
triumphans in secundo consulatu anle currum suum duci iussit. Tertium 
consul* apsens® creatus est. IIII cos. Teutonorum exercitum | delevit. V 
cos. Cimbros fugavit^ ex j ieis* et Teutonis iterum triumphavit. | Rem p." 
turbatam seditJonibustr.pl. | et praetor., quei'° armati Capilohum occu- 
paverunt, VI cos. vin dicavit. 1 Post LXX aunum patria per arma | civilia 
expulsus armis restitutus | VII cos. faclus est. De manubiis | Cimbris et 
Teuton. aedem Honori | et Virtuti victor fecit. Veste | triumphali calceis 
patriciis [m senatum venit] . . . 

Integra (praeter finem) descripta est ArreHi taec. Xiy (XI 4851); exempli 
urbani fragmentum saec. XI' prodiit ut videtur ibi ubi fuit forum Augusti, nunc 
est Ncapoli (TI 1515), particula exigua reperta est a. 1876 in villa Aldobrandinia 
(eph. ep. 4, 817) (exempli ttrbani litleras lineolis dislinxi). lilustravit Mommsen 
I p. 291. — C. Marius consul fuit seplies, a. 647. 650 - 654. 668, praetor a. 659 (Cic. de 
off. 5, 20, 79 al.), tribtmtu plebis a. 655 (Plut. Mar. 4), tribunus militum a populo 
(Sall. lug. 65), augur (Cic. ad Brul. 1, 5, 5). De veste triumphali memorata in fine 
cf. Liv.ep.67, Plut. Mar. 12. — 1) aug., 2) tr. milituiu, 3) lugurla, 4) Numidiae, 
5) cos., 6) absens, 7) fudit, 8) iis, 9) pub., 10) qni exemplum Arretinum. 

Dssjiu, Inscriptioaes Latinae. 2 



18 • Caput I. 

60 L. Licinius L. f. | Lucullus | cos., pr., aed. cur., q., | tr. militum, 
aug. I Triumphavit de rege Ponti Mithridate | et de rege Armenia[e] * Tigrane, 
magnis | utriusque regis copiis conpluribus pro[ehs terra marique superatis. 
Conle|gam snum pulsum a rege Mithridal[e] |, cum se is Calchadona con- 
tuHsset, opsidione Hberavit. 

Jrretii (XI 1832, cf. Mommsen 1 p. 292), L. Lticullus consul fuit a. 680, 
praetor a. 677, aedilis curulis a. 67S, quaestor c. a. 666 (pro quaestore cum esset, 
Deli posiius esi ei titulus quem infra edemus); triumphavit a. 692 (cf. Drumann 4 
p. 120 seq.). — 1) Armeniae e lapis. 

Praeterea exigua frustula incertoruvi huius generis elogiorum edita sunt Bull. 
com. 1889 p. 75 seq., 1890 p. 236 seq. 



Elogia alia priscorum virorum. 

61 Fert. Erresius', | rex Aequeicolus |. Is preimus | ius fetiale para- 
vit; I inde p. R. | discipleinam excepit. 

Romae, in Palatino rep., columna parva lapidis Albani (I p. 364. FI 1502). 
Tituhis aetatis imperatorum , sermo antiquitatis affectaiae. — 1) Fertor Resius (sic 
hic quoque scrihendum videtur Mommseno pro Fert. Erresius), ut iuris fetialis in- 
imitor vtemoralvr in libro de viris ill. c. 5 et de praen. 1. 

62 Lavinia Latini | tiHa. 

62* Silvius Aeneas, j Aeneae et Lavi[niae fiHus. 

In vico Pratica, ubi fuit Lavinium (XII^ 2067. 2068 cf. I p. 285) bases duae, 
inscriptae fortasse saec. p. Chr. altero. 



63 A6nea[s, Fen]eris j et Anchisa[e filitis. rroto]nos [ qui capta Tr[oia 

et incensa s]uperi[/Me]rant in l\[ah'am adduxit] \ um su | 

en I Ibu I [oppidnm Lavinium] coQ[di- 

dit . . . I ... regnavit an]nos trfs; in j [bel]\o Lauren[;m]o non con [pa]ruit 
appel[/afMs]q. est Indigens j [pa]ter et in deo[rum n]umero reMtus. 

Pompeiis in foro rep. (X 808 p. 1006, I p. 285). 

64 R6mulus Mdrtis [ [/"^ilius. Urbem R6mam ( [conrft]dit et regnavit 
ann6s | duodequadragintci. Isque | primus dux duce hosiium | Acrone rege 
Caenineusium | interfecto spolia opi[ma] ] lovi Feretrio consecra[f?Y, j re- 
ceptusque in deoru[m] | numerum Quirinu[s] j appellatu[s est]. 

Pompeiis in foro rep. (I p. 285. X 809). 



Elogium Duilii. 

65 

[iSecesi]ano[s5Me op-] 

[sidione]d exemet lecione[sgMe Cartaciniensis omnis] 



Monumenta historica liberae rei publicae. 19 

[majximosque macistr[a]tos \\uci palam post dies] 
[njovem castreis exfociont, Macel^awT^we opidom vi] 
5 [pjucnandod cepet. enque eodem nisc[istratud hene] 
[r]em navebos marid consol primos c[eset copiasque] 
[c]lasesque navales primos ornavet i^a[ravetque], 
cumque eis navebos* claseis Poenicas omn[is, item ma-] 
[a;]unias copias Cartaciniensis praesente[d Hanibaled] 
10 dictatored ol[or]om in altod marid pucn[a7idod vicet] 

[yjique nave[!S cepe]t cum socieis septer[esmom unam quin-] 
[^Meresm^osque triresmosque naveis X[XX, merset XIII]. 
[a«ro]m captom: numei 0(D®DCC 

[arcenjtom captom praeda numei © C 

15 [owine] captom aes ©(©©©(©©(uE)© , . . 

.... ©©©©©©©©©©©©(uE) [P"'"] 

[mos ^ujoque navaled praedad poplom [donavet pri-] 
[mosque] Cartacini[ens]is [tncejnuos 6[uxit in] 

[triumpod] eis capt 

Romae in foro sub Capiiolio, ubi Rostra fuerunt , rep. fragmentum marmo- 
reum nunc adservalum in Capitolio in aedibus q. d. Conservatorum (1 19S. FI 1500; 
Ritschl tab. XCF; Huebner ex. scr. ep. 91). — Spectat ad C. Duilium cos. a. 494 qui 
Carthaginienses ad Mylas devicit, sed confictum est et lapidi incisum aetate impe- 
ratoria, fortasse sub Claudio, cuius temporibus litterae apprime creduntur convenire 
(Ritschl opusc. 4 p.204 seq. = Priscae Lal. mon. ep. enarr. p.82). (Sinceritatem tituli, 
quem aetate Augusti expressum putat ex antiquiore, tuetur ff^oelfflin act. acad. 
Bavar. class. phil.-hist. 1890 p. 29S seq.). Memorat hanc inscriptionem de visu Quin- 
tilianus insl. 1, 7, 12, columnam rostratam Duilii memorant praeterea Plin. h. n. 34, 20 
et alii. — Supptementa ordinavit Mommsen. De Segestanis obsidione liberatis et 
Maceila expugnata cf. Polyb. 1, 24, 2 Zonar. 8, 11, de numero navium apud Mylas 
captarum Polyb. 1, 23, 7 Eutrop. 2, 20 Oros. 4, 7, 10. Fv. 15 seq. significatur ex 
praeda redacta esse aeris centena milia circiter tricies (certe plus semel vieies) ; 
morem aniiquum affectans auctor inscriptionis notam Q2) toties repetivit quoties opus 
esset. — 1) navebos lapis sed correctum ex navebas. 



66 P. Scipioni cos., | imp., ob restitu|tam Saguntum ] ex s. c. bello 
PUiUico secundo. 

Sagunti (II 5836; Buebner ex. scr. ep. 454). Scripta aetate imperatorum 
(saecuto secundo exeunte, ut olim, eodem incipiente, ut nuper iudicavit qui vidit 
Ifuebner). — De restilulione Sagunti cf. Liv. 24, 42, 10. 28, 59. 

67 Corneli|us | Scipio ( Carlha|gine | capta. 

Ad lacum Fucinum in oppido S. Benedicti, ubi fwt Marruvium Marsorum, 
iKi). a. 1880 (1X6548). — Haec ficta est non nostris temporibus, ut putabat Henzen 
(Bult. delV Inst. 1882 p. 5S), sed aetate imperalorum, scilicet apposila ad signum, 
quod fama sive vera sive falsa ferret ex praeda Carthaginiensi donatum a Scipione 
(Mo.). Sincerum titulum signi a Scipione donati vel potius restituti Tkermilanis 
in Sicilia, Graece scriptum, edidit Kuibel Uenn. vol. 18 p. 1S6. 

2* 



20 Caput I. 

68 Cornelia Africaoi filia, | Gracchorum.' (In pa7'te superiore basis) 
opus Tisicratis.^ 

Romae basis rep. ibi ubi fuit porticus Octaviae, nunc in Capitolio (F1 10045). 
— 1) Titulus scriptus Utteris non antiquioribus Atiguslo. Statuam Corneliae Grac- 
chorum matris in poT'ticu Octaviae vidit PUnius h. n. 34, S1. Matris vocabulum 
omissum esse plane mirum est. — 2) Hoc scriptum Utteris deterioribus quae 
referunt saeculum tertium vel adeo quartum. (Similes titulos opus Polycliti, opus 
Praxitelis, [o]pus Tim[a]rchi Rossius BuU. mun. 1874 p. 174 — 181 adtribuit saeculo 
p. Chr. aUeri vel tertio). Fidetur, sublata statua CorneUae, basi impositum esse 
signum aUquod factum a Tisicrate pinsco artefice. 



EX FASTIS CAPITOLINIS. 



Tabulae triumphorum principium. 

69 Romulus Martis f. rex ann 

de Caeninensibus k. Mar. 
[Romulus] Martis f. rex II ... . 

[de Antemnatibus] . . 



[Ancus Marcius rex de] 

[Sa6]ineis et [Veientibus] .... 
[L.] Tarquinius Dama[rati f. ann. . . . 

Priscus rex de Latin[eisJ 
L. Tarquinius Damarati f. [ann. . . 

Priscus rex II de Etrusce[js] . . . 
L. Tarquinius Daraarati f. ann. CLXVI 

Priscus rex III de Sabineis idib. Sext. 
Ser. Tullius rex de Etruscis VI k. Dec. a. CXXCII 
Ser. Tullius rex II de Etrusc. VIII k. lun. a. CXXCVI 
Ser. Tullius rex III ann. CXXC . . . 

de Etrusceis IIU non 



Romae rep. ifi foro variis temporibus (potissimum a. 1S46 et rrirsus a. 1816) 
quam plurima fragmenta saxorum inscriptorum aetate, ut Utterae indicant, cir- 
citer Augusti, pars habet nomina consulum dictatorum censonim Uberae rei pubUcae, 
pars recenstim triumphorum indc ab urbe condita: translati lapides (exceptis paucis 
fragmentis) in CapitoUum , unde fasti Capitolini vocantur. Accuratius de loco 
ubi steterint egerunt Henzen C. 1 p. 421 et Huelsen Jahrb. des arch. Inst. 1889 
p. 247 seq., de tempore quo scripti sint Henzen l, c, Mommsen Rom. Forschungen II 



Monamenta historicae liberae rei pablicae. 21 

p. 08 seq., Hueisen Herm. vol. 24 p. i8o seq. (conferendus praeterea Huelsen in 
Corporis voluminis I ediiione altera). Hoc loco proponere placuit principium partis 
pertinentis ad triumphos : sunt frustula duo, alterum rep. a. 1S72 (epfu ep. I p. 137 ; 
.lahrb. des arck. Inst. 1889 p. 2i8), alterum a. 1346 (C. I p. 433). — De triumphis 
Romuli cf. Solinus 1, 20 p. 9 Mo., de triumpho Anci Marcii de Feientibus Dionys. 
5, 41, de bellis Tarquinii Prisei Dion. 3, 49-66 ; tres triumphos Servii TulUi me- 
morat idem 4, 27. 



CAPVT II. 

TITYLI IMPERATORYM DOMYSQYE 
IMPERATORIAE. 

70 [C. Iul\\o Caesari im^p]., | dictat. iteru[mS | pont]\ifici max[umo, | 
aug., c]os., palrono mu[mapi], | d. c." 

Boviani in Samnio (1620. IX 2S65 ,- Ritschl tab. LXXXFc). — 1) Dictator 
iterum Caesar factus est autumno anni 706, dictaturam tertiu7n iniit kal. lan. 
a. 709 (cf. Mommsen C. I p. 431), unde aetas tituli definitur. — 2) Decurionum 
consulto. 

71 C. lulio Caesari [ pont. max., | patri patriae. 

Brundisii: tradit unus auctor saec. XFI (IX 54). Fidetur essejgenuina^ quam- 
quam mirum est abesse imperatoris dictatorisque titulum; itemque offendit quod 
pater patriae dicitur Caesar, non parens patriae, ut N. 72 et in nummis ap. 
Eckhelium 6 p. 9. 

72 Genio deivi luli ] parentis patriae '< , quem senatus | populusque | 
Komanus in | deorum nuraerum | rettulit. 

Aesemiae (IX 2628). 



73 divo Iiilio iussu | populi Romani | statutum est lege | Rufrena. ' 
Romae in mu.seo Faticano, quo potest venisse ex jnnnicipio aliquo, pa7'va 

basis marmorea (I 626. VI 872; Ritschl tab. LXXXIFd). 

73* deivo lulio i^wssw] ( p. R. [sf]atut[wm esi\ \ lege [i?M/re«o].* 
hi vico quodam Piceni (Campovalano) repperit et descr. Drcssel (IXS456). — 
1) Lege Rufrena videtur cautujn esse, ut divo lulio statuae collocarentur pei- 
omnia Italiae municipia (Mo.). Qui legem tulit Rufrenus me7norat7ir Cic. ad faTJt. 
40, 24, 4. 

74 divo lulio I civit. | Zmyrnaeorum. 

Amalfiae vel Neapoli, origine sine dubio Smymaea (X S42). 

74* div6 Iuli6 I August516s. 

Hercula7iei rep. (X 4444). Titulus positus post mortem Augusti; una stetit 
hic titulus (X 4442): divo Augusto | Augustiles. 

Uixor Caesaris Calpurnia in carmine sepulcrali libertae (FI 44244) appellatur 
magnifici coniunx Caesaris iila dei. 



75 C. lulius Caesar pontif. 

Brixiae (P" 4503, vidit Mommse/i). Fidetur esse Caesaris filii, posila a. 740 
(post pontif. numquam fuit max.). 



Tituli imperatoram domusqae imperatoriae. 23 

76 C. lulio C. f. Caesari | imp., triumviro r. p. c.', | patrono J d. d. 

In oppido Samnii S. Agata de' Goti, uhi videtur fuisse Saiicula (IX 2142). — 
1) Triumvir rei publicae conslituendae factut est Caesar lege Titia d. 27 Nov. 741 
(fatii Colol.), C. lulius Caesar vocari desiit appellarique eoepit imp. Caesar a. 714 
(Mo. Staatsr. II 744 not. 2). 

71 imp. Caesar cos. desig. tert., ] Illvir r. p. c. iter.', ' murum turres- 
que fecit 

Tergesle (ex exemplo novicio facto a. 1470 ; lapidis aniiqui duo fragmenta hoc 
saeculo prodierunt: V 523 p. 1022. Huehner ex. scr. ep. 173). — 1) Consul ilerum 
Caesar fuit a. 72i, tertio a. 725; Illvir r. p. c. iterum vocari desiit a. 721 d. 51 Dec. ; 
positus est igitur titulus a.721. quo constat Caesarem moratum esse in lilyrico. 

78 imp. Caesari d. f.' | imp. V, cos. VI*, | Illvir. r. p. c, | patrono. 
Lunae rep. (X1 1550, descripsit Bormann). — 1)^DT lapis; intellege di%i filio. 

— 2) Numeri perturbati ; anno 726, quo consul sextum fuit Caesar, imperator fuit 
non quintum, sed septimum, nec iam dici volebat triumvir reipuhlieae constituendae. 

79 imp. Caesari divi [/".] | imp. VI, cos. III', | [pajtrono, -d. c[. d.]* 

Prope Capuam, ad S. Angelum in Formis (X 5826). — 1) A. 725, post pugnam 
Actiacam, ex qua Caesar imperator sextum cppellatus est (Oros. 6, 19, 4). — 2) de 
conscriptorum decreto cf. X 5834. 

80 imp. Caesar[t divi /".] | cos. V, imp. VI, | RufraDi vicaoi q[«o- 
rutn\ I aedificia sunt. 

Prope Presenzano in Campania, ubi fuit vicus Rufrae (X 4850). — 1) A. 725. 

— Eodem loco extat titulus 31. Agrippae plane simiKs (X 4851). 

81 senatus populusque Romanus | imp. Caesari divi luli f. cos. quinct.* , 
cos. design. sext., imp. sept., re publica conservata. 

Romae rep. in foro saec. XFI medio, descripta a Smetio Ligorioque (Fl 875). 

— 1) A.723. — Hic est annus quo Caesar. post bellum Actiacum Romam reversus, tres 
egit triumphos, Dalmaticum, Aetiaeum, Alexandrinum d. Aug. 15. 14. 15 cf. Mommseii 
mon. Ancyr. p. 10 (ed. 2). Titulum prostitiste in arcu triumphali Augusti sito 
iiixta aedem divi lulii coniecit 0. Richter Jahrb. det arch. InsUtuts 1889 p. 135 teq. 

^ Primus Marc . . . .* | Vlvir. Au[^.] | (yictoria cUpeum. tustinent) 
s. p. q. R. I Augusto dedit | clupeum virtutis | [c]le[»n«]nti[a« tMs]l[ifia« | 
pietatis causay. 

Rep. in Piceno prope oppidum Potentiam in alveo fluminit cognominis, ubi 
nunc extet ignoralur (IX 5811). — 1) Dedicantit vel dedicantium nomina. — 
2i Sunt haec repetita ex intcriptione cKpei, quem a. 727 s(enatus) p(opulus)q(ue) 
Riomanus) Augusto potuit Romae in curia lulta (Mon. Anc. Vl 18 cf. Momms. 
comm. p. 152). 



83 (f^ictoria cKpetim sustinens) seoatus populusq. | Romanus j imp. Cae- 
sari divi f. Augusto | pontif. maxum. | irop. cos. trib. | potestat 

Romae, in fronte arae marmoreae, in cuius reliquis laleribus cemuntur ana- 
glypha spectanlia potissimum ad Augustum genlemque Augusti (FI 876). Hic 
quoque significatur idem clupeut qui N. 82; led dedicata est ara non ante annmn 



24 Caput II. 

742, propter po7itificahim maximum (spatia yost imp. et cos. videntur fuisse desti- 
vnta numeris). 

g4 SENATVS • POPVLVSQwe Romanus 

imp. Caesavi divi f. Augusto imp. sept. 

COS - SEPT • DESIGNAT • OCTAVOM - Wia Flamin lA et reliqueiS 

CELEBERRIMEIS - ITALIAE • VIEIS • CONSILIO et sumptibMS eius muW\TE.\S 

Arimini in arcu qui extat (XI 36S; descripsit et supplevit Bormann). A. 727, 

cum Augustus viam Flaminiam ab urbe Ariminum munisset, reliquas vias trium- 

phalibus viris sternendas distribuisset (Suet. Aug. 30; mon. Anc. 4, 19 cum comm. 

Mommseni p. 87). 

85 imp. Caesari divi f. ] Augusto c6s. nonum | designalo decimum', | 
imp. octavom. 

Nemausi (XII 3U8 3149; Huebtier ex scr. ep. 486). — 1) A. 729. — Notat 
Mommsenus hanc inscriptionem esse inter postremas earum, quae numerum itera- 
tionis litteris perscribant, eum paullo post substituiae sinl notae. 

86 imp. Caesar divi f. | Augustus cos. XI, trib. | potestate', dedit, j 
M. Appuleius Sex. f. leg.^ | iussu eius fac. curavit. 

Tridenti (F S027). — 1) Consul undecimum Augustus fuit a. 731 , duodeci- 
vium a. 749; intra hos annos titulus positus est. Tribimicia potestas Augusti 
numorari coepit, ut plerique putant (Eckhet 8, 404), d. 26 vel 27 lun., ut Hirsch- 
feldius (Wiener Studien 1881 p. 97 seq.) d. 2S lun. 731, ut Mommsenus (Staatsr. 
II ^ 797 not. 5) ex quo die Augustus consulatu uiidecimo se abdicavit, id est ex 
kalendis luliis a. 731. Sed cum numerus Iribuniciae poteslatis interdum, quamvis 
raro, omiltatur (supra N. 83), non certum est hunc tilulum posilum esse ipso unno 
75112. — 2) Consul a. 734. 

87 imp. Caesari divi f. | Auguslo | cos. XP imp. VII . . .* | tribunic. 
potesta[l] . . . I P. Rubrius M. f. Mae. Barba[?MsJ^ 

Casini (X S169). — 1) A. 731 seq. — 2) Fotest fuisse Vlll et VIIII. — 3) De 
hoc homine praefecto Aegypti a. 741 2 cf. III s. 6S88. 

88 [jP. Quinctilius S]ex. f. Varus | Ipontifex?], cos. ', | [ludos votivos 
pr]o reditu | [imp. Caesaris div]i f. Augusli | [lovi optimo mjaximo fecit | 
[cum Ti. Claudio iVerjone conlega | [ex. s.] c. 

Romae basis mutUa rep. a. 1S47 in campo Martio prope circum Agonalem 
(yi386 ad exemplum Smetii aliorumque). Supplementa certa sunt, propter similem 
basem una repertam N. 9S. — 1) A. 741. Hoc atmo Az/gustus ex Hispania Galliaque 
Romam rediit, dedicataque est pro hoc reditu ara Pacis Augustae (tnon. Anc. 2, 37). 
— In latere basis notae mat^morariorum legebantur L-DXXVIIII et L-CCXLIX. 

89 imp. Caesari divi f. | Augusto ] pontif. maxim., cos. XI, j tribunic. 
potestaL XI \ 1 magistri Augustal. prim. : | Phibppus Augusti 1., | M. Aebu- 
tius Secundus, M. Gallius Anchia[/]us, | P. Fidustius Antigonus. 

Nepet (Nepi) Etruriae rep. a. 188S (XI 3200). — 1) A.741J742. 

90 imp. Caesar | divi f. j Augustus cos. XI, | tribun. potesL XII', j 
imp. XilP. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 25 

Feronae (V 3526). — 1) A. 742/5. — 2) Erratum est in numero; ex .V. 91 
scimus Aug^istum etiam in tribunica potestate XIF dici voluisse imp. XII. 

91 imp. Caesar divi f. | Augustus | pontifex maximus, [ imp. XII, cos. 
XI, Irib. pot. XIV S | Aegupto in potestatem | populi Rom^ni red^cta | Soli 
donum dedit. 

Romae in basibus obeliscorum duorum qui hodie extant alter in platea dicta 
' del popolo' (rep. in circo maximo), alter in 'piazza di Monte Citorio^ (erutus a. 1748 
e campo Marlio, ubi fuerat pro gnomone) (VI 701. 702). Testis est de his obeliscis 
ab Augusto Romam advectis Plin. h. n. 36,71. — \) A. 744/5. 

92 imp. Caes[ar] divi f. August. j pontif. masimus, cos. XI, ; tribunicia 
potest. XIIII ', I ex slipe, quam populus Romanus | k. lanuariis apsenti ei 
contulit^ I luUo Antonio' Africano Fabio cos.^ j Mercurio sacrum. 

Romae, ara rep. in ruderibus sacelli in monte Esquilino (Gatli BulL covt. 
1888 p. 228). — 1) A. 744/745. — 2) Kalendis lanuariis Avgusto strenam tn Capi- 
tolio etiam absenti contulisse populum, ex qua summa pretiosissima deorum simu- 
iacra vicatim illum dedicavisse, ait Suetonius Aug. c. 37. Kalendis lanuariis a. 744 
Augustus videtur degisse in Galiia (Dio 34, 36). — 3) FHius M. Antonii triumviri; 
de praenomine eius lulio cf. Mommsen Eerm. vol. 24, 133. — 4) A. 744. — Ad 
similes dedicationes pertinent tiluli A. 93. 99, itemque mutilus VI 438 (a. 746). 

93 imp. Caesar divi f. Augustus ! pontifex maximu?, ; imp. XIII, cos. XI, 
trib. potest. XV*, | ex stipe, quam populus Romanus | anno novo apsenti 
contulit' I Nerone Claudio Druso j T. Quinctio Crispino cos.^ | Volcano. 

Romae basis rep. in foro , est yeapoli (VI 437). — 1) A. 743 6. — 2) Cf. 
-\. 92 not. 2. — 3) A. 743. Kaltndis lanuariis huius anni Augustum Roma absentem 
fuisse aliunde non constat. 



94 imp. Caesari Augusto divi f., pontifici maxumo, tribunic. potestate 
XV', imp. XIII, I M. luiius regis Donni f. Cotlius* praefectus ceivitatium 
quae subscriptae sunt: Segoviorum Scgusinorum | Belacorum Caturigum 
Medullorum Tebaviorum Adanatium Savincatium Ecdiniorum Veaminio- 
rum I Venisamorum lemeriorum Vesubianiorum Quadiatium, et ceivitates 
quae sub eo praefecto fuerunt. 

Susae (Segusione) in arcu qui extat, litteris oHm aere incrtuiati* (V 7251). 
— 1) A. 743,6. — 2) Be hoc Cottio, a quo nomen Iraxerunt Alpes Cottice, et patre 
eius Donno cf. Strabo 4 p. 204; 3Io. V p. 808. — Cum hoc tilulo conferendus est 
iilulus Tropaei Alpium relatns a Plinio h. n. 5, 156 (cf. C. V78I7), positus Augusto 
trib. pot. XVII a senatu populoque Romano, in quo enumeranlur gentes Alpinae 
ab Augusto devictae (in quibus redire sex ex quattuordecim eivitatibu* Cottio *ub~ 
ditis observavit Mo.). 



95 Ti. Claudius Ti. f. Nero | pontifex, cos. iterum*, | imp. iterum*, | ludos 
votivos pro reditu | imp. Caesaris divi f. Augusti | pontificis maximi | lovi 
optimo maxirao fecit' | ex s. c. ] i i i i i i i ' i [ l \ { ! ! ! ! i i i i i i i i i !* 

Romae basis marmorea rep. a. 1S47 in campo Marlio una cum A'. 88 (f^ S8S 
l Bormann eph. 4, 740). — 1) A. 747. — 2) De primis acclamalionibus impera- 



26 Caput II. 

toriis Tiberii egit Mo. mon. Ancyr. p. M seq. — 3) De ludis a. 747 pra reditu /4ugusti 
edilis cf. Dio SS,8. — 4) Erasa sunt verba cum Cn. Calpurnio Pisone conlega, anno 
scilicet p. C. 20, cum Piso apud senatum accusatus mortem sibi conscivisset (cf. 
Tac. a. 5, 17). Huius fortasse Pisonis nomen erasum est etiam in actis fratrum 
Arvalium a. U, FI 2025 a v. 21, cf Civilta caltolica 1888 vol. 10 p. 212 seq. - - Jn 
latere basis relictus erat numerus saxo inscriptus anlequam in basim verlerelur 
LGCXLVl. 

96 imp. Caesari Augusto divi f. | pontufici max., trib. potest. XIIX', j 
cos. XI, patri patriae^ d. d. 

Vrgavoiie (hodie Arjona) prov. Baeticae (II 2107). — \) A. 748/9. — 2) Patris 
patriae appellationem ad^nisit Augustus a senatu populoque Romano ita appellalus 
in tertio deeimo consulatu, id est a. 7S2 (mon. Anc. 6, 24; Dio SS, 10), d. S Febr. 
(fast. Praen., cf. C. I. p. 586), attamen itiam antea saepe eum ita vocatum esse 
ait Dio (l. c.) et confirmant tltuli. 

97 imp. Caesar divi f. Aug. cos. XII ', tr. pot. XVIII, poutifex 
maxi|raus, ex reditu Dianae fauum et Augusteum muro muniendum | curavit. 
[C.j Asini[o] Gallo procos. ", curatore Sex. Lartidio | leg. | AvTO/.QaTcoQ 
KaloaQ d^Eov vlog ^e^aarog VTtarog to i^' , drjfiaQxi^rig l^ovoiag xu 
tr/ I, £X rwv leQcdv rrjg &£ov nQOOodwv xbv veto Y.al %o 2€^aOTi]0v 
TL%Lod-i]vai jcQovori^rii, | ! 1 '. ! ! ! i .' .•' ! / .' ! .' !.'{!!!.'!!!!'' eTtifxe^cc 
2i^Tov .AaQTidlov TtQeojievTov. 

Ephesi rep., 7iunc Berolini (alter lapis cum eadem inscriptione nunc est Lon- 
dinii) (III suppl. 7118). — 1) A. 749. — 2) Erasum nomen C. Asinii Galli procon- 
suli.t (sed in parte Laiina adhtic legitur); factum id anno p. Chr. 50, quo ille a 
senatu damnatus est (Dio S8, 5 ; Tac. a, 6, 25). 

98 Imp. Caesar divi luli f. Augustus 

pontifex maximus cos. XII 

tribunic. poteslat. XIX* imp. XIIII 

rivos aquarum omnium refecit 

Imp. Caes. M. Aurellius Antoninus Pius felix Aug. Parlb. max. 

Brit. maximus^ pontifex maximus 

aquam Marciam variis kasibus impeditam, purgato fonte, excisis et perforatis 

montibus, restituta forma, adquisito etiam fonte novo Antoniniano, 

in sacram urbem suam perducendam curavit 

Imp. Titus Caesar divi f. Vespasianus Aug. pontif. max. 

tribuniciae potestat. IX imp. XV cens. cos. VII desig. IIX^ p. p. 

rivom aquac Marciae vetustate dilapsum refecit 

et aquam quae in lisu esse desierat reduxit 

Romae in arcu aquae Marciae, supra viam Tiburtinam, quo arcu postea usi 

sunt., cum moenia Aureliani fierent, ad faciendam portam urbis Tiburtinam, nunc 

S. Laurentii dictam (FI 124416). — l) A. 749 jSO. — 2) A. 212 aut 215, cum Geta 

memoratus non sit, qui occidit a. 212, et desit agnomen Germanici, Caracallae tri- 

butum anno 215. — 3) A, 79. 



Tituli imperatoram domusque imperatoriae. 27 

99 Laribus publicis sacrum | imp. Caesar Auguslus | pontifex maxi- 
mus, I tribunic. potestat. XVIIIl*, | ex stipe, quara populus ei | contulit k. 
lanuar. apsenti | C. Calvisio Sabino L. Passieno Rufo cos.* 

Romae basis rep. in foro sub monte Palatino, est ISeapoli (FI 436). — 

1) J. loOjl. — 2) A. 730. — Noli referre hanc basim ad aedem Larum in summa 
saera via factum ab Augusto (Mo. mon. Ancyr. p. 82). 

100 Pater palriae \ Imp. Caesar divi f. j Augustus pontifex j maxumus, 
cos. XII, I cos. designatus XIII, j imp. XIIII, tribunic. [ [/)]otestat. XX[/]' 

Rejj. Aptae fuliae prov. Narbonensis (kodie Apt), est Avigaon, pertinet ad 
viam per Alpem Cottiam Arelate ducentem (XI J 3497 descripsit Hirschfeld). Eadem 
inscriptione inscripti sunt aliarfim quoque viarum provinciae Narbonensis lapides 
(XII 3480— 3484. 3487 — 3489. 3300.) — 1) Numerus firmatur reliquis lapidibus 
supra citatis. — Titulus positus secundo semenstri a. 731 , Augusto consule desi- 
gnato decimum tertium, id est in a. 732. Pater patriae /^oi^ea adiectum, cum Augu- 
stiis hanc appellationem reciperet a. 732 (cf. ad N. 96). 

101 imp. Caesari | Aug. j parenti patriae. 

Prope Antiochiam Pisidiae (III suppl. 6805). Patriae parens cum dicitur Augu- 
stus, non pater, videtur titulus scriptus ante annum 732, quo patris patriae appel- 
lationem sollemnem recepit (cf. Mo. ad C. X 825). 

102 imp. Caesar divi f. | Augustus cos. XIII, trib. | potest. XXI, pontif. 
max., I ^ Baete et lano August. | ad Oceanum. | XXIII 

Cordubae, columna quae olim stetit ad viam primarium provinciae Baeticae, 
a Baete Gades ducenlem (II 4701). — 1) Tituhis positus a. 732, ante d. 3 Febr., 
quo Augustus patris patriae appellationem admisit (cf. ad N. 96). 

103 imp. Caesari | Auguslo p. p. | Hispania ulterior | Baetica, quod | 
beneficio eius et | perpetua cura | provincia pacata | est. Auri p. C. 

Romae rep. in foro Augusii (Lanciani Bull. com. 4889 p. 52 ; Huelsen Milth. 
4889 p. 248j. Sustinuit basis statuam Augusti auream pondo centum dedicatam a 
provincia Baetica non ante annum 732, quo paler patriae Augustus dici coeptus 
est, tunc nisi fallor, cum seiuncla a Lnsitania et ablata legato Augusti tradita etset 
proconsuli , utpote paeata. 

104 imp. Caes. divi f. Augustus pontifex maximus, cos. XIII, tribunicia 
potest. XXXII', imp. XXVP, pater patriae, murum dedit. 

Fani in arcu (Grut. 465, 2; vidit BormannJ. — 1) A. 762,5 (p. C. 9/40 J.— 

2) Erralum in numero, nam vicies semel tantum imperatorem se appellatum esse 
ipse Augustus testatur mon. Ancyr. 4, 22 cf. Mo. comm. p. 46. 47. — In eodem areu 
postea insculptus est titulus Constanlini infra edendus. 

105 imp. Caesar j August., divi f., | pater palriae, | pontifex maximus, | 
trib. polestat. XXXVI ', | obtinente T. Pompio | [P]roculo | pro leg. | X |. 

In Sardinia, prope Fordungianus , columna milliaria (Notizie 4885 p. 429). 
— l) A. 76-6/7 (p. C. 45144). 



28 



Caput II. 



L. Caesari Aug. f. 



106 

[C. C]a[e]sari Aug. f. d. n. imp. Cae[s]ari divi f. 
[]?]ontif. cos. design. Aug. pont. maxim. cos. XII divi nep. 

[pr]incipi iuentut. trib. potestat. XX.' imp. Xllll 

P. Sergius P. f. Rufus 

rn X» • rr, « T^ n niag. itCr. 

T. Braetms T. f. Rufus ° 
[p]agi St[eWjatini [a]edem* et signa de sua pecunia faciunda curarunt. 
In agro yiterhiensi in Etruria meridionali , semel descripta saec. XFIII 
(XI 3040). — 1) J. p. C. 7-50J1. C. Caesar, natus a. 734, adoptatus ab Augusto a. 757, 
inde ab a. 749 erat consul designatus princepsque iuventutis, frater eius Lucius 
natus a. 757 eosdem honores accepit anno demum 732. 



107 5. 

imp. Caesari 

divi f. Augusto 

pontific. maximo 

patri patriae, aug., XVvir s.f., Vllvir. epulon.' 

cos. XIII, imp. XVII, tribunic. potest. XXX ^ 

4. 

Ti. Caesari 

Augusti f. 

divi nepot., pont.^ 

cos. [i]teT.*, imp. ter, augurique^ 

tribuniciae pot. V1II[/]* 

3. 

Germanico 

lulio [T]\. f. 

Augusti nepot. 

divi pron. Caesari* 



6. 

Livia[e] 

Drusi f. 

uxori Caesaris Aug. 



[C.] Caesari 

Augusti f. 

divi nepot. 
pontiGc, cos. 

iraperatori® 

8. 

[L.] Caesari 

Augusti f. 

divi nepot. 

auguri, cos. design.' 

principi iuventutis 

9. 

Druso lulio 

Germanici f. 

Aug. pronepot. '° 

Germanico" 



\)[rmo lulio Ti.] f. 

Augusti nepoti 

divi pron. Caesari 

pontifici^ 

1. 

Neroni luiio 

Germanici [/.] 

Aug. pronepot.*" 

Caesaii 

Servavit codex monaslerii Einsidlensis saeculi noni vel decimi*), descriptas. 



10. 

Ti. Claudio 

Drusi Germanici f. 

Neroni Germanico'^ 



*) De hoc codice et de sylloge inscriptionum , cuius plenissimum servavit 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 29 

ut ait, in porta Papia^, sive potius tn porta aliqua , vel arcu, Papia(e), id est 
Paviae sive Ticini (seqnuntur inscriptiones complures sine dubio Ticinenses), servavit 
autem confusas, tres inscriptiones exhibens pro decem, sic: (1 — i) Neroni lulio d. f. 
Germanico Ti. Caesari Gertnanici Augusti nepoti lulio II f. Augusti Lcel., (S.6)\m]f. 
Caesari Liviai diui f. Augusto Drusi f. pontific. maximo uxori Caesaris Aug. cet, (7 — 10) 
Caesari. i. Caesari Druso lulio Ti. Glaudio cet. Decem titulos esse, non tres pcrspexit 
Mommsen, ordinavitque Berichte der sdchs. Gesellsch. d. Wiss. 4830 p. 313 seq. 
(f^6416; FI p. XF). Habemus his deeem titulis, quos suppositos fuisse totidem 
statuis putandum est, honoratam totam domum Augu.iti, scilicet ipsum (n. S), 
uxorem (n. 6), filios tam defunctos C. et L. Caesares (n. 7.8) quarn nuper adoptatum 
Tiberium (n. 4) cum huius filiis (n. 5.2) nepotibusque (n. 1.9); accessit Claudius 
(n. 10) qui postea imperavit, Germanici frater, alibi quoque domui Augusli adnumsrari 
tolitus; desiderantur lulia et Agrippa Postumus eo tempore quo monumentum 
posittim est (cf. not. 2) abdicaii et exlorres. — 1) De sacerdotiis Augusti cf. 
V1071. Anc. Graec.4,S cum comm. Mommseni p. 52; in titulis ipsi positis raro memo- 
rantur (praeter pontificatum) cf Mo. Staalsr. II^p. 736. — 2) /«/. 760^1 (p. Chr. 7j8). 

— 3) Pontifex fuit Tiberius iam ante primum consulatum, id est ante a. 741 (cf. 
infra iV. 146). — 4) cos. ter. et mox tribuniciae pot. VIII traditur. Ti. Nero privignus 
Augusti, adoptatus a vitrico d. 26 lun. 737 (fasl. Amit., cf. C.Ip. 593) indeque dictus 
Ti. Caesar, simul collega factus est Augusto in tribunicia potestate (Fell. 2, 105), 
quam iam antea habuerat per quinquennium. Anno igitur 760,1 fuit tribunicia pote- 
state non FIII, sed FIIII, consul autem fuerat non ter, sed iterum (a. 741. 747). — 
5) Falde offendit copula adiecta vocabulo auguris, possisque cogitare in lapide fuissc 
auguri qu[indecimviro s. f.]. — 6) C. Caesar, natus a. 754, adoptatus ah Auguslo a. 757, 
defunctus d. 21 Febr. 737 (p. C. 4; cf infra N.140 v. 23), i. e. tribus vel quattuor 
annis ante hoc monumentum dedicatum, consul fuerat a. 734, imperator appellatus 
erat a. 736 Artagiris captis (Dio SS, 10, cf. infra N. 140 v. 10). Pinncipis iuventutis 
ap^Uationem, tributam ei a. 748 vel 749, videntur deposidsse cum consul factus 
est, utpote equestrein (Mo.). — 7) L. Caesar , jialus a. 757 et mox adoptatus ab 
Augusto obiit d. 20 Aug. 733, cojisul designatus. — 8) Germanicus, Drusi Germanici 
filius, natus a. u. c. 759, adoptatus a Tiberio iussu Augusti anno p. C. 4 itaque 
factus Augusti nepos, tum cum titulus positus est honores non gesserat praeter 
quaesturam (Dio 33, 51), ideo fortasse non commemoratam quod dlgnitate inferior 
erat. Nota lulium nomen, in domo Augusti pleruinque omissum, hic usurpari non 
in filiis, sed in nepotibus pronepotibusque eius (cf. Mo. Staatsr. II ^ p. 742 not. 2). 

— 9) Drusus Ti. f, natus a. 759 vel paullo postea (cf. Mo. Herm. 47 p. 654), tum 
cum titulus positus ett honores nondum gesserat, quaestor factus anno p. C. 11 
(Dio 36, 23). — 10) Nero Germanici filius, cum togam viriiem sumpserit anno 
p. C. 20 (XIF 244), natus esse videtur circa a. 3, frater eius Drusus , qui togam 
virilejn sumpsit a. 25, paucis mensibus ante hos titulos positos. Mirum autem 
est in his pronepotum Augusti titulis omissam esse mentionem avi Tiberii, cum 
abavus divus lulius ideo sine dubio non memoretur quod adnepotis vocabulum tunc 
nondum in usu erat. — 11) Mirum hunc Drusum, cuius habes infra titulos N. ISSteq., 
hic pro Caesare dici Germanicum (cf Mo. Staatsr. IH p. 746 not. 4). — 12) Clau- 
dius, natus a. 744 (ante Chr. 10), auguratus sacerdotium ab Augusto (Suet. Cl. 4) 
pott hunc titulum positum accepiste putandut ett. 

exemplum (nam exemplum minus plenum innotuit saeculo XF Poggio Florentino 
et per hunc aliis viris doctis) egerunt Mommsen Berichte d. sdchs. Gesellsch. d. IFist. 
18S0p. 287 seq.; Henzen C. FI, 1 p. IX; de Rutti intcr. chr. urbit Romae I1 1 p. 9 teq. 



30 



Caput n. 



o 



a 

a 

cS 

a 

O 

I— ( 

•c 



■S "S 

:s S^ §- 

■O « 



c/: 






55 



O) 






s 

bC 



cc 



> S « 
o fcc g 






« « g 

S^ s 

& 5 o 

C/3 « 



O c^ 



o « -2 

;= ■< Q- 



3 ^ 



Q- 2 (ZJ J2 

3 .2 S 

O ^ co 

- . S S -a 

■". >► ;= 



« o 



«1 



^ 



lU 



SO) 

Cfi — 






O .2 



•- .2 



cfi ^ CC 



3 



« S " 
S Q. 



I 's- 



.2 « 

11 



co tc 



S "• 



« CJ 



« 3 

O 3 

._ w 

-3 t- 

» O 

-3 U< 

.22 o 

'o •.3 

3 ce 

-3 « 

v ::^ 

t-i o. 

« e- 

3 



Q- B 

S co 
cfi a. 



cr> 



(V, 3 



cfi (>J 

s . 



J= = O > 






S ^ 






o 



^ 



^ 



cg ^ 



co Q_j H 



-5 "cS 



c^ 



5 w 



csa 



S s 
•c ^ 

.«> -5 

•^ -o 

,<a,M 






5^- ~ 

•i I 



t/3 



B e v ^ 

cc 5o ;» " 



•a t: 
1 



,%> BCJ 

"•« -. 






a 






,<=> •2J 






O o 



3 S 



P*? •- t 



bq 



^^i 



»5 ** 



OD 



^ O 






X 



=5 3 



iE -« S 



-^ M 



r^ = -'-.-. 



> > > 



> ^ 



o o is; 



«O U5 



:| i^ u: t5 -5 

^x X! £5 ;^ 



so .-^^ *^ c?l 

■^ ■». (?I ->. 



. ■*' . CC 

g <2 .:? « -s 

» ■ « « 8 

I S -^ .2 i 

^ * ^"^ s * 

t s . •— « 

1:5 «r< « "Sl, •** 

^ ^ « ss S 

I ^- ^ : r 



,Ci « 



t-3 

oe 






5 h 






•~ S ■ki ff> s^ 

S O «e 5 

.^ s s a .5 

., 5J ■•», 1* g 



»3 



w SJ5 sa, ,sj S 






i: T ? 



■^ t* Sp 

o S 8 

•« .09 

S S 5^ ^* "S 
S •« t^ ®? a 
•1. > "^ ^ 

s "« ^' 

s -§ I .2 

^ .S eo 

" ^ s I; .£ 

I I ^ .1 ^ 

^2 ^^•- 

.« .Si •!; «2. '-= 
S ■« ^ jj -j 

" ■^ =. ^" ^ 
S sa. g-rrv^ 

•^ 5 "^ »0 «8 

S 5 • a> 

|-^:£ ^cS 
■S •? .s g 4, 

•2 '■H. S I ^ 
•s <s :S „ 

* J •2 0"« 



•2 •- 



2: « 



»J •= 



•2 s: »5 

s "S .« A. 2 



^ e 



s •> 



^ 5) c; •£ 

t<5 •M — . § 



Titnli imperatorum domnsque imperatoriae. 31 

l) Hoc solo die imjnolatum esse hosiia , cum reliquis diebus supplicaretur tantum 
fscilicet lure et vinoj , notat Mo. l. c. — 5) suppicatio lapis. — 6) Natalis Drusi 
Caesaris Ti. f. ex hoc solo momimenlo notus. Annus fuit vnus ex annis 739 — 742. 

— 7) Novimbr. lapis. — 8) J. 706 vel 707, cf. Mo. I p. 404. — 9) Dicimbr. lapis. 

— 10) A. 7i2, cf 3fo. C. I p. 407. — 1 1) A. 7SS. De honoribus habitis Augusto ex 
Syria ttim redeunti cf. Mo. mon. Ancyr. cornm. p. 46. — \2) A. 71 1 ; die 2. lan. 
senatus Octaviano imperium propraetore decreverat (Drumann i, 291 ; Mo. 1 p. 585). 

— 13) suppicatio lapis. — 14) Augustus appellatus est Caesar a. 727; de die cf. 
Mo. C. I p. 58i, mon. Ancyr. comm. p. 449. — 15) De ara Paeis Augustae con- 
stituta in honorem Augusli ex Hispania Galliaque redeuntis d. 4. lul. 74t^ dedicata 
d. 50. lan. 743, cf. Mommsen mon. Ancyr. comm. p. 49. — 16) Mirum neque aliunde 
notum Imperium Augusti pro numine esse cultum. — 17) Ita supplevit Mo. Cum 
kie versus plus solilo distet ab eo qui praecedit, de Petra hic scriptum fuisse putavit 
[semestre secund]um. — 18) A. 742. — 19) supplicato lapis. — 20) dis publ(icis) 
r)(enatibus) p(opuli) R(omani) Q(uiritium). — 21) A. 711 prope Mutinam (supplevit 
Mo.). — 22) Supplevit Mo. (cf. C. I p. 595). — 23) Moles Martis memorat etiam 
Gellius 15, 25. — 24) cf Henzen act. Arv. p. 32. — 25) Cf C. I p. 596. 

109 P. Veidius P. f. PoUio* | Caesareum imp. Caesari Augusto | et 
coloDiae Beneventanae. 

Beneventi (IX 1336). — l) Notus eques Romanus amicus Augusti, defunctus 
a. 739 (Dio 34, 25). 

110 Romae et Augusto Caesari' divi f. patri patriae.^ 

Polae in epistylio templi (F 18). — 1) Auguslus Caesar pro solito Caesare 
Atigusto ponitur maxime ubi numen 7nagis intellegitur quam princeps , in templis 
potissimum eo vivo positis (Mo. ad X6303; cf. X 825). — 2) A. 752/767. 

111 Deanae Epbesiae et imp. Caesari Aug. et Ti. Caesari Aug. f. et 
civitati Ephe[sme C.] Sextilius P. f. Vot. Pollio cum OfiUia | A. f. Bassa 
uxore sua et C. Ofillio Proculo f. suo cetereisque leibereis sueis pontem 
de sua pecunia faciundum curavit. ; '^Qrefudi 'E(peoiai xai avtoycQa- 
TOQi KaiaaQt Se^aOTioi xal Ti^CQicoi KaioaQi ^e^. vloji xai TWt 
dtjfiwi ToJi ^Ecfeoitoi rdiog | ^eBxiXiog IIoTtUov vlog OvorovQia JJoX- 
Xiwv ovv 0(feXXiai AvXov d^vyaxQl Bdoar^i Ttji eaviov yvvaixi xai 
Faiuji I O^eXXiioi JIqokXcoi zcoi eavrov viciit xai rotg XoiTtolg rexvotg 
TTv '/effvnav Ix rcuv idicov dviS-iqv.ev. 

/ (III suppl. 7117). 



112 T. Statilio TaurfoJ ) L. Cassio Longino | cos.' X k. Octobr. | 
numini Augusti votum | susceptum A plebe Narbo|neDsium inperpetuom: j 

Quod bonum faustum felixque sit imp(eratori) Caesarl [ dlvi f. Augusto 
p(atri) p(atriae) pontifici maximo trib(unicia) potest(ate) ] XXXIUI, coniugi 
liberls gentique eius, senatui | populoque Romano et colonls incollsque | 
c(oloniae) I(uliae) P(aternae) N(arbonis) M(artii), qui s6 numini eius in- 
perpetuum | colendo oblig^verunt! P16ps Narbonenjsium iram Narbone in 
foro posuit, ad | quam quot annis VIIII k. Octobr.*, qua die | eum saeculi 



32 Caput II. 

felicitas orbi leirarum | rectorem edidit, tres equites Romani | & plebe^ et 
tres libertini hostias singullas inmolent et col6nis et incolis ad | siippli- 
candum numini eius tbiis el vinum 1 d6 suo ed die praestent; et VIII 
k(alendas) Octob.'' | tbus vinum colonis et incobs item praejstent; k(alen- 
dis) quoque lanuar(iis) tbus et vinum | colonis et incolis praestent; VII 
quoq(ue) | idus lanuar(ias), quci die primum imperium | orbis terrarum 
auspiccitus est^ tbure | vino supplicent et bostias singul(as) in[molent et 
colonis incolisque tbus vijnum eA die praestent; | et pridie k. lunias, 
quod ea die T. StatiUo | Tauro M'. Aemilio Lepido cos." iiidicia | plebis 
decurionibus coniunxif, hostias | singul(as) inmolent et tbus et vinum 
ad I suppbcandum numini eius colonis et | incolis praestent. | Exque iis 
tribus equilibus Roman[ts tribnsve] | liberlinis ijnu[s] 

In latere: [Plep]& Narbonesis a[7'am] j numinis Augusti de[<ij]cavit 
I / I ( I ! i I ! 1 ! ! ! i ! j .' j» I j ! .' .' legibus iis q(uae) i(nfra) s(criptae) 
s(unt)^ 

Numen Caesaris Aug(usti) p(atris) p(atriae)l quando tibi ( hodie hanc 
aram dabo dedicabo que, his legibus hisque regionilbus dabo dedicaboque, 
quas hic | hodie palam dixero, uti infimum | solum huiusque arae titulo- 
rumjque est: si quis tergere ornare | reficere volet, quod beneficii | causa 
fiat, ius fasque est6; sive | quis hostia sacrum faxit, qui'° ] magmentum 
nec protoUat, id|circo tamen probe faclum esto; si | quis huic arae do- 
num dare au|gereque volet, liceto, eademq(ue) | lex ei dono esto, quae 
arae est; | ceterae leges huic arae titulisq(ue) | eaedem sunlo, quae sunt 
arae | Dianae in Aventino. Hisce Iegi|bus hisque regionibus, siculi | dixi, 
hanc tibi aram pro imp. | Caesare Aug(usto) p(atre) p(atriae) pontifice 
maxijmo tribunicia potestate XXXV", coniuge liberis genteque eius, | senatu 
populoque R(omauo), colonis ] incolisque col(oniae) Iu](iae) Patern(ae) 
Narb(onis) Mart(ii), qui se numini eius in per|petuura colendo obbgave- 
ruat, I doque dedicoque, uti sies volens | propitium. 

Narbone, ara rep, a. 1S66 (XII 45S3 ; Huebner ex. scr. ep. 1099). Titulum incismn 
esse non aetate, quam prae se fe7't, sed teinporibus Ayitoninorum iudicant perili. 
Ara dedicata est numini Augusti a plebe Narbonensi, propterea puto quod 
Augustus decurionibus plebem recoiiciliaverat (cf. not. 7). — 1) Consules fuerunt 
a. H p. C, Taurus per integrum annum, Longinus ex kalendis luliis. — 2) Natalis 
Augusti. — 3) Intelleguntur equites Romani Narbone consistentes non decuriones 
et proplerea plebi adnumerati. — 4) Natalis Augusti biduo celebrabatur , cf. 
Henzen act. Arv. p. 31. — 5) Cf. ad N. 108 nut. 12. — 6) Consules ordinarii a. H. — 
7) Significaiur nisi fallor^ Augusti opera animos plebis decurionibus reconciliatos 
esse. Videlur colonia Narbonensis per aliquod tempus discors fuisse, cum plebs 
isdem poi'ticibus nee tamen isdem anirnis ac iudiciis (cf. Horat. ep. 1, 4, 71) utcretur 
ac decuriones, et ea res Augusti aliquo decreto coinposita esse. Mabierunt autem, 
re ia?n composita, de iudiciorum div&rsilate quam aperte de discordia animisque 
infensis loqui. Alii acceperunt de iudicandi munere ab Augusto etiam plebeis tri- 
buto. (Mommsenus iudieiorum vocabulum ita accipit, ut accipiendu?n est in in- 
scriptione infra N. 254). — 8) Duo versus erasi sunt (paucas Utteras legit Hi?'sch- 



Titali imperatorum domusque iraperatoriae. 33 

feld XII p. 84SJ, nescimus quam ob causam. — 9) Leges hae paene eisdem verbis 
redeunt in aliis dedicationum titulis (inprimis Salonitano 1111933), quos infra dabimus 
inter tilulos sacros. — 10) quod titulus Salonitanus modo laudatus. — 11) A. lijlS. 

113 imp. Ca[e]sar divi f. Augustus pontifex maxiin. cos. XIII imp. XX 
tribunic. potest. XXXVIP p. p., | Ti. Caesar divi Augusti f. divi luli n. 
August. pontif. maxim. cos. IIII imp. VIII trib. potest. XXII' dedere. 

Prope Ariminum in ponte fluminis dicti Marecchia, titulus scriptus et a dextra 
et a sinistra transeuntis: descripsit Bormann et in altero exemplo quae evanuerunt 
ex altero supplevit (XI 567). — 1) Notat Bormannus esse nomina Augusti , quae 
habuit, quo tempore mortuus est (nisi quod pro imp. XX expectaveris XXI cf. 
Mommsen mon. Ancyr. comm. p. 17), Tiberii a. p. C. 2i , ut hoc anno appareat 
confectum esse pontem, incohatum ab Aiigusto. 

114 divus Augustus, | Ti. Caesar divi | Augusti f. divi n. ( Augustus | 
aquas in coloniam | perduxerunt. 

Brixiae (FiSffJ). 

115 divo Caesari divi lulii f. Augusto, | Ti. Caesari divi Augusti f. 
Augusto I sacrum 

Romae in ima parte obelisci a C. Caesare Caligula in circo Faticano statuti 
(cf. Plin. h. n. 46, 201. 36, 74), a Sixto Fpapa in plateam S. Petri translati (VI88i). 
Obeliscum sacratum esse a Caligula duobus principibus qui ante eum regnaverunt 
ex hac inscriptione apparet. Medio aevo credebatur cineres Caesaris dictatoris 
sustinere. 

116 Genio Augusti | et Ti. Caesaris, | lunoni Liviae, | Mystes 1. 
In via Flaminia loco dicto Borghetto (XI 5076, servavit lueundiu). 

117 ex domo | Caesarum et | Liviae | libertorum et servorum. 
Romae rep. ad viam Appiam, nuper Findobonam translata (VI 2141S; Bor- 

mann arch. ep. Mitth. 15, 1890, p. lOS). Pertinuit ad sepulcrum familiae Caesaris 
Augusti et Liviae. Caesares intelleguntur cum Augusto aut Gaius Luciusque fihi 
aut Tiberius cum Germanico et Druso (cf. Bormann L c). 

118 Liviae Caesaris | Augusti' | publice'. 

Tibure (XIV3S7S, descripserunt Metellus aliique). — 1) nempe uxori. — 
2) pecunia publica statutum a Tiburtinis. 



119 Liviae Augusti, | deae*, | municipium 

Haluntii in ora Siciliae (X746i, bis descripta saeculis superioribus). — 1) More 
Graeco Livia viva dicitur dea. 

120 lunoni Liviae Augusti sacrom, | L. Passieno Rufo * imperatore | 
Africam obtinente*, | Cn. Cornelius Cn. f. Cor. Rufus | et Maria C. f. Galia 
Cn.* I conservati | vota 1. m. solvont 

In provincia Africa loco dicto ElrLehs (Eph. ep. S, 640). — 1) Consul fuit 

a. 7S0, proconsul Africae a. 7S6 (p. C. 5); imperatorem appellatum eum esse ex 

Africa iestis est etiam nummiu editus a Muellero (cf. Mo. mon. Ancyr. comm. p. 18 

not. 2). — 2) Formula insolita ideo adhibita est, quod Passiemts imperator appel- 

Dessac, InscriptioDes Latiaae. 3 



34 Caput II. 

latus neque proconsul Africae recle dici potuit et mullo minus imperator Africae 
(Mo). — 3) Intellege: Gnaei uxor. 

121 Cereri* luliae Augustae | divi Augusti, matri | Ti. Caesaris 
Augusti, I Lutatia C. f. sacerdos Augustae | (imp. perpet.)^ uxor | M. Livi 
M. I f. Qui. Optati, flaminis G[ajul. | luliae Augusti (imp. perpet.)*, cum V | 
liberis^ s. p. consacravit. 

Gauli (Gozzo) rep., nunc Maltae (X 7501). — 1) Ceres dicitur Livia , more 
Graeco. ■ — 2) imp. perpet. vocabula postmodum in locum aliorum vocabulorum era- 
sorum intrusa; videtur perpet. vocabulum coniungendum esse non cum imp. sed cum 
sacerdos et flaminis. — 3) cum quinque liberis, aut: cum v[iro et] liheris. 

122 Augustae Iulia[e] | Drusi f. | divi Augusti | d. d. 

Neapoli in museo, Pompeiis ut videtur rep. (X 799). — Similes simt VI 882 a. 
IX 4S14. X 4S9. 

123 divae Augustae | L. Mammius Maximus p. s.* 

Herculanei rep. (X 1415 ; Huebner ex. scr. ep. 146). — Titulus positus est sub 
Claudio (cf. N. 1S0), sub quo Liviae caelestis religio decreta est (Suet. Claud. 11. 
Dio 60, 3). — 1) p(ecunia) s(ua). 

124 M. Livius [Z)rMs]us Claudia[nMs] * 

Jn vico S. Benedetto, ubi fuit Marruvium Marsorum: semel descripta saec. 
XFIII (IX 3660). — 1) Traditur i , . us Claudia . . . Intellegitur pater Liviae. 

125 Alfldia M. f. mater Augustae* 

Ibidem ubi N. 124, iniegram descripsit soltis Accursius saec. XFI (IX 5661). — 
1) Mater Liviae; cf. titulus Samius Bull. de Vecole fran^aise d'Athenes vol. 1 (1871) 
p. 251 : 6 dTJfiog 'Akq)i6lav zijv fXTjrsQa d-sag 'lovXlaq J!e^aax{rj\q fisylaxcav dya&aiv 
atxiav ysyowiav zw xoafiO), item titulus Tuccitanus II 1667. 

125* Ti. Claudius ISero* pater | Ti. Caesaris Aug. 

Ibidem ubi N. 124, servavit solus Accursius (IX 5662). — 1) Prior maritus 
Liviae. 

126 ex domo Scriboniae Caesar(is) libertorum libertar(um), et qui in 
hoc monument. contulerunt. 

Romae (Grut. 9S4, 2, semel descripta saec. XV). 

127 luliae Caesaris f. ^ | ^lovXia Kaioagog &vyaTQi. 

Eresi in Lesbo (III suppl. 71S6). — 1) Nata est lulia a. 71S (Dio 48, 54), 
titulus posilus ante a. 727, quo pater Augustus dictus est. 

128 M. Agjrippa 

aed./ cur. 
Jmp. Cae fsar 
//jlvir r. 
fci salu 

Romae rep. in monte Quirinali (Bull. com. 1890 p. 75 ; v. 1 lapis admittit etiam 
M. Ac . . . .). — Apparet M. Agrippam aedilem curulem a, 721 nominari una cum 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 35 

imperatore Caesare triumviro reipublicae constituendo. De aedilitate Agrippae, 
quam suscepit iam consularis, cf. Dio 49,43; Plin. h. n. 36, 104. i21 ; Frontinut 
de aq. 9. 

129 M. Agrippa L. f. cos. tertium fecit. * | 

Imp. Caes. L. Septimius Severus Pius Perlinax Aug.. Arabicus Adia- 
benicus Parthicus maximus pontif. max. trib. potest. X^ imp. XI cos. III 
p. p. procos. et | imp. Caes. M. Aurelius Antoninus Pius Felix Aug. trib. 
potestat. V cos. procos. Pantheum vetustate corruptum cum omni cultu 
restituerunt 

homae in Panthei epistylio (FI 896). — 1) Consul tertium Agrippa fuit a. 727, 
Pantheum fecit a. 729 (Dio S5, 27 cf. Plin 34, 13. 36, 38; Becker topogr. p. 634 seq.). 

— 2) A. p. Chr. 202. 

130 M. Agrippa L. f. cos. III, | trib. pot. III.' 

Eineritae (Merida) rep. in ruinis theatri (II 474 ter descripta hoc saeculo). 

— 1) A. 738/9. — Trib. potestate VI videtur dici Agrippa in inscriptione fracta 
XI F 2230. — Imperator videtur Agrippa dici in fntstulis inscriptionum 1X262. 
2200, dicitur C. I. Gr. 1878. Fuit etiam quindecimvir sacris faciundis (cf. ad 
IX 262). 

131 C. Caesari Augusti f. | pontifici, cos. | designato, | principi iu- 
ventutis 

132 L. Caesari Augusti f. | auguri, cos. | designato, | principi iuventutis 
fiomae, bases duae aequales rep. a. iSoI in foro Boario, descripserunt Smetius 

aliique (FI 897. 898). — Bases cum simul positae esse videantar, positae sint nec- 
esse est a. 7S2 vel 7S3 , cum illo L. Caesar consul designatus sit (cf. Mo. mon. 
Ancyr. p. 33), kalendis lanuariis a. 7S4 C. Caesar fasces sumpserit itaque desierit 
esse consul designalus. 



133 C. Caesar | August. f. | cos.* | vias omnes | Arimini sternl . . . 
Arimini (XI 366). — 1) A. 7S4. 

134 C. Caesari Augusti f. | po[n]t., cos., principi | iuentutis. 

In vico Spoltore, ubi videtur fuisse Angulus oppidum Festinorum (IX 3343). 



135 L. eaesar[i] Augusti f., | annos nato XI', | A. Octavius [A.] f. 
Ligus, I M. GeniciHus M. f. Sabin. | IIvir(i). 

Ad lacum Sabalinum, ibi ubi fuit Forum Clodium, semel tantum descripta 
saec. Xyil (XI 5304). — 1) L. Caesar natus a. 737, undecimum annum explevit 
a. 748, quo anno hic titulus positus est vel a. 749 ante natalem eius duodecimum. 
Cf. infra N. 442. 

136 \L. Caesari Aug. f, \ ^Jrinc[rpi] iuventutis, a[M^.], | quem cos. 
populus creavit | ann. nat. XIIII, | [sejnatus et populus Romanus'. 

Romae (FI 900 bis ut videtur descripta saec. XFI). — 1) Pertinere ad L. Cae- 
tarem probavit Mommsen l. c. adducto tiiulo Nicomediensi III 323, contra Borghetium 
opp. 3, 4S4, qui tribnit Neroni pottmodum imperatori. 



86 Caput II. 

137 Templum hoc sacratum her[oibus \ qui] \ quod ger^wnf] 
Augusti nomeu felix [illis] | remaneat, 

stirpis suae laetetur u[t regtio] parens. 
Nam quom te, Caesar, tem[]}Ms] | exposcet deum 
caeloque repetes sed[em, qua] \ mundum reges, 
sint hei tua quei sorte te[rrae] | huic imperent 
regantque nos felicibu[s] | voteis sueis. | 

L. Aurelius L. f. Pal. Rufu[s] primopilaris 1 . . . . | XVI mihtans st [ 

imp. Caesaris j 

Acerris in Campania rep., ntinc Neapoli: recognovit Mommsen (X 57S7) 
paucis litteris adsumptis ex apographis priorum, reliqua supplevit sicut supra 
adiutus a Buechelero (aliter nonnulla suppleverant viri docti Hervi. vol, 1 p. 1S4). 
— 1) Supplementum nee hoc loco certum, nec magis v. 3. — '^Fidetur agi de aedi- 
cula Laribus (= tjqcdoi) Augustis ita dedicata , ut sub eorum imaginibus C. et L. Cae- 
sares colerentur^ (Mommsen l. c). 

138 ossa I [I.*] Caesaris Augusti f. | principis iuventutis 

Romae (VI 884 ad exemplum unicum saec. XIV vel XV, servatum in sylloge 
q. d. Signoriliana). — 1) C. traditur; sed C. Caesar consul et imperator appellari 
debuit in titulo sepulcrali , cum principis iuventutis appellatio conveniat fratri 
eius Lucio (Mo.), 

Extat etiam pars elogii sepulcralis quod videtur fuisse L. Caesaris (VI 89S 
cf. Mo. mon. Ancyr. comm. p. S4). 



Cenotaphia, quae dicuntur, Pisana. 

\. 

139 [a.] d. XIII k. Octobr(es) Pisis in foro in Augusteo scrib(endo) 
adfuer[e] | Q. PetilUus Q. f., P. Rasinius L. f. Rassus, M. Puppius M. [/".], | 
Q. Sertorius Q. f. Pica, Cn. Octavius Cn. f. Rufus, A. Albiu[s] | A. f. Gutta. | 

5 Quod C. Canius C. f. Saturninus Ilvir v(erba) f(ecit) de augendis hono- 

ribus I L. Caesaris, Augusti Caesaris patris patriae pontificis maximi | tri- 
buniciae potestatis XXV ^ fiU, auguris, consulis designati, princip[is] | iu- 
ventulis, patroni coloniae nostrae, q(uid) d(e) e(a) r(e) f(ieri) p(laceret), 
d(e) e(a) r(e) i(ta) c(ensuerunt): | 

10 Cum senatus popuU Romani inter ceteros plurimos ac maxsimos | hono- 

res L. Caesaris (sic)^ Augusti Caesaris patris patriae ponlificis maximi 
tribujniciae potestatis XXV flllio, auguri, consuU designato, per | cons6(n)- 

sum omnium ordinum Studio (nonnulla intereiderunt) 

. . . tetur, data cura C. Canio Saturnino Ilvir(o) et decem primis elig[«n(it] | 

15 aspiciendique, uter eorum locus magis idoneus videatur, emendi^^^uej | 
pubUca peciinici a privtitis eius loci qu^em] magis probaverint; utique | 
apud eam aram quodannis a. d. X[/// k. Sept.^ p]ub\ice M^nibus eius per 



Titali imperatorum domusqae imperatoriae. 37 

magistratus eosve, qui ibi iuri dicendo pr[ae]runt, togis puUis amictos, | 
quibus eorum ius fasque erit eo die [eiu]s vestis habendae, inferiae mit - 
tantur, b6sque et ovis atrl infulis caerulis infulati diis Manibus eiu[s] | 20 
mactentur eaeque hostiae eo loco adoleantur superque eas | singulae 
«rnae lactis mellis olei fundantur, ac tum demum facta[m] | c[eteris pjote- 
statem', si qui privatim velint Manibus eius inferias mitter[e | nive quis] 
ampUus uno cereo unave face coronave mittat, dum ii qui im [ffjo/ayer]int 25 
cincti Cabino* ritu struem hgnorum succendant adque | [pen]nde habeant; | 
[wfigwe] locus ante eam aram, quo ea strues congerantur conponantur, 
pate[ar | g]uoque versus pedes XL stipitibusque robuslis saepiatur ligno- 
runique | acervos eius rei gratia quodannis ibi constituatur cippoque 
grandi | secundum aram defixso hoc decretum cum superioribus decrelis 30 
ad ei[Ms] | honores pertinentibus incidatur insculpaturve ; nam quod ad 
cetera | solemnia, quae eodem illo die vitari caverive placuissent place- 
rent que, id sequendum quod de iis senatus p(opuH) R(omani) censuisset; 
utique prim[o] j quoque tempore legati ex nostro ordine imp. Caesare(m) 
Augustum \ patrem patriae pontificem maximum tribuniciae potestatis XXV [ 35 
adeant petantque ab eo, uti colonis luliensibus coloniae Opsequenti [/wjiiae 
Pisanae ex hoc decreto ea om[n]ia facere exsequique permittat. 

Pisis, tabnlae marmoreae fragmenta duo rep. a. 1603 ji: recognovit Bormann 
(XI 1420). Decretum deeurionum coloniae Pisanae de honoribus habendis L. Cae~ 
sari mortuo. — 1) lul. 75o/6 a. u. c. (2j3 p. C). — 2) D. XIII k. Sept. (20 Aug.) 
L. Caesarem decessisse colligitur ex fasiis Antiatibus (I p. 528 = X 6638 p. 664), 
ubi ad hunc diem adscriptum legitur infer. L. Caesaris, collato Suet. Aug.65 ; non 
recte in fastis Gabinis (I p. 473 XII = XI F 2801) est decessit Xlil k. Oct.; cf. 
Mo. II p. 400. — 3) Expectaveris fieri potestatem. — 4) Scr. Gabino. 

140 "• 

[ . . . . Ptsi5 m foro in Augusteo (?), scrib(endo) ad]fu[e]r(e) Q. Ser- 
torius Q. f. AtiUus Tacitus, P. Rasinius L. f. Rassus, L. Lappius | [L. f. 
(rjalius, Q. Sertorius Q. f. Alpius Pica, C. Vettius L. f. Virgula, M. Herius | 
M. [/". f]riscus, A. Albius A. f. Gutta, Ti. Petronius Ti. f. PoJlio, L. Fabius 
L. f. Rassus, 1 Sex. [4]ponius Sex. f. Creticus, C. Canius C. [/".] Saturninus, 
L. Otacihus Q. f. Panthera. \ 

Quod [u(er6a) f{acta)] sunt, cum in colonia nostra propter conten- 5 
tiones candidato|ru[m m]agistratuus non essent et ea acta essent quae infra 
scripta sunt: | 

Cum a(nte) [d{iem ll]W nonas Apriies allatus esset nuntius C. Cae- 
sarem, Augusti patris patri|ae [;7o]ntif(icis) maxsumi custodis imperi Romani 
totiusque orbis terrarum prae|si[</ts /]ilium, divi uepotem, post consulaturo, 10 
quem ultra finis extremas popu li [flojmani belium gerens fehciter pere- 
gerat, bene gesta re pubiica, devicteis aut | in [^d]em receptls bellicosis- 
simis ac maxsimis gentibus, ipsum voineribus pro re | pu[6/t]ca exceptis 



38 Caput II. 

ex eo casii criidelibus fatis ereptum populo Homauo, iam designa|tu[7n 
tjustissumum ac simillumum parentis sui virtutibus principem coloniaeque j 
no[s?]rae unicum praesidium, eaque res nondum quieto luctii, quem ex 

15 decesjsu [L. Cjaesaris fratris eius, consulis designati, auguris, patroni nostri, 
princ[j]|pis [«M]ventutis colonia universa susceperat, renovasset multipli- 
cassetque | ma[er]orem omnium singulorUm universorumque , ob eas res 
universi decu|rio[nc]s colonique, quando eo c^su in colonia neque Ilvir(i) 
neque praefecti | er[aH/] neque quisquam iure diciindo praerat^ inter sese 

20 cousenserunt, pro | ma[^]nitudine tantae ac lam inprovisae calamitatis 
oportere ex ea die, | qu[a eijus deces(s)us nunliatus esset usqu[e] ad eam 
diem, qua ossa relata atque | co[n<i]ita iustaque eius Manibus perfecta 
essent^, cunctos veste mutata, templisjqu^e d]eorum immortalium balneisque 
publicis et tabernis omnibus clausis, | co[nu]ictibus sese apstinere, matronas 

25 quae in colonid nostra sunt, sublugere | di[em]que eum, quo die C. Caesar 
obit, qui dies est a. d. VIIII k. Martias, pro AUiensi | lu[^M6]rem memoriae 
prodi, notarique in praesentia omnium iussii ac [ vo[/nn]tate caverique, ne 
quod sacrificium publicum neve quae supplijca[?jo]nes nive sponsalia nive 
convivia publica postea in eum diem | eo[ve d]ie, qui dies erit a. d. VIIII 

30 k. Mart., fiant concipiantur indican tu[rye], nive qui ludi scaenici circien- 
sesve eo die fiant spectenturve; | ut^/^ne] eo die quodannis publice Mcinibus 
eius per magistrdtus eosve, | qu[t P/]sis iure dicundo praerunt, eodem 
loco eodemque modo, quo | L. C[aes]ari parentari institutum est, paren- 
tetur; ] utique [arc]us celeberrimo coloniae nostrae loco constituatur or- 

85 na|tu[s sp]oleis devictarum aut in fidem receptarum ab eo gentium, super | 
eu[m st]atua pedestris ipsius triumphali ornatu circaque eam duae | eq[ue- 
st]ves inauratae Gai et Luci Caesarum statuae ponantur; ulique [cM]m 
primum per legem coloniae duoviros creare et habere po tu[erj]mus, ii 

40 duo viri, qui primi creati erunt, hoc quod decurionibus | et [Mnijversis 
colonis placuit, ad decuriones referant, eorum pu|bl[tca] auctoritate ad- 
hibita legitume id caveatur auctoribusque | iis [m f]abulas publicas refe- 
ratur; interea T. Statulenus luncus ] fla[me]n Augustahs, ponlif(ex) minor 
publicorum p(opuli) R(omani) sacrorum rogare[tu[r, uti] cum legatis excu- 

45 sala praesenti coloniae necessitate hoc | oi[ficiu]m publicum et voluntatem 
universorum libello reddito | im[p. Ca]esari Augusto patri patriae pontif(ici) 
maxsimo tribuniciae | po[<esf.] XXVF indicet; idqu[e T. 5^]atulenus luncus 
princeps coloniae nostrae, flamen August. , | po[nft/".] minor publicorum 

50 p. R. sacrorum, libello, ita uti supra scriptum | es[^ tm|)]eratori Caesari 
Augusto pontif(ici) maximo tribun(icia) potest(ate) XXVI pat[n] | pat[nae] 
reddito, fecerit, 

placere conscriptis quae a. d. IIII nonas Apriles, ] qu[ae Sex.] Aelio Cato 
C. Sentio Saturnino co(n)s(ulibus) ^ fuerunt, facta acta con|st[jYMta] sunt per 
consensum omnium ordinum, ea omnia ita fieri agi halbe[n" o^sejrvarique 



Tituli imperatorum domnsque imperatoriae. 39 

ab L. Titio A. f. et T. Allio T. f. Rufo Ilviris et ab eis quicum[qu[e 55 
post]ea in colonia noslra Ilvir(i) praefecti sive qui ali raagistratus | er^wn/], 
omnia in perpetuom ita fieri agi haberi opservarique, uliq(ue) L. Tilius ; 
A. [f. T. A]\\i\}s T. f. Rufus Ilviri ea omnia, quae supra scripta sunt, ex 
decreto | nos[<ro] coram proquaestoribus primo quoque tempore per 
scribam publ[i]c[Mm j]n tabulas publicas referenda curent. 

Censuere. 

Pisis, tabula marmorea rep. a. -idOG: recognovit Bormann (XI 1421). Decre- 
tum decurionum coloniae Pisanae, quo confirmantur quae d. 2 Jpr, a. p. C. 4, cum 
magistralus in colonia non essent nec iustiim decretum fieri posset, egerant de 
honoribus C. Caesari morluo habendis. — \) Cf. quae leguntur in fasiis municipalibus 
Cuprae Marilimae inventis (IX S290) [G. Caesar] Aug. f. dec[essit in Lycia, annum 
agens XX]II. Romae iusti([ium indictum est]. donec ossa eius in [ma]esol[aeum infer- 
rentur]. — 2) A. 756/7 (p. C. SJi). — 3) Priore semenstri anni p. C. 4. 

141 Pup. Agrippae M. f. 

Uliae (hodie Montemayor) prov. Baeticae: descr. Huebner (II 1328). Tituli 
-Y. 141. 142 positi sunt Agrippae Postumo nondtim ab Augusto adoptato, i. e. anle 
annum 757 ^upus Agrippa dicitur etiam in titulo posito a servo suo a. 747, X924). 

142 M. Agrippae M. f. | Augusti nepoti, | annos nato VIP, | A. Octa- 
vius A. f. Ligus, | M. Genicilius M. f. Sabin. Ilvir(i) 

Traditu^ cum N.13o (XI 530S). — 1) Agrippa Postumus natus 742 septimum 
annum explevit a. 749. 

143 Agrippa lulius | Augusti f. divi n. | Caesar* 

f^olceiis (Buccino) in Lucania (X 403 semel descripta ab ignoto auclore saec. 
XVI, sed accurate). — 1) Idem qui praecedit, adoptatus ab Augusto (a. p, C. 4), 
nondum relegatus (a. 7, cf. Dio 33, 32 , Suet. Aug. 63, Tac. ann. 1, 3). — Num 
Agrippa Caesar memoretur Henzen 3578, incertum, cf. FI 8820. 



144 Ti. Claudio Ti. [f.] \ Neroni, 1 patrono, coIon[i]. 

Carthagine nova (eph. 3, 53). — Hispaniam adiit Tiberius adulescens (Suet. 
Tib. 9), unde explicatur titulorum ei in Hispania illis temporibus positorum fre- 
quentia (praeter hanc et N. 146 etiam II 1U5. 1329, fortasse etiam 476). 

145 [Ti. Claudio Ti.] f. Ti. n. Neroni 

[pontific]i 

ti optimi 

.... [pn] ncipis 

mani.* 

Centumcellis (Civitavecchia) (XI 3317). — 1) [Consilia adiuvan]l\ [optimi ma- 
ximique pr/]ocipis, [custodi imperi Ao]mani, vel simite quid in lapide fuisse coniecit 
Mommsen. 



40 Caput II. 

146 [Ti. CJlaudio ] [Ti. f.] Neroni | [p]ontif., pr./ | . . . manus 
Tarracone rep. a. 1869 (Eph. ep. 2, S2S). — 1) Praetor fuit Tiherius a. 7S8 

(Dio S4, 19). 

147 Ti. Claudius Ti. f. Nero pont., cos. II, [imp. 1]\\ trib. potest.'^ V,» | 
Nero Claudius Ti. f. Drusus Germa[ntCMs] augur, c[os.], imp. • • . j murum 
portas turris d. [s. p.] f. c. 

Saepini complura extabant exempla, unum extal paene integrum (IX 2443). 
Titulus positus jussu Tiberii non ante annum 732 (cf. infra), nomine suo et fratris 
defuncti a. 743. — 1) Cf. supra N. 9S. — 2) Tribuniciam potestatem accepit Tibe- 
rius primum a. 748 in quinquennium. — 3) Saxum hiat, sed deest nihil, nam trib. 
potestas sexla coepit cum Tiberius adoptatus ab Augusto desiit vocari Claudius 
Nero (a. 7S7). 

148 Nero Clau (dius Ti. f. 

Dr mvs | 
Germ /anicus 
privign { us. Augusli 

"~"~----S. 

Romae rep. in campo Martio, ubi nunc dicitur ^piazza di Pietra' (Eph. ep. 
4, 775 cf. Lanciani Bull. comun 1878 p. 1S tab. II. III). — Graecos titulos Neronis 
Drusi habes C. J. Att. 5, 445. Rh. Mus. 1890 p. 615. 

149 Antonia Claudi Neronis [Drusi Germanid^, | fratris Ti^ C[a]esaris 
[Aug.] 

Rep. ibi ubi N. 124, semel descripta saec. superiore (1X5665). — 1) Intellegitur 
omnino Antonia uxor Drusi, Augusta dicla demum a Caligula nepole; quamquam 
offendit Neronis nomen gentilicio postpositum (Mo.). 

150 Antoniae Augustae, matri Ti. Claudi | Caesaris Augusti Germanici 
pontif. max., | L. Mammius Maximus p. s. 

Herculanei, nunc Neapoli, in basi statuae (X 1417 ; Hueb7ier ex. scr. ep. 148). 

151 imp.* Caes. Augus[ti f. Augustus tri. | pot. XVP. — ( Asprenas^ 
cos., pr. I cos., VII vir epul[o]|num, viam ex cast. | hibernis Tacapes | mu- 
niendam curavit. — | Leg. III Aug. | — CI . . . 

In Africa inter Tacapen (hodie Gabes) et Capsam, lapis miliarius (VII1 10025 ; 
similis lapis sed mutilus FIIl 10018). — 1) Praenomen imperatoris a Tiberio recu- 
satum nihilojuinus tribuitur ei in compluribus titulis provincialibus , praesertim 
initio imperii (cf. Mo. Staatsr. IP 769 not. 2) , etiam inier annos 26 et 28 in titulu 
Dalmatico arch. ep. Mitth. 8 p. 110. — 2) Tribunicia potestate XFI Tiberius fuit 
ex extremo mense lunio vel ex kalendis luliis (cf. ad N. 107 not. 4) anni 14 usque ad 
eundem diem anni 1S. Hic titulus positus est post mortem divi Augusti (19 Aug. 14) 
et Augusti cognomen ab ipso Tiberio receptum, sed a?ite nuntium de consecratione 
Augusti, quae facta est d. 17. Sept. a. 14 (cf. fasti Amiternini; fasl. Antiates), ab 
Asprenate acceptum. — 3) L. Nonius Asprenas consul suffectus fuit a. p, Ckr. 6, 
proconsul Africae a. 14 (Tac. a. 1, S5). 



Tituli imperatorum domosqae imperatoriae. 41 

152 imp.^ Caesar divi Aug. | f. Aug. cos. II, | trib. potest. XVI, | imp. 
Vn*, pont. max. — | M. II. =» 

Olim in oppido Santa Cara in Hispania, miliariui viae ex Hispania inAquitaniam 
ducentis (114903 servarunt schedae Farnesiae Muratorii). — Titulus posilus a 15, 
ante extremum mensem lunium (propter trib. pot. XVI), sed post d. 10 31art., quo 
Tiberius pontifex maximus creatus est (infra N.lSi; fasti. Praenestini, C. I p.314). — 
l) Tib. correxil Huebner; sed cf. N. 151. — 2) Imperator septimum Tiberius appei- 
latus esse videtur vivo etiamtum Augusto , imperator octavum non ante annutn 
p. Chr.tO (teslibus nummis quibusdam cusis Lvgduni; in tilulo tameti X7226 a. p. 
Chr. 18j9 est imp. VUI; cf. Mommsen mon. Anc. p. 17) ; in hoc numero, reperiri soUto 
inde ab a. 21 (cf. supra IS. 113), permansit. — 3) milia passuum duo. 

153 Q- Coelius L. f. pr., | aed. pl. Cer., | pro pr. ex s. c, q., | ex 
voto suscepto J pro iocolumitate | Ti. Caesaris divi Aug. f. | Augusti | pon- 
liGc. maxim., | Concordiae d. d. | [4]uri p. XXV*. 

Romae rep. in foro in eruderanda aede Concordiae (FI 91). Titulus positus 
ut videtur anno p. C. 16, cum ob detecia nefaria consilia Scribonii Libonis (fast. 
Amit. [C. IX 4192] 13. Sepl.) dona lovi Marli Concordiae senatus censuisset (Tac. 
a. i, 32j. — 1) Auri pondo XXF. 

154 Ti. Caesare tert. Germanico Caesare iter. cos.S | Cn. Acceio 
Cn. f. Arn(iensi) Rufo Lutatio, T. Petillio P. f. Qui(rina) Ilvir(is), | 
decreta: J 

Aediculam et statucis hds, hostiam dedicationi. Victimae nataU Aus:. 
VIII k. Octobr. duae, quae p(er)p(etuo) | inraolari adsueta[e] sunt ad aram, 5 
quae numini Augusto dedic(ata) est, VIUI et VIII k. Octobr.' J inmolentur; 
ilem nataU Ti. Caesaris perpetue acturi decuriones J et populus cenarent, 
— quam inpensam Q. CasceII[t]o Labeone J in perpetuo poUicenti, ut gra- 
tiae agerentur muniticentiae eius — eoque | nataU ut quotannis vitulus 
inmolaretur. J 10 

Et ut natalibus Augusti et Ti. Caesarum, prius quam ad vescendum | 
decuriones irent, thure et vino genii eorum ad epulandum ara J numinis 
Augusti invitarentur. J 

Ara(m) numini Augusto pecunia nostra faciendam curavimus; ludos | 
ex idibus Augustis diebus sex p(ecunia) n(ostra) faciendos curavimus. | 15 
Natali Augustae mulsum et crustlum mulieribus vicanis ad J Bonam deam 
pecunia nostra dedimus. J 

Ilem dedicalione statuarum Caesarum et Augustae mulsum et crustla | 
pecunia nostra decurionib. et populo dedimus, perpetuoque eius die J dedi- 
cationis daturo[s] nos teslati sumus, quem diem quo frequentior quodj- 20 
annis sit, servabimus VI idus Martias, qua die J Ti. Caesar pontif. maximus 
felicissime est creatus. 

Prope Bracciano, ubi fuit Forum Clodii Etruriae, rep., nune Ftorentiae 
(\l 5503). — 1) A. 18. — 2) Cf. tupra N. 112 not. 4. 



42 Caput II. 

155 Ti. Caesari divi Aug. f. | divi luli nepoli | Augusto imp.', pont. | 
maxumo, tribuu. | potest. XXVF, cos. IIII. 

Anticariae (Antequera) prov. Baeticae: descr. Huebner (II 2057). — 1) Impe- 
ratoris titulus reliquis praepositus, omisso numero salutationum, reperilur saepius 
in Tiberii tiiulis provincialibus. — 2) A. 24123. 

156 Ti. Caesari divi | Augusli f. divi | luli n. Augusto | pontif. maximo, 
cos. IIII, I imp. VIII, trib. potestat. XXXIF, | Auguslales; | res publica | 
restituit. In fronte ingentis basis, in cuius quattuor lateribus sculptae sunt ima- 
gines quatluordecim Asiae civilalum, nominibus subscriptis . . *henia Sa[rd!e]s* 
*ulloron — [Ma^nesjia — Philadelphia — Tmolus — Cyme — Temnos' 

— Cibyra — Myrina — Ephesos — Apollonidea — Hyrca[nta]' — Mostene' 

— [iec]ae — [ffjero]aesarea. 

Puteolis rep. a. 4695 , nu7ic in museo Neapolitano (X 1624). Civitates illae 
Asiae terrae motu eversae (pleraeque a. p. C. 17, cf. Tac. a. 2, 47, Cibyra anno 25, 
cf. Tac. a. 4, 15, Ephesus ut videtur anno 29, recensitae omnes a Nicephoro Cal- 
listo 1,17), cum opem ferente Tiberio restitutae essent (cf. Tac. l. c; Vell. 2, 126; 
Dio S7, 17, al.) , imperatori colossum dedicaverunt adiectis imaginibus ipsarum 
(Phlegon de mirab. 42), ad qtiod monumentum, dedicatum Romae ad Feneris, apparet 
hoc Puteolanum fuisse imitando expressum, pecunia collegii Augustalium quod fuit 
Puteolis. Cf. Jah?i, Berichte der sachs. Gesellsch. der Wiss. 18S1 p. 119 seq. — 
Fragmenta titulo7'um Tiberii ob eam causam in ipsis illis urbibus dedicatorum vide 
C. 111 s. 7096, clausulam decreti civitatium illarum ob ea7n 7'e7n facti C. I. Gr. 5430 = 
Lebas-tVaddington n. 620. — 1) Consul quartum tribunicia potestate tricesimum 
alterum fuit Tiberius Jul.jDec. 50 p. C. (kalendis lanuariis a. 51 consul quintum 
dici coepit). Hoc ipso ut videtur tempo7'e aut paullo antea colossus ille Romac 
dedicatus est. — 2) Sardes vocabnlum in lapide fuisse apparet ; qtiod praecedit voca- 
bulum, incertum est, item id quod sequitur. — 3) Focabula, 7iunc evanida, in lapide 
lecta sunt aut integra aut paene integra ab iis qui pri7ni descripserunt. 

157 Saluti perpeluae Augustae Genio miinicipi anno post 

libertatique publicae Interamuam conditam 

popuh Romani DCCIIII ad Cn. Domitium 

Ahenobarbum .' i / .' / .' / 
/ / / / / J / / ! / / / ! / .' ' cos. 
Providentiae Ti. Caesaris Augusti n^ti ad deternitatem 
Rom^ni nominis, sublato hoste perniciosissimo p. R.^ 
Faustus Titius Liberalis Vlvir Aug. iter. 
p. s. f. c^ 
Intera7nnae in Uvibria (Terni), descr. Henzen et Borma7in (XI 4170). — 1) Cn. 
Domitius Ahenobarbus consul fuit cum M. Furio Ca^nillo Scriboniano a. 52; huius 
nomen erasum est, postqua^n bellum civile movit in Dalmatia et hoslis declaratus 
est a. 42 (Dio 60, 13 Suet. Claud. 15). — 2) Intellegitur Seianus , qui occisus esi 
a. 51. — 3) Pecunia sua faciundum curavit. 

158 [iVMm]ini^ ac Providentiae | [Ti. Ca]esar. Aug. et senatus, | [m 
mem.Y eius die qui fuit XV k. Novembr.^ [ [P.]* Viriasius Naso*, pro cos. 
tertio", sua pecunia ( consecravit. 



Titali imperatorum domusque imperatoriae. 43 

Gorlynae in Creta: deser. Halblierr (epli. ep. 7 p. 4i4, 3>. — 1) Supplevit Mo. 
— 2) Tale quid periisse coniecit Hirschfeld, probabiliter ; lapis tamen integ-er esse 
liac parte traditur. — 3) Hunc esse diem quo Seianus periit a. 51 (Tac. ann. 
6, 23) monuit Hirschfeld. — 4) Deesse aliquid non traditur. — 5) Idem homo memo- 
ratur C. FI, 1267. — 6) ISarrat Dio 38, 25 sub a. 55, tantum numerum senatorum 
periisse, ut ex proconsulibus, qui ex praetura provincias sortiebantur, nonnulU per 
tres, ex proconsulibus consularibus nonnulU per sex annos provincias obtinuerint ; 
illorum unus hic est. 

159 Ti. Caesari divi Augusti f. | Augusto | pontif. maximo, cos. V, | 
trib. potest. XXXIIIP, | principi optumo ac | iustissimo, cooservatori j 
patriae, pro salute et | incolumifate eius | A. Fabius Fortunatus viator 
[cos.\ I et pr[ae?.], | Augustalis prim[us], [ voto suscepto p. 

In oppido Rignano ad viam Fiaminiam, agri Capenatis (XI 5872 semel ite- 
rumve descripta saec. XF). — 1) A. 52^55. 

160 Ti. Caesari divi | Augusti f. divi luli | nepoti Aug. ponlifici [ 
maxirao, cos. V, | imp. VTII, fr. pot. XXXVIil ', | auguri, XV vir. sacr. faciend., 
VII vir. epulon.^, [ L. Scribonius L. f. Vof. Celer | aedil. ex d. d. | pro 
kidis. 

Antii rep., nune in museo Feronensi (VI 905). — 1)^4. 56/57. — 2) Raro 
(ut etiam II 2062. X 8088) memorantur quattuor saeerdotia amplissima in titulis 
Tiberii cf Mo. Staatsr. II p. 736. 

161 Berculi invicto | Ti. lulius Augusti f. divi nep. Caesar Aug. | imp., 
pontifcx maxumus, ded. | .' .' .' ! l i I i i i i 

Tucei in prov. Baetica, descr. Huebner (II 1660). — Et Julii nomen Tiberio 
inditum mirum est — reperitur id praeterea tantum in lege de imperio Fespasiani 
(infra N. 244) et in titulo Graeco Ephesi rep. (fFood discoveries at Ephesus, inscr. 
from the Augusteum n. H) — et consecrationis in Augusto mentio omissa, nam 
post consecrationem Augusti titulum posilum esse demonstrat pontificalus maximus. 
Mihi videtur titulus posse pertinere ad donum datum Herculi a Tiberio adulescente 
in Hispania morante (cf. ad N. 444), restitulus post longam annorum sertem, fortasse 
itissu Neronis, cuius nomen vide ne erasum sit in fine. 

162 Romae et imp. ' Ti. Caesari ( Augusto sacrum | (reliqua legi non 
potuerunt). 

In provincia Africa loco dicto Mograwa (FIII 683). — t) Nota iuncta 
praenomina Tiberii et imperatoris, id quod factum esse videtur etiam FIII 40492 ; 
cf. supra ad N, 432 not. 4. 

163 aquam Augus[fa;n] [ in bonorem \Ti. Ca«] saris Augusti n[epo] - 
lumq. eius Pell[ttm(wm)] j adduxer(unt) pr(o) ae[/«nt.]* Caesarum | Salvieni 
I*aul[MS et\ I Florus | aed. q[g.J 

Aquilae rep., sed prodiit iapis pulo ex ruderibus oppidi festinorum Peltuini 
(1X4209). — Titulus positus post mortem Drusi, cum hic non memoretur ; nepotes 
sunl aut Nero et Drusus Germanici filii, aut horum frater Gaius cum Tiberio 
Drusi f. — 1) Supplevit Mo. De formula voti quae fuit pro aeternitate Augusti 
cf. Henzen acL Arv. p. 414. 



44 Caput II. 

164 ossa I Ti. Caesaris divi Aug. f. | Augusti | pontificis maximi, | 
trib. pot. XXXIIX, imp. VIII, cos. V. 

Roniae, lapis medio aevo in opere adhibitvs prope ecclesiam duodecim Aposto- 
lorum, ablatus sine dubio ex mausolaeo Augusti, dudum latet vel periit (FI 887 ad 
exemplum potissimum lucundi). 

165 Agrippinae | M. Agrippae f., | Drusi Caesar. matri | I .' j .' j ! ! j i | 

i i i !!'\ d. d. 

Laude Pompeia, hodie Lodi (F 6SS9 ; Huebner ex. scr. ep. n. 166). — Fipsania 
Agrippina, M. Agrippae filia, nupsit primum Ti, JSeroni, ex quo mater extitit Drvsi 
Caesaris (Suet. Tib. 7), deinde C. Asinio Gallo, Asinii Pollionis filio, consuli a. 746 
(Tac. ann. 1, 12). (Frustulum alterius inscriptionis huius Agrippinae vide IX 2201. 
Ad libertum eius pertinet FI 9901 a). — 1) Erastim nomen Asinii Galli reperitur 
etiam in titulis Ephesinis supra N. 97. 

166 Druso lulio Ti. f. | Augusti uepoti | Caesari. 
Feronae, originis incertae (F 2131 = FI 908). 

167 [Drjuso Caesar[j], | Ti. Aug. f., deivi [ Aug. nepoti, [ deivi luli | 
pronepoti, cos.' 

SaguTiti (II 3829). — l) A. 13. 

168 pleps urbana quinque et | triginta tribuum | Druso Caesari Ti. 
Aug. f., 1 divi Augusti n., | divi lulii pronepoti, | pontifici, auguri, sodal. 
Augustal.*, I cos. iterum, tribunic. potest. iter.^, | aere conlato. 

Romae rep. ad Tiberim sub Avenlino (FI 910). — 1) Cf. Tac. ann. 1, 34. — 
2) Consul iterum fuit Drusus a. 21, tribuniciam potestatem accepit a. 22 (Tac. 
a. 5, 36) ; tilulus positus igitur a. 25 paullo ante mortem Drusi, aut (qtiod prae- 
tulerim, cum litulus Germanici (infra iV. 176) gemellus sine dubio sit postumus) 
mortuo eo. Senatusconsulti facti post mortem Driisi a. 25 parliculas habemus in 
fragmentis tabulae aeneae FI 912. 

169 [/>]ruso Caesari | [Ti.] Augusti f., divi Augusti | nepoti, divi lulii 
pronep., | [fl]uguri, pontif., quaestori, | [/]Iamini Augustali', cos. II, | [f]ribu- 
nicia potestate II, | [cj]vitates IIII vallis | Poeuinae^ 

5. Maurice in valle Poenina (XII 147). Hic quoque titulus videtur positus 
post mortem. — 1) Nota Drusum dici flaminem Augustalem pro sodali Augustali, 
Quindeciynvir sacris faciundis fortasse dictus est Drusus F 4931 (modo constet de 
supplemento). — 2) De quattuor civitatibus vallis Poenitiae (fuerunt autem Nan- 
tuates, Faragri, Seduni, Uberi) cf. Mo, C, XII p. 20. 

170 \Limae Drusi Caesaris, matri T\\. et Ge[manjci Ca]esarum * h . . .* 
Prope Brixiam, fragmenta diio, coniunxit Labus, supplevit Mommseji (F 4511). 

De Livia, Neronis Drusi et Antoniae filia, C, Caesaris primum, deinde Drusi Cae- 
saris uxore, interfecta a. 51, cf. potissimum Tac. a. 4, 5. 4, 40. 6, 2 (memoratur 
in titulis servorum FI 4549, Btill. com. 1890 p. 10, fortasse etiam FI 8711). — 
1) Gemelli nati Druso Caesari e Livia a. 19 (sed de anno dubitat 0. Uirschfeld 
Herm, 23, 1890 p. 566 seq.) cf. Tac, ann. 2, 84; C. I, Gr. 2650; nummi ciim inscriptione 
Tc^, FsQ. KalaaQeq (ann. inst. 1831 p. 252). — 2) h littera fructa est, sed certa. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 46 

171 Ti. Caesari | Drusi f., | Ti. August[t n.], | divi Augusti pron[ep.] ', | 
P. Varius P. f. Aem. | Ligus* filius. 

Albae Pompeiae. descr. solut Fernazza (F7S98). — 1) Varim Ligus comme- 
moralur a Tacito ann. 4, 42. 6, 30. 

173 Ti. Caesar | Drusi Caesaris f. | hic silus est'. 

Romae cippus quadratus rep. ad viam Flaminiam prope mausolaeum Augusti, 
nunc in museo Falicano (FI 892). — 1) Occisus a Caligula a. 57, qui paulo ante 
eum adoptaverat (Suet. Cal. 44) (eam adoptionem pro nulla habitam esse, ut monuit 
Hirschfeld Herm. 25 p. 366 not. 4, ex hoc titulo apparet). 



173 [6rerm]anico Caesari | [rji. f. Augusti n. | auguri, q.* 
NoTnenti rep. a. 4833, periit vel latet (XJF 5942). Ex litteris quibusdam a 

latere relictis apparet fuisse in eodem lapide titulos Augusti, Tiberii, Dmsi. — 
1) Quaestor fuit Germanicus anno p. C. 7 (Dio 33, 51). 

174 Germanico | Caesari Ti. f. Aug. n. j q., auguri, cos. design.* | d.d. 
Apameae in Bithynia (III 53i ad exemplum Pocockii). — 1) Consul primum 

fuit a. 12 p. Chr. 

175 Germanico Caesari Ti. [Aug. /".] 

L. Valerius 

L. Tonneius Le . . . 
A. Mevius . . u . 
magistri Larum Aug[ti5^] 

anno V Ti. Cae[sam]*. 
Prope Massiliam rep. (XII 406 ; Huebner ex. scr. ep. 188). — 1) A. 18/19. 
Ceterum propter hunc inusitatum anni significandi modum Mo. Staatsr. II ^ 802 
not. 2 sjispicatur titulum ex Orientis aliqua urbe Latina, fortasse ex Beryto, in 
Galliam adlatum esse. 



176 pleps urbana quinque et | triginta tribuum | Germanico Caesari I 
Ti. Augusti f. I divi Augusti n. ! auguri, flamini Augustali, | cos. iterum, imp. 
iterum, | aere conlato. 

Romae rep. una cum i\. 168 (FI 909) posita sine dubio eodem tempore quo 
haec, id est post morlem Germanici. 

177 Germanico Caesari Ti. f. divi Augusti n. | divi luli pronepoti 
auguri, flam. Augustal., cos. II, imp. IP | L. Mammius Maximus p. s. 

Herculanei rep. (X 1415). Titulus positus Claudio imperante, cf. N. 150. 

178 Germanico Caesari Ti. Aug. f. divi Aug. n. divi luli pron. pontif.*, 
flamini Augustali, augur., cos. II, imp. II. 

Salerni vel Neapoli (XS15, bis descripta). — 1) Pontifex dieitur Germanicus 
etiam V 4308, male sine dubio, ut apparet polissimum ex N. 176. — Elogii sepul- 
cralis Germanici, eruti ex mausolaei Augusti ruderihus, pars videtur esse servata 
C. FI 894 cf. Mo. mon. Ancyr. comm. p. 54 not.; senatusconsulti faeti in honorem 
Germanici post mortem eius (cf. Tac. a. 2, 85) habemus parliculas in fragmentis 
labulae aeneae FI 911 cf. p. 841. 



46 Caput n. 

179 Agrippinae | Germanici | Caesaris. 

Feleiae rep. (XI 1167). — Agrippinae vivae positus est etiam titulus IX S653, 
mortuae (praeter sepulcralem N. 180) II 3379. 

180 ossa I Agrippinae M. Agrippae [f.], divi Aug. neptis, uxoris | 
Germanici Caesaris, | matris C. Caesaris Aug. | Germanici principis. 

Romae, urna magna marmorea, qua medio aevo mensvrae loco utebantur, 
ablata dicebatur de sepulcro Augustorum: extat in Capitolio (FI886). — Titulus 
positus a. 57, postquam filius Agrippinae Caligula imperium adeptus cineres eiut 
ex Pandateria insula Romam in mausolaeum Augusti detulit (Suet. Cal. 4S). 

181 C. Caesar | Germanici Caesaris f. | hic crematus est 
181" Ti. Caesar | Germanici Caesaris f. | hic crematus est 
181* . . [Caesjar | [Gejrmanici Caesaris f. | hic crematus est 
Romae cippi quadrati rep. ad viam Flaminiam prope mausolaeum Augmti, 

nunc in museo Faticano (VI 889. 888. 890). Tiluli sepulcrales trium parvulorum 
filiorum Germamciy de quibus Suet. Cal. 7. 

182 Neroni Caesari | Germanici Caesaris f., j Ti. Caesaris Augusti n., | 
divi Augusti pron. | fl^mini Augustcili, | sodiiH Augustili, j sod^H Titio, 
frdtri Arv^li, | f^tidli', quaestori, ex s. c. 

Romae rep. prope amphitheatrum Flavium (Fl 915). — Titulus positus inter 
annum 27, quo quaestura videtur functus esse Nero (cf. Tac. a. 5, 29), et annum 
29, quo iam Neroni exitium apud senatum struebatur (Tac. ann. S, 5). — 1) Pon- 
tificatum decretum esse Neroni a. 20 narrat Tacitus a. 5,29, ei^ore ut videtur. 

183 ossa I Neronis Caesaris | Germanici Caesaris f., | divi Aug. pron., 
flamin. | Augustalis, quaestoris. 

Romae, Jtrna magna marmorea, descripta in Capitolio saec. XIF — XFI 
(ablata, ut dicebatur, de sepulcro Avgusti), postea periit (FI 887). — Neronis Cae- 
saris in insula Pontia fame necali eineres a Caligula fratre in urnam conditos et 
Romam advectos mausolaeoque inlatos esse narrat Suet. Cal. 4S. — Avi Tiberii 
nomen sine dubio ideo omissum est quod ille Neronem necaverat (Mo.). 

184 lunia Silani [f.\ sponjsa Neronis Caes^am]" | . . . 

Romae (FI 914 ad exemplum Cyriaci; supplevit Henzen). — 1) silanie Cyr. 
— 2) De Iu7iia, Q. Caecilii Metelli Cretici Silani (cf. Borghesi opp. 3 p. 212) filia, 
Neronis Caesaris Germanici filii sponsa, cf. Tac. ann. 2, 45. Destinata erat Neroni 
iam ante ajinum 16 p. Chr., quo pater eius e Syria a Tiberio revocatus est propter 
ipsam eius cum Germanico adfinitatem (Tac. l. c), defuncta esse videtur ante 
annum 20, quo lulia Drusi Caesaris filia Neroni nupsit (Tac. ann. 5, 29). 

185 Druso Caesari | Germanici Caesaris | fiho, | Ti. Augusti nepoti, j 
divi Augusti pronepoti, | pontifici' | d. d. 

Troade rep., postea in Anglia (III 580). — 1) Augurem fuisse Drusum indicat 
Suet. Cal. 42, errans puto. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 47 

186 Druso Caesa[ri, Germa]mci Caesaris [/"., 7Y. Caes.] | Aug. n., divi 
Aug[wsfj pron.], j praefect. urbi', s[odali ( 4«Jgustali 

Burdigalae, descripta a. IS9i quo reperta est et aliquoties saee. Xyil (lullian 
inscr. de Burdeaux p. 91). — 1) A. 2S (Tac. ann. i, 36). 

187 Dis mauibus | Drusi Caesaris Germ[anici /".]'. 

Rep. in valle gentis Alpinae Camunnorum supra Bergomum, est Bergomi in 
museo (F 49S3). — Drusus Caesar necatus est in Palatio a. 33 (Tac. a. 6, 25), 
reliquiaeque eius ita dispersae, ^ut vix quandoque colligi possent^ (Suet. Tib. 54). 
Inde potest factum esse , iudice Mommseno, ut qui vellent et ubi vellent honoris 
causa ei cenotaphia facerent. — Aut ad alterum eiusdem Drusi, aut ad gemellum 
Neronis fratris cenotaphium pertinet fragmentum lapidis quod nuper prodiit Ber- 
gomi: [dis] manibus | . . . [Caesari]s Germanic^i /".],... d. (Pais n. 720). 

188 Livilla' ^ I Germanici C[aesaris f.] | hic sita e[st] 

Romae cippus quadratus rep. una cum N. 172. 181 nunc in museo Faticano 

(FI891). 1) Natu minima filiarum Germanici, etiam luliae nomine tamquam proprio 
usa (Tac.a.2,S4 cet.,- nummi ap. Eckkel 6, 219.233 ; FI 3998. 43S2.10S63), occisa sub 
Claudio (Seneca apoc. 10, Suet. Cl. 29, Dio 60, 8. 27). — 2) Nomen mariU M. Finicii 
(Tac. a. 6, 1S) supplet Mo. 

189 C. Caesari | Germanici f., | Ti. Aug. n., | [djivi Augusti prone- 
poti I Germanico | [p]ontifici', q.* 

Fiennae AUobrogum (XI1 1849). Plane similis est titulus item Fiennensis XII 
1848. — 1) Cf. Suet. Cal. 12; Dio S8,8. — 2) Quaestor creatus est Catigula a. 35 
(Dio S8, 23). 

190 C. Ummidio Durmio Quadrato* | leg(ato) C. Caesaris Germanici 
imp(eratoris) | pro praet(ore) | . 

lusiurandum Aritiensium.' | 

Ex mei animi sententia, ut ego iis inimicus | ero, quos C. Caesari 
Germanico inimicos esse | cognovero, et si quis periculum ei salutiq(ue) 
eius I iD[/]ert in[/"]er[e]tque^ armis bello internicivo^ | terra mariq(ue) per- 
sequi non desinam, quoad | poenas ei persolverit, neq(ue) me [ne^«]' liberos 
meos I eius salute cariores habebo, eosq(ue), qui in | eum hostili animo 
fuerint, mihi hostes esse j ducam; si s[cie]os h[U]o fefellerove, tum me | 
Uberosq(ue) meos luppiter optimus maximus ac 1 divus Augustus ceteri(que) 
umnes di immortales | expertem patria incolumitate fortunisque | omnibus 
faxint. 

[A. i.] V idus Mai[as] in | Aritiense oppido veteri Cn. Acerrotiio | 
iMocuio C. Pelronio Pontio Nigrino cos.*, | mag(istris) | Vegeto Talhci , . . . . 
ibio arioni. 

Tabella ahenea reperta a. 16S9 in Lutitania ad Tagum inter ritdera oppidi 
raro memorati Aritii, hodie deperdita, bis tanlum descripta (I1 172). — 1) tiuius *^71') 
legaii titulum dabimus infra inter senatorios. — 2) Idem iusiurandum Gaio prae~ 
*lititm est per totum orbem ad nuntium acceptum de imperio eius; superett similis 



48 Caput II. 

tabella cum iureiurando Assiorum in Asia, scripta Graece (Mommsen eph. V 
p. 4S5). — 3) inheerii inperitque exemplum melius (emendavit Mo.). — 4) sic 
exemplum melius. — 5) alterum neque om. — 6) A. 57 d. H. Mai., id est Lll diebus 
post mortem Tiberii. 

191 Matronis sacrum, | pro salute C. Caesaris | Augusti Germanici, | 
Narcissus C. Caesaris*. 

Pallantiae ad lacum Verbanum (lago Maggiore) , lapis omatus anaglypkis 
pertinentibus ad sacrijicia (V 66i1 ; de anaglyphis cf. Ihm ann. Rhenan. 85, 1887 
p. 49). — 1) Narcissus potest esse is qui manumissus Claudio fuit ab epistulis. 

192 M. Aquil^ IuMn6 | P. ]N6nio Aspr^n^te cos.* | VII k. Iiini^s, | 
pr6 saliite et p^ce et | vict6ri^ et geni6 | Cdesaris Au[^Msf«] | 

Romae (VI 811). — 1) Consules sunt ordinarii anni 58. 

193 C. Caesar Germa|nicus, Germanici | Caesaris f., Ti. Aug. n., | divi 
Aug. pron., divi | luli abn., Aug., pat. patr. *, | cos. 11% imp., trib. potejstate 
IP, pontif. max., | a Baete et lano Augusto | ad Oceanum | 

Cordubae, lapis miliarius viae primariae provinciae Raeticae (II 4716). — 
1) pat. patr. postmodo additum esse testatur Huebner. Testibus nummis patris patriae 
cognomen, primo quidem dilatum (Dio S9, ^12), tamen ante finitum imperii annum 
primum recepit Caligula (Eckhel 6, 225). — 2) A. 59. — 3) Imperator a senatu 
appellatus est C. Caesar a. 57 d. 18 Mart. (act. Arv. a. 58), ut tribunicia potestate 
iterum fuerit a d. 48 Mart. 58 usque ad 17 Mart. 59. 

194 luliae Drusill[ae] | Germanici Caes[am f.] \ ! j .' .' .' ! .' 1 .' .' | 

( ! 1 .' i ! l li !' \ d. [d]. 

In vico aliquo agri Mediolanensis (V S722). — 1) Erasa sunt verba C. Cae- 
saris Aug. I Germanici sorori. 

195 luliae Drusillae, | German. Caesar. f., [r^i^fejerius parenti, num[t- 
nis] I honore delat[o, posuit]^ 

Avennione (Avignon) (XI1 1026 cf. Hirschfeld fViener Studien 1881 p. 266 seq.)- 
— 1) Supplevit Hirschfeld, coniciens titulum positum esse divae Drusillae a Tiberio 
Claudio Nerone qui postea imperavit, quamquam, ut ipse monuit, fratris filia ab 
homine sanae mentis vix dici potuit parens. 

196 [(ft]vae Drusillae | sacrum | [C. B^ubellius C. f. Blandus* | [g.] 
divi Aug., tr. pl., pr., cos., [;)r]ocos., pontif. 

Tibure, nunc Romae (XIV5S76). — 1) C. Rubellius Rlandus progener Tiberii, 
cf. Tac. ann. 6, 27. 

197 pro salute | Caesarum et p. R. | Minervae et divae | Drusillae 
sacrum | in perpetuum | C. Agileius Primus | Illllvir Aug., c. (.. R., d, s. 
p. d.' 

Avarici Biturigum (Rourges) (Huebner ex. scr. ep. n. 195). — 1) Curator 
civium Romanorum de sua pecunia dedit. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 49 

198 [Ti. Cjlaudio | [Dntjsi German. f. | Neroni Germanico | auguri\ 
sodali Aug.^ | sodali Titio, cos.^ 

Polae (r 24). — 1) Cf. Suet. Cl. 4. — 2) Cf. Tac. ann. 4, Si. — 3) Consul 
suffectus fuit ex kalendis luliis a. 57, cum Caligula. 

199 MeduUinae Camilli f.*, | Ti. Claudii Neronis j Germanici sponsae', 
1 Acratus 1. paedagogus. 

Prope Felitras rep. dicebatur (X 6o61, Fea et Marini descripsertmt). — 1) f. om. 
Marini. — De Medullina cf. Suet. Claud. 26. 

200 Ti. Claudius | Dnisi f. Caesar | Aug. Germanic. | pontif. max., 
trib. I pot., cos. desig. IP, | imp. II, refecit. 

Prope Nemausum ad vicum Mandael rep.^ columna miliaria viae Arelate 
Nemausum ducenlis (XII S602; aliae columnae viarum provinciae Narbonensis eodem 
modo inscriptae v. XII p. 906). — 1) A. 41. 

201 Ti. Claudio | Drusi f. Caesajri Aug. Germ. | pont. maxim., | trib. 
pot. n, cos. II*, imp. III, patri | patriae, | d. d. 

Sestini in Umbria (Bull. delV Inst. 18S6 p. 140). — 1) ^. 42. 

202 Pielati Augustae ex s. c, quod factum est D. Halerio Agrippa 
C. Sulpicio Galba cos.', Ti. Claudius Caesar Aug. Gerraanicus pontif. max. 
trib. pot. IIP, cos. III, imp. III, p. p., dedicavit. 

Romae ''in Capitolio\ semel descripta ante saeculum IX, quod exemplum ser- 
vaverunt codex Einsidlensis saec. IX et ex simili codice Poggius (FI S62 cf. p. XII). 
— 1) A. p. C. 22. — 2) 2S lan. 45144. — Ara Pietatis Jugustae decreta a senatu 
anno 22 pro salute, ut videtur, luliae Augustae tunc aegrotantis (Tac. ann. 5, 64), 
dedicata demum a Claudio (cf. Eckhel d. n. 6, 150; Mo. Sitzungsber. d. Sachs. Ges. 
d. W. 18S0 p. 501). 

203 [Ti. C]laudio Drusi f. Caesari Augu[sfo | G]ermanico pontif. 
maximo, tribu[ntc.] | potest. III *, cos. III, imp. V, palri patri[ae, | $ocii^\ 
publici XX libertatis et XXV venal[iwm]. 

Romae (FI 913 semel deseripta saec Xf^I). — 1) 2S lan. 45144. — 2) Sic 
nncessario supplendum ; lapis posilux a conductoribus vectigalium duorum, vicesimae 
Kbertatis sive manumiisionum (cf. Marquardt Staatsr. II* p. 281) et quintae et 
vicesimae venalium mancipiorum (ih. p. 278). 

204 Ti. Claudio Drusi f. | Caesari Aug. Germanico | pontif. max., Irib. 
potest. I IIII', cos. III designato 1111% \ imp., publice d. d. 

Feronae (F 5526). A dextra el a sinistra supersunt particulae aliorum tilu- 
lorum, aut uxoris filiique aut maiorum Claudii. — 1) 25 lan. 44J4S. — 2) Cos. 
tertium fuit a. 43, quarttim a. 47, designatus, ut ex hoc titulo intellegitur , ante 
25 lan. 45 (cf. Mo. Staatsr. 1567). 

210^ Ti. Claudius Drusi f. Caesar Angustus Germanicus | pontifex 
maxira., trib. potest. \\ imp. XI, p. p., cos. desig. IIII, ( arciis ductiis aquae 
Mrginis disturbatos per C. Caesarem | a fundamentls novos fecit ac restituit. 

Rmnae in ductu aqttae Ftrginis, daobus exemplis (ni25i). — 1) 25 lan.iSjiS. 

Dbisac, Inscriptiones Latlnae. 4 



50 Caput II. 

Edictum Claiidii de civitate Anaunorum, a. 46. 

206 M. lunio Silano, Q. Sulpicio Camerino cos. | idibus MartisS Bais 
in praetorio, edictura | Ti. Claudi Caesaris Augusti Germanici propositum 
fuit id I quod infra scriptura est. | 

Ti. Claudius Caesar Augustus Germanicus pont. | maxim., trib. potest. 
VI, imp. XI, p. p., cos. designatus IIII, dicit: | 

Cum ex veteribus controversfs pe[nd]entibus^ aliquamdiu etiam | tem- 
poribus Ti. Caesaris patrui mei, ad quas ordinandas | Pinarium Apollinarem 
miserat^ — quae tantum modo | inter Comenses essent (quanlum memoria 
refero) et | Bergaleos'', — isque priraum apsentia pertinaci patrui mei*, | 
deinde etiam Gai principatu, quod ab eo non exigebatur | referre, non 
stulte quidem, neglexserit; et posteac | detulerit Camurius Statutus ad me, 
agros plerosque | et saltus mei iiiris esse: in rem praesentera raSsi | Plan- 
tam lulium amicum et coraitera meum, qui | cum, adhibitis prociiratoribus 
meis qu[^]que^ in alia ] regione quique in vicinia erant, summa cura in- 
qui|sierit et cognoverit, cetera quidem, ut mihi demons|trata comraentario 
facto ab ipso sunt, statuat pronunltietque ipsi permilto. | 

Quod ad condicionera Anaunorura et TuUiassiura et Sindunojrura^ 
pertinet, quorura partera delator adtributam Triden:tinis, partem ne ad- 
tributam quidem arguisse dicitur, | tametsi animadverto non nimiura firmam 
id genus homi|nura habere civitatis Roraanae originera: tamen, cum longa | 
usurpatione in possessionem eius fuisse dicatur et ita perraix|tum cum 
Tridentinis, ut diduci ab is sine gravi splendi[rfj]* municipi | iniurici non 
possit, patior eos in eo iure, in qu6 esse se existiraajverunt, permanere 
beneflcio meo, eo quidem libentius, quod [ pler[t]que^ ex eo genere homi- 
num etiam railitare in praetorio | me6 dicuntur, quidara vero ordines 
quoque duxisse, | nonnuUi [a]llecti*° in decurias Roraae res iudicare. | 

Quod benificiura is ita tribuo, ut quaecunque tanquara j cives Roraani 
gesserunt eg6runtque, aut inter se aut cura | Tridentinis alisve, rat[a] esse 
iubea[m]", nominaque ea, | quae habuerunt antea tanquam cives Romani, 
ita habere is permittam. 

Tabula aenea rep. ad vicum Cles vallis Anaunorum (val di Non) prope Tri- 
dentum, nunc Tridenti (ySOSO). lUustravit Mo. Herm. 4 /;. 105 seq. — 1) /5 Mart. 46. 

— 2) petentibus aes. — 3) Struciura turbata; debuit esse cum Ti. Caesar ad veteres 
controv. ordinandas Pinarium Apollinarem miserit. — 4) Incolae sine dubio vallis 
hodie Bergell dictae, supra Chiavennam. — 5) Insectatur Tiberium inde ab a. 26 
urbe carentem. — 6) quisque aes. — 7) Ex his populis soli Anauni praeterea noti. 

— 8) splendi, 9) plerisqne, 10) collecti, 11) ratam esse iubeat aes. 

207 Ti. Claudius Drusi f. Caesar | Aug. Germanicus pontif. max., 
trib; potest. VI, cos. design. IIIP, imp. XIF, p. p,, | fossis ductis a Tiberi 
operis porlu[s] | caussci^ eraissisque in mare urbem | inundationis periculo 
liberavit 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 51 

In Portu Romano (hodie Porto) ad Ostia Tiberii (XIF 83). — 1) Titulu» 

riptus a. 46 post d. 3o lan. — 2) Pleraque. vionumenta Claudium etiam a. 47 

i^rodunt imperatorem XI. — 3) De portu facto a Claudio prope ostia Tiberit cf. 

c. xir p S. 6. 

208 Ti. Claudius Drusi f. | Caesar Aug. GenDa[nicus ponlifex maxu mus, 
tribunicia potestajte VI, cos. IV' \ imp. XI, p. p., | censer*, viam Claudiam j 
Augustam, quam Drusus | pater Alpibus bello patejfactis^ derex[e]rat\ munit 
ab I Altino* usque ad flumen | Danuvium, m. p. CCCX®. 

Prope Feltriam (Fellre) rep,: vidit Mommseyi (y 8002). Similis lapis, sed in 
fine minus integer, rep. est prope Bozen (F 8005). — 1) A. 47 (ante lan. 23, propter 
tribunieiam poteslatem sextam). In lapide Bozensi est cos. desig. IIII, abestque 
censor, ut sit anni 46. — 2) Censuram gessit Claudius a. 47, luslrum condidit a. 48 
(Tac. a. H, 15. 23), appellatur tamen etiam postea eensor in titulis , more solito 
fMo. Staatsr. II 558 not. 5). De die, quo coeperit censura eius, vide N. 209 not. 2. 

— 3) Significatur victoria de Raetis, anno ante Chr. 45. — 4) derexserat lapis 
Bozensis. — 5) Pro ab Altino in lapide Bozensi est a flumine Pado. — 6) De hac 
via millium passuum 530 tacent auctores, ita ut trames eius incertus sit ; Mo. puiat 
perrexisse eam a Feltria per Fal Sugano ad Athesis Isacique confluentes indeque 
per vallem Athesis superiorem ad lacum Brigantinum et caput Danuvii. 

209 Ti. Claudius | Drusi f. Caesar | Aug. Germanicus j pontif. max., 
tr. pot. j VII*, cos. IIII, imp. XI, p. p., | censor designat.*, | viam Claudiam 
novam | a Forulis ad conflu|entis Atternum (sic) et ( Tirinum per passuum | 
xxxxviicLXXxxii I sternendam curavit. 

Prope vicum agri Sabini Civitatomassa , ubi fuerunt ForuH, rep. (IX 5959). 

— t) 23 lan. 47148. — 2) Apparet, d. 23 lan. 47 Claudium nondum fuisse censorem. 
in tilulo tamen, qui praeeedit, notabili disseJisu etiam ante ilhim diem Claudius 
(censor sine dubio designaius) appellatur censor. De censore designato cf. Mo. 
Staatsr. I p. 560 nol. 4. 

210 pro salute | Ti. Claudi Caesaris Aug. Germanici pont. max., trib. 
pot.VIP,cos.IIII, i imp.XV,p.p.,censoris J j } ! 1 ! J i l l l i j i j I ! ! i ./ i ! !* 
liberorumque i i i i i* ex voto suscepto C. lulius Sex. f. Cor. Postumus', 
praef. Aegypti* | Ti. Claudi Caesaris Aug. Germanici, ex auri p. XVI. 

Romae (TI 918). — \) 23 lan. 47J48. — 2) Apparet erasa esse vocabukt et 
Valeriae Messalinae Aug. et postea eorum. Nomen Messalinae publicis privatisque 
monumentis deletum esse iussu senatus, tradit Tacitus ann. 44, 58. — 3) Postumus 
praefectus Aegypti memoratur etiam C. I. Gr. 4937 v. 27. — 4) In lapide est AEGI- PTI 
littera iiova Claudiana, quam Claudius una cum duabus aliis anno 47 alphabeto addidit 
(Tac. a. 44, 44. Suet. Cl. 41 ; cf. Buecheler de Ti. Claudio Caesare grammatico p. 5seq.). 
Hanc litteram V, quae viediis inter I et V vocibus inserviret, ex antiquis memorat 
solus felius Longus p. 73 ed. Keil. (cf. Buecheler l. c. p. 48); in inseriptionibus 
non reperitur adhibita nist loco Graecae Y. 

211 [Ti. Chtudms Caes. Ang., \ L. Vitellius P. f. \ ex] s. c. | [c«Jn- 
sores* j [/]oca a pilis et colum[ni.<t], | quae a pri.^atis*l possidebantur, causa | 
cognita ex forraa in | publicum restituerunt. 



52 Caput II. 

Romae rep. a. Mi8 prope Tiberim (Fl 919 aliquoties descripta saeculo XFHl). 

— 1) Supplementum indicavit Borghesius opp. 4 p. 76. L. Fitellius, pater A. Vitellii 
qui imperavit, Claudii collega fuit in censura (Tac. a. i2, 4, kist. 3, 66 Suet. Fit. 2). 

— 2) Nota digamma inversum, in litteraliiram Romanam a. 47 a Claudio (cf. supra 
N. 210 not. 4) inductum, ut loco esset V consonantis. Cf. Quintil. ■/, 7, 26 ; Priscian. 
4,20 p, iS ed. Hertz; Gellius 44, S, 2; ex recentioribus Buecheler de Ti. Claudio 
Caesare grammatico p. 3 seq. 



Senatus consultum Claudianum (oratio Claudii) de iure 
honorum Gallis dando, a. 48. 

coi. I 212 • • • I mae rerum no[strarum] sit u | 

Equidem primam omnium illam cogitationem hominum quam | maxime 

primam occursuram mihi provideo, deprecor, ne | quasi novam istam rem 

5 introduci exhorrescatis, sed illa | potius cogitetis, quam multa in hdc civi- 

tate novata sint, et | quidem statim ob origine urbis noslrae in quod 

formas | statiisque r6s p(ubHca) nostra diducta sit. ] 

Quondam r6ges hanc tenu6re urbem, nec tamen domesticis succes]- 

10 soribus eam tradere contigit. Supervenere alieni et quidam exterlni, ut 
Numa Romulo successerit ex Sabinls veni6ns, vlcinus quijdem, sed tunc 
externus; ut Anc6 Mdrcio Prfscus Tarquinius. [Is] \ propter temcratum 
sanguinem, quod patre Demaratho C[o]|rinthio natus erat et Tarquiniensi 
mcitre generosci sed inopi, | ut quae taU marito necesse.habuerit succumbere, 

15 cum domi rejpelleretur A gerendfs honoribus, postquam Romam migravit, | 
regnum adeptus est. Huic quoque et fiUo nepotive eius (nam et | hoc 
inter auctores discrepat) insertus Servius TulUus, si nostros | sequimur, 
captiva natus Ocresi^, si Tuscos, CaeU quondam Vijvennae sodaUs fldeUs- 

20 simus omnisque eius c^siis comes, post|quam varia fortuna ex^ctus cum 
omnibus reUqufs Caelidni | exercitus Etriiri^ excessit, montem Caelium 
occupavit et a duce suo | CaeUo ita appeUita[«jY] ', mutat6que nomine (nam 
Tusce Mastarna | ef nomen erat) ita appeUatus est, ut dixi, et regnum 
summd cum rei | p(ubUcae) litiUtale optinuit. Deinde postquam Tarquini 

25 Superbi m6res in|visi cfvitati nostrae esse coeperunt, qua ipsius qua fiUorum 
ei[Ms], I nempe pertaesum est mentes r6gni et ad consules, annu6s magi- 
sjtrdttis, administralio rei p(ubUcae) tr^nslata est. | 

Quid nunc commemorem dictaturae h6c ipso consul^ri impe|rium 

30 valentius repertum apud maiores nostros, quo in a[s]|perioribus beUis aut 
in civiU motii difficiUore uterentur? I aut in auxiUum plebis creat6s tri- ; 
bunos pl6bei? quid A consu|Ubus ad decemviros transl^tum imperium, 
solutoque postea | decemviraU regno ad consules riisus reditum? quid ] 

35 in[pf]u|ris distributum consulare imperium tribunosque mil[rtM]m | consulari 
imperio appeUat6s, qui s6ni et saepe octoni crearen|tur? quid communi- 



Tituli imperatorum domusqae imperatoriae. 53 

cdtos postremo cum plebe hoD6res, non imperi | solum sed sacerdotioruni 
quoque? lam si ndrrem bella, A quibus | coeperint maiores nostri, et 
quo processerimus, vereor n6 nimio | insolentior esse videar et quaesisse 
iactationem gloriae prollati imperi ultr^ oceanum. Sed illoc potius revertar. 40 
Civitat[ein] j . • • (nonnulla interciderunt) 

, . . [^o]test. Sane ! novo m[ore] et divus Aug[MS?MS ay]onc[M?MS w^eus^Coi.ii 
et patruus Ti. | Caesar omnera florem ubique coloniarum ac municipiorum, 
bo[n6rum scilicet virorum et locupletium, in hdc ciiria esse voluit. | Quid 5 
ergo? non Italicus senator provinciali potior est? lam j vobis, cum hanc 
partem censurae meae adprobcire coepero, quid j de e^ re sentiam, rebus 
ostendam. Sed ne provinciales quidem, | si modo ornare curiam poterint, 
reiciendos puto. | 

Ornatissima ecce colonia valentissimaque Viennensium, quam | longo 10 
iam tempore senatores huic curiae confertl Ex qua colo|nia inter paucos 
equestris ordinis ornamentum L. Vestinum fa'railiarissime diligo et hodie- 
que in rebus meis detineo, cuius liberi fruantur quaes6 primo sacerdo- 
tiorum gradu, post modo cum | annis promoturi dignitatis suae incrementa; 
ut dirum nomen la tronis taceam, et odi illud palaestricura pr6digium, quod 15 
ante in do|mum consulatum intulit, quam colonia sua soUdum civitatis 
Romalnae benificium c6nsecuta est. Idem de fralre eius possum dicere, | 
miserabili quidem indignissimoque h6c cdsii, ut vobis utilis | senator esse 
non possit. | — 

Tempus est iam, Ti. Caesar Germanice, detegere t6 patribus con- 20 
scriptis, quo tendat oratio tua; iam enim ad extremos fines Galliae Nar|- 
bonensis venisti." | — 

Tot ecce insignes iuvenes, quot intueor, non magis sunt paenitcndi | 
senatores, quam paenitet Persicum*, nobilissimum virum, amijcum meum, 25 
inter imagines maiorum suorum Allobrogici nojmen legere. Quod si haec 
ita esse consentitis, quid ultrci desiderajtis, quam ut vobis digito demon- 
strem, solum ipsum ultra fines | provinciae Narbonensis iam vobis sena- 
tores mittere, quando | ex Luguduno habere nos nostri ordinis viros non 
paenilet. | Timide quidem, p(atres) c(onscripti), egressus adsuetos fami- 80 
liaresque vobis projvinciarum terminos sum, sed destricte iam Comatae 
Galliae | causa agenda est, in qua si quis hoc intuetur, quod bello per 
dejcem annos exercuerunt divom lulium, idem opponat centum j annorum 
imm6bilem fidem obsequiumque multis trepidis re|bus nostris plus quam S5 
expertum. Illi patri meo Druso Germaniam | subigenti tutam quiete sua 
securamque A tergo pdcem praesjtiterunt, et quidem cum [a]' census 
novo tum opere et inadsuelto Gallis ad bellum advocatus esset^; quod 
opus quam ar|duum sit nobis, nunc cum maxime, quamvis nihil ultra, 
quam I ut publice notae sint facultates nostrae, exquiralur, nimis | magno 40 
xperimento cognoscimus. 



54 Caput II. 

Tabula magna aenea, a. iS28 Lugduni reperta, est ibi in museo (Allmer et 
Dissard musee de Lyon I p. 78 cum tab., recognovit Hirschfeld). Scripta est duabus 
paginis, periit pars superior (uiriusque paginae pars prior). — De re cf. Tacitus ann. 
H, 25 — 2S, qui c. 2i Claudio orationem similem, sed de suo tribuit. — 1) appellitatus 
aes. — 2) Significat Falerium Asiaticum, senatorein Viennensem, pauUo ante accu- 
satum et mori iussum (Tac. ann. 44, 4—3) — 3) Hunc locinn primus recte legit 
et supplevit 0. Hirschfeld JViener Studien 48S4 p. 268. — 4) Haec verba a plerisque 
habita sunt oratoris se ipsum interpellantis , Mommseno (eph. ep. FII p. 394) ere- 
duntur senatorum esse acclamantium et simul oratorem prolixum irridentium. — 
5) Paullus Fabius Persicus cos. a. 34, de quo cf. Henzen act. Arv. p. 486. — 6) ad 
aes. — 7) A. 742, cf. Liv. epit. 438. 439. 

213 Ti. Claudius | Drusi f. Caisar | Aug. Germanicus | pont. max., 
trib. pot. I VIIII ^, imp. XVI, cos. IIII, | censor, p. p., | auctis populi Romani | 
finibus pomerium | amplia^it^ termina^itq. C/ra uer«ce) Pomerium. (Inlatere) 
VIIP. 

Rornae, cippus rep. loco antiquo prope montem Testaceum (Notizie 488S p. 47o 
cf. Huelsen Herm. 22 p. 624). Similes cippi, ab lioc non diversi praeterquam 7iumero 
in latere inciso, praeterea prodierunt adhuc tres (FI 4234). — 1) 2S Ian.49^S0, — 
2) Cf. infra N. 244. — 3) De horum cipporum numeris post lordajii coniecturas 
parum solidas dixit Huelsen Herm. l. c. — Similes lapides positos a Fespasiano et 
Tito habes infra N. 248. 



Edictum Claudii de cursu publico, a. 49. 

214 T[».] Claudius Caesar Aug. | G[em]anicus pontif. max., | trib. 
potest. VIllI*, imp. XVI, p. p., dicit. 

Cu[m] et colonias et municipia non solum | Ita[/m]e, verum etiam 
provinciarum , item ] civita[?t]um* cuiusque provinciae lebare oneribu[s] 
veh[?cM?or]um praebendorum^ saepe tem[ptaviss]em \ [e]t c[nm sati]s multa 
remedia invenisse m[ihi viderer, p]otu[it ta]men nequitiae hominum [non 

Satis per ea OCCUrri] (reliqua legi non potuerunt). 

Tegeae in Arcadia (III S. 72S4). — 1) 2S. lan. 49130. — 2) Scr. civitates. — 
3) De vehiculatione vel cursu publico cf. Hirschfeld Fejtoaltungsgesch. I p. 98seij. 

215 [T]\. Claudius Drus[t /".] Cae|sar Xvi[g. 6r]erm[an]iicus pontif. 
maxim[M]s, | tr. po[f.] X, imp. XIIX, p. p., cos. desi[^.] \\ [p]er M. Ar[n*]u- 
tium I Aqu[t7]am procur. su^wm]^ | vias refecit. | Ti.[^i]Qi[og] KXav8io<i 
I jQova[ov] vlog Kaloaq \ ^e^aoTog r€Q/^avi\yc6g aQxi£Qsv[g fA]i\yiatog, 
dr^f^a^Q^xtytijg e^ovaiag [t]6 | /, avTO-AQccTio^Q t6 irj], | TtaTt^Q jtaTQi- 
d[o]g . . '. 

Attaleae (Adalia) in Pamphylia (III S. 6757 ad exemplum JFilsoni). — \) A. SO. 
— 2) Notat Mommsenus ex hac inscriptione colligi Pamphyliam a. SO paruisse non 
legato Lyciae, quod Dio 60, 47 tradits, ed proprio procuratori. 



Titnli imperatorum domusqne imperatoriae. 55 

216 Ti. Clau[(/!0 Drusi f. Caijsari | Augu[s/o Gemanijco | pontiflc[j 
maximo, trib. potes]lat. XI', | cos. V, im[p. XX . . .^ patri pa]triai, senatus 
\)o[pulusque] Ro[manus, q]uod reges j Brit[annjai] XI [devictos^ sine] \ ulla 
iactur[a m dedilionem acceperit] \ gentesque h[arbaras trans Oceanum] | 
primus in dici^onew populi Romani redegerit]. 

Romae rep. in campo Martio (ibi ubi hodie est ^piazza di Sciarra '), pars 
anno ^641 quae extat (imago est ex. scr. ep. n. 86), particulae nonnullae anno 1S6S 
quae perierunt (VI 920 cf. eph. ep. I p. 120). Fidetur collocata fuisse in arcu 
Claudii supra viam Flaminiam, quem stantem vidit adhuc Poggius saec. XF; ex 
eodem arcu supersunt tituli N. 222 et tabulae complures cum opere anaglypho 
(mon. deli Instit. arch. X tab. XXI cf. Philippi ann. dell' Inst. 1873 p. 45 seq.). Cf. 
etiam Laneiani Bull. com. 1878 p. 13 seq. — 1) y^. 31/32. — 2) Numerus salutationis 
imperatoriae incertus; alibi reperitur coniunctum cum Claudii tribunicia potestate 
undecima imp. XXII (111476. III S. 7206), item imp. XXUII (II1 1977). — 3) Supplevit 
Mommsen, cogitans de Carataco eiusque fratribus in deditionem aeeeplis a. 30 
(Tac. ann. 12, 53). 

217 divo Aug. Caesari, Ti. Au^^r. divi Aug. f.] 
imp., Ti. Claudio Drusi f. [Caesari Aug. Ger]- 
manico pont. max. [tr. pot. XI] 

p. p., vind. lib., devi[c/on regum X/'] 
Britanniae, ar[cum posuerunt] 
c. R. qui Cyzici [consistunt] 

et Cyziceni 
curatore ... 

Cyzici rep. (III S. 7061). Suppleverunt Perrot et Mommsen. — 1) Numerus 
inlatus ex N. 216. 

218 Ti. Claudius Drusi f. Caisar Augustus Germanicus pontif. maxim., | 
tribunicia potestate XII', cos. V, imperator XXVII', pater patriae, | aquas 
Claudiam^ ex fontibus, qui vocabantur Caeruleus et Curtius a milliario 
XXXXV, j item Anienem novam^ a milliario LXII sua impensa in urbem 
perducendas curavit. 

Imp. Caesar Vespasianus August. pontif. max., trib. pot. II, imp. VI, 
cos. III desig. IIII*, p. p., | aquas Curtiam et Caeruleam perductas a divo 
Claudio et postea intermissas dilapsasque | per annos novem sua impensa 
urbi restituit. 

Imp. T. Caesar divi f. Vespasianus Augustus pontifex maximus, tri- 
bunic. I potestate X*, imperator XVII, pater patriae, censor, cos. VIII j 
.iquas Curtiam et Caeruleam perductas a divo Claudio et postea | a divo 
Vespasiano patre suo urbi restitutas, cum a capite aquarum a solo vetustate 
tlilapsae essent, nova forma reducendas sua impensa curavit. 

Romae in arcu duplici aquae Ciaudiae supra bivium viarum Praenestinae et 
Labicanae, quo arcu postea, cum moenia Aureliani fierent, uti sunt ad faciendam 
portam urbis Praenestinam, nunc'PorlaMaggiore'(FI12S6—38). — 1) Ian,S%lSS. 
— 2) Supremus mimerut tahttaUonttm imperatoriantm Cltmdii, quem numentm 



56 



Caput II. 



praeter Constantiuvi Constantini filium nemo aequavit. — 3) De aquis Claudia et 
/Iniene nova cf. Frontinus de aquis c. 13 seq.; ex recentioribus lordan top. I i p. 475. 
— 4) Ita dictus Fespasianus priore semestri a. 71 (cf. N. 24S not. 1). — 5) Kal. 
lul. a. 80/81. 

219 I. 0. m. et I divo Claudio Caesar[j] | Aug. German. trib. pot. XIUI' | 
P. Anteius P. Antei Syri 1. | Herma IllUIvir et Aug.^ | porticum v. s. 1. m. 
Loc. accep. d. d. 

Salonis (II1 1947; Huebner ex. scr. ep. 182). — 1) Raro honores divis imperatoribus 
attribuuntur ; sed cf. litulos divi Vespasiani (infra N. 2S6) et divi Traiani (N. 504). 
Fortasse porticus vota erat lovi et imperatori etiamtum vivo, tilulus autem non 
mutatus est, nisi quod praenomini Claudii substitutum est vocabulum divi. — 
2) et Aug. litteras postea additas videri observavit Hula arch. ep. Mitth. 15 (1890) p.44. 

220 pro I [sajlute Ti. [Claud]i Caesaris | [Aug. 6rerm]anici et luliae | 
[Agrippinae Ang. et T]\. Claudi Brittanici | [Caesaris et Neroiiis] Claudi 
Caesaris' | us imp. Dia. lumen perp.^ 

In Nemore Dianae prope Ariciam rep. (Eph. ep. 7, 1242). — 1) Scriptus 
titulus paullo post adoptionem Neronis (a. SO), propterea quod Britannicus etiamtum 
habel locum priorem. — 2) Imperio Dianae lumen perpetuum, proposuit Barnabeius 
Nolizie 1888 p. 194. 

221 Ti. Claudio [Caesari] Britta[n?co | Ti.] C\au[di Caes. Aug. /".] 

Romae sed origine f^eiens vel Caeretanum fragmentum (XI 5602; Huehner 
ex, scr. ep. n. 104). 



222 2. 

Antoniai 
Augustai 
Drusi, 
sacerdoti di^^i 

Augusti*, 

matri Ti. Claudi 

Caisaris Aug. p. p. 

1. 

[Gjermanico 

Caisari 

[r]i. Augusti f. 

[d\\A Augusti n. 

[d]u\ lulii pron. 

[a]uguri, flam. Aug. 

cos. II imp. W 



Ti 



3. 
luliai Aug. 
Agrippinai 
Germanici 
Caisaris f., 
. Claudi Caisar. 

Augusti 
patris patriai 



4. 

Neron[i] 

Claudio Aug. f. Caisa[n] 

Druso Germanic[o] 

pontif., auguri, XV.i-ir. s. [/".] 

Vllyir. epulon.' 

cos. [des.] 

principi iuj^entuti^s] * 

5. 



[0]ctaj-iai 
[Ti] Claudii 

Caisaris 

Augusti p. p. 

filiai 



Romae rep. a. 1362 ibi ubi N. 216 (FI 921, pars 2—4. extat in museo Capi- 
tolino, ubi descripsit Henzen, omnia acurate descripsit Nic. Florentius), stelit sine 
dubio in eodem arcu Claudii, in quo N. 216, extructo a. 31 vel 32 ineunte. Per- 
tinent tituli ad Claudii imperatoris fralrem (1), matrem (2), uxorem (5) , filium 
adoptivum (4), filiam (3); perierunt sine dubio (inter 4 et 3) tituli nonnuUi aliorum 
propinquorum Claudii, certe Drusi Neronis , patris eius, et Britannici filii (ni,%i 



Tituli imperatoruin domasque imperatoriae. 57 

hic scrvalus est Fl 922), — l) Cf. siipra N. 176 seq. — 2) Sacerdos divi Avgusti An- 
tonia dicta est a Caligula ; cf. Dio 39, 5 ; nummi ap. Eckhel 6, 179. — 3) In omnia 
collegia sacerdotalia cooptatum esse Neronem supra numerum ex s. c. testes svnt 
nummi ap. Eckhel 6, 261. Factum id esse a. 31 (id est eodem anno quo prin- 
ceps iuventulis appellatus et consul designatus est, cf. infra) docet tabula soda- 
lium Augiistalium (FI 198i), ubi legitur svb hoe anno: [ajdlectus ad numerum ex 
s. c. [Nero Claudius] Caesar Aug. [/".] Germanicus, instituta kuius adleclionis causa 
decuria vicesima septima. In titulo recensentur collegia tantum quattuor maiora. 
— 4) Princeps iuventutis appeUatus, simul consul designatus in vicesimum aetatis 
annum Nero est a. 31, teste Tacito ann. 12, 41. — 5) yersus duos, praeter extremas 

litteras (v. 1 fin c, v. 2 . . . .\i), periisse notat Florentius; sed vix potest quic- 

quam periisse praeter Oetaviae nomen gentilicium , quod fuit Claudia; cf. tilulum 
Samium (editum a Guerinio description de Patmos et de Sanios p. 213) : 6 S^/aog 
KXavdiav 'Oxraoviav xrjv yvvaixa xov Zf^aaxov NsQOJvoq KXavSlov dgoiaov 
KalaaQoq FiQfxavixov avxoxQuxoQoq; cf. etiam FI 9013. 

223 luliae Aiigusta6 | Germanici Caisaris [/".] | Agrippinai, | Ti. (!\laudi 
C]aisa [ns Augusti] | . . . . 

Caere rep. (XI 3600; Huebner ex. scr. ep. 102). 

224 Ti. Claudio, | Ti. Clautli Caesaris | Augusti Germaoici ] p. p. f.', 
Neroni* 1 Caesari | d. d. 

Neapoli in museo, Pompeiis ut videtur rep. (X 932). — Titulus positus puto 
Neroni non multum post adoplionem (y kal. Mart. a. 30 cf. N. 229 v. 38), nondum 
consuli designato et sacerdoti collegionim omnium (cf. N. 222 not. 3). In hoc solo 
iitulo Neroni datur Tiberii praenomen , cum in reliquis omnibus Nero praenominis 
loeum occupet; ceterum etiam Dio (apud Zon. 11, 10) filium Agrippinae Ti^SQiov 
JD.avSiov NtQcova dQovaov rsQfxavixov KalaaQa a Claudio appellatum esse scribit. 

225 Nero Claudius divi Claudi f., | Germanici Caesaris n.*, divi | Aug. 
abn.^ Ti. Caesaris pron.^ | tr. pot. *, imp., cos. | . . . . 

Prope Cordubam rep., lapis miliarius eiusdem viae cuius N. 102. 193 (U 4719). 
— 1) Germanici nepos fuit Nero per malrem Agrippinam. — 2) Augusti abnepos 
.^ero fuit duplici ratione, et per aviajn Agrippinam maiorem, quippe quae nata 
esset ex lulia Augusti filia, et per avum Gtrmanicum, quippe qui per adoptionem 
factus esset nepos Augusti. — 3) Mirum proavuin coUocatum esse post abavum. 
Fidetur Tiberii mentio primum omissa, tum adiecta a quadralario loco non suo, eo 
scHicet loco quo scribi debebant Caesaris it Augusti vocabula. Proavus Neronis fuit 
Tiberius , utpote pater adoptivus Germanici. — 4) Nero cum imperator factus sit 
d. 13 Oct. 34, tribuniciam poteslatem alleram oportet inchoaverit d. 13 Oct. 33. — 
5) Primum consulatum Nero iniit a. 33. Nisi igitur des. deest post cos. , titutus 
positus est inter kal. lan. et 13 Oct. a. 33. — Patris patriae nomen Nero primum 
deprecatus est (Suet. Ner. 8) , unde etiam in nummis comparet una cum altera 
demum tribunicia potestate (Eckhel 6, 265). 

226 Q. Volusio Saturn., | P. Cornelio Scip. cos.', | Augustales | qui 
'. .' ! 1 ! j ' Claudio | Caesari August. et | .' J { ! i l i l :* Augustae 1, i. o. m. 
et Genio coloniae | ludos fecer. XIII XII k. Mart., | C. Tantilius C. C. 1. 
llyla, I Cn. Pollius Cn. 1. Vicfor, | C. lulius C. I. Glaphyr., | curatoribus' | 



58 Caput II. 

Neapoli, descripta saec. XV et saepiiis saec. XFI (X iS74). — 1) J. 36. — 2) De 
his rasuris pars cerle auctorum diserte monidl; apparet erasa esse vocabula Neroni 
et postea Agrippinae. — 3) Deesse aliquid in fine apparet, non traditur. 

227 Neroni Claudio | divi Claudi f., 1 Germanici Caesar[js n.\ \ Ti. 
Caesaris Aug. [p]ro[n]., | divi Aug. a[6n.], | Caes. [Aug. Germanico\ \ pont. 
max., I trib. pot. III \ | imp. III, cos. II, | cos. desig. Il[/]^ | CCXXII. 

In Hispania non longe a Gadibus rep., lapis eiusdem viae, cuius supra N. 22S 
(II 4754 semel descriptus saec. sitperiore). — \) 4S Oct. 36(37; titulus positus a. S7, 
propter consulatum alterum. — 2) Consul iterum Nero fuit a. 37, tertium a. 38 
Ceterum numeri huius tituli firmantur lapide Olisiponensi 11 185. 

228 Nero Claudius | dfvi Claudi f., | Germarmanici (sic) Cae[s.] ( n., Ti. 
Caesaris Aug. pro|nep., divi Aug. abnepos, | Caesar Aug. | Germanicus 
pontif. I max., tr. pot. IIII*, imp. IIIF, cos. | III, p. p., restiluit. 

In provincia Narbonensi in vico Camp-Dumy , pertinuit ad viam Foro luli 
Aquas Sextias ducentem (XII 3471 descripsit Hirschfeld ; eiusdem viae alii lapides 
cum eadem inscriptione XII 3439. 3469. 3475-3473). — l) 15 Oct. 37138; titulus 
positus est post kal. lan. SS, propter consulatum tertium. — 2) In eadem tribunicia 
potestate quarta Neronem appellatum esse eliam imperatorem quinlum constaret, 
si constaret accurate descriptos esse numeros lapidis Bithyni III 546 ; contra si 
fides est exemplis lapidum Lusitaniae 11 4632. 4685, Nero etiam in tribunicia pote- 
state quinta per aliquod tempus remansit imperator quartum; hoc constat, post 
paucos menses tribuniciae potestatis quintae eum fuisse imperatorem sextum (infra 
N. 229 V. 41). (Manifesto corruptum est exemplum lapidis Lusitani II 4637 , ubi 
cum tribunicia potestate quinta coniungitur irop. \\\). 



Ex actis fratnim Arvalium a. 58. 59. 

229 Isdem cos. ^ Illidus Octobr.* L. Salvius Olho Tilianus^ mag. 

10 coUegi fratrum Arvalium nomine | immolavit in Capitolio ob imperium 
Neronis Claudi Caesaris Aug. Germanici lovi b(ovem) | marem, lunoni 
vaccam, Minervae vacc(am), Felicitati publicae vacc(am), Genio ipsius tau- 
rum, I divo Aug(usto) b(ovem) marem, divae Aug(ustae) vaccam, divo Ciaudio 
b(ovem) marem. In collegio adfuerunt: | L. Salvius Otho Titianus mag., 
C. Piso, C. Vipstanus Apronianus, M. Valerius MessalJa Corvinus, | A. Vitel- 
lius'', Sulpicius Camerinus, P. Memmius Regulus, T. Sextius Africanus. j 

15 Isdem cos. Vlllidus Nov.* L. Salvius Otho Titianus mag. collegi fra- | 

trum Arvahum nomine | immolavit in Capitoho ob natalem Agrippinae, 
Aug(usti) matris, lovi b(ovem) marem, lunoni vac(cam), | Minervae vaccam, 
Saluti pubhcae vaccam, Concordiae ipsius® vaccam. In coliegio adfuer(unt): ^ 
I L. Salvius Otho Titianus mag. , C. VipstanusfApronianus cos. design., ' 
L. Piso L. f., P. Memmius Regul[Ms]. j i 

20 Isdem cos. pr. non Dec' L. Salvius Otho Titianus mag. coUegi fra- 

trum Arvalium nomine | immolavit in Capitolio ob tribunic(iam) potestatem 



Titiili imperatorum domosque imperatoriae. 59 

Neionis Claudi Caesaris Aug. Gerraaoici | lovi b(ovem) marem. luDoni 
vaccam, ftlinervae vaccaro. In collegio adfuerunt: L. Salvius Olho Titianus | 
magister, M. Aponius Saturninus, Sulpicius Camerinus, C. Vipstanus Apro- 
nianus cos. design., | M. Valerius Messalla Corvinus, P. Memmius Regulus |. 

Isdem cos. III idus Dec. L. Salvius Olho Titianus mag. collegi fratrum 
Arvahum nomine imraol(avit) | in sacram viam (sic) ante domum Domi- 25 
tianam memoriae Cn. Domili' b(ovem) marem. In coliegio adfuer(unl): j 
L. Salvius Otho Tilianus mag., M. Valerius Messalla Corvinus, C. Vipstanus 
Apronian(us) cos. | design., T. Sextius Africanus, Sulpicius Camerinus, 
P. Memmius Regulus, M. Aponius Saturjninus, C. Piso. 

Isdem cos. XVIII k. lan.® L. Salvius Olho Titianus mag. coliegi fratr. 
Arval. nomine immolavit in | CapitoHo ob natalem Neronis Claudi Caesaris 30 
Aug. Germ(anici) lovi b(ovem) marem, lunoni vaccam, | Minervae vaccam, 
Saluti pubhcae vaccam et Concordiae honoris Agrippinae Aug(ustae) '° vac- 
c(am), I Genio ipsius taurum. In coUegio adfuerunt: L. Salvius Otho 
Titianus mag., C. Vipstanus | Apronianus cos. design., M. Valerius Messalla 
Corvinus, C. Piso, Sulpicius Camerinus, | M. Aponius Saturninus, T. Sextius 
Afticanus, P. Memmius Regulus. | 

C. Vipstano Aproniano | C. Fonteio Capitone cos. " | III 35 
non. lanuar.'* | L. Piso L. f. magister conlegii fritrum ArvaHum nomine 
vota nuncupavit pro salute | Neronis Claudl divi Claudi fiU, Germanici Cae- 
saris n., Ti. Caesaris Aug. pron., | divi Aug. abnepotis, Caesaris Aug. Ger- 40 
manici pontificis maximi, trib. pot. V", | imp. VI, cos. III design. IIIP^ et 
Octaviae coniugis eius, victimis immolatis in CapitoUo | quae superioris 
anni magister voverat, persolvit et in proximum annum \ nuncupavit", 
praeeunte C. Vipstano Apronian6 cos. in eadem verba quae infra | scripta 
sunt:*^ lovi mares II, lunoni vaccas II, Minervae vaccas II, Saluti pubUc. 
vacc(as) [//], in templo novo divo Aug. boves mares II, divae Aug. 45 
vaccas II, divo Claudio boves m(ares) | II. In conlegio adfuerunt: | T. Sex- 
tius A'fricanus, M. Aponius Saturninus, P. Memmius Regulus, C. Piso, 
Siilpicius I Camerinus, L. SaUius Olho Titianus. | 

Isdem cos. pr. idus lanuar. | in Pantheo", astantibus L. Calpurnio 50 
L. f. Pisone mag., | C. Vipstano Aproniano cos., L. Salvio Othone Titiano, 
M. Aponio Saturn(ino), | M. Valerio Messalla Corvin6, Sulpicio Camerino, 
T. Sextio Africano fratribus | ArvaUbus, sacrificium deae Diae indixit'* 
L. Calpurnius L. f. Piso magister, praeeunte | L. Salvio Othone Titiano 
in VI k. lun(ias) domi, et in IIII k. lun. in luco et domi, | et in III k. 55 
lun. domi. | In conlegio adfuerunt isdem qui supra scripti sunt. | 

Isdem cos. V k. Mart. | L. Piso L. f. magiter (sie) conlegii fratrum 
ArvaUum nomine inmolavit in CapitoUo ob adoptionem Neronis Claudi 
Caesaris Aug. Germanici'^ lovi bovem marem, lunoni vacc(am), | Miner^ae 60 
vaccam, Saluti publicae vaccam. | In conlegio adfuerunt: P. Memmius 



60 Caput II. 

Regulus, T. Sextius Africanus, | M. Valerius Messalla C6rvinus, Sulpicius 
Camerinus, L. Salvius Olho Titianus, M. Aponius Saturnius (sic). \ 
65 Isdem cos. IIII non. Mart. | L. Calpurnius L. f. Pis6 mag. conlegii 

fratrum Arvalium nomine immolavit in Capitolio | ob comitia consularia 
Neronis Claudi Caesaris Aug. Germanici'"' lovi bovem mar(em) j, lunoni 
vaccam, Minervae vaccam, Genio ipsius taurum |. In conlegio adfuerunt: 
M. Valerius Messalla Corvinus, L. Salvius | Otho Titianus, C. Vipstanus 
Apronianus cos. , T. Sextius Africanus, P. Memmius | Regulus, C. Piso, 
M. Aponius Saturninus. 

Isdem cos. III nonas Mart(ias) | L. Calpurnius L. f. Piso magister col- 
legii fratrum Arvalium nomine immolavit | 

! 

230 [m Capitolio ob pojntificatum Neronis Claudi Caesaris Aug. Ger- 

manici" lovi | [bovem marem, /ujnoni vaccam, Minervae vaccam, Genio 

ipsius taurum. | [In] coUegio adfuerunt T. Sextius Africanus, Sulpicius 

Camer(inus), ' [P. Memmius iJeJguIus, L. Salvius Otho Titianus, M. Valerius 

5 Messalla Corvinus, M. | [Aponius 5a]turninus. ] 

[Isdem] cos. V k. April. in CapitoIi6 adfuerunt C. Vipstanus Apro- 
nianus cos., | [L. Piso L. /"., P.] Memmius Regulus, Sulpicius Camerinus, i 
T. Sexlius Africanus cos. design., | [M. Valerius] Messalla Corvinus, M. Apo- ' 
nius Saturninus, L. Saivius Otho Titianus, C. Piso. | [Non est(?) tjmmo- 
latum.^^ 

10 [/sjdem cos. nonis Aprilib. j [/. Calpurtiius L. /".] Piso magister col- , 

legii fratrum Arvahum nomine immolavit 1 [in Capitolio ex] s. c. ob sup- * 
plicationes indictas" pro salute Neronis Claudi Caesar. ] [Aug. German.] lovi 
bovem marem, lunoni vaccam, Minervae vaccam, Salutf | [publicae vaccam]^ 

15 Providentiae vaccam, Genio ipsius taurum, div6 Aug. bovem marem. | [In 
co]IIegio adfuerunt C. Vipstanius (sic) Apronianns cos., P. Memmiu (sic) | 
[Regulus, L. ^ajlvius Otho Titianus, Sulpicius Camerinus. 

[Isdem] cos. IIII k. lunias | [L. Piso L. f. magister c]oIIegf fratrum 
Arvalium nomine ad aram immolavit Deae | [Diae porcas piacula]res II, 

20 deinde vaccam. Inde in aedem in foco sacrificio facto | [immolavit Deae 
Dia]e agnam opimam^^ quo perfecto sacrificio 6 carceribus | [riciniatus 
corowaf]us signum quadrigis el desultoribus misit." ( [In collegi]o adfuerunt 
C. Vipstanus Apronianus cos., L. Salvius | [Otho Titianus, P. Mem]iniMs 
Regulus, Sulpicius Canierinus. | 

25 [Isdem] cos. VIIII k. luhas | [I. Calpurnius L. f. Piso »ia^is]ter col- 

legif fratrum Arvalium n6mine immolavit | [m Capitolio pro salute et] i 
reditu^^ Neronis Claudi Caesaris August. Gernianiciif«c> lovi | \bovem marem, 
lunoni t;ac]cam, Minervae vaccam, Saluli publicae vaccam, F61icitat(i) | [vac- 

cam, y]accam, item in templo nov6 divo Aug. bovem marem, 

dfya[« I Aug. t;acc]am, [divo Claudio 6o]vem marem, item in foro Aug. Marti 



Titali imperatorum domusque imperatoriae. 61 

Ultori taurum, Geoio | [ipsius fa]urum. | lo collegio adfuerunt M. Valerius 30 
Messalla Conious, P. Memmius Regulus, | [5M/pta]us Camerinus, L. Sal- 
vius Otho Titianus. I 

[T. 5ea;]tio Africano M. Ostorio Scapula cos. | III idus Sep- 
tembr. | [I. Piso L. f. »ia]gisler coUegii fratrum Arvalium nomine immo- 35 
lavit in Capitolio pro | [salute (?) et r]editu^* Neronis Claudi Caesaris Aug. 
Germanici lovi bovem marem, lunoni j [yaccam], Minervae vaccam, item iu 
foro Augusto Genio ipsiius taurum, Saluli vaccam, | [ante dom\y\m Domi- 
[f]ianam dis Penatibus vaccam. | In collegio adfuerunt P. Memmius Hegulus, 40 
L. Salvius Otho Titianus, | [C. yipsiamis\ Ap[ro]nianiis, M. Aponius Satur- 
ninus, T. Sextius Africanus. 

Romae extra portam Portuensem in vinea Ceccarelli , ubi fuit lucus fratrum 
Arvalium, tabulae marmoreae duae, altera (N. 229) rep. a. 1866, altera (N. 230), 
quae varie fracta est, partim a. 4S70, partim fossionibus institutis a. 1868 seq. 
(FI 2041. 2042 = Henzen act. Arv. p. LXlXseq.; non totas tabulas exseripsi). — 

1) Significanlur A. Paconius Sabinus A. Petronius Lurco consules suffecti a. S8. — 

2) Dies imperii Neronis cf. Tac. ann. 12, 69. — 3) Frater hic Othonis qui postea 
imperavit. — 4) /* qui imperavit a. 69. — 5) Dies natalis Agrippinae notus etiani 
ex fastis Antialibus (I p. 329 = X 6638), ubi adscriptum est Agripp. lul. nat. — 
6) Concordiae immolatum a fratribus Arcalibus non invenimus nisi natalibus Agrip- 
pinae et Neronis. — 7) Hoc die a. S4 videntur fuisse comitia quibus Neroni tribu- 
nicia potestas delata est; cf. similem locum actorum anni 69 (infra n. 241 v. 60). De 
comitiis tribuniciae potestatis cf. Mommsen Staatsr. II 839. — 8) Est Cn. Domitius 
Ahenobarbus pater Neronis (cf. Tac. ann. 13, 10). Dies Illidus Dec. fuit natalis 
eius, ut constat ex actis a. 37. — 9) Dies natalis Neronis, notus etiam ex Suet. Ner. 6. 
— 10) Cf. supra not, 6; ceterum mire dictum Concordia honoris Agrippinae. — 
11) Consules ordinarii anni p. C. S9. — 12) Dies III non. lan. (3 lan.) sollemnis 
fuit votis pro salute principis nuncupandis, simul vota anno priore nuncupata per- 
solvebantur. Haec aliquanto plenius quam hic enarrantur in actis anni 87. — 13) Nero 
cum imperator faclus sit d. 13 Oct. S4, die 3 lan. S9 recte dicitur tribunicia potestate 
quintum. Hoc mirum in actis anni sequentis Neronem dici constanter non trib. pot. VI, 
sed Irib. pot. VII. Coniecit Mommsen Staatsr. II p. 774 not. 3 circa hoc tempus 
mutatam esse numerandi tribunicias potestates rationem et inductam eam quae inde 
a Nerva obtinuit, scilicet ut d. 10 Dec. cuiusque anni novus adderetur numerus. — 
14) Consulatum quartum iniit Nero a. 60, designatus ut ex hoc actorum loco col- 
ligitur iam initio anni praecedentis. — 15) Ferba persolvit et in pr. a. nuncupavit 
remanserunt ex relatione de his votis pauUo aliter facta. — 16) Iptum carmen 
votorum praetermistum ett. — 17) De Pantheo cf. supra N. 129. — 18) Sacrificium 
annuum deae Diae, celebrari tolitum mente Maio, indicebatur mente lanuario. — 
19) Adoptatus est Nero a Claudio a. 30 (Tac. ann. 12, 23). — 20) Fidetur hoc 
sacrificium inttitutum esse ob comitia quibus a. 31 Nero , vixdum accepta toga 
viriti, consul creatus est in annum SS (Tac. ann. 12, 41). — 21) Inter pontifices, ut 
in reliqua collegia sacerdotaUa, Nero adlectus est eodem a. 31 (cf. supra N.222 
not. 3), altero die pottquam consul designatus est, ut ex hoc actorum loco apparet. — 
22) Supplevientum ab Henzen propositum non certum ; id certum est spectare locum 
ad eaedem Agrippinae, quae facta hoc anno 39 , teste Tacito ann. 14, 4. 12, circa 
tmipus Quinquatrtnim (19 Mart. seq.), a. d. V kalendas Apriles (28 Mart.) Homam 
tine dubio Jiuntiata fuit. Probabile est convenisse tunc Arvaies et grates egisse diis 



62 Caput II. 

ob periculum a principe siiperalum , causam tamen silenlio praeiermissam esse ob 
pudorem putat Henzen (act. Arv. p. 78). — 23) Hae supplicationes decretae ob 
eandem causam, cf. Tac. ann. 12, 12. — 24) Sacrificium annuum deae Diae, accu- 
ratius enarratum in actis posterioris aetatis, accuratissime in aciis anni 218 (cf. 
infra inter inscriptiones sacras). — 25) Ludi coniuncti cum sacrifido deae Diae. 
— 26) Spectant haec ad redittim Neronis ex Campania post caedem Agrippi7iae 
cf. Tac. ann. 14, 15. Quod bis immolaverunt Arvales pro reditu Neronis, d. 24 lun. 
ef d. 11 Sept., alterum sacrificium fortasse fuit pro reditu fadendo , alterum pro 
facto (Henzen l. c). Et scribit Tacitus l. c, cunctatum esse Neronem antequam 
urbem ingrederetur. 

231 [Nero Claudms] * ] divi Claudi f., | Germ. Caesaris n., | Ti. Caesaris 
Aug. I proD., divi Aug. abn., 1 Caesar Aug. Germ. | pontif. max., trib. pot. 
VIIP, imp. VIIF, cos. IIII, | p. p., | tabernas et praetoria ! per vias militares 
fieri iussit per | Ti. [/Julium [/Justum proc. ( provinciae ThraC' 

In vico quodam Bulgariae (III 6125 semel descripta). — 1) Deest Neronis 
nomen, fortasse consullo deletum. — 2) 15 Oct. 61162 (d. 10 Dec 60/61 ? ef. N. 225 
not. 15). — 3) In eadem tribunicia potestate octava Nero etiam nonum imperator 
appellatus est, teste titulo Hispano II 4888, in quo numevo permansit usque ad tri- 
bunidam potestatem undecimam (N. 252). — 4) Provinda Thracia tunc a procura- 
toribus recta, cf. Tac hist. 1, 11. 

232 Nero Claudius | Caesar Aug. Germanicus | imp., pont. max., trili. 
pot. XI ', I cos. IIII, imp. VIIII, pat. p., | Cn. Domitio Corbulone | leg. Aui;. 
pro. pr.^ I T. Aurelio Fulvo leg. Aug.^ | leg. III Gal." 

In Armenia rep. loco dicto Kasserik ubi videtur fuisse castellum Ziata meme- 
ratum ab Ammiano Marc 19, 6, 1 (III S. 6741) (una rep. est plane simili^ in- 
scriptio III 6742, ibi prope fragmentum tertiae III 6745). — 1) 15 Oct. 64J6S (10 Dec. 
65164?). — 2) A. 65 Corbulo, antea legatus Syriae, tunc legatus ut videtur Galatiae 
et Cappadociae sed aucta potestate (Tac ann. 1S, 2S), Armeniam a Caesennio Paeto 
derelictam rursus occupaverat (c. 26 seq.). — 3) Aurelius Fulvus, avus Antoni?u 
Pii (vit. Pii 1), legatus legionis tertiae Gallicae., anno 65 a Corbulone e Syria in 
Armeniam accitae (Tac ann. 1S, 26), fuit etiam a. 69 (Tac. hist. 1, 79). — 4) Fidelur 
intellegendum, casu sexto: legione tertia Gallica (Mo.) ; quamquam potest cogituri 
etiam de casu primo, item de casu secundo (ut pendeat vocabulum a nomine legali). 

233 imp.* Neroni Claudio divi Claudi f., Germ. j Caesaris n., Ti. 
Caesaris Aug. pron., divi Aug. abn., | Caesari Aug. Germ., p. m., tr. pot. 
XIIP, imp. XP, cos. IIII, I L. Titinius L. f. Gal. Glaucus Lucretianus flani, 
Romae et Aug., llvir | llll, p. c.*, sevir eq. R., curio, praef. fabr. cos.* 
tr. mil. leg. XXII Primig., praef. pro legato | insular. Baliarum^ tr. mil. 
l[e]g. ' VI Victricis, ex v6t6 suscepto pro salute imp. | Neronis, quoil 
Baliaribus voverat anno A. Licinio Nerva cos.*, Ilviris L. Saufe[t]o® | Vegeto 
et Q. Aburio Nepote, ub[j]'° veUe[<] poneret, voto compos posit lovi luno^»»] ! 
Minervae Felicitati Romae divo Augusto. 

divae Poppaeae Augustae" | imp. Neronis Caesaris August. | L. Titi- 
nius L. f. Gal. Glaucus LucretianUS ( (sequuntur eadem quae supra). 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 63 

In agro Lunensi rep., nunc Romae, tabula marmorea in qua duo tituli gemelli 
iuxta positi (XI 1531). — 1) Imperatoris vocabulum etiam a Nerone interdum 
loco praenominis, sed una eum proprio usurpatum, cf. Mommsen Staatsr. II p. 746 
not. 1. — 2) 13 Oct. 66167 (10 Dec. 6oj66r). Cf. supra .\. S29 not. 45. — 3) In titulo 
Casinate X 3171, coniungente cum tribunicia potestate decima tertia imperatoriam 
salutationem octavam alter uter numerus non recte descriptus sit necesse est. 
Postea, in tribuiiicia potestate decima quarta, Aero ad salutalionem imperatorium 
duodeeimam, vel etiam ultra, pervenit (X SOH). — 4) Duovir quartum, patronus 
eoloniae, seilicet Lunensis. — 5) Praefectus fabrtim consularis. — 6) De kis insu- 
larum praefectis cf. Mommsen ad C. X 6783. — 7) LLG lapis. — 8) Significatur 
annus p. Chr. 6S; collega Licinii Nervae, M. Festinus Atticus, ideo, ut videtur, non 
memoratur, quod in ipso coruulatu iussu imperatoris occisus est cf. Tac. ann. 
15, 68. 69, Sueion. Ner. 33 (Bormann). — 9) SAVFETO, 10) VBE lapis. — iX) De 
Poppaea post mortem a. 63 inter deos relata cf. Tac. ann. 16, i1. 2S. — Ftva 
memoratur Poppaea Augusta in actis Arvalium a. 65 et in titulis servorum vel 
libertoruin VI 8946 X 1906. 6787. Henzen 3408. 3410; item in imcriptione quae 
sequitur. 

234 iudicis Augusli p. p. et Poppaeae Aug. feliciterl 

Pompeiis, in fronte tabernae cuiusdam pictum (Notizie 1879 p. S2). ludieia 
imperatoris, quibus Pompeiani acclamaverunt hic et in aliis similibus inscriptionibus 
parietariis, quomodo accipienda sint et ad quid periinuerint, exposuit Henzenum et 
Mommsenum secutus Zangemeister ad C. IV 1074. 

235 Marti Camulo* | sacrum pro [ salute [NeronisY \ Claudi Caesaris | 
Aug. Germanici imp. | cives Remi qui | templum constitulerunt. In fronte 
arae, inter duas laurus; in eiusdem latere postico intra coronam quernam: o. C. S.' 

Rindern prope Cliviam, deinde Cliviae (Brambach 164 deseripsit). — 1) Ca- 
mulus vel Mars Camulus raro memoratus, ut in lapide et ipso posito a cive Remo 
VI 46. — 2) Male manus novieia pro Neronis nomine eraso Tiberii vocabutUm 
in lapide reposuit, — 3) Ob cives servatos. Laurus et corona civica ex senatus 
consulto facto a. 727 (cf. Mommsen mon. Anc^ p. 149) omamentum proprium 
fuerunt aedium Augusti, obque eam rem saepius repraesentantur in nummis Augusti 
(cf. Mo. l. c. p. 149—132), interdum etiam in aris Augusto dedieatis (cf. ib. p. 225 j. 
Hoc revocatum esse sub Nerone haec ara ostendit. Ntmmi qunque Neronis coronam 
quemam saepe exhibent (Eckhel 6, 262), sed sine inscriptione ob cives servatos. 

236 Neroni Caesari Aag. | et sancto SiIvan[o] | aediculam cum imagin. 
I Faustus Caesaris | d. s. p. [/".] 

Prope Romam rep. (VI 927). — Imperatorem Silvano praepositum esse non 
mirum est in ara dedicata a servo illiut. 



237 Sergio | Sulpicio I Galbae | imp. Caesar. 

Salonis (Spalati) rep. a. 1874 (Eph. ep. 2, 322). In aitera parte lapidis superest 
ex alio titulo ; . . . us. — Ipse imperator appellari voluit Ser. Galba imp. Caesar 
Augustus ut ostendunt diplomata ab eo data veteranis legionis primae Adiutricis 
(cf. infra inter titulos miiitares). — Omisi fragmentum male descriptum tituii 
Galbae dedicati in urbe Clunia (II 2779) in qua.primum imperator consalutatus 
est (Plut. Galb. 6. cf. Suet. GaUi. 9). 



64 Caput II. 

238 imaginum domus | Aug. cultorib., signum j Libertatis restilutae } 
Ser. Galbae imperatoris Aug.*, \ curatores anni secundi: | C. Turranius Poly- 
bius, I L. Calpurnius Zena, | C. Murdius Lalus, \ C. Turranius Florus, | C. Mur- 
dius Demosthenes, | s. p. d. d. (in latere sinisiro) dedic. idib. Octobr. | C.Bel- 
lico Nalale | P. Cornelio Scipione Asiatico cos.^ 

Romae (Fl iTi descripsit Smetius). — 1) Libertas restituta legitur etiam in 
nummis Galbae (Eckhel 6 p. 29S). Augusti dicitur libertas, ut etiam alia numina 
dicuntur Augtuli. — 2) 1S Oct. 68. 

239 borriorura (sic) \ [S]er. Galbae imp. Augusti, | C. Beliico Natale | 
P. Cornelio Scipione Asiatico cos. 

liomae, in basi columnne incertae quo loco repertae, nunc in museo Capitolino 
(FI 8680). 

240 [d]\s mSnibus | [L.] Calpurni [P]isonis | Frijgi Liciniani', | [XF]vir. 
s. f.^ I et V6[r]aniae, | Q. V6rani cos., aug., f., | Geminae' | Pis6nis Frugi. 

Romae rep. ad viam Salariam (Bull. delV Inst. 1883 p. 10). Est titulus sepul- 
cralis Pisonis Liciniani, adoptati a Galba d. 10 lan. 69 et paticos post dies caesi, 
uxorisque eius. — 1) Adoptionis illius funestae nullam rationem haliuisse eos qui 
titulum posuemnt , non est mirum. (In actis Arvalium mentionem putant extare 
[Ser. Sulpici Grt/]bae Q^aesaris^l, VI 2031 v. 27 cf. Henzen act. Arv. p. XCI). — 
2) Magisiratus nullos gesserat Piso, nalus annos unum et triginta et diu e,rul 
(Tac. hist. 1, 48). — 3) Feraniam uxorem Pisonis memorant Plutarchus Galb. 28, 
Tac. h. 1, 47, Plin. ep. 2, 20, 2. Pater eius Q. Feranius consul fuit a. 49, decessit 
in legatione Britanniae a. 61. — Vna prodierunt tituli M. Licinii Crassi Frugi 
cos. a. 27 , patris Pisonis, et Pompei Magni fratris eius, denique aliorum eiusdevi 
familiae hominum, quos infra dabimus inter tilulos virorum ordinis senatorii. 



Ex actis fratrum Arvalium a. 69. 

241 I imp(eratore) M. Otbone Caesare Aug(usto), L. Salvio 

Otbone Titiano II co(n)5(uUbus) ' [ Ili k(alendas) Febr(uarias), mag(islro) im- 
p(eratore) M. Otbone Caesare Aiig(usto)^ promag(islro) | L. Salvio Otbone 
Titiano^ colleg(i) fralrum Arval(ium) nomine im|molavit* io [Ca/jjilolio ol) 

50 vota nuncupata pro salute imp(eratoris) M. | Otbonis Caesari[s i]ugusli in 
annum proximum in III non(as) lanuar(ias)* | lovi b(ovem) m(arem), lunoni 
vacc(am), Saluti p(ublicae) p(opuii) R(omani) vacc(am), divo | Aug(usto) 
b(ovem) m(arem), divae Aug(ustae) vacc(am), divo Claudio b(ovem) m(arem). 
In colleg(io) adfuerunt | L. Salvius Otbo Titianus, L. Maecius Postumus, 
P. Valerius M[a]rinus, M. Raecius Taurus ! / .' .' .' .' .' .' ®. 

65 Isdem co(n)s(uHbus) IIII iv(alendas) Ma[rt(jfls)] | in aede divi lub, astan- 

tibus fratrib(us) An'al(ibus) cooptat(us) est in locum S[er. 5M/]]pici Galbae' 
L. Tampius Flavianus, mag(isterio) imp(eratoris) M. Otbonis Caesaris 
[Augmti 11, pro]|mag(istro) L. Salvio Otbone Titiano. In collegio adfue- 
r(unt) Olbo Titianus, P. \[aleri]\us Marinus, L. I i .' .' .' .' .' .'«. 



Titnli imperatorura domusque imperatoriae 65 

Isdem co(n)sulibiis pr(idie) k(aleDdas) Mart(ias) magfisterio) | imp(era- 
toris) M. Othonis Caesaris Aug(nsti) II, promag(istro) L. Salvio Othone 
Titiano, colleg(i) fratr(um) | Arval(ium) nomine immolavit* in Capitolio ob 60 
comit(ia) trib(uniciae) pot(estatis)* imp(eratoris) lovi b(ovem) m(arem), | 
lunoni vacc(am), Minervae vacc(am), Saluti vacc(am), Victoriae vacc(am), 
Genio p(opuli) R(omani) taur(um), ! Gen(io) ips(ius) taur(um). In colleg(io) 
adf(uerunt) Otho Titianus, Maecius Postumus, Valer(ius) Marin(us), ! .' 1 i .' /". 

L. Verginio Rufo II, L. Pompeio Vopisco cos.^ k(alendis) Mart(iis), 
mag(isterio) | imp(eratoris) M, Otho[n]is Caesaris Aug. II, promag(istro) 
L. Salvio Othone Titiano, colleg(i) frat(rum) | Arval(ium) nomine immo- 65 
l(avit)* in Capitolio ob laurum positam '^ lovi b(ovem) m(arem), lunoni 
vacc(am), | Minenae vacc(ara), Salut[i] vacc(am), Victoriae vacc(am), Marti 
taur(um), Gen(io) ips(ius) faur(um). In coll(egio) adf(uerunt) | Otho Titianus, 
L. V[tYe//m]s', L. Maecius Postumus, P. Valerius Marinus. j 

Isdem co(n)sulibus III non(as) Mart(ias) mag(isterio) imp. M. Otho[n]is 
Caesaris Aug. II, | promag(istro) Othone Titiano, coll(egi) fratr(um) Ar[oa]- 
l(ium) [n]om[i]ne immolavit* in | Capitolio ob comitia sacerdotior(um) " im- 70 
p(eratoris) 0[r]honis Aug(usti) lovi b(ovem) m(arem), lunoni vacc(am), | Mi- 
nervae vacc(am), Gen(io) ips(ius) taur(um). In collegio adf(uerunt) Otho 
Titianus, P. Valer(ius) Mari(nus). j 

Isdem co(n)s(ulibus) VII idus Marl(ias) mag(isterio) M. Othonis Cae- 
saris Aug(usti), promag(istro) | Othone T[t]tiano, colleg(i) fratr(um) Ana- 
l(ium) nomine immolavit" in Capitolio ob | comitia pontif(icatus) max(imi)" 
Othonis Aug(usti) lovi b(ovem) ra(arera), lun(oni) vacc(am), Minerv(ae) 
vacc(am), deae | Diae vacc(am), Gen(io) ips(ius) taur(um). I[n] coll(egio) 75 
adf(uerunt) Otho Titianus, Otho Aug(uslus), P. Valerius Marin(us) |, L. Mae- 
cius Postumus, .' i .' .' .' .' .'*. 

Isdem co(n)sulibus pr(idie) idus Mart(ias) \ vota numcupata pro s[a/]ute 
et reditu [FtYe///] Germanici imp(eratoris) ", praeeunte L. Maecio j Postumo", 
mag(isterio) [VUelli] Germanici imp(eratoris) ", promag(istro) Maecio Pos- 
tumo, coll(egi) fra(trum) | Arval(ium) nomine: lov(i) b(ovem) m(arem), 
lun(oni) vacc(am), Min(enae) vacc(am), divo Aug(usto) [b(ovem) m(arem)], \ 
divae Aug(ustae) vacc(am), divo Claudio b(ovem) m(arem). In colleg(io) 80 
adf(uerunt) L. Maecius Postumus. \ 

T. Flavio [Sa6]ino Cn. Aruleno Caelio Sabino co(n)s(ulibus)® pr(idie) 
k(alendas) Maias ob comitia | trib(uniciae) pot(estatis) [Vtfe//t] Germanici 
imp(eratoris)'', promag(istro) Maecio Postumo, coll(egi) fratr(umj Arval(ium) | 
nomine immol(avit) ^ in Capitol(io) lov(i) b(ovem) m(arera), lun(oni) vacc(am), 
Min(ervae) vacc(am), Saluti vacc(am), Gen(io) | ipsius t;iur(um). In col- 
l(egio) adf(uerunt) Maecius Postumus. 

Isdem co(n)s(ulibus) k(alendis) Mai(s) | ob diem imperi [FtYe//t] Ger- 85 
mai)(ici) imp(eratoris), quod XIII k(alendas) Mai(as) stalul(iira) est'", magi- 

1^'BssAu, inscriptiones Latinae. 5 



66 Caput II. 

sterio" Vitelli'^ Germ(anici) ' imp(eratoris), promag(istro) L. Maecio Postumo, 
coll(egi) fral(rum) Arval(ium) nomine immol(avit)* in Capitolio | lovi b(ovem) 
m(arem), lun(oni) vacc(am), Min(ervae) vacc(am), lovi vict(ori) b(ovem) 
m(arem), Saluti vacc(am), Felicitat(i) vacc(am), Gen(io) p(opuli) R(omani) 
taurum, in | foro Aug(usti) Marti ultori taur(um), Gen(io) ips(ius) taurum. 
In coll(egio) adf(uerunt) L. Maecius Postumus. 

Romae rep. extra poriam Porluensem in vinea Ceccarelli, ubi fuit hicvs fra- 
trum Arvalium, fragmentum tabulae (FI 2031 = Henzen act. Arv. p. XCII; non 
totam exscripsi). — 1) Occisis Galba et Vinio consulibus die lan. 1S a. 69, Otho 
et frater Titianus in locum eorum successerunl (Tac. hist. I, 77). Titianus iam 
fuerat consul ordinarivs a. 32. — 2) Cum in hunc annum magister fratrvm Arva- 
lium factus esset Galba, in locum eius successit Otho, ut in huius postea Fitel- -. 
lius. Olho iam antea videtur 7nagistri munere funclus esse , unde infra plerum- \ 
que (v. S9, 64. 68) ad magisterii eius mentionem additur mnnerus II. — 3) Frater \ 
Othonis, collega eius in consulatu. — 4) Immolavit promagister, cuius nomen sup- 
plendum ex superioribus, ut passim. — 5) Nota pro sahite Olhonis d. 50 lan. vota ■ 
nuncupata esse non in eitndem diem anni proximi sed in diem 5 lan. , propterea 
quod hic dies sollemnis erat votis pro salute principis nuncupandis. Votorum i 
horum commendandorum causa, ut legitur in nrtis a. 81 in enarratione votorum 
nuncupatorum pro salute Domitiani post ?nortem Tiii (VI 2060 v. 59), etiam im- 
molabatur. — 6) Nomen erasum est L. VitelHi, fratris A. Vitellii imperaloris , ut 
apparet potissimum ex vestigiis relictis v. 67. — 7) Notandum imperatorem occis>/m 
nominari, sed tainqi/am privatum. — 8) De comitiis tribuniciae potestatis imperatnri.s 
cf supra N. 229 v. 21 et p. 61 not. 7. — 9) Cf Tac. hi.it. 1, 77. — 10) Lavrus posila ia 
Capitolio propter victoriam de Sarmatis, de qua Tac. h. 1,79. — 11) 12) De com>- 
tiis sacerdotiorum imperatoris, iteyn de comitiis pontificatus maximi cf. Mo. Staatsr. 
II p. lOii. 10S5. — 13) Pridie idus Martias, quo dic Olhonem ab urbe profecium e.ise 
narrat Tac. h, 1, 90, pro huius sine dubio salute et reditu vota nvncupata sunt ab 
Arvalibus ; sed devicto Othone, cum nondum acta huius diei perscripta essent, pro 
Othonis nomine, Vitellii positum; id ipsum postea erasum. De nomine GermaJiici 
Vitellio indito cf. Tac. h. 1,62. 2,64. — 14) Hic substitutus esse videtur in lociim 
Othonis Titiani promagistri, fratrem in bellum comitati (Tac. hist. 2,55) (cf. Hevzi-n 
act. Arv. p. V noi. 1). — 15) Hic quoque positum Vitellii nomen ioco Othonis. — 
16) Hoc die senatus Vitellium imperatorem videtur agnovisse (Tac. h. 2, 5S, cf. 
Henzen act. Arv. p. 64; Mo. Staatsr. II p. 815 not. 2). — 17) Cf not. 2. — 18) Nomen 
abrasufn, sed partes litterarum superiores servatae. 



242 A. Vitellius L. f. | imperator, | cos. perp.* 

Romae, aliquoties descripta saec. XVI (VI 929). — 1) cos. p. p. utium r.r 
apographis. Cf. Suet. c. 11: Vitellius comiiia in decem annos ordinavit seque pvr- 
petuum consulem. 

243 [a] Turre XLIIII 
[im]p. A. Vitellius c[os. 'per^^.y 

In Sardinia, prope vicum To7'ralba, lapis miliarius viae quae Turri Calarhn 
ducebat (X8016 descr. Lama7'mora). — 1) Suppletum ex N. 242 (male edidit ijise 
Lamar7nora imp, A. Viteitius Caes.^. 



Titnli imperatornm domnsque imperatoriae. 67 

Fragmeiitum legis quae dicitur de imperio Vespasiani. 

244 foedusve cum quibus volet facere liceat, ita uti licuit divo Aug., j 
Ti. Iuli6 Caesari Aug., Tiberioque Claudio Caesari Aug. Germanico. | 

Utique ei senatum habcre, relationem facere, remittere, senatus | con- 
sulta per relationem discessi6nemque facere liceat, | ita uti licuit divo Aug., 5 
Ti. lulio Caesari Aug., Ti. Claudio Caesari | Augusto Germanico. | 

Ltique, cum ex voluntate auctoritateve iussu mandatuve eius | prae- 
senteve eo senatus habebitur, omnium rerum ius perinde | habeatur ser- 
vetur, ac si e lege senatus edictus esset habereturque. | 

Utique quos magistratum poteslatem imperium curationemve | cuius 10 
rei petentes sendtui populoque Romano commendaverit , | quibusque suf- 
fragationem suam dederit promiserit, eorum | comitis quibusque extra 
ordinem ratio habeatur. | 

Utique ei fines pomerii proferre promovere, cum ex republica ( cen- 15 
sebit esse, liceat, ita uti licuit, Ti. Claudio Caesari Aug. | Germanico.' | 

Ulique quaecunque ex usu reipublicae maiestate divinarum | hum[a- 
njanim- publicarum privatarumque renim esse' | censebit, ei agere facere 
ius potestasque sit, ita uti divo Aug., ] Tiberidque Iuh6 Caesari Aug., Tibe- 20 
rioque Claudio Caesari | Aug. Germanico fuit. | 

Utique quibus legibus plebeive scitis scriptum fuit, ne divus Aug. | 
Tiberiusve luHus Caesar Aug., Tiberiusque Claudius Caesar Aug. • Germa- 
nicus tenerentur, iis legibus plebisque scitis imp. Caesar | Vespasianus 25 
soliilus sit, quaeque ex quaque lege rogatione | divum Aug., Tiberiumve 
lulium Caesarem Aug., Tiberiumve | Claudium Caesarem Aug. Germanicum 
facere oportuit, | ea omnia imp. Caesari Vespasiano Aug. facere liceat. | 

Ulique quae ante hanc legem rogatam acta gesta | decreta im- 30 
perata ab imperatore Caesare Vespasian6 Aug., j iussu mandatiive eius a 
quoque sunt, ea perinde iusta rataq(ue) | sint ac si populi plebisve iussii 
acta essent. | 

Sanctio. \ 

Si quis huiusce legis ergo adversus leges rogationes plebisve scita | 
senatusve consulta f^cit fecerit, sive, quod eum ex lege rogatione | plebisve S5 
scito s(enatus)ve c(onsuIto) facere oportebit, non fecerit huius legis j erg6, 
id ei ne fraudi esto, neve quit ob eam rem populo dare debeto, | neve 
cui de ea re actio neve iudicatio esto, neve quis de ea re apud | [s]e 
agi sinito. 

Romae, labnla magna aenea, a Nicolao Laurentfi f. (Cola di Rienzi) in ecclesia 

Taneniti collocata, hodie in museo Capitolino adservata (fl 950). Postremam 

esse e plurihus quae perienint apparet. — Ltrum ex lege (cf. v. 51. 55) haec super- 

■tint an ex senatus consulto, quaesivil Mo. Staatsr. 11 p. 841. — 1) Cf. supra iV. 215 

nfra N. 248. — 2) hamaram, 3) esse e tabula. 



68 Caput II. 

245 imp. Caesari | Vespasiano Aug. | pont. max., tr. pot. IIP, | imp. IIX% 
p. p., cos. III des. IIIF, I s. c.\ | quod vias urbis ] neglegentia | superior. 
tempor. | corruptas injpensa sua restituit. 

Romae (FI 951, saepius descripta saec. XF et XVI). — 1) Tfibuniciam pote- 

statem computavit Fespasianus a kalendis luliis a. 69 (Tac. hist. 2, 79. Suet. Fesp. 6 ; 

Borghesi opp. 6 p. 6 seq.), i/t trib. pot. III fuerit secundo anni 71 et pHore anni 72 

semestri. — 2) Inip. V appellatus est Fespasianus iam ante finem anni 70 (teste 

nummo aureo ap. Eckhel 6, 525, Cohen ^ Fesp. 209), imp. VI ante d. S Apr. 74 (III p. 8S0 ; 

Eph. ep. 2 p. 4S7). — 3) Consul tertium Fespasianus fuit a. 74, quartum a. 72; 

positus igitur titulus secundo semestri a. 74. — 4) Senatus consulto. 
__ 

T. Caesari imp. Caesari Caesari Aug. f. 

Vespasiano imp. III* Vespasiano Aug. Doraitiano^ 

pontif., tr. pol. II, cos. II pontif. max., tr. pot. IIIP cos. destinato II* 

imp. VIIII, p. p., cos. IIII principi iuventutis 
C. Papirius Aequos, Y^ leg. III Aug., testamento poni iussit 
ex auri p. X. 
Romae olim, nunc pars extat Ficetiae (FI 952). — 1) Nota imperatoris voca- 
bulum cum numero imperatoriae acclamationis nomini Tili Caesaris adiuncliim, 
de qua re cf. Pick Zeitschnft f. Num. 45 488S p. 255. 25S not. 2. — 2) Trib. pot. 111 1 
Fespasianus fuit k. lul. 72J75, Bomiiianus consul II processil kal. lan. a. 75 ; positus 
igitur titulus secundo semestri anni 72. — 3) Domitiani nomen erasum esse, ita 
tamen vt legi et cognosci possit, notavit qui hanc partem lapidis vidit, accuratis 
simus Accursius. — 4) Centurio. 

247 imp. Caesari | Vespasiano | Aug. pont. max., | trib. pot.*, imp. X. 
cos. IIIP, p. p., cens. | designato', | [sjenatus populusq. Caeres. 

Caere (XI 560S). — 1) Tribuniciae potestatis numems omissvs est, ut sae/' 
in numviis. — 2) Consul quarlum Fespasianus fuit a. 72, quintum a. 7i. — 3) Lustntm 
conditum esse a Fespasiano quintum T. Caesare tertium consulibus , i. e. anno 74, 
narrat Censorinus de die nat. c. 48. Fidentur igitur censuram suscepisse a. 75. 
et quidem anle kal. lulias,. cum iam in tribunicia potestate quarta Fespasianum 
(FI 4258) , in tribunicia potestate altera Titum (infra N. 260) reperiamus appel- 
latos censores. Hic titulus videtur esse positus initio anni 75. Censor designatu.i 
appellatur Fespasianus etiam in inscriptione , eodem fere tempore posita, Olisippo- 
nensi II 48S cf Eph. ep. 4 p. 9 (= II S. S247). 

248 [jmp. Caesar Vespasianus Aug. pont. m]ax., trib. pot. VP, im[p. 
Xlllf, p. p., censor, cos. VI desig. V[//^, et] \ T. Caesar Aug. f. | Vespasianus 
imp. VI*, I pont., trib. pot. IV, censor, | cos. IV design. V, auctis p. R. | 
finibus poraerium | ampliaverunt terminaveruntq. (In latere Utteris magni.i) 
XLVII (in altero latere) p. CCCXX . . . VII. 

Romae cippus rep. prope portam S. PauH (FI 4252 cf. Huelsen Herm. 22 p. 62 i 
not.). Cippus ab hoc non diversus, praeterquam iwmeHs latervm, et quod minus 
integer fuit, olim prodiit prope portam Pinciaiiam descriptus saec. XFI (Huelsen 
l. c. p. 622). Similes cippos Claudii habes .<tupra N.245. — 1) Kal. Iul.7i[7S; sed 
eonsulatus numerus ostendit, iitulum esse positum a. 7S. — 2) Numerus incertus ; 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 69 

nummi (Eckhel 6, 562) UtuUque (polissimum JS. 246. 254) demonstrant yespasianum 
Tilo plerumque sex imperatoriis acclamalionibus fuisse superiorem, ut hic fuerit 
imp. XIJ,- sed aliunde conslat Fiespasianum imp. Xlll futsse dictum iavi d. 21 Mai. 
anni praecedenlis (III p. 852 cf. X 8023i4). — 3) Consul sextum f^''espasianus fuit 
a. 73, septiinum a. 76. — 4) Numerus firmaUir apographo exempli Pindani, 

249 irap. Caesar | Vespasianus Aug. | pontif. max., tribunic. | potest. 
VI, imp. XUII, p. p., I cos. VI* desig. VII, censor, | locum viniae publicae | 
occupatum a privatis | per collegium pontiQcum | restiluit. 

Romae antea ad muros urbis inter porias Appiam et Ostiensem, nunc in museo 
Capitolino (Fl 933 cf. Lanciani BuU. com. 1882 p. 1SS). — 1) A. 7S (anie kal. lul., 
propter trib. poL VI). 

250 imp. Caesar Vespasianus Aug. pontir. max., 1 Irib. pot. VII, imp. 
XVII, p. p. , cos. VII* design. VIII, j templum Matris deum terrae motu 
conlapsum reslituit. 

Herculanei rep., nune JSeapoK (X 1406). — \) A. 76 (ante kal, lul., propter 
trib. pot. FII). 

251 imp. Caesar | Vespasianus ] Aug. cos. VIIF | fines agrorum | 
dicatorum [ Dianae Tifat. a | Cornelio Sulla* | ex forma divi | Aug. restiluit. 

Capuae (X 3828). — \) A. 77 (vel 78). — 2) Cf. relleiui 2, 23. 

252 [imp. Caesari] \ Vespasiano Augusto | pontifici maxim., | tribunic. 
potestat. ...', I imp. XVII, p. p., | cos. VIII desig. VIIIF, censori, | 
conservatori caerimoniarum | publicarum et | restitutori aedium sacrarum, | 
sodales Titi. 

Romae (FI 934 ad exempla Poggii, Aceursii, Smetii, aUorum). — 1) Tilulus 
positus post d. k. lan. 77 quo consul octavum factus Vespasianus, ante d. k. lan. 79 
quo factus est consul nonum; numerus tribuniciae potestatis , qui periit, fuit aut 
Vin aut VIIII aut X, imperatoriae acclamationis vix fuil, ut traditur, XVII, cum con- 
stet yespasianum iam d. 2 Dec. 76 fuisse imp. XVUI (C. III p. 835). 

253 inop. Caesar Vespasiajnus Aug. ponti^/!.] max., trib. pot. | VIIII*, 
inip. XIIX, p. p., cos. IIX design. VIIII; | imp. T. Caesar Aug. f.* cos. VI 
desig. V[//]; | Domitianus Caesar Aug. f. | cos. V desig. VI, vias | a novo 
munierunt | per L. Antonium Nasonem | proc. eorum'. 

Prope Prusam Bilhyniae (Brussa) (III S. 6993). — 1) hal. lul. 77/7«. — 
\ota hic datum Tito nondum Augusto imperatoris praenomen; qua de re dixerunt 
Mummsen Wiener Numistn. Zeitschr. 5, 1871 p. 438seqq., Pick Berliner Numism. 
Zeitschr. 15, 227 seq. Reperitur etiam diclus T. imp. Caes. Aug. f., ut in titulo prae- 
tiirii Camuntini (areh. ep. Mitth. 5 p. 216) et in nummis quibusdam (Pick Zeitschr. 
f. Num. 15 p. 229. 250). Cf. etiam infra N. 239. — 3) Procurator Bithyniae notus 
etiam ex nummis (Eckhel 2, 404). 

254 imp. Caes. Vesp. Aug. pont. | max., trib. pot. X, imp. XX, p. p., 
cos. IX'; I imp. T. Vesp. Caes. Aug. f. pont., trib. | pot. VIII, imp. XIIII, 

cos. VI[7]; I I ! .' 1 .1 ! i ! .'!!!!!!(! | .' .' .' .' .' .' ! ! ! ! ! / i ! ! ! !'; | C. Cal- 



70 Caput II. 

petano Rantio Quirinali | Val. Festo leg. Aug. pr. pr.'; ] D. Cornelio Mae- 
ciano leg. Aug.^; | L. Arrunlio Maximo proc. Aug.*; | leg. VII Gem. fel.®; | 
civitates X | Aquiflavienses Aobrigens. | Bibali Coelerni Equaesi | Interamici 
Limici Aebisoc' | Quarquerni Tamagani. 

In Gallaecia loco dicto Chaves (regni Porhigallici) (II 2477 cf. suppl. p. 902 
ad exemplum potissimum Gasparis Castri suviptum anno 1348). — 1) A. 79. — 
2) Erasum nomen Domitiani. — 3) Huius legati propraetore provinciae Hispaniae 
titulum dabimus infra inter senatorios. — 4) Legato Augusli sine dubio leginnis 
eius quae mox nominatur septimae Geminae felicis. — 5) Procuratore Augusti, sci- 
licet Asturiae et Gallaeciae. — 6) Fidetur casus sextus (cf. supra JVr. 2S2 not. 4). 
— 7) Cum reliqua nomina civitatum harum Gallaecarum ordine litlci-aruin dispositu 
sint, Figueiredo doctus Portugallus cotiiecit, in lapide fuisse ^EBISOC vel ^EBISOG ; 
et memorari fluvium ISebim apud geographos ; cf. Huebner l. c. p. 902. 

255 divo Vespasiano Augusto s. p. q. R. 

impp. Caess. Severus et Antoninus pii felic. Augg.* restituer. 

Romae in epistylio aedis ordinis Corinthii sitae in foro sub Capitolio, cuius 
hodie supersunt tres fantum columnae cum litteris . . . estituer. ; tntegram in- 
scriptionem vidit auctor syllogae Einsidlensis (FI 938). — Templum divi Fespa- 
siani memorattir a chronographo q. d. a. 3S4 et in Curioso urbis. Cf. lordan top. 
I 2 p. 192 seq. 411. — 1) Nota Severum, qui alias dicitur Pius Pertinax, una cum 
filio dici Pium Felicem. 

256 divo Caesari | Aug. Vespasia |no, censori, | municipium M[M]jni- 
guense d. d., | L. Aelius PYonto | dedicavit. 

In Baetica loco dicto Mulva, ubi fuit municipium Muniguense, rep., nunc 
Hispali: descr. Huebner (II 4049). 

257 Fl^viae Domitillae* | [imp.] Vesp5si5n[t C]aesar[ts] Aug. | 

Herculanei rep., est Neapoli (X 1419). — Titulus positus ante consccrationem 
Domitillae, quae evenit fortasse demum sub Tito (Eckhel 6, o4S. 546.). 

258 T. Caesari XM[g. f.] | Vespasiano im[p.], \ trib. potest., co[s.]S 
censori desig.^ | colIegioru[m] | omnium sacerd[oa]^ 

Romae in foro rep. a. 1879 (Eph. epigr. 4, 799). — 1) Titus Iribuniciam pole- 
statem accepit biennio post patrem, i. e. kalendi^ luliis a. 71, consul primum fuit 
a. 70, iterum a. 72; titulus igitur positus est secundo semestri a. 71, — 2) Cf. N. 247 
not. 5. — 3) De Caesaribus in collegia sacerdotum maiora omnia ex s. c. supra nume- 
rum adleclis cf. Mommsen Staatsrecht II p. 1030. Adlectionem T. Caesaris ititer 
Augustales testantur acta eorum (FI 1984). 

259 [Caesari] T. imp. | [F]espasiano, Aug. ( [FJespasiani f., conser|- 
[wfl]tori Pacis Aug. 

Falentiae (II 5732 vidit Huebtier ; supplevit Mommseti acl. acad. Berol. 1860 • 
p. 430). 

360 imp. T. Caes. | Aug. f. | Vespasian. | pout., tribu[n.] pot. II*, 
imperat. IIII, | cos. II design. IIF, j censori, d. d. 

Sestini in Vmbria (Bull. deW inst. 18S6 p. 141). — 1) Kal lul. 72,5, — 2) Consuli 
tertium fuii a. 74. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 71 

261 T. Caesari Aiig. f. | Vespasiano pontif., | imp. XII, trib. pote. 
Vir, \ cos. VF, I provincia Lusitania, j C. Arruntio Catellio | Celere^ leg. 
Ang. pro pr., | L. lunio Latrone | Conimbricese flamine | provinciae Lusi- 
taniae, | ex auri p. V. 

Merida (Augustae Emeritae) prov. Lusitaniae (II S. SS64). — 1) Kal. lul. 
77i78. — 2) Consul sextum fuit a. 77, seplimum a. 79. — 3) L. Pompeius Fopiscus 
C. Arruntius Calellius Celer notus eliam ex actis fratrum Arvalium. 

S62 imp. Titus | Caesar | Vespasianus Aug. | pontifex | maximus, 
tribunic. | potestate VIIIl, | imp. XIIII, p. p., cos. VII* | designatus VIII, | 
censor fecit. 

Prope Romam rep. ad viam AureUam lapide circiter deeimo tertio (VI 942 = 
XI37S4). — 1) A. 79. 

263 [»]mp. [T.] C[ae]sa[r] divi Vespasiani f. Aug. pont. max., | trib. 
potest. X', imp. XV, cos. | VI[//]\ censor, p. p., [et] Caes. [divi f. Domi- 
tianns] \ cos. VIP, [p]rinc. iuventutis, | [per] | A. Caesennium Gal[/Jum | 
leg. pro pr.^ vias provinci|aru[w] G[a/a]tiae Cappad[oj;ciae Ponti Pisidiae 
Pa|pblogoniae Lycaoniae | Armeniae minoris | straverunt. | LXXI. 

Inter Ancyram et Dorylaeum, cnlumna miliaria (III 318 descr. Havtilton). — 
1) Kal. lul. 80j8i. — 2) A. 80 Titus fuit consul octavum, Doviitianus septimum. 

— 3) Idem legatus est infra N. 268. 

264 senatus populusq. Romanus imp. Tito Caesari divi Vespasiani f. 
Vespasian[o] Augusto pontif. max., trib. pot. X*, imp. XVII, [c]os. VIIP, 
p. p.\ principi suo, quod praeceptis patr[is]'' consiliisq. et auspiciis gentem 
ludaeorum domuit et urbem Hierusolymam , omnibus ante se ducibus 
regibus gentibus aut frustra petitam aut omnino intem[p]tatam, delevit. 

Romae in arcu in circo maximo, semel descripta ante saec. IX, quod exemplum 
servavit codex Einsidlensis saec. IX et ex simiU codice Poggins (VI 944). — 1) K. 
lul. 80 81. — 2) Consul VIII fuerat a. 80. — 3) Nota abesse censoris vocabulum. 

— 4) patriae traditur. 

265 senatus | populusque Romanus | divo Tilo divi Vespasiani f. | 
Vespasiano Augusto. 

Romae in arcu, qui extat in summa sacra via, omato anaglyphis spectantibus 
ad pompam triumphi ludaici (VI 94S). 

266 Iuba[e] I August[ae] | divi Tit[t /".], | Trumplin[i] et Benacens[es].' 
Prope Brixiam rep. (V 4313). — \) De his populis attributis rei publicae 

Brixianorum, cf. Mo. C. V p. S07. S1S. 

267 Domitiano cos. I[/]', | sacerdoti | [c]onlegiorum omniu[m]*, ( 
[p]rincipi iuventuti[s]. 

Curibus Sabinis nt videtur rep.: servavit Marinius (IX 4953). — 1) Potest fuisse 
■ liam III vel IIII. Positus est titulus post kal. lan. 75, quo die Domitianus processit 
consul iterum. — 2) Cf N. 2S8 not. 5. 



72 Caput II. 

268 imp. Caesar divi Vespasiani | [f. DomitianusY Aug. pofnjt. max., | 
irib. potest., cos. VIIF desig. VIIII, p. p., per | A. Caesennium Galluni leg. I 
pr. pr. vias provinciarum | Galatiae Cappadociae | Ponli Pisidiae Paphla- 
goniae j Lycaoniae Armeniae minoris | stravit. | VIII | rj'. 

Ancyrae (III S12 cf. p. 973 descr. Perrot). — 1) Deesse aliquid non traditur, 
sed apparet erasum esse nomen Domitiani. — 2) A. 8S (ante diem /4 Sept., quo 
coepit tribunicia potestas altera). 

269 imperator Caesar | divi Vespasiani f. | Domitianus Aug. | Ger- 
manicusS pontifex | maxsumus, tribuniciae | poteslatis VIIIP, imp. XXF | 
cos. XV ^ censor | perpetuus', p. p., ab arcu, [ unde incipit Baetica, | viam 
Aug." [restituit\ | . . . . 

Cordubae, columna miliaria viae priviariae provinciae Baeticae (II 4721). — 
1) Germanici nomen inditum est Domitiano, testibus nummis, anno 85 vel 84 (Eckliel 
6, 596 seq.). — 2) U Sept. a. 89/15 Sept. a. 90. — 3) Nummi et diplomata data 
veteranis haec fere docent de acclamationibus imperatoriis Domitiani (cf. Cham- 
balu de magislratibus Flaviorum, Bonn 1881 p, 2o). Imperator iterum Domitianus 
appellatus erat iam ante finem anni 81, si in hac re fides est nummo subaerato ap. 
Cohen^ Dom. 257 (cf Cohen ed. 2 I p. 320 not. 1), certe ante d. 19. Aug. 82 (1X3420), 
imperalor tertium appellatus est inter 20 Sept. 82 et 9. lun. 85 (Eph. ep. 4 p. 498; 
3 p. 615) ; d. 5 Sept. 8i iam fuit imp. VII (Eph. ep. 3 p. 95 cf eliam X 7227), 
imp. Vllll d. 3 Sept. 83 (C. III p. 833), imp. XI ante finevi a. 83 (nummi ap. Eckhel 
6, 581, Cohen^ Dom. 189. 190) et adhuc d. 17 Febr. 86 (C. III p. 833), imp. XII 
d, 15 Mai. 86 (C. III p. 837), imp. XIII eodem anno ante d. 14 Sept. (nummus ap. 
Eckhel 6, 181, Cohen^ Dom. 207), imp. XIIII ante finem eiusdem anni 86 (Eckhel 
6, 582 ; Cohen " 208. 211) et adhuc a, 88 (X 7885), imp. XV ante 14 Sept. 88 (Cohen » 242), 
imp.XIX d. HSept, 89 (Cohen'^ 230/4), imp. XXI eodem anno exeunte (Cohen^ 233 seq.) 
et adhuc d. 27 Oct, 90 (Eph. ep. 3 p. 634) alque adeo d. 14 lun, 92 (C. III p. 838), 
imp. XXII d. 15 lul. 95 (C. III p, 839) ; hunc numerum non excessit. — 4) Domi- 
tianum consulatus decem et septefu cepisse, ex his septem medios continuavisse narrat 
Suetonius Dom, 15; scilicet processit consul FIII a. 82, IX a. 85, X a. 84, XI a. 83, 
XII a. 86, XIII a. 87, XIIII a. 88, cos. XF a. 90 (quo anno hic titulus posilus est), 
cos. XVI a. 92, cos. XVII a. 93. — 5) Censoria potestas videtur Domitiano decreta 
esse a. 84 exeunte una cum consulatu in decem annos (Dio 6i7, 4 cf Mo. Staatsr. 
II 1045 not. 5); diplomata data veteranis ostendunt d. 5 Sept. 84 Doinitianum 
abstinuisse adhuc a censoris appellatione (eph. ep. 3 p. 95), d. 3 Sept. 83 appellari 
voluisse censoria potestate (C. III p. 833), d. 17 Febr. 86 censorem perpetuum (C. III 
p. 836) ; idque retinuit. Nuvimi docent coepisse censoris perpetui appellationem ex- 
eunte a. 83 (post 14 Sept.) (Eckhel 6, 581). — 6) Augusta dicta via, fucta ab Augusto 
(supra N. 102). 

270 ex comitatu | imp. Domitiani Aug. | Germanici, | ab aquis | Sta- 
tiellis. 

Aquis Statiellis (Acqui) rep, parva lamina aerea, est Taurinis (V 7306), 

271 Domitiae Cn. f. | Domiliani Caesaris | d. d. 
Herculanei in theatro rep. (X 1422). 

272 in honorem memoriae domus Domitiae Augustae, Cn. Domiti 
Corbulonis | fil(iae)', Domitii Polycarpus et Europe, loc(o) dat(o) decreto 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 73 

ordiuis decur(ioniini)-, aedem ( fecenint et exornaverunt slatuis et reliquis 
rebus pecunia sua, eiusdem|que tutelam in perpetuum reipublicae dederunt 
sub inscriptione infra scripta: | 

Imp. Caes(are) T. Aelio Hadriano Antonino Aug. Pio 111 M. Aelio 
Aurelio Caes(are) cos. , VUIl k. Maias^, Gabi(i)s in municipio in curia 
Aelia Augusla, scribendo atfuit universus ordo | decurionum. Referen- 
tibus L. Vipstano L. f. Cl. Publicola Messalla, L. Setrio L. f. Pal. Prisco 
Illlvir(is) q(uin)q(uennalibus) : 

Cn. Domilium Polycarpum nomine suo et Domitiae Europes coniugis 
suae I offerre ordini decurionum et sevirum Augustalium IIS X mfilia) n(um- 
mum), — qu[t] iampridem extruxisset templum in honorem ac memo- 
riam Domitiae Corbulonis fil(iae) et hoc pietatis suae adfectu | exornet, 
et mehorem faciat ordinem n(ostrum), singulis etiam universisque prodesse 
festinet, at quos ex reditu eius pecuniae fruclum semper desideret per- 
venire, — confugiendo at | aeternam rem publ(icam) n(ostram) petendo, 
ut secundum exemplum codicillorum C(laudii) VitaUs^ slipulatione inter- 
posita desiderio suo lalis condicio decerneretur, ut ex reditu eius pecu- 
niae ) 111 Idus Febrar(ias), natale Domitiae, praesentibus decurionib(us) et 
sevir(is) discumbentibus in publico aequis portionibus fieret divisio; item 
hoc amplius in tutela et ornationibus | templi V m(ilia) n(ummum) sub 
eadem condicione inferret*. 

q(uid) d(e) e(a) r(e) f(ieri) p(laceret), d(e) e(a) r(e) it(a) c(ensuerunt) ] : 

placere universis secundum relationem s(upra) s(criptam) pecuniara 
accipi praestarique in per[2>e]tuum, ut celebraretur natalis dies ac momoria 
Domitiae Corbulonis fil(iae), et ex reditu HS X m(iliuni) n(ummum) | divi- 
sionibus factis discumberetur in publ(ico), et si ullo tempore intermissum 
esset quominus praestaretur it quot ordo decrevisset, aut si ordo resci- 
disset decretum | suum mutassetve condicionem, tum omnis summa, quae 
in hanc rem accepta esset, eadem condicione municipibus Tusculanis con- 
festim renumeraretur. | 

Hoc decretum post tres relationes placuit in tabula aerea scribi et 
proponi in publico, unde de plano recte legi possit. 

Gabiis rep., nunc Parisiis (XIF 2793). — 1) Cf. Dio 66, 3 ; Suet. Dom. 4. — 
2) Decuriones municipii Gabini, ubi lapis repertus est. — 3) 25 Apr. 140. — 4) Clau- 
dius Filalis similem donationem Gabinis fecisse putandus est. — 5) Scr. inferre. 



273 M. Cocceius [M. f. .... Nerva cos.\ \ augur, sodal[is Augmt. 
.... quaest.] urb,, Vlvir turma[e eq. R., . . . . salius] \ Palat., triumphaUb[Ms' 
ornameritis] \ honoratus* patron[Ms] | velustate conla[ps] * 

In oppido Lmbriae Sassoferrato (Doni 4, 5i qui habuit a Perotto domino 
lapidis). Supplevit Borghesi ann. inst. 4846 p. S40 «= opp. 5 p. i9. — 1) trium- 



74 Caput II, 

phalis Iraditur. — 2) Accepil Nerva omamenta Iriumphalia a. 65, cum praelor 
esset designatus (Tac. ann. 45, 72). 

274 Libertati ab imp. Nerva Ca[«s]ar[e]* Aug., anno ab urbe con- 
dita DCCCXXXXIIX XIIII [k.] Oc[t.]\ restitu[fae] s. p. q. R. 

Romae in Capitolio (FI 472 , seinel desc7'ipta ante saec. IX, quod exemplum 
tradunt vetus codex Einsidlensis et ex simili codice Poggius). — 1) Calari, 2) XIlll 
Oci traditur. Annus 848 aerae Capitolinae respondet anno p. Chr. 96; XI III 
kal. Oct. (18 Sept.) dies est, quo occiso Domitiano Nerva imperator factus est 
(Suet. Dom. 47). Libertatem tunc redditam esse ait etiam Plinius ep. 9, 43, 4 
(simiUter Tac. Agr. 5); et extant nuvimi Nervae inscripti Libertas publica (Cohen^ 
2 p. 40). 

275 imp. Caesari Nervae Aug. | p. p., cos. IP, civitas Citieusium. 

Citii (hodie Lariiaca) iti Cypro: descripsit saeculo superiore Doin. Sestini 
(III 246). — 1) Consul pri^num Nerva fuerat a. 74, consul iterum a. 90 ; hic titulus 
positus a. 96, cum kal. lan. 97 tertium consul dici coeptus sit. 

276 injp. Nervae Caesari Aug. j pontifici maximo, tr. | [j?]otesl., p. p.. 
cos. III I [rfesj]g. IIIF, Pudens Aug. lib, | [p]rocurator ( [de sm]o posuil. 

Prope Hispalim in fodinis aerariis antiquis , hodie de Rio tinto vocalis, rep. 
lamina ahenea, nunc Matriti (II 956). — l) A. 97. Tribuniciae potestatis numerus 
potest omissus esse, ut omiltilur etiam in titulo IX 5969. 

277 imp, Nerva | Caesar | Augustus | Germanicus* | pontifex | maxi- 
mus, I tribunicia | potestale II, | cos. III | designatus IIII, j pater patriae, j 
faciundum curavit. 

Romae (FI 952). — 1) Germanicus dictus est Nerva cum Traidno 7nense 
Octohri vel Novembr. a. 97 (cf. Eckhel 6, 406). 

278 [t]mp. Nervae 1 Caesari Aug, | pontif. max., | trib. pot. III, [ 

cos. iir. 

Salonis (Spalati) rep. a. 4874 (III S. 8703). — [) A. 97. Quod Nerva, iin- 
perator factus viense Sept. a. 96, anle kalendas lanuarias anni 98 dici potuit 
tribunicia potestate tertium, argumento esl iam sub Nerva coeplum esse, ut tribu- 
nicia potestas renovaretur d. 40 Dec. Nec tamen ubique haec ratio usurpata est: 
extant enim nummi inscripti imp. Nerva Caes. Aiig. p. m. tr. p. II cos. Illl p. p. 
(Eckhel 6, 409), cusi (ut quartus consulatus ostendit) anno 98. Cf. Mommsen Staatsr. 
//3 799 not. 5. 

279 [imp. Nervae \ Caes]ari A[ug. \ Ger]m. pont. max,, ] [trib. p]ot. 
II, imp. iter., | [cos.] lUlK p. p.. | [d.] d, 

Brixiae (F 4314 vidit Mo7nmsen). — 1) A. 98 (vel si suppleris [cos, des.] 1111, 

a. 97). 

• 

280 imp. Caesar | Nerva Aug. Germ. | pontif. max,, trib. | potest. III, 
cos. IIIP, p. p., I viam a Tripontio ad | Forum Appi ex glarea | silice ster-; 
nendam | sua pecunia incohavit; | imp. Caes. J Nerva divi Nerv[ae /".] |! 






Tituli imperatorum domusque imperatorie. 75 

Trai[a]uus Aug. ] Germ. \)[ont. »n]ax., | Irib. potest., cos. 111', p. [p.], | con- 
summavit. 

Prope Fortim Appii, lapis miliariui viae Appiae (X682i, recognovit Momjnsen). 
— 1) Consul quartum ^erva fuit a. 98. — 2) CoJisul tertium fuit Traianus a. 100, 
quartum a. 101, ut illo anno titulus positus sit. 

281 Sergiae [ Laenatis f. \ Plautillae, ] malri j imp. Nervae [ Caesaris Aug. 
Romae in aedibus privatis (Smetius vis. Neap. p. ili aliique; Grut. 246, 2 

ubi male, auctore Ligorio, reperta dicitur Antii). 

282 Providentiae | imp. Caesaris Ner^ae | Traiani Augusti | Germanici | 

ex s. c. 

Tarracinae, ara omata anaglyphis quae videntur spectare ad institutionem 
rei alimentariae (X 6510). 

283 Pietati | imp. Caesaris divi Nervae fil. | Nervae Traiani Aug. 
Gerni., p. ra., | tr. p. \W, cos. IP, p. p., | ex. s. c. 

Romae (VI 363, semel descripta saec. XF). — 1) 10 Dec. 98199. — 2) Consul 
iterum fuit a. 98. 

284 imp. Caesare | divi Nervae f. \ Nerva Traiano | Aug. Germ., | pont. 
max., trib. | pot. IV, cos. 111*, | p. p., | L. Munatio Gallo | leg. Aug. pro 
pr.2 I XIX. 

Jn Numidia inter Lambaesim et Thamugadem , miliarius nescio cuius viae 
(VII1 10210). Eadem inscriptio, excepto numero milium, est VII1 10186. — 1) Tri- 
bunicia potestate quartum Traianus fuit 10 Dec. 99^100, consul tertium factus est 
kalendis lanuariis a. 100. — 2) Idem legatus memoratur VIII 2535. 10667. Eph. 
ep. 7, 559. 

285 X. I Imp. Caesar divi | Nervae f. Nerva | Traianus Augustus Ger- 
manicus, pontifex | maximus, tribunicia | potestate VP, imp. II, | cos. III, 
j)ater palriae, | incohatam a divo Nerva | patre suo peragendam | curavit. 

Prope Neapolim, columna miliaria viae Puteolis Neapolim ducentis (X 6928 
ad apographa facta saec. XV; idern titulus , excepto numero milium, legitur 
X 6926. 6927). — 1) 10 Dec. 101\\02. 

286 imp. Caesari | divi Nervae f. | Nervae Traiano | Aug. Germanico | 
Dacico', pontifici | maximo, tribunic. \ pot. VII, imp. IIII, cos. V*, p. p., | 
tribus XXXV, I quod liberalifate | optimi principis | commoda earum etiam | 
locorum adiectione^ | ampliata sint. 

Romae rep. ad circum maximujn, nunc in museo CapitoUno (VI 955). — 
1) Dacici cognomen Traiano inditum esse anno 102 exeunte docent mtmmi (Eckhel 
6, 415 cf Mo. Herm. 5 p. 127. 131, Staatsr. //» p. 806 not. 4). — 2) Contul quintum 
processit Traianus kal. lan. 103, quo anno hic titulus positus est (ante 10 Dec, 
quo coepit tribunicia potestas octava). — 3) Loca inlelleguntur in circo , nimirum 
plebi urbanae tribuum triginta qutnque a Traiano attributa. 

287 imp. Caesari divi Nervae f. Nervae | Traiano Aug. Germ. Dacico 
pontif. max., j trib. potes. VIII *, imp. V*, cos. V, p. p. 



76 Caput II. 

287" municipia | provinciae | Lusitaniae stipe | conlata quae opus j 
pontis perfecerunt: | Igaeditani | Lancienses Oppidani | Talori | Interan- 
nienses | Colarni | Lancienses Transcudani | Aravi | Meidubrigenses | Ara- 
brigenses | Banienses | Paesures. 

In Hispania, in areu triumphali qui exlat medio in ponte flu7ninis Tagi, 
prope oppidum quod ab hoc ponie nomen traxit Alcantara (in fronte arcus extat 
adhuc N. 287, in parietibus oli?n legebatur saepius repetita lY, 287 ") (II 759. 760). 
1) Dec. 1051104. — 2) Fidetur numerus errore positus pro IV; cerle ex diplomate 
quodam militari, quod referemus infra, apparet Traianum eLiam d. 13 Mai. 105 
dici voluisse imp. IF. 

287* imp. Nervae Traiano Caesari Augusto Germanico Dacico sacrum. 
Templum in rupe Tagi superis et Caesare plenum, 

Ars ubi materia vincitur ipsa sua, 
Quis quali dederit voto, fortasse requiret 
Cura viatorum, quos nova fama iuvat: 
5 Ingentem vasta pontem qui mole peregit, 
Sacra litaturo fecit honore' Lacer. 

Pontem perpetui mansurum in saecula mundi 

Fecit divina nobilis arte Lacer. 
Qui pontem fecit Lacer, et nova templa dicavit 
10 (Scilicet et superis munera sola litant*), 
Idem Romuleis templum cum Caesare divis 
Constituit; felix utraque causa sacri. 

C. lulius Lacer [/).] s. f. et dedicavit, amico Curio Lacone Igaeditano. 

In aedicula sita iuxta enm pontem, in quo est arcus cuvi titulo qui prae- 
cedit (II 761 ad exemplum quod ab Ilispano aliquo accepit Accursius a. 1527). 
Duobus gemetlis epigrammatis sacellum dedieatum est Traiano et divis imperato- 
ribus (Mo.). — 1) Haec perplexe dicta expUcare temptavit Huebner C. II l. c. 

288 imp. Caes. Nervae 

Plotinae Traiano Aug. Ger. Mar[c]ia 

August. Dacico pont. max., tr. nae'^ Aug. 

pot. IX*, cos. V, d. d. 
Lunae olim (XI 1533, bis descripta saeculis superioribus). — \) 10 Dec. lOijS. 
— 2) martianae vel malriane Iraditur. 

289 imp. Caesari ] divi Nervae f. | Nervae Traiano | Aug. Germ. 
Daci[co pontifici max., | tribunic. potest. | XII', imp. VI '^, cos. V, p. p., | de- 
victis Dacis^ | Foroclaud. publ. 

Aime-en-Tarantaise, ubi fuit Forum Claudii Ceutronum Axima (XI1 103). — 
1) Dec. 107 jS. — 2) Bellum Dacicum alterum ad finem perductum esse videtur paullo 
ante quam haec inscriptio incisa est, a. 107 (cf. Mommsen ad III 550). — 2) Impe- 
rator sextum reperitur Traianus appellatus iam in titulis anni 107 (yill 9767. 1X56). 



Tituli imperatorum dorausque imperatoriae. 77 

290 [imp.] Caesa[r | divi] Nervae f. ^[erva \ r]raianus A^w^r.] [ Germ. 
Dacic, I [po]nt. max., tr. pot. XIIP, [ imp. VI, cos. V, p. p., | aquam Traia- 
nam* | pecunia sua j in urbem perduxit | emptis locis | per latitud. p. XXX. 

In agro Romano non longe a Veiis rep. (Fl 1260. XI 3793). — 1) Dec. 108/109. 

— 2) Jqua Traiana viemoratur in nummo Traiani quintum comulis (a. 103 — 111) 
(Eckhel 6, 42S). Cf. praeterea lordan Top. 1 1 p. 47o. 

291 V. 1 Imp. Caesar | divi Nervae f. | Nerva Traianus | Aug. Germ. 
Dacic, 1 pont. max., Ir. pot. | XIII ', imp. VT, cos. V, | p. p., | viam a Bene- 
vento I Brundisium pecun. | sua fecit. 

Beneventi, columna miliaria (IX 6003). — 1) 10 Dec. 1081109. — 2) Testi- 
jnonia veterum de hac via Traiana (ita enim appellatur in nummis) congessit 
Mommsen C. IX l. c. 

292 s. p. q. R. 1 [t]mp. Caesari divi | Nervae f. Nervae | Traiano 
Augusto I Germanico Dacico, | pontif. max., tribunicia [ potest. XVI', imp. 
VI, cos. VP, p. p,, I optime de republica | merito domo forisque. 

Romae in foro Traiano repertae bases tres eodem titulo inscriptae, dtiae valde 
muUlae, una paene integra, cuius paucas laeunas supplevimtu ex illis (IH 959). 

— 1) 10 Dec. 1111112. — 2) J. 112. 

293 [imp. C]aesar divi [ [iVe]rvae f. Nerva \ [Tr^aianus Optimus' [ [Au]g. 
Germ. Dacic, pont. [ma]x., Irib. pot.XVT*, imp. VI, cos. VP, p. p., | [pon]tem 
novum a fundamentis | [oj)]era militum suorum et | pecunia sua j [p]rovin- 
ciae Africae fecit. 

In Africa prope Similthu (Schemtii) in alveo Bagradae fluminis (FII1 10117 
repperit Tissoi). — 1) Offendit Optimi nomen ea ratione positum, quam tam nummi 
quam tituli ab anno demum 114 proponunt. Fortasse titulus conceptus a. 112 post 
intervallum incisus est eoque tempore interpolatus (Mo.). — 2) 10 Dec. 1111412. 
— 3) A. 112. 

294 senatus populusque Romanus imp. Caesari divi Nervae f. Nervae | 
Traiano Aug. Germ. Dacico, pontif. | maximo, Irib. pot XVII, imp. VI, cos. 
VI p. p.* I ad declarandum, quantae altitudinis | mons et locus tantis ope- 
ribus' sit egestus.^ 

Romae in eolumna Traiani in foro Traiano adhiic superstite (FI 960), — 

' ) 10 Dec. 1121113. — 2) Litterae is ope dudum perierunl, descriptae ab auctore 

leris syllogae Einsidlensis (de qua cf. supra p. 28 not.) ; tantis viribns is qiii de 

scripsit saec. Xlf^, auctor syllogae Signorilianae, ex supplemento. — 3) Cf. Dio 68, 16 

et ex recentioribus Becker top. p. 384, lordan top. 1 2 p. 434. 

295 imp. Caesar divi Nervae f. | Nerva Traianus Optimus' Aug. j 
Gormanicus Dacicus, pontif. max., [ tribunic potest. XVIII*, imp. Ml. (os. 
VI, p. p., [ sacraria numinum velustate collapsa a solo restituit. 

Romae (FI 962). — 1) Optimi appellationem recepit, et deinde ea tamquam 
proprio nomine usus est Traianus a. 114 (Eckhel 6, 450. 448) ; ut optimus princept 
relebratur etiam antea (Eckhel 6, 418 seq.; C. VI 961). — 2) Dec. 113(114. 



78 Caput II. 

296 imp. Caesari divi Nervae filio | Nervae Traiano Optimo Aug. | 
Germanico Dacico, pontif. max., trib. | potest. XVIII \ imp. VII, cos. VI, p. p., | 
fortissimo principi, senatus p. q. R. 

Beneventi in arcu qui extat, ab utraque parte legitiir (IX 1SS8). — l) Dec. 

iisjm. 

297 imp. Caesari j tlivi Nervae f. | Nervae Traiano Opjtimo Aug. Germ. 
Dacico I Parthico*, pontif. max., Irib. | pot. XVIII, imp. VII, cos. VI, | patri 
patriae, municipes. 

Cisimbrii in Baetica rep. (II 2097 de.tcr. Huebner). — 1) Traiano Parthici 
cognomen publice impositum esse exeunte demvm anno HS vel etiam anno 416. 
ostendvnt tituU qui seq7iuntur, factum id esse ante d. 29 Aug. 1i6 ostendunt nummi 
Alexandrini. Cf. Mommsen ap. Droysen Hellenism. III 2 ed. 2 p. S61 seq., item ad 
C. III S. 7086. Sed cum anno Hi, quo hic titulus positus est, Traianus quam 
maxime rem gereret contra Parthos, non mirum esl iam tu?n a nonnulUs eum Par- 
thicum diclum. 



298 imp. Caesari divi Nervae f. Nervae 

Traiano Optimo Aug. Germaoic. 
Motinae Dacico, pont. max., tr. pot. XVIIIP, imp. 
Aug., cos. VI, p. p., providentissimo principi, 



coniugi Aug. senatus p. q. R., quod accessum . , 

». 1- . • , ,. sorori Aug. 

Italiae, noc etiam addito ex pecunia sua 

portu, tutiorem navigantibus reddiderit. 
Anconae in arcu qui extat (IX S894). — 1) Dec. IHjHS. — 2) Imp. VIII 7ion 
repperi in tituUs Traiani, iinp. IX coniunctum tantum cum Irib. post. XIX (lapis 
citatus a Borghesio opp. 5, 22 acruratius descripfus est C. X 6887). 

299 imp. Caesar | divi Nervae f. | Nerva Traianus | Optimus Aug. 
Ger. 1 Dacicus, tribunic. | potest. XIX S imp. XI, j cos. VI, p. p., | faciundum i 
curavit. 

In ponte Metauri fluminis (Fabretti S98, 289 qui descripsit). — 1) Dec. 1141113. 

300 imp. Caesari | divi Nervae [/". | Nervae] ' Traian. ( Optimo Aug. 
Germ. | Dacic. Parthic^ pont. \ max., trib. potest. XX^ | imp. XII, cos. VI, 
patri patr., | cultores lovis Heliopollitani Berytenses qui | Puteolis con- 
sistunt. 

NeapoU (X 1654, descripsit saec. XFI Accursius). — 1) f. Nervae om. Acc. — 
2) Cf N. 297 not. 1. — 3) Dec. IISjlU. 

301 imp. Caesar divi Nervae f. Nerva Traianus Optim. | Aug. Germ. 
Dacic. Parthic, pontif. max., trib. po|testat. XX*, imp. XIII, procos.', cos. 
VI, p. p., I equitibus et peditibus qui militaverunt | in alis duabus et coh. 
decem et Septem | (sequuntur sequebantvrve nomina alarum duarum et cohor- 
lium decem et septem provinciae Germaniae superioris, quorum veteranis Traianus 
hac constitutione civitatem largitus est). 

fFiesbaden , fragmentum tabeUae aeneae ulrimque scriptae (III p. 870 dipl. 
XXVII). Superest ex diplomate miUtari, quaUa infra dabimus complura. — l) A. 116 



Tituli imperatorum dorausqae imperatoriae. 79 

(d. Se/it. 8, ut colligilitr ex ftne conxtitutionis servatae in altera parte tabellae). 
— 2) Proconsulex appellari solitns esse imperatores , cttm ab iirbe abessent, ad- 
firmat Dio 55, /7. TiUili docent id introductum esse demum a Traiano^ viguisse 
aiitem etiam aetale Dionis (cf. Mo. Staatsr. II 733 not. 4). Anno 416 Traianus 
morabatur in Asia, occupatus bello Partkico. 

302 imp. Caesari divi | Nervae fil. Nervae | Traiano Optimo | Aug. 
Germanico j Dacico Parthico, j pont, max., trib. pot. XXIII ', j cos. VI, patri 
patriae, | senatus populusq. Rom [arms] | ob reciperalos agros et posses- 
^[ores reductos], \ quos lacus Fucini violent[m exturbarat]. 

Avezzani ad laciim Fucinum rep. a. 1615, descripsit soliis Phoebonius, auctor 
incorruplae fidei (IX 5915). — 1) Sic Iraditur, aperio errore (prupter queni olim 
lottim titulum ut ficticium damnarat Fabretlius); errorem illum orlum esse videri 
ex ea re quod in lapide fracto fuerit TRIB • POT • XXI • \Hp. . . coniecit Mo. Cogitari 
potest etiam de errore fabrili, ut in N. 505. 

303 imp. Caes. \dm] ( Nervae f. Nervae Traiano | Aug. Germ. Dac. j 
Part., pont. max., | trib. pot. XXIIP, | imp. XVIII', cos. VI, | p. p., dec. 
dec. p. p. 

Thamugade (FIU 2556, vidit ff^ilmanns). — 1) Sic legitur in lupide, mani- 
festo errore dupUci. 

304 irop. Caesari divi Nervae f. | divo Traiano Optumo [ Aug. Germ. 
Dacico Partbico, | pontif. max., trib. potest. XXI, imp. | XIII, cos. VI, pater 
(sie) patriae, optumo | maxsumoque principi, conjservatori generis bumani, | 
res publica Aratispitanornm | decrevit, divo dedicavit. 

In Andalusia loco dicto Cauche el viejo , vbi Aratispr fuisse ex hoc et aliis 
quibvsdam titulis colligitur: descr. Huebner (II 2054 cf. suppl. p. 879). 

305 Victoriae | Parfhicae | Aug. sacr. | ex testamento | M. Anni M. f. 
Quir. I Martialis, mil. | (leg. III)* Aug., duplic. | alae Pann., dec. al. | eius- 
dem, 7 (lcg. III)' Aug. | et XXX Ulpiae Victric, | missi honesta | missione 
ab imp. | Traiano Optimo | Aug. Ger. Dac. Partb., | sing. HS. VIII XX p. 
H. min.% j Annii M. bb. Protus \ Hilarus Eros, | adiectis a se HS. III, | 
ponend. curaver. | idemq. dedicaver. | d. d. 

Thamugade, duae arae gemellae (yill 2554). — 1) Focabula leg. Ill leguntur 
in spatio depresso, Dcilicet erasa et postea restiluta. Cf. de hac re titulos legionis 
tertiae Augitstae quos dabimus infra inter militares. — 2) Singulas sestertium octo 
milibus, vieesima populi Romani minus. Scilicet caverat testamento M. Annitts 
Martialis, ut ab heredibus suis ponerentur statuae duae Fictoriae Parthicae Augusti, 
ex sestertium octo miliibits quaeque, sed ex qua summa deduceretur vectigal viee- 
•^imae pro heredilatibus solvi debitum populo Romano. 

306 [e]x. s. c. divi[s Trjaiano Parthico et [Plotinae \ im]p. Caes[ar 
dijvi Traiani Parthici [/".] divi ^[ervae nepos | rrajojnus Hadrianus Aug. 
pont. ni[aa?. | trib. pot.] . . . cos. III paVentibus sui[sj. 

Romae in foro Traiani, duo exempla eiusdem inscriptionis , quorum alterius 
trustula ftfxcripsit saec. XFI Silvester Peruzzi, alterius partem rep. a. 1100 descripsit 



80 Caput II. 

Henzen (FI 966 et p. 841). Pertinuit ad templum Traiani memoratum in vita Ha- 
driani c. 19, cf. lordan top. I 2 p. 464. — Extant nuinmi cum imaginibus hinc 
Hadriani, illinc Traiani et Plotinae consecratorum et inscriptione Hadrianus Aug. cos. 
III p. p. divis parentibus (Cohen ^ 2 p. 246). 

307 M. Ul[pto] I Traian[o], | patr[t] | imp. Cae[s.J | Nervae [TVajiani 

Au[g. Ger.] \ Dac, po[;i^ max.\, tr. po[f. . . . cos.] \ VI ', p. p., 

Cuicul Numidiae (f^III 8316). — \) /1. 112 seq. — Postea pater Traianus d>vus 
dictus est, testibus nummis (Eckhel 6, 455 seq.). 



308 P. Aelio P. f. Serg.* Hadriano | cos.% Vllviro epulonum, sodali 
Augustali, leg. pro pr. imp. Nervae Traiani | Caesaris Aug. Germanici 
Dacici Pannoniae inferioris*, praetori' eodemque | tempore leg. leg. I 
Minerviae p. f. bello Dacico, item trib. pleb.^ quaestori^ imperatoris | 
Traiani* et comiti expeditionis Dacicae", donis militaribus ab eo donato 
bis% trib. leg. II ( Adiutricis p. f. item legionis V Macedonicae item legionis 
XXII primigeniae p. f.^ seviro | turmae eq. R., praef. feriarum Latinarum, 
Xviro s. i®. I 

rj e^ ^Qsiov nayov ^ovlrj y.ai ri r(Zv e^axoalov xal 6 \ 6rj/^og 6 
^dd-rivaiiov rbv agxovTa iavTcov \ ^dQiavov*^. 

Athenis in theatro Dionysii, basis statuae erula a. 1862 (III SSO). — Titulus 
positus Hadriano nondum imperatori a. 112 (cf. not. 10). lidem fere honores Ha- 
driani enumerantur in vita eius c. 1 — 5. — 1) Sergia tribus fuit Italicensium ex 
Hispania, ex quibus oriundus erat Iladrianus (cf. Kubitschek imp. Romanum tri- 
hutim descriptum p. 177). — 2) Consul sn/f. fuit Hadrianus a. 108 (cf C. XIF 2242), 
legatus Pannoniae inferioris eodem ut videtur anno ante consulatum. — 3) Prae- 
torem factum es.$e Hadrianiim biographus (c. 5) tradit sub Surano (vel potius Sura) 
bis et Serviano itenun consulibus (a. 102), qui consules sine dubio errore positi 
sunt pro consulibus anni 107 , Sura III et Seriecione II, tribunum plebis a. 103; 
munus legati legionis idem meviorat inter tribunatum et praeturam. Ex tituh 
videtur colligi posse munus legati Hadriano iniunctum esse etiamtum tribuno 
plebis (hoc indicari vocabulo item putat Mo.), certo colligitur legatum eum fuisse 
usque in praeturam. — 4) Quaestor fuit, teste biographo, a. 101. — 5) Ait bio- 
graphus, orationem Traiani ab Hadriano quaestore in senatu pronuntiatam esse; 
id facere debuit Hadrianus utpote quaestor irnperatoris (cf. Mo. Slaatsr. IISSS). — 
6) Testc biographo post quaesturam acta senatus curavit et Traianum in bellum 
Dacicum (primum) comitatus est; titulus curam actorum senatus praetermittit, 
praeterea ostendit Hadrianum cum Traiano exiisse quaestorem etiamtum. — 7) Huc 
pertinere putat Mo., id quod narrat biographus, Hadrianum a Traiano bello Dacico 
locupletissime remuneratum esse. — 8) Ex tribus his tribunatibus legionariis bio- 
graphus diserte memorat primum, indicat etiam reliquos, cum ait Hadrianum post 
tribunatum secundae Adiutricis legionis i?i inferiorem Moesiam, postea in Ger- 
maniam superiorem tramlatum esse — in Moesia enim inferiore tendebat legio 
quinta Macedonica, in Germania superiore legio vicesima secunda Primigenia. — 
9) Seviratum et praefecturam non memorat biographus, memorat decemviratum 
stlitibus iudicandis (2, 2). — 10) Archon Athenis Hadrianus fuit a. 112 (Phlegon 
fr. S4, Mueller hist. Gr. fr. III p. 625). 

■ i 



Tituli imperatorum domusque imper<atoriae. 81 

309 s. p. q. R. t imp. Caesari, divi Traiani | Parthici f., divi Nervae 
nepoti I Traiano Hadriano Aug. pont. ] max., tr[i6.J pot. II *, cos. II, | qui 
priraus omniuni principum et | solus, remittendo sesterlium novies | milies 
centena milia n. debitum fiscis, | non praesentes tantum cives suos sed | 
et posteros eorum praestilit hac | liberalitate securos^ 

Romae in foro Traiani litteris olim aere expletis (f^I 967) : integra semel 
tantum descripta est ante saec. IX, quod exemplum servaverunt et codex monasterii 
Einsidlensis saec. IX et ex simili codice Poggius ; particula reperta est a. 1S12 quae 
exiat. — 1) Tribuniciam potestatem secundam suscepit Hadrianus die IV idiu Dec. 
H7, cos. II fuit a. H8. — 2) De hac liberalitate Hadriani, remissione pecuniarum 
fisco debitarum, testes sunt praeterea nummi aenei ap. Eckhel 6, 478, Dio 69, 8, 
vit, Hadr. 7, 6, Hieronymus ad a. Abr. 2154. 

310 imp. Caesari | divi Traiani | Parthici fii., divi | Nervae nepoti, | 
Traiano Hadriano | Aug., pontif. maxim., | trib. pot. II, cos. III', | fratri 
Arvali. 

Romae rep. anno 1S70 extra portam Portuensem, ubi fuit bicus fratrum Arva- 
iium: semel descripta, deinde periit (VI 968). Eodem loco eodemque tempore pro- 
dierunt etiam aliae bases, imperatoribus positae non multum post adeptum imperium a 
fratribus Arvalibus, nempe Pii (VHOOO), M. Aurelii (infra N.560), L. Veri (VH021), 
Septimii Severi (ib. n. i026), Caracallae (ib. 40S5), Gordiani (ib. 4095). — 1) Consul 
tertium Hadrianus fuit a. 119, tribunicia polestate II d. 10 Dec. 4171H8. AUeruter 
igitur numerus corruptus sit necesse est. 

311 ex s. c. collegium | augurum, auctore | imp. Caesare divi | Tra- 
iani Parthici f., | divi Nervae nepote, | Traiano Hadriano | Aug. pont. max., 
trib. I pot. V, cos. III, procos.^ j terminos pomerii | restituendos curavit. 

Romae rep. in campo Martio ad ecclesiam S. Stephani vulgo dictam del Cacco 
(descripsit saec. XVIIl R. Venuti, cf. Huelsen Herm. 22 p. 260). Gemelli lapides in 
aliis locis urbis Romac duo prodierunt (V1 1255 a b), quorum alter numeros quos- 
dam in lateribus inscriptos habebat. — 1) Dec. 1201121. — 2) Cf. supra N. 501 not. 2. 

312 imp. Caesari | divi Traiani Parthic. f., | divi Nervae nepot., | Tra- 
iano Iladriano | Aug. pont. max., tr. pot. V, ( cos. III, | optimo maximoq. 
princ.*, I decuriones | municipesq. Surrent., | pecunia conlata. 

Surrenti (X 676). — 1) Dec. 1201121. 

313 imp. Caesar divi Traiani | Parlhici f., divi Nervae nep., | Traianus 
Hadrianus Aug. | pontif. max., trib. potesta. XP, | cos. III, munificentia sua | 
templum deae Cuprae | rcstituit. 

In ora Piceni rep. prope vicum Groltamare, non ita multum a loco ubi fuit 
' upra marilima (IX S294). — 1) Dec. 1261127. 

314 numini domus Augustorfum] | et imp. Caesari divi Traiani Par- 
lhic[t fil.] I divi Nervae nepoti Traiano Hadriano Au[^.] | pont. max., trib. 
pot. XHl' cos. III p. p., Sabinae Au^^i.J, | senatui populoq. Rom., col. 
lui. Conc. Apamea | balineum Uadrianum ex p. public. dedicavit. 

Apameae Bithyniae rep.: vidit Domassewski (III S. 6992). — 1) Dee. 128,129. 

Obssau, IntcripUones Latinae. 6 



82 Caput II. 

315 imp. Caesari divi Traiani ] Parthici f., divi Nervae nep., | Traiano 
Hadriano Aug. p. m., ', tr. p. XVI', cos. III, p. p., Olympio^ ob | multa 
beneficia quae viritim | quae publice praestitit, resti|tutori coloniae suae, 
Troadenses | per legatos M. Servilium Tutilium ] Paulum et L. Vedumnium 
Aulum.^ 1 TQioadecov.* 

Athenis rep. a. 4886 (III S. 7282). — 1) Dec. 15112. Simul positae sunt Ifa 
driano et Latinae dedicationes nonnullae et Graecae complures (C. I. Alt. 111^77 seq.). 

— 2) Olympius dictus Hadrianus passim in titulis Graeciae. — 3) Haec verba (inde 
a per legatosj diversa manu adiecta. — 4) Similiter in basi III S. 7281 posila a 
colonia Diensium in fine scriptum est: dieardiv. 

316 imp. Caes. divi Traiani | Part. f., divi Nervae n., | Traianus Hadria- 
nus Aug. I pont. max., trib. pot. XX', cos. III, p. p., ] I. s. m. r.* statuam 
ex donis aureis | et arg. vetustate corruptis | fieri et consecrari iussit ] 
ex auri p. III '-- ^ et arg. p. CCVI /^ 

Lanuvii rep. , nunc Romae (XIF 2088). — 1) Dec. 1551156. — 2) lunoni 
Sospiti malri reginae. — 3) Ex auri pondo (libris) tribus uncia tma. 

317 imp. Caesar divi Traiani | Parthici f. divi Nervae n. | Traianus 
Hadrianus | Aug. pontif. max., trib. pot. XX', j imp. IF, cos. III, p. p., 
augurato^mm] dilaps. | a solo pe[c. stia restitu]\i. 

Romae, adhibita medio aevo in pavimento ecclesiae Lateranensis (VI 976 
semel descripta saec. XFI). — 1) Dec. 153/156. — 2) Imperator iterum Hadrianus 
appellalus est sub finem demitm imperii, certe post d. 1S Sept. 154 (III p. 878). 

318 ... [o6 /t6e]ralitates' pub[/ic.]'' .... | [imp. Caes. TJraiani Hadria[«i 
Aug. I pont. max., trib. pot. X]X\ cos. III, p. p., im[p. // er^Ja prov[m- 
ciam] Hispaniam Baetica[m, ex a. d.] III id. Aug. Q. A[quilio Nigro M.] 
Rebilo Aproniano cos.^ in a. [d. XJIIII k. lan. [L. Tutilio Lnperco P. Cal- 
ywjrnio Atiliano cos.^ 

Tibure fragmenta duo, alterum rep. saeculo superiore, altenim a. 1887 (XIV 
425S). — 1) Agitur de liberalitatibus colfatis ab Hadriano in provinciam Hispaniam 
Baeticam, ex qua ipse oriundus erat, inde ab eo die quo imperium susceperat 
(v. not. 4) usque ad tempus praesens (cf. not. S). — 2) Lapis admittit etiam 
PVE . . ., ut fuerit pueris et significetur institutio alimentaria. — 3) 10 Dec. 15S 156. 

— 4) A. 117, quo anno a. d. III idus Aug. natalis imperii erat Hadriano, cf. vit. 
Hadr. c. 4. — 5) A. 15S, quo anno d. 19 Dec. vel etiam 29 Dee. scriptus hic videtur 
titulus. 

819 imp. Caes. | Traiano | Hadriano | Aug. p. p., trib. pot. [ XXI, 
cos. III, imp. II', I L. Aelius Caes. fiL^ | trib. potes., cos. IP, | procos,, 
XVvir ) sacris faciund. 

Raab in Hungaria, ubi fuit Arrabona provinciae Pannoniae superioris (III 4566 
ad exemplum Bongarsii factum a. 1S8S). — 1) Dec. 156f7. — 2) Est L. Ceionius Corn- 
mod/ts, adoptalus ab Hadriano non in praetura, ut voluit auctor vitarum Hadr. c. 25 
et Veri c. 5, sed in priore consulatu a. 156, indeque dictus L. Aelius Caesar, et mo.r 
Pannoniis dux ac rector impositus' (vit. Veri 5 cf, vit. Hadr. l. c), non legati loc 



Titali impcratorum domnsque imperatoriae. 83 

sed eutn imperio proconsulari ad exemplum Tiberii et Germanici (cf. Borgheti opp. 
8, 437; Mommsen /. c.). — 3) A. iS7. 

320 imp. I Caesari | Traiano | Hadriano | Aug. lovi | Olympio, | cod- 
clitori I col.* 

Parii Mysiae (alterum exemplum extat Priapi), descripserunt Kiepert et Mordt 
mann (II J 374). — 1) Conditori coloniae, scilicet Parii, quae in nummis dicitur 
Hadr(iana), cf. Mommsen l. c. 

321 Hadriaoo Sabinae 
Augusto cos. HI, p. p., Augustae 

locupletatorihus municipii 
ex d. d. publice. 
In ruderibus Gabiorum rep. (XIF 2799). 

322 imp. Caesari divi Traiani Parthici filio divi ] Nervae nepoti Tra- 
iano Hadriauo Augusto | pont. max., trib. pot. XXII, imp. 11, cos. III, 
p. p., et divae Sabinae*, | imp. Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus Aug. 
Pius 1 pontifex max., tribun. potest. II, cos. II design. IIP, p. p., | paren- 
tibus suis. 

Romae^in introitu castri S. Angeli' , i. e. in mausoleo Hadriani sito ad pontem 
Aelium sive S. Petri, aliquoiies descripta saeculo XIF et Xf^, ex quo tempore latet 
(yi 984). Est tilulus primarius monumenti illius positus Hadriano uxorique ab 
Antonino Pio. In eodem monumento extiterunt tituli (praeter alios quorum memoria 
deperdita est) infra N. 529. 346. 349—332. 369. 383-383. 401. Fv. divisionem 
videtur servasse unus ex descriptoribus , Cyriacus. — 1) Apparet eo tempore, quo 
titulus positus est, nondum in divos relatum fuisse Hadrianum , Sabina iam conse- 
crata, scilicet a marito. — 2) A. 159. 

333 Sabinae Aug. j imp. Caes. Traiani | Hadriani Augusti, j divi Nervae 
nepotis, \ divi Traiani Dac. Parth. f., d. d. | Felicitas lulia Olisipo' | per | 
M. Gel[/]ium Rutihanum | et L. luUum Avitum Ilvir. 

Olisipone (Lisboa) saeculis superioribus aliquoties descripta (II 4992). Plane 
similis est titulus Hadriani eodem loco repertus, positus ut videtur anno 127 (II 186 
cf. p. 692). — 1) Cf. Plin. h. n. 4, 117 : municipum civium Romanorum Olisipo, 
FfUcitas lulia cognominatum. 

824 lulia Aug.*, mater Augg. et castrorum, malronis' restituit. 
Sabina Aug. matronis. 

Romae, servavit auctor is a quo pendet vetus codex Einsidlensis (cf. supra 
p. 28 not.) (FI 997). — 1) lulia est Domna, mater Caracailae et Getae. — 2) Titulum 
pertinuisse ad conventum matronarum, qualem fuisse in Quirinali traditur (vil. 
Elag. 4), coniecit Mommsen Ber. d. sdchs. Ges. d. IF. 1830 p. 298. 

325 Domiliae | Paulinae, sorori* | imp. Caes. Traiani Hadriani j Aug. 
[). p., I Fundani | d. d. 

Fundis (X 6220). — 1) Cf vit. Hadr. 1, 2; Dio 69, 12. Praeterea eiusdem 

6* 



84 Caput II. 

Paulinae extant tituli Graece scripti^ Cretensis ap, Hall/kerr Museo ital. d> antich, 
class. 5, 1890 p. 669, Pamphylius Lebas-Waddington 4560. 

326 Matidiae | Aug.* | Fel. lul. Olisipo'' ] per | Q. Antonium | Gallum, j 
T. Marcium Marcianum | Ilvir. 

Olisipone (Lisboa) semel descripta saec. XVI (II 4995). — 1) C/. N. 527 not. 2- 
— 2) Felicitas lulia Olisipo cf. N. 525. 

327 Matidiae | divae Marcianae | [i]ug.' nepti, divae | Malidiae Aug.^ 
f., divae | Sabinae Aug. sorori, | imp. Ant6nini Aug. Pii | materterae', 
bule et civitas | Efesi6rum, | c. a.* Success6 lib. pr6c. 

Ephesi rep. (III S. 7125). Huic Matidiae, apud scriptores non memoratae , 
filiae Matidiae maioris et fortasse L. Vibii alicuius (cf. not. 2) , praeterea positi 
sunl tituli Campani X 5855 . 47U—4747, Ficetinus F5H1, Atiguslanus 1IIS807, 
et fortasse Lanuvinus FI i007 et Dalmaticus III 2754. Stemma eius dedit Mommsen 
C. X p. 467. — 1) Soror Traiani, cf. N. 298. — 2) Est socriis Hadriani, memorata 
in vita eius c. S , consecrala ab eo a. 149 (act. Arv. p, CLFIII cf. p. 88 Henzen), 
in cuius honorem habuit vel scripsit orationem, quae superest ex parte in lapide 
Tiburtino XIF 5S79. Notandum est in titulis illis Campanis quamvis et ipsis positis 
diu post consecrationem Matidiae, eam non dici divam Augustam, sed tantum 
Augustam. Sacerdotes divae Matidiae feminae reperiuntur Arimini (XI 41S) et Comi 
(F S647). Maritum huius Matidiae fuisse aliquem L. Fibium Borghesius probare 
studuit ex titulo quem L. Vibius Aug. 1. Florus posuit Vibiis Sabiniano Matidiano 
Matidianae liberis (FI 28804). — 3) Matertera Antonini dicitur Matidia, utpote soror 
Sabinae uxoris patris eius adoptivi ; sane lege uxor adoptantis non fit mater 
adoptati (Mo. X p. 467), sed Hadrianus et Sabina parentes Antonini dicuntur etiam 
supra N. 522. — 4) Curam agente. 

338 L. Aelio Caesari, | imp. Caes. Traiani | Hadriani Aug. pont. | max., 
trib. pot. XXI, I imp. II, cos. III, p. p., filio, | divi Traiani Parthici | ne- 
poti, divi Nervae | pronepoti, trib. pot., | cos. II', pue[r]i et [p]uel|[Zae ali- 
mentari]. 

In oppido Vmbriae S. Angelo in Fado, tiunc Urbini (Orelli 829, mihi descr. 
Bormann). — 1) A. 457 cf. supra N. 549. 

329 L. Aelio Caesari, | divi Hadriani Aug. | filio, cos. II. 

Romae in mausoleo Hadriani (cf. ad N. 522), descripta reperitur in vetere 
codice Einsidlensi, de quo supra p. 28 not., et denuo saec. XIF et XF (FI 98S). — 
L. Aelium Caesarem, defunctuyn kal. lanuariis a. 458, sepultum esse in monumento 
Hadriani legitur in vita Feri c. 44. Titulum positum esse post mortem et conse- 
crationem Hadriani apparet, 

330 [C]eion[zae], | L. Aeli Caes. f., | Plautiae, | Q. Servili | Pudentis', | 
d. d. p. p. 

In provincia Africa loco dicto Tukdber, ubi fuit municipium Tuccabor (Eph. 
ep. S, S52). — 1) Ceionia Plautia filia fuit L. Aelii Caesaris, qui ante adoptionem 
Hadriani erat L. Ceionius Commodus, soror imperatoris Feri, unde in tilulo urbano 
Graece scripto C. I. Gr. S885 appellatur ddsk^prj avzoxQaroQCDV, scilicet per Ferum 
etiam soror M. Aurelii. Maritus eius Q. Servilius Pudetis fuit consul ord. a, 466, 



Tituli imperatorum domusqne imperatoriae. 86 

331 imp. T. Aelio Caesari | AntoniDO, | imp. Traiani Hadriaai Aug. | 
poDtif. max., trib. pot. XXII, | imp. II, cos. III, p. p., filio, | divi Traiani 

Parthic. n., | divi Nervae pronepoti, | trib. potest., cos., | viatores qui Cae- 
sarib. | et cos. et pr. apparent et | h. u.* 

Romae olim tn CapitoUo (f^I 988: descripserunt Knibbius auctor accuratus, 
aliique). Titulus positus a. 138 inter diem V kal. Martias, quo Antoninus ab /Ta- 
driano adoptatus est (v. Pii 4, 6) et VI idus lulias, quo Hadrianus decessit (v. Hadr. 
2o, 6). — 1) Fiatores qui Caesaribus et consulibus et praetoribus apparent et 
honore usi. 

332 imp. Caesari | divi Hadriani f., | divi Traian. Parthic. n., | divi 
Nervae pron. | Tito Aelio | HadriaDO Antonino | Aug. Pio pont. maximo, | 
tri. pot., cos.*, Sipunt. | pubUce, d. d. 

Siponti (IX 697 integra semel tnntum descripta). — l) A. 158. 

333 imp. Caesari | divi Hadriani | Aug. filio, divi j Traiani Parthici j 
nep. divi Nervae | pronepoti, Tito | Aeho Hadriano | Antonino Aug. Pio | 
trib. pol., cos. des. II *, | scribae | armamentari | 

Romae in museo Faticano (VI 999). — 1) A. 458. 

334 imp. Caesar divi Hadriani fil., divi Traiani Parthici nep., divi 
\Nervae\ \ pronepos T. Aelius Hadrianus Antoninus Aug. Pius pontif. max., 
trib. potes[f. //, cos. //*,] thermas*, in quarum exstructionem divos pater 
suus HS /xx]' polli[«YMS erat\ \ adiecta pecunia, quanta amphus desidera- 
batur, item marmoribus ad omnem o\rnatum perfecit]. 

Ostiae rep., est Romae in museo Vaticano (XIV 98). — l) Titulus posiius 
videtur initio imperii Pii, cum spatium vix videatur sufficere vocabulo patris patriae, 
a Pio anno 159 recepto. — 2) Thermas Ostienses inter opera Pii recenset bio- 
graphus eitis e. 8. — 3) Sestertium vicies (centena millia). 

335 imp. Caesari | divi Hadriani fil., | divi Traiani | Parthici nepoti, | 
divi Nervae pron., [ T. Aeho Hadriano | Antonino Aug. Pio | patri patiiae, j 
pontifici maximo, | trib. potes. II, cos. II ', { collegium scabillarior. | quibus 
s. c. coire licet. | L. d. d. d. 

Puteolis rep., nunc Neapoli iw museo (X 4642). — 1) A. 139. 

336 imp. Caesar divi Hadriani fil., | divi Traiani Parthici nepos, | divi 
Nervae pronepos T. AeHus | Hadrianus Antoninus Aug. Pius | pont. max., 
trib. pot. II, cos. II | desig. III*, p. p., opus pilarum', vi | maris con- 
lapsum, a divo patre | suo promissum restituit.^ 

Puteolis (X 1640). — 1) A. 159. — 2) De piiis portus Puteolani verba facit 
Seneca ep. 77, 1 cf. praeterea lordan archaul. Zeitung 26, 1868 p. 95. — 3) Cf. 
mutilum titulum a colonis Puteolanis Antonino Pio positum X 164i. 

337 imp. Caesar T. Aelius Hadrianus Antoninus ] Aug. Pius cos. III', 
Irib. pot. II*, p. p., aquaeductum in novis Athenis coeptum a divo Hadriauo 
patre suo | consummavit dedicavitque. 

Athenis (III 549). Cf. vit. Hadr. iO. — 1) A. 140. — 2) Requiritur tr. pot. lU. 



86 Caput II. 

338 ' (5t' 0, I q)iX6d^ee v.al cpiXavd-qoiTte KalaaQ, y.€?.€~aaL 

dodijvai (XOL ta aviiyqacpa tmv mtofxviqfxaTWv, log y.al 6 dsog Ttarr^Q \ 
avvsxwQrjoev. \ 

Imp. Caes. T. Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius Sextilio 
Acutiano. Sentenliam divi patris mei, | si quid pro sententia dixit, descri- 
bere tibi permitto. — Rescripsi. — Recog(novit) undevicensimus.^ Ac(tum) 
VI idus April., Romae, Caes(are) | Antonino II et Praesente II cos.^ | 

'EacpQayla&rj kv 'Pojfxjj, TtQo tquov viavwv Matcov avroTiQoiTOQi 
KaiaaQL T. Ailuo l4dQiav(^ L4vTcoveLv(o to /?' TaUi) Bqovttlc^) \ TlQaL- 
aevTL To /?' vTta.TOLg.'' HaQ^aav T. OX. MayQelvog ^L^covag, ^d. L4.Ta- 
VLog WXaovLog ^rj/xoa&evLavog, A. A^iSJ^iog 'EQfioyevrjg Aiha[v6g], \ 
M. ^vTcovLog KQiaTtog, A. Aiy.ivvLog ^X^eLVLav6g, M. Koay.cuVLog 
KaQLy6g, Tl. KXavdLog 'AyTLog. | 

Stasime, Dapeni, edite ex forma sententiam vel constitutionem.® 

Smyrnae, saepius descripta saec. XFII, post periit (JIJ 411). — Hadrianus, sub 
finem vitae puto, nescio quid Smymaeis permiserat (forlasse ut ludos instituerunt, 
quod coniecit Boeckh) ; conslitutionis ad hanc rem perlinentis exemplum ex com- 
mentariis principum , mandatu Smyrnaeorum , ab Antonino Pio posiulat Sextilius 
Acutianus. Annuit Pius. — 1) Ex precatione Sexlilii Aculiani quae praecedunt 
verba lacunis interrupta, omisi. — 2) In ipso rescripto reliqua scripta erant a 
scriba, rescripsi vocabulum vtanu imperatoris. Quae sequuntur perlinent ad recogni- 
iionem manus imperatoriae. Vndevicensimi vocabulum obscurum est. Cf. Mommsen 
Berichte der sachs. Gesellsch. 1831 p. 374. — 3) * Apr., 4) 5 Mai. 159. — 5) Sta- 
simus et Daphnus officiales a commentariis imperatoriis fuisse putandi sunt. 

339 imp. Caesari | divi Hadriani fil. | divi Traiani Parthic. nepoti | 
divi Nervae pronep. | T. Aelio Hadriano | Antonino Aug. Pio | pont. max., 
trib. pot. IIIF, I cos. III, p. p., | domini navium Carthagi|nensium ex Africa. 

Romae, lapis allatus ex Portu ad ostia Tiberis (XIF99^ semel descripta 
saec. XF). — 1) Dec. 140,1. 

340 imp. Caesari | divi Hadriani fil. | divi Traiani | Parthici nepoti | 
divi Nervae pronep. | T. Aelio Hadriano | Antonino Aug. Pio | pontif. max., 
irib. pot. V*, I imp. II, cos. III, p. p., | constitutori sacri | certaminis 
[tJselasticiS | socii lictores populares | denuntiatores Puteolani.^ 

Amalfiae^ origine sine dubio Puteolana (X S1S, semel descripta saec. Xf^I sed 
accurate). — 1) Dec. 141/2. — 2) selastici traditur. ^Aywv elaeXaorixhq quinquennalis 
ab Anionino Pio constitutus in honorem Hadriani defuncti prope Puteolos saepius 
memoratur in titulis et a scriptoribus (vit. Hadr. %1, 5; cf. Mommsen C. X p. 18S). 
— 3) Cf Mommsen Siaatsrecht I^ p. SS6 et 592 n. 4. 

341 s. p. q. R. I imp. Caesari T. AeUo Hadriano | Antonino Aug. 
Pio p. p., I ponlif. max., trib. pot. VI*, cos. III, oplimo | maximoq. prin- 
cipi et cum summa ] benignitate iustissimo, ob insignem erga | caerimonias 
publicas curam ac religionem. 

Romae (FI 1001). — 1) Dec. 142/5. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 87 

342 pro salute | imp. Antoni|ni Aiig. Pii | et senati p^^opuli) R(omani) , 
et Fuscini' leg(ati), | c. v., et leg(ionis) III | AiigCustae) el auxi lis eius, 
Catius sacejrdos Mauris^ d{e) s(na) p(ecunia) | et lom^m) instituit guos 
coli I sub Siatiano^ leg{ato) et Septi\minus au . . . . 

Lambaesi (FIII 2657 parlem vidit Wihnanns ; ea quae inclinatis dedi aegre 
legit Renienis). — 1) Eit L. Matuccius Fuscinus legatus pro praetore exercitus 
Jfricani a. 138 (f^III 2501. Eph. ep. 7, 764). — 2) Fidentur intellegi dii Mauri 
tae.ius memorati in tilulis Africanis. — 3) T. Caesemius Statius Quintius Statianus 
Memmius Macrinus legntus exercitus Africani a. 141 , de qiio vide Utulum ipsi 
positum infra inter senatorios. 

343 ['jmp. Q\aes. divi] Had[nanj /".], | divi ^[ervae^ TVatJani V[arth. 
nep.] I divi "Sa^rvae pronep. T.] Aclio [Hadriano] \ Antonino [Aug. Pio pont 
ma]x., trib. po[/. . ., cos. . ., p. p.,] \ rest[tM</ori /fjaliae .... 

Bononiae (duo fragmenta quorum alterurn periit, coniunxit et svpplevit Rucchi, 
XI 803). Putant stetisse in arcu una cum titulis M. Caesaris (XI 806), L. Commodi 
(XI 8ff7)., Galeriae Faustinae (cuius frtistulum esse volunt XI 808). — 1) Nerva 
dictus divus Traianus, contra usum, ut FIII 3331. 

344 pro salute | imp. Caesaris Titi Aelii | Hadriani Antonini Aug. 
Pii p. p., et \ M. AUi (sic) Aureli Caesaris n.*, | Genio coloniae Puteolanorum, j 
Chiysanthus Aug. disp. a fruminto (sic) | Puteolis et Ostis.^ | L. d. decu- 
rionum permissu. 

Puteolis rep. , nunc Neapoli (XI 362). — 1) noftri. — 2) Cf. 0. Hirschfeld 
Pkilof. 29, 1870 p. 77. 

345 [e]\ permissu optimi maximique principis imp. Caes. | 

T. Aehi Hadria[ni infonmt i]ug. Pii [Ge]rmanici Dacici [jJo]nt. maximi, 

cos. IIII, X[ribunicia]e potesta[/J .... [/]I, p. p., pro[cos.], et M. AeUi [Aurelii 

Veri Cae]s. ceterorum[gJue liberorum [eius . . . . | aqtiam tnagno 

tijsui futuram thermis .... [ctrjcuitum marm[o7t6Msj .... I 

it pra I s et orn | lus colonia 

con I bene6ciis eius au[c/a] | 

us Val .... 

Carthagine rep. fragmenta tabulae marmoreae complura, composuerunt f^ernaz 
et Cagnat (Eph, ep. 7, 696). Falde offendit in hoc tilulo quod Antonino dantur 
cognomina Germanici Dacici quae ille numquam gessit, sed Traiano propria. Tales 
cognominum permutationet vix umquam reperiuntur aetate meliore. Sed lamen 
reperiuntur eognomina Traiano propria translata in Hadrianum in Utulo nuper 
reperto Lycosurae in Arcadia (uQxaioX. dikzlov 1890 p. 43) hoc: avxoxQdxoQU 
NtQOVuv Tquiuvov ''ASqiuvov I.f(iaaxbv rtQtiavixbv Juxixbv UuQ&ixbv aQiaxov, 
avxoxQaxoQog NtQOVu Q-eov vlajvbv, TQaiuvov &eoi} vtbv, sveQyexrjv xul aioxiJQu 
Tijq oucovfi^VTjg, rj nohg ij xdiv MeyaXonohxojv xbv avxrjg xxiaxTjV; item reperiiur 
Hadrianus uQiaxog appellatut in tituto Cretensi edito Museo itil. di ant. clatt. S 
p. 748. 

346 imp. Caesari Tito .\eliu | Hadriano Antonino | Aug. Pio pontifici 
max., I tribunic. pot. XXIIH, | imp. II, cos. IIII, p. p. 



88 Caput 11. 

Romae in viausoleo Hadriani , descripta repet-itur i/i vetere codice Einsidlensi, 
de quo supra p. 28 not, et denuo saec. Xlf^ et XF, quo exeunte periisse videtur 
(VI 986). Fv. divisionem videtur servasse Cyriacus. — Est titulus sepulcralis im- 
peratoris Antonini Aug. Pii, omnes honores ei habitos recensens. 

347 ilivo Antonino Aug. Pio | Anloninus Augustus et ( Verus Augu- 

stus filii. 

Romae in basi columnae , exornata opere anaglypho ad consecrationetn An- 
tonini pertinente, rep. in campo Martio, est in hortis Vaticanis (VI 1004; Huebner 
ex. scr. ep. 294). 

348 divo Antonino et* | divae Faustinae ex s. c. 

In foro Romano in epistylio aedis Antonini et Faustinae (postea in ecclesiam 
S. Laurentii conversae) , litteris maximis (VI lOOo ; Huebner ex. scr. ep. 295). — 
1) Haec videntur postea addita esse, cum antea aedes soli Faustinae dedicata fuisset. 

349 divae Faustin[o]e Augustae inip. Caesaris T. Aelii Hadriani An- 
tonini Aug. Pii pontif. maximi, trib. pot. IIII', cos. III, p. p. 

Romae in mausoleo Hadriani, (VI 987 servavit vetus codex Einsidlensis , de 
quo supra p. 28 not). Est titulus sepulcralis Faustinae maioris. — 1) Dec. I^Ojl ; et 
ait biographus Pii c. 6 tertio anno imperii sui (lul. iiOjHI) FausUnam uxorem ei 
ereptam esse. 

350 M. Aurelius Fulvus Antoninus, filiiis imp. Caesaris T. Aelii Ha- 
(Iriani Antonini Aug. Pii p. p. 

351 M. Galerius Aurelius Antoninus, filius imp. Caesaris Titi Aelii 
Hadriani Antonini Aug. Pii p. p. 

Romae in mausoleo Hadriani (VI 988. 989, servavit vetus codex Eintid- 
lensis). Tituli sepulcrales duorum filiorum Antonini Pii, quorum mentio extat 
etiam in vita Pii c. 4, alterius memoria praeterea in nummo nescio cuius civitatis 
Graecae (Eckhel 7, 42; Cohen ed. 2 II 445) inscripto M. raXsQioq 'AvzQ)velvo(i 
avxoxQixTOQoq 'AvTwvsivov viog. 

352 Aurelia Fadilla*, filia imp. Caesaris Titi Aelii Hadriani Antonini 
Augusti Pii p. p. 

Romae in mausoleo Hadriani (VI 990, servavii vetus codex Einsidlensis). 
— 1) Filia maior Antonini Pii, uxor Lamiae Silani vel potius Silvani (vit. Ant. 4), 
mortua ante annum i58 (vit. 5), sedpostea, ut ex hoc titulo apparet, tumulo 
Hadriani inlata. 

Concubina Antonini Pii videlur memorari VI, 8972. 



353 M. Aelio Aurelio | Caes.' cos. IP, fil. | imp. Antonini Aug. Pii | 
p. p., d. d. p.3 

Firmi Piceni (IX S5S4). — 1) Ita plerumque appeUatur in monumentis Italiae 
Marcus qui postea imperavit , eum provinciarum tituli plerique (ut etiatn nummi 
civitatium Graecarum , cf. Eckhel 7, 69) ei addant cognomen Veri, quod habuit a 
patre naturali M. Annio Vero; eeterum etiam ubi inter testes recensetur senatus- 
consulti alicuius facti sub Pio (III S. 7060), est M. Aelius imp. Tili Aeli [Hadriani 
^n]tonini f. Pap. Aurelius Verus. — 2) Consul fuit Marcus a. 440, iterum a. 443. 
— 3) Decreto decurionum publice. 



Tituli imperatorum domusqae imperatoriae. 89 

354 M. Aelio Au[reiio Vero | Caes., cos. 11, | imp. Caes. T. Ae|l. 
Hadriani | Antonini Aug. | Pii p. p. f., d. d. p. p.* 

In provincia Africa loco dicto Sbitla, ubi fuit Sufetula (f^III 229). — 1) De- 
creto decurionum pecunia publica. 

355 M. Aurelio Vero | Caesari, imp. Cae|saris Titi Aelii Ha driani An- 
tonini Aug. Pii p. p. filio, ) cos. II, | scaphari qui Romulae | negotiantur 
I d. s. p. d. d. 

Sevillae, ubi fuit colonia lulia Romula Hispalis (II 1169 ad exemplum potit- 
simum Aecursii). Supra titulum et a latere sculptae erant scapkae. Titulus sine 
dubio positus una cum simili titulo Antonini Pii II 1168, in huius tribunicia pote- 
state yilll, id esl inter 10 Dec. 145 et 146. 

356 M. Aurelio Caesari, | [tjmp. Caesaris T. Aeli | Hadriani Antonini | 
[A]vLg. Pii pont. max., trib. | [p]ot. Xllir, imp. II, cos. IIII, p. p., fil, | 
\(liv]\ Hadriani nep., divi | \Traia]m Partbici pronep., [divi iVjervae ab- 
nepoti, I [tri]h. pot. V^ cos. II, | [Fij>p]onenses | ex Africa. 

Romae rep. a. 1362 (F1 1010 descripserunl Manutius aliique). — 1) A. 131. — 
2) Tribuniciam potestatem accepit M. Aurelius a. 147 (vel potius d. 10 Dec. 146), 
ut ex hoc multisque aliis titulis coWgitur (cf. eiiam vit. Marci 5, 6). 

357 L. Aelio Aurelio | Commodo^ | imperatoris Caesa^ris T. Aeli 
Hadrijani Antonini j Aug. Pii p. p. f., | d. d. p. p. 

Thysdri in Africa (FIII 30). — 1) Ita appellabatur Lucius qui postea tmpe- 
ravit, fiUtis L. Aelii Caesaris, postquam ab Antonino Pio adoptatus est, donec a 
Marco fratre una cum imperio accepit co^omen Veri. (Caesaris quoque tuvi demum 
nomen accepit, antea non nisi per abusum ita appellatus, V 6375). 

358 L. Aelio Aurelio, Aug. f., Commodo, cos. ', d. d. 

Emonae (Laibach) provinciae Pannoniae superioris (III 5845 semel deseripta 
versibus non divisis), — 1) Comul fuit a. 154. 



359 imp. Caes. M. 


imp. Caes. L. Au- 


Aureiio Anto 


relio Vero Aug., 


nino Aug. , trib. 


trib. pot. II', cos. 11, 


pot. XVr, cos. III, 


divi Antonini f.. 


5 divi Antonini f., divi 


divi Hadriani 


Hadriani nep. , divi 


nep. , divi Traiani 


Traiani Parthic. pro.. 


Parthic. pron.. 


divi Nervae abnepof.. 


divi Nervae ab- 


pubUce 


nepoti 


10 


publice 


d. d.» 


d. d. 



Hydrunti (Otranto), tituli duo in eadem basi iujcta perscripti (IX 15. 16). — 
1) 10 Dec. 161/2. — IVotat Mommsenus, M. AHrelium ideo non dici pontificem maxi- 
mum, ne offenderetur collega. 



90 Caput II. 

360 imp. Caes. divi A[ntonini] | Pii fil., divi Had[mntj | nepoti, divi 
Tr[ammJ | Parlliici proQ('[poti], \ divi .Nervae abnep[o//j M. Aelio Aurel[io] 
Antonino Ang. p. m., ] trib. pot. XVII', cos. III, | fratri Arvali. 

Romae rep. una cum N. 3iO, niinc in museo Faiicano (II i0l2). — 1) A. 165. 

361 imp. Caes. divi Anjtonini Pii fil., divi ) Hadriani nep., di|vi Tra- 
iani Parthijci pronep., divi NerVae abnepoti | L. Aurelio Vero Aug. | Arme- 
niaco pont. | maximo', tiib. pot. 111", j [imp. II, c]os. II, d. d. 

Locris, hodie Gcrace (X 17). — 1) Pontificis maximi hunor Fero tribuiiur in 
compluribus tiltilis provincialibus et in hoc Italico, sed civitatis Graecae, non recte 
(cf. Mu. Siaatsr. II ^ p. 1108). — 2) A. 163. 

36*2 [»]mp. II Mar|cus Aurelijus Antonin [nsj Pius et imp. II | [iMJcius 
Aureliu[s Verus . . . 

Deutz rep. in ruderibus caslri Romani (Mommsen ann. soc. antiq. Rhenan. 68, 
4880 p. ^7 ad ectypum). Titulus positus inter annos 163 et 163 cum Marcus et 
Verus imperatores essent ilerum. Soloecismos in hoc titulo scribendo commissos, 
praenomina Marci et Lucii pei-scripta, numerum II additum iviperatoris vocabulo 
collocato ante nomina, M. Aurelium appellatum Pium (cf. infra N. 577 not. 1), 
nota! Mo. l. c. 

363 I. 0. m., I pi salute | et redilu el | victorin imp. j duorum Aug., j 
T. Ael. Celsus | cum Petionia | Respecta coniug. | et T. Ael. Celsino filio ] 
kal. Aug. dedici.' | Macrino et | Celso cos. - | v. 1. m.' 

Aquinci (Budae) rep. a. 1816, nunc in museo Pestinensi, lajiis ornatus anaglyphis 
(III 3432). — 1) Scr. dedic. — 2) A. 164. — 3j Respicit titulus ad bellum Arme- 
niacum Marci ei Veri, quamquam reditus pertinet ad Verum solum, neque is rediit 
nisi a. demum 166 (M<>). 

364 Victoriae Aug. | Antonini et Veri, | M. Satrius Maior. 

Sub statua ahenea inaurata deae Victoriae scriplum in globo, cui insistit, 
rep. a. 1836 inter Cremonam el Mantuam (ibi fere ubi fuit Bcdriacum), nunc in 
museo Berolinensi (V 4089). 

365 Victoriae | Armeniacae Parjthicae Medicae \ Augustorum \ sacrum 
civitas Siagita na d d. p. p. 

In provincii Africa loco dicio Gasr Essitt (VIII 963). 



366 lunoni Lucinae* | pro salute domus Augiistorum, | imp. Caes. 
M. Aureli Antonini Aug. Armeniaci Parthici maximi* Medici^ et Faustinae 
Aiig. eius, et | imp. Caes. L. Aureli Veri Aug. Armeniaci Parthici raaximi^ 
Medici^ et Lucillae Augustae eius*, j liberorumque eorum ( Fortunatus de- 
curialium gerulorum dispensator aram cum base consccr. — (In latere sini- 
stro) permissu | Maeci Rufi curat. aedium. — (In latere dextro) consecravit 
X. k. Sept. I [Q. 5er]viho Pudente L. Fufidio PoUione cos. 

Romae (VI360 bis vcl ier descripta saec. XVI exeunte). — t) Titulus positus 
propter puerperium Lucillae, quod celelratur etiam in nummis Lucillae, inscriptis 
lunoni Lucinae et Fecunditas (Eckhel 7, 99). — 2) Teslibus nummis Verus recepit 



Titnli imperatorum domusque imperatoriae. 91 

Anneniaci nomen 465, Marcus a. 464; similiter Parthicus maximus Marcus appel- 
latur in nummis inde ab a. 166, Verus iam inde ab a. 46S (Eckhel7, 72); cf. quae 
narrantur in vita Marci c. 9. Ceterum teste diplomate veterani dato d. S Mai. 467 
(111 p. 888) ipse Marcus Parthicus tantum, non Parthicut maximus appellari voluit 

— 3) Medici nomen receperunt anno 466, sedpost mensem Mart. (eph. ep. 2 p. 462). 

— 4) Lucilla Marci filia Fero nuptit a. 464. 

367 imp. Caes. | L. Aurelio | Vero Aug. Armen. Part. max. | Med. 
p. m., tr. p. V[//J, I cos. III', | L. Alfenus Aviltianus p. p.*, tr. | coh. III 
vig., I XHI urb | 

Guadix in Andalusia, ubi fuii Acci (II 5599 descr. Huebner). — 1) Consul 
tertium Ferus fuit a. 467, unde numerus tribuniciae potestatis suppletur. — 2) Pri- 
mipilaris. 

368 Concordiae | Augustor. | imp. Caes. M. Aureli Antojoini Armeniac. 
Medic. Parthic. maximi p. p. ', et j imp. Caes. L. AureU Veri Arme- 
niaci | Medici Parthici maximi p. p.*, | L. Gargilius Q. fil. Pap. Augustahs 
aed. I statuam, quam ob honorem | aed(ihtatis) super legitim(am) ex HS 
IIIl mil. I num. poUicitus est, amph[a/fl] | pec(unia) anno suo posuit de- 
dicavitq. 

Cuicul (Djemila) Numidiae (FIII 8500, descripsit Delamare auctor accuratis- 
simus). — 1) Patres patriae videntur appellati esse Marcus et Verus a. 466 (vit. 
Marci 9, 42), post mensem Martium (eph. ep. 2 p. 462), quamquam in nummis Veiiis 
numquam, Marcus ab anno demum 477 ita appellatur (Eckhel 7, 79). 

369 imp. Caesari L. Aurelio | Vero Aug. Armeniac. Med. | Parthic. 
pontific, tribunic. | pot. VIIII, imp. V, cos. III, p. p. 

Romae in mausoleo Hadriani (cf. ad N. 522) descripta reperitur in velere 
codice Einsidlensi (saec. IX) et denuo saec. XIV — XVI., quo periit (VI 994). Est 
titulut sepulcralis imperatoris Veri defuncti a. 469. 

370 divo Vero Parth. max., fratri | imp. Caesaris M. Aureh Antonin. 
Aug. I Arraeniac. Medic. Germ.' Parlhic. max.^ | tribunic. potestalis XXVF, 
imp. V, p. p,, I cos. III, procos., | colonia Ulpia Traian. Aug. Dac. | Sar- 
mizegelusa. 

Sarmizegetusae in Dacia (III 44SO). — 1) Germanici nomen tumpsit Marcus 
a. 472 (Eckhel 7, 39 seq., cf. Dio 74, 5; vit. c. 42). — 2) Post mortem Veri Marcum 
non amplius voluisse appellari Armeniacum Parthicum Medicum indicat vit. c. 42, 
confirmant nummi (Eckhel 7, 88) ; inveniuntur tamen ea nomina etiam pottea pattim 
in titulis ei positis. — 3) A. 472. 

371 \imp. Caes. M. Aur. Antonino Aug. pont.] max., trib. | \pot. . . ., 
imp. . ., cos. . ., pro\c]os. Armen. Med. \Parth. max., divi] \ Antonini hl., 
divi [Veri Parth. niax. fra\t]n, divi Hadr. nep., divi \Traiani Parlh.] | pro- 
nepoti, divi Nervae \abnep., co],onia Ulp. Traian. Aug. Dac. | ancipiti peri- 
culo virtu|tib. restituta. 

Sarmizegetutae in Dacia : temel descripta taec. XVI a Verantio (Eph. 4, 488). 



92 Caput II. 

372 pro sahite et | reditu imp. Antojnini Aug., Faustinae j Aug., 
liberorumque | eorum, aram sanctae | Isdi (sic), numini Sarapis, | sancto 
Silvano, Larib., | C. Pomponius | Turpilianus, | proc. ad oleum in Galbae* | 
Ostiae portus utriusque, d. d. 

Ostiae rep. (XIF 20). — Titulus positus a. 47S, cuni M. Aurelius cum uxore 
et filio (cf. vit. Comm. 2, 3) in Oriente degeret, ante mortem Faustinae. — 1) Supple: 
horreis. 

373 imp. Caesari | M. Aurel. Antonino | Aug. Armen. Medic. Parth. | 
German. Sarmat.' maxim., | trib. potest. XXX*, | imp. VIII, cos. III, p. p,, | 
trib. leg. II Tr. fort. 

Alexandreae Aegypti (111 S. 6S78). — 1) bisere pontif. omissum a quadra- 
tario. Sarmaticus appellatus est Marcus a. 17S (Eckhel 7, 62). — 2) Dec. 17316, — 
Titulus positus a tribunis legionis secundae Traianae Fortis, Alexandreae casfra 
habeniis, M. Aurelio, quem anno 176 post motum Cassianum in Aegyptum venisse 
rerum scriptores tradiderunt (Mo.). 

374 s. p. q. R. imp. Caes. divi Antonini fil., divi Veri Parth. max. 
fratri, divi Hadriani nep., divi Traiani Parth. [pro] nep., divi Nervae abnep. 
M. Aurelio Antonino Aug. Germ. Sarm., pontif. maxim., tribunic. pot. XXX', 
imp. VIIl, cos. III, p. p., quod omnes omnium ante se maximorum impe- 
ratorum glorias supergressus , bellicosissimis gentibus deletis aut subactis 



Romae in Capitolio, semel descinpta ante saec. IX, quod exemplum servavit 
vetus codex Einsidlensis et ex simili codice Poggius (VI 1014). — 1) Dec. 175J6. 

375 imp. Caesar M. Aurelius | Antoninus Aug. | Germanicus Sarmat. 
et I imp. Caesar L. Aurelius | Commodus Aug. | Germanicus Sarmatic' | 
hos lapides constitui iusserunf"' | propter controversias quae | inter mer- 
catores et mancipes j ortae erant, uti finem | demonstrarent vectigali fori- 
culiari^ ef ansarii^ | promercalium secundum | veterem legem semel dum-| 
taxat exigundo. 

Romae, olim in aedibus privatis, nunc in villa Alhania nescio quo loco rep. 
(F1 1016 a). Similiter inscriptus lapis sed mutilus in fine, repertus est prope moenia 
urbis Romae pone basilicam Lateranensem (eph. i, 787), alii duo descripti repe- 
riuntur iam in codice Einsidlensi saeculi noni vel decimi, descripti alter '^in via 
Salaria', alter'' ante portam Flaminiam in via' (V1 1016 b.c); unde verisimile fit alios 
similes lapides stetisse etiam ad alias vias circa urbem Romam. Lapides positi sunt 
inter annum 177, quo Commodus Augustus dictus est, et a. 180, quo Marcus decessit. 
— 1) In exemplo Lateranensi verba et imp. Caesar L. Aurelius Commodus Aug. Germ. 
Sarm. erasa sunt, idem fuisse in exemplo viae Salariae apparet ex apographo Einsid- 
lensi, in utroque vocabulum iusserunt mutatum est in iussit. In exemplo autem portae 
Flaminiae vocabulis illis erasis substituta erant haec: et M. Aurelius Severus Alexander 
Pius Felix Aug. ; videtur aliquis sub finem impeiHi Elagabali vel imperante Alexaridro 
huic titulo formam dare voluisse constitutionis datae ab Elagabalo et Alexandro 
Augustis, quos simul per aliquod tempus imperasse docet N. 47S (Mo.). — 2) maxime 
addit exemplum portae Flaminiae. — 3) foriculari (pro foriculiar-j apographa Ein- 
sidlensia exemplorum illorum deperditorum. — 4) te lapis villae Albaniae, errore 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae 93 

quadratarii. — 5) De vectigali, quod foriculiarium appellatur, nihil praeterea com- 
pertum; ansarium memoratur in lapide reperto Romae ad ripam Tiberis (FI So9i) 
quidquid usuarium (i.e. usui ipsius emptoris destinatum) invehitur, ansarinm non debel. 

376 Pietati | Fortunae Primig., | votis susceptis, | salvis Augustis j 
M. Aurelio Antonino et | L. Aelio Aurelio .' .' 1 i / i .' .' .'', | Fortunatus verna [ 
disp. eorum | et Aurelia Restituta lib. | 1. d. d. d. d. d. — (In latere) dedi- 
catum I IV iilus Aug. | imp. Commodo H | et Martio Vero ![/] | cos.* 

Praeneste (XJF S8S6). — 1) Erasum Commodi nomen. — 2) 10 Aug. 179. 

317 divo Antonino Pio', | patri (imp. Caes. M. Aureli | Commodi)* 
Antojnini Aug. Germ. Sarlmat. pont. max., trib. | pot. V^ imp. IIII, | cos. | 
\\\\ p. p., d. d. p. p. 

Uzappae in Africa (Eph. ep. S, 1480 bis descripta). — 1) IHus appellatur 
M. Aurelius tantum mortuus et consecratus (excepto titulo soloeco supra N. 562; 
Orell. 5771 est Antonini Pii, FIII 1S48). — 2) Ferba quae uncis inclusimus, in 
litura reposita sunt. — 3) VI alterum exemplum, fortasse recte (cf. JS. 595 not. 4). 
— 4) Consul tertium fuit a. 181, quo anno titulus positus est. 

378 divo Pio I M. Antonino | Aug., patri imp. | Caes. L. Aeli Aujreli 
Commodi | Pii Felicis Aug. | Sarm. Germ. max. | Britannici, p. p., | Augu- 
stales I pecunia sua | posuerunt. 

Ammaedarae (Hidra) in Africa (f^III 505). 

379 Faustina[e] | Aug., ( M. Aureli Caes,, | publice | d. d. 

Tarenti (IX35i aliquoties descripta saec. XVI). — Faustina iunior Augusta 
dicta est vivo patre, anno ut videtur 147 (cf. N. 580 et Eckhel 7, 77). 

380 Faustinae | Aug., | imp. Caes. T. Aeli | Uadriani Antonijni Aiig. 
Pii p. p., tr. p. X*, I imp. II, cos. IIII, 1 filiae, j M. Aureli Caesaris | uxori. 

Tiferni Tiberini (Gori inscr. Etr. II p. 540 ; descripsit Bormann). — 1 ) Dec. 146 j7. 

381 Faustin[aje Aug. | imp. Caes. M. Aureli | Antonin[i] Aug. Ger- 
manici, tr. [po]t. XXVIP, | cos. ![//], p. p., | C. Laberiu[s QJuartinus j 
cos., VII[ut]r epul. 

Fereniini (X S824). — 1) Dec. 17ij5. 

382 divae Piae | Faustinae* | viator. q. | ab aer. Sat.' 

Romae rep. sub Capitolio (FI 1019). — 1) Piae cognomen primae Faustinae 
minori datum post consecrationem. Collegium aliquod ab ea et matre cognominatum 
appellatur in inscriptione nuper reperta (Rom. Mitth. 1887 p. 205) coliegium magDum 
arkarum divarum Faustinarum Matris et Piae. — 2) De viatoribus quaestoris ab aerario 
Saturni cf. Mommsen Staatsr. P 560. Fidentur constitisse eo ipso loco ubi hic 
iitulus repertus est, 

383 T. Aurelius Antoninus M. Aurclii Caesaris filius, imp. Antonini 
Augusti Pii p. p. nepos. 

384 T. Aelius Aurelius M. Aurelii Caesaris et Faustinae Aug. filius, 
mp. Antonini Augusti Pii [p. p.j nepos. 



94 Caput II. 

385 Domitia Faustina ', M. Aurelii Caesaris filia, imp. Antonini Augusti 
Pii p. p. neptis. 

Romae in mausoleo Hadriani (FI 995 — 99S, servavit velus codex Einsied- 
lensis). — Tituli sepulcrales liberorum M. Aurelii defunctorum vivo Antonino Pio, 
patre nondum Avgusto. — 1) Faustina, de cuius aegrotatione Marcus Caesar que- 
riiur et respondet Fronto (ep. ad M. Caes, p. 7S ed. Naber) non haec videtur fuisse 
sed soror eius Annia Galeria Aurelia Faustina (Dittenberger archdol. Zeitung 36, 
4878 p. 403). 

386 M. Annio Vero, | imp. Caesari[s] | M. Aurel[tJ Anjtonini Aug. j 
Armeniaci | Medici Parthi|ci maximi et | Faustinae Aug. | filio, d. d. p. p. 

Sufetulae in prov. Byzacena (Eph. epigr. 3, 15S1). — Natus est hic filius 
M. Aurelii anno 163 , Caesar dictus a. 466 (ante cuius anni finem titulus posilus 
sit oporlet), mortutis septennis (vit. Marci 21, cf. Eckhel 7, 8S). 



387 Vibiae Aureliae Sabinae^ d. Marci Aug. f., Heliodorus lib. et 
proc. p. u.'' 

Romae (nunc Florentiae) suh statua mulieris (FIIO^O). — 1) De hac Sabina 
Marci Aurelii filia cf. ad C. FIII S527. Aurelia Vibia Sabina dicitur in titulo 
servi II 135. — 2) Procurator portus uiriusque. 



388 Vibiae Aujrelliae, di|vi M. f., divi | Severi sor.* | Sabinae, | patronae | 
municipii | decurio[n. [ decreto p. p.]. 

Calamae (Guelma) in Numidia (FIII S528 cf p. 962). — 1) Soror Severi fuit 
Vibia Sabina, ex quo hic filius divi Marci voluit (cf. ad N. 418). 



389 [I.] Aurelio | [Cjoramodo Caes, | Germanico', | [tm]p. M. Aureli 
Antonini | Aug. Parthic. German. | [p]ontif. maxim. p. p., fil., | d. d. p. p. 

Minturnis (Traetto) (X 6001). — 1) Caesar dictus est Commodus a. 166, Ger- 
mariicus a, 172 (vit. 11). Titulus videtur positus ante finem a. 173, quo et ipse 
et pater Sarmatici dicti sunt. 

390 [tmp. Caes. \ L. Aur. Commodo*] \ Aug. | [Germ. Sarm.]\ | imp. 

Antonini | Aug. [/.], | res publ. | Siscianor. 

Sisciae (III 3968). — 1) Rasura perierunt, ut vidit Mommsen, nomina Com- 
tnodi. Positus est titulus Commodo Augusto ante mortem patris, td est inter annos 
177 et 180. 

391 Victoriae ] imp. Caesarls Commodi | Antonini Aug. Pii Fehcis | 
Tyrrhenus lib., proc. reg. | Thevestinae item | Pannoniae superioris, | voto 
suscepto. 

Romae (VI 790 descripsit saec. XVIII Maffeius). 

392 pro salute imp. | M. AureU Commodi | Antonini Aug.' | Pii Fehcis^ | 
Libero patri | Commodiano ] sacrum, j lunia Marciane | ex voto fecit, 

In Portu Romano rep. (XIV 50). — 1) Etiam in numniis paullo post mortem 
pati'is Conimodus desiit vocari L. Aurelius Commodus, coepit vocari M. Commodus 
Antoninus (Eckhel 7, 109. 153). Sub finem vitae ?'ursus vocari voluit L. Aeliu^ 



Tituli imperatonira domusque iraperatoriae. 95 

Aurelius Commodus (cf. ivfra N. 400. 401. 403). — 2) Pitis appellalur Commodus in 
nvmmis ab a. 185, Felix ab anno 183 (Eckhel 7, 111. 114) ; cf. etiam vit. Comm. 8. 

393 imp. Caes. | M. Aurelius | Commodus* | Antoninus | Aug. Pius 
Sarm. | Germ. maximus"^ | Britlannicus^ | pont. max., trib. | pot. VII11\ 
imp. VI, I cos. Illl, p. p., I pontem Hippi {lumi[nis vetustate cor|ruptum 
restituit, | sumptum et operas | subministrantibus | Novensibus Delmilnen- 
sibus Riditis, cu|rante et dedicante | L. lunio Rufino Procu|liaoo leg. pr. pr. 

In Dalmatia rep. in dextra Cettinae ripa (III 3202). — 1) f^ocal/ulum erasum, 
sed legitur. — 2) Post mortem patris Commodus in titulis accurate scriptis (ul 
infra N. 400. 401) appellatur non Germanicus Sarmaticus, sed Sarmaticus Germa- 
nicus, addito ad Germanici nomen maximi vocabulo (Mommsen eph. ep. 2, 1001). 
— 3) Britannicus videtur Commodus appellatus esse a. 184 (Eckhel 7, 112). — 
4) Tribunicia potestas Commodi plerumque, et certe iam a, 178, computata est ac si 
eam accepisset d. 27 Nov. 176 (quo die imperator appellatus est, vit. Comm. 12, cum 
re vera tribuniciam potestaiem acceperit anno demum 177, cf. Mommsen Staatsr. II^ 
p. 801 not. 2), ut trib. pot. FIIII fuerit anno 184 (vel potiiu 10 Dec. 183/184). 

394 imp. Caes. M. Aurel. Anto|nino Aug. [Commodo] Ger|ma. Sarm. 
max., trib. pot., | imp. VII, cos. Illl*, p. p., vexill. | leg. XV ApoU. sub 
Caelio Caljvino leg. Aug. pr. pr., curam | agente Licinio Saturnino trib., j 
et Aurel. ♦Labrase'-' 0'leg. eiusdem. 

In Armenia maiore rep. prope Edschmiadzin loco dicto f^agharschaput (olim 
Valarsapa, teste Mose Chorenensi) : edidit Bartholomaei dux copiaruin Russicarum 
(inde III 6032). — 1) Imperator septimum Commodus dictus est a. 184, octavum 
a. 186 (Eckhel 7, 112. 116), consul quartum fuit a. 183, quintum a. 186; unde 
apparet titulum positum esse a. 184 aut 183. — 2) Nomen comiptum. — 3) Cen- 
turione. 

395 imp. Caes. M. \Aur. Commodus ^rtJ|toninus Aug. Pius Sar[maf. 
Germ.] | Brit. pont. max., trib. pot. X', [imp. VII] \ cos. IIII, p. p., ripam 
omnem bu^r^ts] \ a solo extructis, item praes[t]|dis per loca opportuna ad j 
clandestinos latrunculojrum transitus oppositis, | munfvit per .' .' .' .' .' .' .' .' .' 

( .' i j J .' .' .' .' 1 orm / '. '. ( I ! 2 

In Pannonia ad Danuvium non longe ab Aquineo rep. (III 5583). Duorum 
aliorum exemplorum eiusdem inscriptionis fragmenta prodierunt in eodem limite^ 
ab Aquinco meridiem versus, ad vicum Duna-Pentele (ubi fuit Intercisa) (Domas- 
zewski arch. ep. Mitth. 15 p. 141). — 1) A. 185, — 2) Erasum nomen legati. Eum 
Borghesius putavit altcjmm ex Perennis praefecti praetorio occisi circa a. 185 
filiis, quibus exercitus Illyrici a Commodo traditos esse narrat Herodianus 1, 9. 

396 imp. Caesar M. Aurel. Commodus | Antoninus Aug. P. Gerraa- 
nicu[sj Sarmaticus Brittanicus | maximus, securitati provincialium suorum 
consulens, | turres novas instituit et veteres refecit oper[a] mililum | [s]uo- 
rum, I curante CI. Perpeluo proc. suo. 

In Mauretania prope Auziam rep. (Eph. ep. S, 932. 7, 491 vidit Purgold). 



96 • Caput II. 

397 imp. Caesar M. Aurelius Commod. | Anloninus Pius Felix Aug. 
Sarjmaticus' maximus Brittanicus | pontifex maximus, tr. potes|tatis XP 
imp. VIII, cos. V, p. p., (livi | M. Antonini Pii filius, diyi Pii nepos, | divi 
Hadriani pronepos, divi | Traiani Partichi (sic) abnepos, divi Ner|vae ad- 
nepos, nobilissimus om]ni[M]m^ et felicissimus princip., | restituit |. VII. 

In Numidia, columna miliaria viae Cirta Rusicade ducentis (FIII 40307, de- 
scripsit accuraie Delamarius). — 1) Insere Germanicus. — 2) Dec. I8SJ6. — 3) Nobi- 
litas Aug. celebraiur in nummis huius ipsius anni 486, itevi anno insequente (Eckliel 
7, 416. 449). 

398 I. 0. m. I Heliopolitano ] Ko,uin6dcp \ cevdQi ^a\oi\Xi'/.[coTaTq)\ 
j aGTCLGTjj [r^c,'] I oiKov(.i[ivrig\. \ Imp. Caes. M. Aur. Commodo | Antonino 
Pio [Felici Aug.\ \ Sarm. Germanic[oJ | trib. pot. X[/j, imp. [Vlll, cos. V, 
p. p.\, I m. Antonius M. f. Gai . . . . A CL AVG QVI'> C • 1 EC VS^ | 
cistiber.^ Dedic. u. c. [a. DCCCC]XXX1X^ | imp. Commodo [infomjno Pio | 
Felice Aug. V, M'. Acil. Gla[6noneJ | II, cos." | III, k. Dec.'* 

Romae in museo Capilolino columella valde detrila (Fl 420 descripsit Bor- 
mann). — Titulus dedicatus lovi Heliopoliiano et imperatori ; hoc mirum, imperatoris 
nomen bis poni, Graece et Latine. — 1) Haec nimis evanida quam ut legi potue- 
rint. — 2) Fuii hic ex numero Cislibeinim quos memorat Pomponius Dig. 4,2,2,35. 
Cf. Hirschfeld Herm. 24 p. 406. Fortasse eiusdem M. Antonii Gai . . . titulus sepul- 
eralis est ap. Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 4542 ('Evd-d6s raiwvuq, oq xlari^SQ ^v 
nOTS '^PcofiTig .... xsTfiai cet.). — 3) Urbis conditae anno 959 (aer. Varr.). — 4) Con- 
sules sunt anni p. C. 486, — 5) Basis dedicata biduo post diem quo ante decem annos 
Coinmodus imperator appellatus ei'at (vit. Comm. 2) (Mo.). 

399 pro salute | imp. Caes. M. Aureli \ Commodi Antonini Aug. Pii 
Sarm. Ger. | Britt. Fel., p. p., pont. max., Ir. p. XIF, imp. VIF, | cos. V, 
munus gladiat(orium) et venat(ionem) vari gen(eris) | dentatar(um) ferar(um) 
et mansuet(arum), item herbat(icarum), | M. Cosinius M. f. Quir. Celerinus | 
in col(onia) Vener(ia) Busicade de sua pec(unia) [ promisif, edidit. 

Rusicade in ora Numidiae., hodie Philippeville (f^III 7969 cf. eph. ep. S, 906 
viderunt Wilmanns et Schmidl). — 1) Dec. 486 j7. — 2) Sic lapis; requiritur VIII. 

400 imp. Caes. L. Aelio Aurelio Commodo Aug. Sa[rmatico\ * Ger- 
manico maximo Briltannico [;)Jaca[fJor[tJ"^ orbis fehci invicto Bomano Iler- 
culi', pontifici maximo, tribuniciae potestatis X[FJIIP, imp. VIII, cos. VII, 
patri patriae, omnium virtutum exsuperant., ordo decurionum Commodianor. 
*IIIC C. Papi Capitonis [et L.\ Volcei Max. 

Trebae Augustae (Trevi ad Anienem), semel descripia saeculo XFII (X1F3449). 
— 1) Sanniti, 2) acapori apographum. — 3) Ita appellabatur Commodus sub fijiem 
vitae a. 492. Cf. inilium epistulac apud Dionem 72, 4S avroxQdxoiQ KalaaQ Aov- 
xioq AiXioq AvQi^hog Kofifiodog Avyovatog, svas^rjg, svrvx^g, ^aQfiauxog, Fsq- 
fiavtxog fisyLaxog, BQsrxavixog , siQijvonoiog XTJg olxovfisvrig , avixr]xog, '^PwfiaZog 
^HQaxX^g, aQXiSQSvg, &qfiaQxixfjg i^ovaiag xb oxzcoxaiSsxaxov , avroxQaxwQ xo 
oySoov, vnaxog xo e^SofJLOv, naxriQ naxQiSog, vndxoig., axQaxriyoZg, SrjfxaQxuioZg (scr. 
SrjfxaQXoZg) , ysQOvala Kofifiodiavy svxvxsZ x(xiQSiv. — 4) 40/34 Dec. 492 fXlIl traditur). 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 97 

401 imperatori Caesari divi Marci ADtoDini Pii Germanici | Sarmatici 
filio, divi Pii oepoti, divi HadriaDi prooepoti, | divi Traiaoi Parthici abnepoti, 
divi Nervae adoepoti | L. Aelio Aurelio Commodo Augusto Sarmatico | Ger- 
nianico maximo Brittaoico ' pontifici maximo, Iribuniciae | potestat. XVIII, 
imperat. VIII, consuli VII, patri patriae. 

Romae iji mausoleo Hadriani (cf. ad N. 322), descripta reperiiur in vetere codice 
Eimidlensi (saec. IX) et postea saec. XIF—XFI; postea periit (FI992). — Est tilulus 
sepulcralis Commodi, interfecti a. 492 nocte quae kal. lanuarias praecessit; corpus 
eius monumento Hadriani inlatum esse iussu PertiJiacis ait biographus Commodi 
17, 4. — 1) Adsunt agnomina ex bellis victoriisque derivata; Jiomina pacatoris 
orbis, Feticis, Invicti, Romani Herculis, quae Commodus vel primus vel solus sibi 
tribuit, omissa. 

402 (divo Comm[odo])' | M. Valerius Maximianus* leg. [Aug. pr. pr.] 
I d. d. 

Ferecundae (prope Lambaesim) rep. (VIII 4212). — 1) Commodi nomen tcri- 
ptum est in spatio depresso, scilicet primum erasum (post mortem Commodi), postea 
restitutum (cum Seveims Commodum consecrasset fratremque nuncupasset) addito 
divi vocabulo. — 2) Legatus Numidiae fuit sub Commodo (Eph. S, 765). 

403 divo Commodo | Aug. pontif. max., trib. | pot., cos., d. d. 
In Campania, AbelUni ut videtur (X 4H6 ad apographum Smetii). 

404 divo Commodo | fratri | imp. Caes. L. Septimi ] Severi Pii | Per- 
tinacis Aug., | praepositus Crescens, | scribae Fortunatianus, | Felicianus, 
Quintio, | Eutyches, Philumenus. 

Romae (FI 1023, descr. Smetius). 

405 Crispinae | Aug. | (imp. Caes. | L. Aeli Au[reli Com|modi Aug. 
coniugi)*, I d. d. p. p. 

Thamugadi Numidiae (f^III 2366). Tituius positus ante a. 185, quo Crispina 
in exilium acta et mox interfecta est. — 1) Quae uncis () inclusi, in litura re- 
posita sunt. Fidetur autem scriptor reposuisse non ea nomina quibus Commodus 
usus erat cum titulus positus est, sed ea quibus usus est siib fijiem vitae. 

406 Marciae Aurel. | Ceioniae Deme|triadi *, stolatae | feminae', ob 
dedicationem { tbermarum, quas post mul|tum temporis ad pristinam | faciem 
suis sumptibus restau raverunt', s. p. q. Anagnin. 1 statuam ponendam cen- 
suerunt; | o[b\ cuius dedicationim (sic) dedit decuri|onibus XV*, sivir. (sic) 
X II, popul. X sing., I et epulum sufficiens omnib. 

Anagniae (X 5918). Una extat similis titulus M. Aurelii Sabiniani Augu- 
storum duorum liberti (X 5W7>. — 1) Probabiliter coniecit Mommsen hanc esse 
Marciam concubinam Commodi, quae postea interficiendum eum curavit (Dio 72, 4 ; 
22. vit Comm. 8. 11. 17. vit. Pert. S), eam enim Ubertini generis fuisse narrat 
epitome Fictoris 17, haec autem filia videlur fuisse Sabiniani Augustorum duorum 
Hberti cuius titulus gemellus una extat. — 2) De stolatae feminae appellatione cf. 
Marquardt Privailebeji ed. 2 p. S7S. — 3) Thermas restauraverunt Marcia et is 
euius titulus iuxta stabat Sabinianus, — 4) Denarios quinos. 



DissAU, Inscriptionet Latlnae. 



98 Caput II. 

407 I. 0. m. I et Marli | custodi | P. Helvius | Perlinax | praef.* 

Sirmii (Mitrovic) ter descripta (III 5252). Teste biographo c. 1. 2 Periinax 
post relictum munus grammatici primum centurio, deinde praefectus cohortis faclus 
est, mox alam rexit. In altera utra harum praefecturarum hunc titulum posuisse 
putandus est. — Praeterea extat mentio Pertinacis nondum imperatoris in titulo 
Apulensi arch. ep. Mitth. 9 p. 246 (== III S. 7731) , scilicet ut consularis Daciae 
(cf. vit 2, 41). 



408 imp. Cae[scn] | P. Helv. Pert [tna«]' | principi sen[afMs]^ j cos. 
H^ p. p., [c. D.]" I dedicavit. 

Dertosae (Tortosa) in Hispania, semcl descr. saec. XFI (II 31 28). — 1) Peri, 
2) sene apographum. Etiam Dione 75, 3 teste Pertinax TCQoxQixoq z^g ysQOvaiaq 
xaxa xo aQXCcTov iTtcovofidaihj. — 3) Consul iterum Pertinax fuit a. 192 cum Com- 
modo septimum. — 4) Colonia Dertosa (suppl. Hue.). 

409 imp. Caes. P. Helvio | Pertinaci Aug. | cos. H, ponliGci | maximo, 
trib. pot., I p. p., principi sen., ] fortissimo duci | et omnium vir|tu[f]uum 
principi, | Capenates foeder.', | pr.^ C. Licinio Sperando. (In latere) dedicata 
XHI kal. April. ] cur. P. Sextilio Prospecto | et L. Mucio Muciano | qq., | 
Falcone et Claro cos.^ | 

In agro Capenate rep., est Romae (XI 5875). — 1) Foederati. — 2) Praetore 
(cf. XI 5876 a). — 3) Consules sunt a. 195. Dedicata cst basis sex diebus ante 
caedem Pertinacis. 

410 pro salute imp. Caes. | P. Helvi Pertinacis' | Aug. p. p., pontif. 
raax., I trib. potestat., cos. H, ] P. Hel. Pertinacis Caes.^ | et Fl. Titianae 
August. I Oceanus ser. verna | dispen[s.] a frumento.^ 

Metz rep. a. 4749, postea Argentorati, ubi periit a. 4870, ara ornata ApoUinis 
et Mercurii ifnaginibus (Renier melanges d^epigraphie p. 472 ; Robert epigraphie de 
la Moselle I p. 62 II p. 45 tab. V fig. 5, uterque de visu, hic praeterea adhibito 
ectypo chartaceo). — 1) Ferba P. Helvi Pertinacis Renierus ait legi in litura; idque 
ita explicat ut Pertinacis nomen iussu Albini deletum sit, postea iussu Severi 
restitutum. — 2) Pertinacem Caesaris et Augustae vocabula a senatu filio uxorique 
decreta recusasse tradunt biographus c. 3, 4. 6, 9 et Dio 75, 7 ; in provinciis tamen 
fuisse qui hane modestiam imperatoris vel nescirent vel non curarent, testes sunt 
nummi aliquot (Sallet Zeitschr. f. Num. 4, 544; Cohen^ 5 p. 597). — 3) rerba 
dispens. a frumento nec Renier nec Robert viderunt., addita sunt ex Schoepflini 
Alsat. ill. I p. 386. 

411 divo Pertinaci | Aug. patri' | L. Scantius L. fil. Quir. | lulianus, 
eq. pub. I exornatus, statuam, | quam promisit | ex reditibus lojcorum am- 
pithe|atri diei muneris, | quem^ de liberallitate sua ob honorem Illviraltus' 
edidit, dedit. 

Cirtae (Constantinae) (FIII699S). — 1) Patrem putat Mommsenus (FIII l. c.) 
dici divum Pertinacem Augustum ad exemplum Martis patris, Summani patris simi- 
liumque numinum, Avgusti patrem eum dici putat Renierus (melanges d'epigraphie 
p. 485), nempe Severi, qui, cum Pertinacem se dici voluisset, potest ansam dedisse 
quibusdam provincialibus credendi voluisse se dici filium divi Pertinacis, ut re vera 



Titoli imperatorum domasque imperatoriae. . 99 

postea diei voluit fiUus M. Antonini. Conferendi tunt nummi Pertinaeit consecrati, 
in quibtu dicitur divus Pert. Pius pater (Eckhel 7, 144). — 2) Scribendum quod. 



412 [M. Didio . . . 5«j]ero * luliano 

[cos., procos.] Africae, leg. Aug. 
[pro pr. prov. PJonti et Bithyniae, 
[item Gen/ia/ijiae, Dalmatiae, Belgica[e], 
5 [leg. provinciarti]m Africae et Ac[Ajaiae, praetor[i] 
[aedili, ^ucesjt^ojri consulum, tribuno leg. 
... [X viro stl. iMdJlcandis, sodali Antoni[niJano 

praesidi patrono 

g. Bisica Lucana* ex Africa. 

Romae, semel descripta saec. XFIl (FI 140i). Est titulus posilus Didio luliano 
paullo antequam imperator factus est a. 195. lidem honores Didii luliani enu- 
merantur in vita eius c. 1. 2, praeter legationes quibus enm functum esse svb pro- 
consulibus Africae et Achaiae ex tituli v. o colligitiir, et tribunatum legionis (v. ff), 
et sacerdoiium (v. 7); conlra abest a titulo cura alimentorum, item abfuit ut videtur 
legatio legionis vicesimae secundae, tributae Didio luliano a biographo. — 1) Seven, 
cognomen in luliano testantur tam nummi quam biographus c. 7. — 2) De civitate 
Africae Bisica Lucana cf. C. FIII p. 169. 958. 



413 [imp. Caes. \ L. Septimio S]eye[ro P«rf]inaci Aug. | [|)onf]if. max., 
trib. i [pofjest., cos. des. II*, p. p., | [cijvitas Ucres d. d. | p. p. fecit et 
dedic, anno | Corneli Anullini"^ procos. | c. v. et Valeri Festi leg. eius. 

Prope Carthaginem rep., est Havniae (FIII1170 p. 951). — 1) A. 195. — 2) i\otus 
dux Severi, euius titulum dabimus infra. 

414 (comua copiae duo) Fortunae ] domesticae sanjctae, ara pro salute | 
el reditu L. Septimi | Severi Pertinacis ] Aug. [et D. Clodi] Septi|[ffit Albini 
Caesaris] *, | L. Valerius Frontinus, | y coh. II vigil.*, sua pecunia | posuit 

cum suis. I A. 1. et v. f. i.^ | Fl. lulianus cen. | cor. IIII vigili. 

In Portu Romano rep. (XIF 6). — 1) Haec penitus erasa: supplevi conieclura 
certa. — 2) Centurio cohortis teeundae vigilum. — 3) Haec obseura. 

415 ... [D.] Clodi Seplimi Albini Caes 

Agbiae in provincia Africa proconsulari (FIII 1S49 vidit Wilmanns). Superest 
ex titulo simili praecedentis, niti quod nomen Ctodii Albini non est erasum. 

416 imp. Caesari | L. Septimio Severo | Pertinaci Aug. | pontif. 
maxim., | trib. pot. II', | imp. IIII', cos. W, \ p. p., | Nepesini, optimo | 
fortissimoque prinjcipi suo devoti. 

Nepet Etruriae (XI 5201). — l) 10 Dec. 195^4. — 2) Testibus nummis (Eckhel 
7, 171) tiluKsqne (III 6135. II 695. III S. 6S80 ,■ XI 572. 2098) Severus in tribunicia 
potestate altera a secunda imperatoria acclamalione ad quartam pervenit (erratum 
videtur IX 9S0. Epk. ep. 7 p. 42S, S). — 3) A. 194. 



100 Caput II. 

417 imp. Caes. L. Septimio Severo Pertinaci Aug. p. m., | Irib. pot. 
III*, imp. V^, cos. II, p. p., Parthico Ara bico el Parthico Aziabenico, d. 

(1. p. p. 

Ammaedarae (Hidra) in Africa in arcu qui extat (yill S06). — l) A. 195. 
— 2) Eodem anno etiam sextum et septimum imperator appellatus est Severus (cf. 
infra IV. 458), imperator octavum a. 196 (cf. X 6437, Eckhel 7, 174; Coken^ Sept. 
Sev. i29. 150. 152. 407 seq.). — 3) In nummis a. 193 cusis Severus appellatur modo 
Arabicus Adiabenicus, modo, ut hic, Parthicvs Arabicus Parthicus Adiabenicus. 



418 divo Nervae | atavo | imp. Caes. L. Septimius | Severus Pius | 
Pertinax Aug. | Arabicus Adiabenicus | pont. max., irib. pot. IIIP, | imp. VIII, 
cos. II, p. p. 

Romae (FI 9S4; Bull. com. 14 p. 92). — 1) A. 196. — Severus, cum primum 
Pertinacis memoriam coluisset atque ipse in honorem eius Pertinax dictus esset, 
postea, restituta memoria Commodi, huius fratrem et M. Aurelii filium se dici 
voluit, qua re omnes horum maiores, usque ad divum JServam, sibi adoptavit. 
Factum id est exeunte ut videtur anno 19S (Eckhel 7, 175), paullo ante hunc 
titulum ab ipso Severo ccQXVY^^^-V domus suae positum. Eodem fere tempore coepilt 
Pius appellart (Eckhel 7, 192). 

419 in h.* L. Septimi | Severi Pii Pertinajcis Aug., invicti imp., | et 
M. Aureli Anto|nini Caes., | legioni XXII Pr. p. f. | honoris virtutisq. | causa, 
civitas Trejverorum | in obsidione" ab ea | defensa. 

Mogontiaci (J. Keller Korrespondenzbl. d. ff^estdeutschen Ztschr. 1886 p. 140 cf. 
p. 487). Titulus positus post devictum Clodium Albinum apud Lugudunum d. 19 Febr. 
197 (vit. Sev. 11), antequam Caracalla Augustus nuncuparetur, id quod factum est 
a. 198. — l) In honorem. — 2) De incursione aliqua Germanorum cogitat Mommsen 
Korr.-Bl. l. c. p. 183. 

420 imp. Caesari | divi Marci Antonini Pii | Germ. Sarm. fiho, | divi 
Commodi fratri, 1 divi Antonini Pii nepoti, | divi Hadriani pronepoti, | divi 
Traiani Parth. abnepoti, | divi Nervae adnepoti \ L. Septimio Severo Pio 
Pertinaci Aug. | Arab. Adiab., pont. max., 1 trib. pot. \\ imp. VIII, cos. II, 
p. p., I col. Aelia Hadriana Augusta Formiae. 

Formiis (X 6079). — 1) A. 197. In eadem tribunicia potestate quinta Severus 
etiam nonum et decimum imperator appellatus est (Eckhel 7, 176). (Errore imp. VIII 
coniungitur cum trib. pot. XII /// S. 6709. 6710. 6712). 

421 o&ne] poti divi Nervae adn[ep.] | L. Septiraio Severo 

Pio Pe^r^jtinaci Aug. pontifici max[j]imoS Arabico Adiabenico | Partico 
maximo^ cos. II, procos., tribunici. pot., | imp. XI', invicto imper., | Feren- 
tinates nojvani devotissimi | numini eius. 

Ferentini (X3823). — 1) Pontificis maximi vocabulum hic collocatur contra 
usum sollemnem, ex quo collocari debuit post Parthico maximo; id ipsum et alia 
in titulis Severi rara, ut tribuniciae potestatis numerus omissus , inveniuntur in 
titulo a vicinis Ferentinatium Anagninis eodem tempore posito X 3908 (cf. Mo. X 
p. 1014). — 2) Parthicus maximus reperitur appellatus Severus primum in titulis 
anni 198 et in nummis eodem fere teinpore cusis (Eckhel7^178); (male sine dubio 



Titali imperatorum domusque imperatoriae. 101 

lectus est nummus mmei fFiczay ^ apud Cohen'^ Sept. Sev. 373). — 3) Imperator 
undecimum Severus appellatus est a. 498 (cf. infra N. 443), consul tertium pro- 
cessit a. 202/ unde tempus tituli positi definitur. 

422 i[mp. Caes. di]\i AntoDi[«t Pii Germanici Sarmatici filijo, di[vi] 
Commodi fratri, M. * Antonini Pii [nepoti, divi Hadriani pron.], \ divi Traiani 
Parthici et divi fser[vae aftJnepotiS [L. Septimio] Sev[e]ro Pio Pertinaci 
Augiisto Adiabenico^ maximo, po|tifici maximo, tribouniciai po. to* VI*, 
patri patriai, | et imperator. Caisar. L. Septimi[t] Sever[t^ PJii Pertinacis | 
Part. Aug.' niax. f., M.* Antonini Pii Germanici Sarmatici j nepoti, divi 
AntoDini nepoti*, divi Adriani et divi Traiaoi | et divi Nerov.^, M. Aurelio 
AntoniDO Augusto, tribounicia ^[otestate], \ et L. Sep[ftmto Getae nobilissimo 
Caesari^% milia erexit Seb. Papos", [sjacra m[etropolis] | cibitatioum Cypri, 
per Audiowm Bassotim procos. | provinc[tfle]*- Cypri, an. \IV^. Deinde 

eadem Graece. 

In insula Cypro , columna miliaria (III 218 , descr. ff^addington), Titulus 
manifesto scriplus a quadratario elementorum Latinorum ignaro, unde praeter alia 
menda, interdum adest H pro E e< Y pro V. — 1) Focabulum divi omissum, mera 
neglegentia, ut ostendit versio Graeca. — 2) Complexus est qui titulum dictavit 
abnepotis vocabulo gradus stirpis quartum et quintum, in Caracallae stemmate etiam 
sexlum (similiter III 211). Simiiiter Graece Severus dicitur ^sov TQaiuvov IlaQ- 
d^ixov xtd 9sov NsQOva anoyovoq, Caracalla d-sov \idQcavov xal &sov Tgaiavov 
HaQ^ixov xal &sov NsQOva dnoyovoq (cf. quae attuli Bull. deiP Inst. 1880 p. 203 
not. 1). — 3) Debuit esse Arabico Adiabenico Parthico. — 4) to fortasse ortum ex 
Graeeo ro g'. — 5) jI. 198 (cf. not. 13). Graeca versio hoc loco recte inserit avxoxQuroQi 
rb la' vndro) rb ^ . — 6) Septimio Severo lapis. — 7) Requiritur Aug. Arab. Adiab. 
Parth. — 8) Scr. pronepoti. — 9) Ins. abnepoti (cf. not. 2). — 10) Haec erasa 
fuerunt sine dubio. — 11) Ssi^aarri) KX{av6ia) 4>}.(aovLa) [nd\(poq versio Graeca. 
— 12) provin. cyr. lapis. — 13) an. IVII lapis (srovg ^ versio Graeca). Intellegendus 
annus imp. Severi secundum rationem Alexandrinam septimus, qui coepit d. 29 Aug. 
a. 198 itaque recte respondet tribuniciae potestati sextae (Mo.). 



Epistulae Severi et Caracallae de immunitate Tyranoram, 

a. 201. 

423 [Misimus tibi epistulam ad Heraditum, unde intel- 

leges, quid staluerimus de immunitate, quam Tyrani sibi concessam esse con- 
tendunt.^ Quam licet admittere non soleamus nisi \ privile]gn auct[ort/a/e 
perpensa et origine ttntwt/Jinitatis inspecta, quod usurp[a/um esse diu guajjqua 
ratione videbatur, cum iusta [moderati] one servavimus, ut ueque ipsi con- 
«[uefttdij ne diuturna pellereDtur, et in poste[nm»] | decreta civium ad- 
sumendorum coDsil[tYs] | praesidis proviDciae c(Iarissimi) v(iri) perpende- 
reuiu[rj. ) 

Exemplum epistulae ad Heraclitum. 



102 Caput II. 

10 Quamquam Tyranorum civitas oreginem | dati beneficii non ostendat, 

nec facile quae | per errorem aut licentiam usurpata sunt, prae|scriptione 
temporis confirmentur, tamen, quoniam divi Antonini parentis nostri^ lit- 

15 te|ras sed et fratrum imperatorum^ cogitamus, item | Anionii Hiberi gra- 
vissimi praesidis, quod attinet | ad ipsos Tyranos quique ab iis secundum 
leges I eorum in numerum civium adsumpti sunt, ex pri|stino more nihil 
mutari volumus. Retineant [ igitur quaqua ratione quaesitam sive pos- 

20 sessam [ privilegii causam, in promercalibus quoque rebus, quas tamen 
pristino more professionibus \ ad discernenda munifica mercimoniorum 
edenjdas esse meminerint. Sed cum lUyrici fructum" | per ambitionem 

25 deminui non oporteat, sciant | eos, qui posthac fuerint adsumpti, fructum j 
immunitatis ita demum habituros, si eos legatus | et amicus noster v. c. 
iure civitatis dignos esse, de|creto pronuutiaverit. Quos credimus satis 

30 a|bundequae (sic) sibi consultum, si grati fuerint, existimaturos, quod, 

origine beneficii non quaesi|ta, dignos honore cives fieri praeceperimus. | 

^Ooviviog T^QTvkkog'' agxovoi ^ovXfj ^Jj||Uy TvQavwv xa/^etv. | 

35 '^vrlyQacpov rwv ■d^eltov yQa^/ndrcov, 7t€jii\g)^€VT0)v (xoi vtto twv xvqIiov 

rifXiJdV aVBL^YJlTWV Y.aL SVTVXBGTdrCOV aVTOY-QaTOQCOV, I TOVTOig fJ.0V Tolg 

yQd(ifiaGiv TtQoiTa^a, 6\7cwg yvovxeg ttjv d-eiav eig vfidg fj.€yako\do}- 
40 Qiav Tjj /iieydXr] avTwv Tvxjj €vxctQiOTri\Gr^T€. 'EQQcood-ai vfidg y,al 
€VTVX€lv 7Tok\Xolg €T€aiv evxofxai. 

^ATtedod-r) tcqo \ ly TialavStov MaQTlcov, ^rivetovog^ r]'. \ u4.v€- 
GTdd^rj €7tl Movaiavov y.al Oa^iavov VTtdTcov'' ev tco Ifig €T€i^, | 
45 aQx^g n. ^iXiov KaXjtovQviov. 

Rep. in ripa flurninis Tyrae (hodie Dniestr) , loco ab Akerman , ubi videtur 
fuisse civitas Tyras, aliquantuin distante^ est Odessae (III 781 ; Latyschew inscr. orae 
septentr. Ponti Eux. I p. 10 tab. I), Leguntur in hac tabula epistulae Severi et Cara- 
callae confirmantes immunitatem a portoriis (cf. not. 4), qua Tyrani fuebantur., 
prior acephala nescio ad quem scripta, altcra scripta ad HeracUtum (fortasse pro- 
curatorem) ; sequitur epistula legati proinnciae Moesiae inferioris ad Tyranos, qua 
eis rescripta i^nperatorum transmittit. — 1) Principium prioris epistulae, ad sensum 
fere, explevit Mo. — 2) Intellegitur Pius. — 3) Marcus et Verus. — 4) Illyricum 
appellcbatur vectigal portorii provinciarum imperii Romani Danuvianarum teste 
Appiano Illyr. 6, conlatis inscriptionibus compluribus ; cf. Marquardt Staatsr. II^ 
274. 275. Quod immunes fuerunt ab hoc portorio, sine dubio Tyrani relinuerant 
ex temporibus quibus nondum Romanis fuerunt subiecti (cf. quae dixi Herm. vol. 
49, S50). — 5) Ovinius Tertullus legatus fuit provinciae Moesiae inferiorit (Dig. 
49, 13, 9; yniliarii Moesici III S. 7602—7604). — 6) Mensis anm Milesii, quo ute- 
bantur Tyrani utpote coloni Milesiorum. — 7) 17 Febr. 201. — 8) Annus CXLF 
aerae Tyranae. Intellegitur ex hoc titulo et ex altero, quem edidit Latyschew 
inscr. orae septentr. Ponti Euxini I p. S, Tyranos annos 7iumerasse ab a. qui fuit 
p. C. S7. Fidentur eo anno imperio Romano accesisse (cf. Borghesi opp. 8 p. 427). 

434 imp. Caes. divi M. Antonini Pii Germ. Sarm. filius, divi Com- 
modi frater, divi Antonini Pii nep., divi Hadriani prouep., divi Traiani 



Tituli imperatoniin domusque imperatoriae. 103 

Parthic. abnep., divi Nervae adDep., L. Septimius Severus Pius Pertinax 
Aug. Arabic. Adiab. Parthic. raax., pont. max., trib. pot. Vllir, imp. XI, 
cos. II, p. p., procos., et imp. Caes., L. Septimii Severi Pii Pertinacis Aug. 
Arabic. Adiab. Parthic. max. fil., divi M. Antonini Pii Germ. Sarm. nep., 
divi Antonini Pii pronep., divi Hadriani abnep., divi Traiani Parthic. et 
divi INervae adnep., M. Aurelius Antoninus Pius Fehx Aug., trib. pot. IIII, 
procos., arcus Caelemontanos plurifarium vetustate conlapsos et corruptos 
a solo sua pecunia restituerunt. 

Romae olim in monte Caelio in aquaeductu , qui periit (VI 1iS9, aliquotiet 
descripta saec. XIF et XV). — 1) A. 201. 

425 imp. Caes. Lucio Septimio M. * fil. Severo Pio Pertinaci Aug. 
patri patriae, Parthico Arabico et | Parthico Adiabenico, pontific. maximo, 
tribunic. potest. XI S imp. XI, cos. III, procos., et | imp. Caes. M. Aureho 
L. fil. Antonino Aug. Pio Fehci tribunic. potest. VI, cos. procos., (p. p., | 
optimis fortissimisque principibus)^ | ob rem pubHcam restitutam impe- 
riumque popuh Romani propagatum | insignibus virlutibus eorum domi 
forisque, s. p. q. R. 

Romae in areus celeberrimi, qui extat in foro Romano sub Capitolio, fronte 
utraque, litteris olim aere repletis (FI 1033). — 1) Intellegitur M. Aurelius (pater 
naturalis Severi fuit Lucius, cf. infra N. 459). — 2) A. 203. — 3) Quae uncis in- 
clusimus, reposita sint in locum verborum erasorum, quae, computatis foraminibus 
reliclis, Nibbyus (Roma antica nel 1838 I p. 479) fuisse putat et P. Septimio L. fil. 
Getae nobiliss. Gaesari (cf. etiam Bormann Bull. deW Inst. 1879 p. 40). Mirum est 
quod in hoc monumento publice Romae posito Lucii praenomen Severi perscriptum 
est; et quod maiores tam Severi quam Caracallae memorantur nulli praeter patrem 
(cum aut plane nulli enu7nerari debuerint aut omnes usque ad Nervam) , et quod 
Marcus non dicitur divus; et quod ipsi Severo denegatur Parthici maximi cogno- 
mentum. Patris patriae quoque cognomen non est positum loco suo. 

426 imp. Caes. L. Septimio Severo Pio Pertinaci Aug. Arabic. 
Adiabenic. Parth. max. fortissimo fehcissimo, | pontif. max., trib. potest. 
XII', imp. XI, cos. III, palri patriae, et | imp. Caes. M. Aureho Antonino 
Pio Fehci Aug., trib. potest. VII, cos. (III, p. p., procos. fortissimo fehcis- 
simoque principi)* et | luhae Aug. matri Aug. (n).'' et castrorum et (senatus 
et patriae et)^ imp. Caes. M. Aureli Antonini Pii Fehcis Aug. | (Parthici 
maximi Brittannici maximi)*, argentari et negotiantes boari huius (loci qui 
invehent)', devoti numini eorum. 

Romae in arcu qui extat ad aedem S. Georgi in Velabro, ubi fuit forum 
Boarium (FI 1033). — 1) A. 204. — 2) Quae uncis inclusimus, reposita sunt in 
locum vocabulorum erasorum; videtur ab initio scriptum fuisse «c cos. et P. Sep- 
timio Getae Caesari, et luliae Aug. matri Augg. et castroruai, et Fulviae Piautiliae 
Aug. imp. Caes. M. Aureli Antonini Pii Felicis Aug. uxori, filiae P. Fulvii Piautiani, 
adiectis huius titulis, ut in N. 436 (cf Bormann Bull. delF Inst. 1867 p. 218). — 
3) Haec quoque reposita in litura , cum primum ihi fuerit unum iantum voca- 
bulum loci. 



104 Caput II. 

427 Genio eq. sing. Auggg.' nnn.' et | Herculi invicto pro salute 
el I victoria et reditu impp. Caess. 1 L. Septimi Severi Pii Pertinacis Aug. 
et I M. Aureli Antonini Pii Felicis Aug. et \ L. Septimi Getae nobilissimi 
Caes.* et | luliae Aug. matr. Augg. et kastr. et | C. Fulvi Plautian.* pr. pr. 
c. v. et necesjsari [Awps'.] 

Romae (Fl 227 descripsit Detlefsen). — 1) Litterae quas punctis notavimus, 
antiquitus erasae sunt sed tamen leguntur. — Titulus posittis ante caedem Plautiani, 
quam accidisse d. 22 lan. 205 legitur in chronico Paschali, sed factam esse postea 
intellegitur ex titulo FIII 2SS7 ; facta esse videtur a. 204 aut a. 206 ineunte (cf. 
etiam Bormann Bull. deW Inst. 1867 p. 219). 

428 Diane | Auguste pro | salute dd. nn. Sev eri et Antonini | Augg. 
et Getae Caes. | totiusq. d. d.^ L. Gellius | L. f. Flavia Celerianus \ Nemes* 
0. leg. XXII Pr. p. f.^ 1 aram et tabulam | pro se et suis posuit, Cilone 
et Libone cos.'' 

Seligenstadt ad Moenum (Zangemeister ann. soc. antiq. Rhenan. 76, 1885 p. 87). 
— 1) Domus divinae. — 2) Ex civttate Flavia Nemetum oriundus erat Celerianus 
(cf. Zangemeister l. c. p. 89). — 3) Centurio legionis vicesimae secundae Primi- 
geniae piae fidelis. — 4) A. 204. 

429 lovi opt. max. | conservatori san ctissimorum princijpum ddd. 
nnn.* | imp. Caes. L. Septimi Severi Pii [Per] |tinacis Aug. Arab. Adiajb. 
Part. max., fortissinii ] felicissimi, pont. max., tr. | pot. XVP, imp. XIP, 
cos. III, p. p. et I imp. Caes. M. Aureli Anto|nini Pii Aug. Parthici tr. 
pot. I XI, imp. II, cos. III, p. p., i .1 1 ! } J I .' .' ! !.'.'! ! l I ( ( i i l [ i i \ 
.' ! ! J .' .1 .' .' *, et luliae A[m^.] | matris Aug. et castrorum | ob conser- 
vatam eorum sa|lutem, detectis insidiis | hostium publicorum, | d. d. p. p. 

Siccae P^eneriae prov. Africae (FII1 1628). — 1) Litterae punctis signatae con- 
tilio erasae sunt. — 2) A. 208. — 3) Imp. XII appellari voluit Severus non ante 
annum 208, teste diplomate veterani dato hoc anno in quo est imp. XI (III p. 890) ; 
nihilominus appellatur imp. XII iam a. 201 in miliariis Noricis et Raeticis (III p. 1114), 
item a. 20S (infra N. 439) et a. 207 (X S909). — 4) Abrasvm est nomen Getae. 

430 quod evidenti 'm\lustrique |)royj]|dentia domini n[ostri Severus 
et\ 1 Antoninus Pii Au[gusti et Geta | Caesar\ cum [lulia Aug. ubivis spes^\ \ 

parricidiales insid[io/orMm* sustulerunt], \ Helico hbertus eorum ^ { 

donum [jposuit. | "Oz^t d[ia rr^g iavriuv TtQOvolag zrjg] evaQyeaTarr^g 
€7ti(p[av£aTdTrjg ts ol kvqiol] \ rjf^div 2eovrJQog y.al ^Av^Twvelvog ol 
evae§ia]\Td.TOi tcov avTOXQaTOQwv [xat FiTag KaloaQ avv] \ 'lov/Ua 

2e^aaTrj 7tavTa[%ov Tag \ eX7tL]dag^ twv avoaiov [eTti^ovXev- 

Tcov rjqxxviaav, \ '^EXix]cov ccTtelevd^eQog av^TcJiJv . . . .^ dve-9-rjycev]. 

Ephesi, semel descripta saec. XFIII (III 427). — 1) Supplevit Mo. — 2) Qui 
fuerint insidiatores (cf. vit. Sever. c. 13) paullo ante hunc positum titulum puniti, 
nescimus. Cum titulus sit positus in provincia Asia, non sine specie veri coniecit 
Cavedonius, intellegi Apronianum in procomulatu Asiae a senatu capitis damnatum 



Tituli imperatonim domasqae imperatoriae. 105 

(Dio 76, 8). Fieripotest ut eadem de catua posittu sit etiam titulus N. 429. Ceterum 
paene quovis tempore regni Severi insidiae imperatori struebantur vel certe punie- 
bantur. — 3) In lacuna periit munus quo fungebatur Helicn. 

431 [imp. Caes. L. Septimio \ Severo P]io Pe[rtinaci An]g. Arabic. 
Ad[iabenic.\ \ Parth. maxim. B[ritann.]\ j pontif. max., l[ribun. pot.] \ XVII^ 
imp. XV 3, c[os. Ilf, p. p., divi] \ Marci Ant[onini German.] Sarra. 61., di[m 
Commodi f]T[atri], | d[iv]i An[tonini Pii nejpot., divi | [Hajdr. ^[ronepot., 
divi rjrai. Part. | [a6]nep[o^, divi Nervae] adnep., | [coh.] I p[raef. p. v. d. 
n. m. q. eiu]s. 

Romae rep. in Esquilino, fragmenta basis: composuit et descr. lo. Schmidt 
(Eph. ep. 4 p. 527). Basis posita a cohorte prima praetoria pia vindice, sine dubio 
in castris praetoriis, non ita longe ab illo loco distantibus. — 1) Britannicus dici 
coepit Severus in nummis a. 210 (Eckhel 7, 188); sed a. 209 iam bellum gereiat 
cum Britannis. — 2) ^. 209. — 3) Neque imp. XIII neque imp. XIIII umquam repe- 
ritur in titulis Severi, neque excepto hoc imp. XV; contra reperitur imp. XII etiam 
in titulo hoc posterioribus (N. 452; IX 6011). 

432 imp. Caesari | L. Septimio Severo | Pio Pertinaci Aug. Arabic. 
Adiab. Parthic. | max. Brilt. max., tr. pot. | XVIII \ imp. XII, cos. III, p. 
p., I caelesti eius indul|gentia in aeternam | securitatem adque | gloriam 
iure aejquo foederis sibi | confirmato, | Camertes | p. p. 

Camenni in Umbria fSmetius S6, 4 a Metello ; Griit. 266, 1). — 1) A. 210. 

433 pro salute victoria et | redilu imppp. Caesss. L. | Septimi Severi 
Pertina|cis et M. Aureli Antonini | e[/] P. Septimi Getae Piorum | Auggg. 
et luliae Domnae | Augustae matris Augg. et | [ca]strorum Q. Aiacius | 
[Jtfo]destus Crescentiaj [uMs] leg. G. s.* n. . . d.^ 

Grosskrotzenburg ad Moenum^ nunc Fuldae (Brambach 1432 ; correjcit Zange- 
meister Rh. Jahrb. 75 p. 141). — 1) Legatus Germaniae superioris. — 2) Fortasse 
fuit num. d., i. e. numini devotus (Zang.). 

434 Concordiae | Augg[(/.]' | dominorum | nn[n.]' j impp. L. Septimi | 
Severi et M. Aujreli Antonini | (Pi(i) Fel. Aug. Parth. max. [ Brit. max. Ger.)* 
Augg^^-.]' I et luliae Aug. | L. Licinius Optatiajnus ob honorem | fl. pp.' 
statuas, quas | ex -SS- XX m. n. cum ( basib. praeter le|gitim.* poliicitus | 
est, ampliata pec. | ex-SS-XXXV m. n. j posuit easque | sportulis decuri. | 
datis et epul. curijis, et ludis scae|nicis editis, de|dicavit. 

Thamugadi (Eph. ep. 7, 737). — 1) Erasa tertium g tertiumque n pertinentia 
ad Geiam. — 2) Haec reposita in locum nominis Getae. — 3) Ob honorem flamonii 
perpetui. — 4) Significatur legitima summa^ ea quae ex lege ob honorem flamonii 
numerabatur. 

435 Victo|riae | Parthi|cae majximae | Auggg.' | d. d. p. p. 

Cuicul (Djemila) in Numidia (^111 8804 cf. Eph. ep. 7, 795). Extanl nummi 
et Severi et Caracallae inscripti Vicloria Parthica maxima (Eckhel 7, 180. 202). — 
1) Erasa tertia g pertinens ad Getam. 



106 Caput II. 

436 Victoriae | Brittanicae j impp[p]/ L. Septimi Seve|ri Pii Perti- 
nacis et | M. Aureli Antonini | [et P. Septimi Getae] ' j Augg^g'.] ' Gigtiiens[es] | 
publice. 

Jn ora Africae in ruderibus municipii Gigthensis (Eph. ep. 7, 15). — Titulus 
positus anno 210 aut 211, quo tempore etiam nummi cusi sunl Vict. Brit. et Vic- 
toriae Brittannicae inscripti (Eckhel 7, 188. 207). — 1) Erasa nomina Getae et in 
vocabulis imppp. et Auggg. ullimae litterae ad eum perlinentes. 

437 divo [iSe^ptim^jJo Severo Pio Aug. Arab. [id]iab. Part. max. | et 
imp. Caes. M. Aurelio Antonino Pio Aug. Felici Part. max. [ Brit. max. Germ. 
max. pout. max. fil., trib. pot. XVIU*, imp. III, | cos. IIII, p. p., procos., 
optimo maximoque principi, et | luliae Domnae Piae Felici Aug. matri 
Aug. et castrorum et senatu[s] | et patriae, uxori divi S[e]veri Aug. Pii, 
col. lul. Assuras devota numini eorum d. d. p. p. 

Henchir Zanfur, ubi fuit Assuras, prov. Africae, in arcu triumphali (FJI1 1798 
ad exemplum potissimum Guerini). — 1) A. 215. 

438 imp. Caes. L. Sept. Sever. | Pio Pert., Arabic. Adiab. Part. ] Brit. 
p. m., trib. pot. III, imp. VII', cos. III, | et imp. Caes. M. Aur. Anton|ino 
Pio invict. Aug. Part. ma. | prin. m. p. m., trib. potes. XVIII ^ ( imp. IIIF, 
cos. IIII, procos., fort. | Aug., fel. princ, dom. ind[M]lg. | Ab Aug. m. p. 
XLV, a Ig. m. p. LL^ 

I¥ope Nassenfels (non longe ab Ingolstadt et Danuvio), iam Monachii, columna 
miliaria viae ab Augusta (Augsburg) Castra Regina (Regensburg) ferentis ( II J 3997). 

— 1) Tribunicia potestate tertio imperator septimum Severus fuit a. 193; sed titulus 
incisus post mortem Severi, loco ut puto antiquioris tituli, appellationibus Severi 
quae in illo fuerant ex parte (ut in sirnilibus titulis III p. 1115) retentis. — 2) A. 213. 

— 3) Requiritur imp. III ; eerte ita ipse Caracalla etiam d. 7 lan. 216 vocari voluit 
(III p. 891). — 4) Ab Augusta milia passuum XLF, a legione (sc. tertia Italica, 
quae castra habuit Regensburg) milia passuum LI. 

439 P. Septimio L. f. | Getae*, patri imp. j Severi Aug. piisjsimi fili, 
maximi | principis, avi^ imp. | sanctissimi Antoni|ni Aug. fortissimi et inj- 
dulgentissimi principis, | res publ. IIII coL Cirt. | d. d. p. p.^ 

Cirtae (Eph. ep. 7, 458). — 1) Getae nomen fuisse patri Severi ait etiam vita 
Sev. 1. Titulus positus non ante annum 198, qiio Severi filius Augustus dictus est. 

— 2) Scr. avo. — 3) Res publica quatttior coloniarum Cirtensium decreto decu- 
rionum pecunia publica. 

440 Pacciae Marjcianae*, quon|dam coniugi | imp. Severi Aug. | piis- 
simi maxi|mi principis, | res publ. IIII col. | Cirt. d. d. p. p.^ 

Cirtae (Eph. ep. 7, 459). — 1) Prior uxor Severi, Marcia appellata in vit. 
Severi c. 5; ei statuas collocatas esse a Severo tradit eadem vita c. 5. 14. — 2) Cf. 
N. 459 nol. 5. 

441 P. S I G S I Q,o[gnato\ \ imp. ' Caes. L. Sep]timi 

Severi Pii | Pertinacis Aug. Ara|bici. Adiab. Parth. max. | et avonculo' | 



Titnli imperatorum domusque imperatoriae. 107 

mp. Caes. M. Au[re] li Antonini Pii Fel. | Aug. Britt. max., fortisjsimi feli- 
[cisjsimi princ^ | ordo et plebs ex com modis suis. 

Anconae rep. (IXS899, semel deseripta, accurate ut videtur). — 1) Gl — . tra- 
ditur. — 2) Reliquiae nominis ducunt ad P. Septimium Getam; sed is (legatus 
Daciae a. 193— Wo, cf. III 903. III S. 7794, consul iterum a. 203) frater fuit 
Severi, Caracallae non avonculus, sed patruus (cf. Mo. l. c). — 3) Haec inde a Britt. 
rine dubio restituta in locum nominis Getae erasi. 

442 luliae Aug., | imp. Caesaris | L. Septimi Seve ri Pertinacis | Aug., 
et M. Aure|li Antonini Cae|saris imp. destijnati* parenti, | matri castrojrum, 
Trebulajni Mutuescani. 

Trebulae Mutuescae (IX 4880). — 1) A. W. 

443 luliae Domnae [ Augustae | matri castro[rum, | imp. Caes. L. Sep- 
tijmi Severi Pii Perjtinacis Aug. Ara|bici Adiabenici | Part. max. trib. i 
pot. VF, imp. XI, cos. | II, procos., p. p., pacis | publ. restilutoris , d. 
d. p. p. 

Thagaste in Numidia (Eph. ep. S, 817). — 1) A. 198. 

444 luliae Aug. [ Piae Felici', | malri Augusjti et castrojrum et sena tus 
et patriae*, | seniores kast. | pos. et dedic' 

Prope Siccam Feneriam provinciae Africae (FII1 1616). — 1) Pia Felix dicta 
lulia sjib filii demum imperio. — 2) Mater sen. m. patr. dicitur lulia etiam in 
nummis (Eck/iel 7 p. 196). — 3) Seniores kastelli (nomen eius nondum compertum) 
posuerunt et dedicaverunt. 

445 M. Aurelio Antonino Caesari, filio imp. L. Septimii Severi Per- 
tinacis Aug. Arab. Adiab. p. p. pontif. max. , trib. pot. IIII', imp. VIII, 
cos. II, procos.*, navarchi et trierarchi cl. pr. Mis.' 

Neapoli, sed pertinuit sine dubio ad Misenum (X 33H, semel descripta saec. 
XFI ab ignoto auctore, sed accurate). — 1) A. 196. — 2) procos. II apographum. 
— 3) Classis praet07'iae Misenensis. 

446 M. AureHo Antonino Caesari imperatori destinato', imperatoris 
Caes. 1 L. Septimi Severi Pii Pertinacis Aug. Arabici Adiabenici, vindicis et 
conditoris ) Romanae disciphnae, fiho, divi M. Antonini Pn Ger. Sarm. ne- 
poti, I divi Antonini Pu pronepoti, divi Hadriani abnepoti, divi Traiani 
Parjthici et divi Nervae adnepoti , decreto decurionum pecunia pubhc. | 
Q. Anicius Faustus leg. Augustorum* pro praetore patr. col. dedicavit. 

Thamugadi (eph. ep. 7, 5S3). — 1) A. 197. Caesar destinatus dicitur Cara- 
calla F1 1984. FII 210, sed errore descriptorum , qui omiserunt imp. — 2) Minus 
proprie Anicius Fausius dicitur legatus Augustorum, cum Caracalla Augustus 
dictus sit anno demum 198. 

447 M. Aureho | Antonino | Caesari | destinato | imp. Aug. * j d. d. 
(in laiere) cur. | Sex. Campajnio Redijto. 

Ad lacum roUiniensem (XI 2915). — 1) Aug. vocabuium crediderim pottea 
additum. 



108 Caput II. 

448 inip. C[aes,] M. Aurelio Antonin[o] | Pio Felici Aug., trib. pot. 
VII, cos. II \ filio I imp. Caes. L. Septimi Severi Pii Perlinacis Aug. | Arab. 
Adiab. Parth. max. (Parthijci maximi Brittannici maximi patri patriae)* 
Se[(veri) Augusti fili, nepoti divi Marci Antoni|ni Pii Germanici Sarmatici, 
pronepoti divi | Antonini Pii, abuepoti divi Hadriani, adnepoti divi Traiani 
Parthici et divi Nerva[e], Cuiculilani. 

Cuicvl (Djemila) Numidiae (FHI 10894 cf. eph. ep. 7, 796), — 1) Consul iterum 
fuit Caracalla a. 203; pro trib. pot. VII requiritur VIII. De similibus mendis in 
titulis Caracallae obviis cf. Mommsen Staatsr. II ^ p. 801 not. 5 (non recte de di- 
versis computatinnibus tribuniciae potestatis cogitavit Wilmanns). — 2) Quae uncis 
inclusi, scripta sunt in spatio depresso, scilicet 7nale intrusa, cum nomen Getae tol- 
leretur; antea fuerat fratri L. Septimi Getae nobilissimi Caesaris, Severi Augusti fiiii. 

449 imp. Caes. , imp. Caes. | L. Septimi Severi Pertinacis [iw^.j 
Arabici Adiabe|nici Part. pontifici[s] a\\ax. /.], divi | M. Antonini Pii Germ. 
Sarm. | nep., divi Antonini Pii pronep. | divi Hadriani abnepo ti, divi Tra- 
iani Parthici | adnepoti, divi Nerve | proadnepoti^ | imp. Caes.^ M. Aurelio | 
Antonino Aug, | res publica ex dejcreto et collatione [rfecwr.] ex -SS- 
IICCCC I n.* fecerunt idemjque dedicaverunt. 

In Numidia non longe a Thagaste loco dicto Wed Cham (Eph. epigr. S, 823, 
descr, Masqueray), — 1) Hic tantum repertum vocabulum, — 2) imp. Caes. abundat, 
supra iam positum. — 3) Ex sestertium duobus milibus nummum et quadringentit. 

450 lunoni Concordiae | Aug. pro salute | imp. Caes. M. Aureli \ Severi' 
Antonini Pii Fel. | Aug. Parthic. max. Brit. max. ( pontif. max., tr. p. XV ^, 
imp. I IF, cos. IIII, procos., divi | Severi fil., et luliae Aug. | matris Aug. 
et castror. et | senatus ac patriae, | quod L. Propertius L. f. Vic|tor vet. 
ob honorem fla|moni perpetui ab ordine | in se conlati HS IIII [n.] | pro- 
miserat, L. Proper|tius Martialis vet. fl. p. p. | frater et Propertius Vicjtor 
aevocatus filius ei[ws] | ampliata summa faciend. dedi candamq. curaverunt. 

Ferecundae (in Numidia, prope Lambaesim) rep. (FIII 4197). — Titulus de- 
dicatus lunoni Concordiae Augustae pro salute Caracallae et matris eius, eo ipso 
aTino quo ille fratrem occiderat. Simul dedicatus est iitulus lovi optimo maximo, 
conservatori Caracallae et matris (FIII 4196). — 1) Severus Antoninus dicitur filius 
maior Seplimii Severi passim in titulis Africae (ubi interdum etiam Getae cognomen 
Severi additur (eph. ep. S, 460), inlerdum etiam in aliis provinciis, — 2) A. 212. 
— 3) Imperator iterum Caracalla appellatus erat iam a. 208 (III p. 890), fortasse 
iam a, 207 (X 3909 sed cf ad N. 429 not. 5)._ 



Ex actis fratrum Arvalium a. 213. 

451 Hoc anno cenajtum est in diebus singuhs (denaris) centenis, 
XVI XIV XIII kal(endas) lun(ias)*, et adclamaverunt^: fe[/t]cissime^l feli- 
cissimel | te salvo et victore felicissimel o nos fehces qui te imp(eratorem) 
videmusl de nostris ann(is) augeat t(ibi) I(uppiter) a(nnos)''! Germanice 
max(ime)®, d(i) t(e) s(ervent)l Brit(annice) | max(ime), d(i) t(e) s(erven!)! 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 109 

te salvo salvi et securi sumusl te imp(eratore) fe[ijix senatusl Aug(usle), 
d(i) t(e) s(en'ent) in perpetuol iuvenis triumphis, senex imp(erator)®I | 
maior Aug(usto)^ d(i) t(e) s(ervent)! Aug(uste), Aug(usta)! luliae Aug(ustae) 
malri Aug(usti) feliciter! ex te, Aug(usta), Aug(uslum) videmus! d(i) t(e) 
s(ervent) in perpetuo, Aug(usta), Aug(uste)! | 

III id(us) Aug(ustas) in Capitolio ante cella(m) lunonis reg(inae) fratres 
Arvales comvenerunt, quod dominus n(oster) imp(erator) sanctissim(us) | 
pius M. AurelUus Antoninus Aug(ustus) pont(ifex) max(imus) per limitem 
Raetiae ad hosles extirpandos barbarorum* introi|turus est^ ut ea res ei 
prospere feliciterque cedat, et immolaverunt per L. Armenium Peregrinum. 

isdem co(n)s(uIibus) | pr(idie) non(as) Oct(obres) in Capitolio ante 
cellam lunonis reg(inae) ob salute (sic) victoriamque Germanicam imp(era- 
toris) Caes(aris) M. Aurelli Antojnini Pii Felic(is) Aug(usti) Part(hici) max(imi) 
Brit(annici) max(imi) Germanici max(imi), pont(iGcis) max(imi), trib(unicia) 
potest(ate) XVI, imp(eratoris) III '", co(n)s(ulis) IIII, proco(n)s(uHs), et luliae 
Aug(ustae) | Piae Fel[tc(is)]" m(atris) imp(eratoris) Antonini Aug(usti) n(ostri), 
senatus, castrorum et patriae, fratres Arvales comvenerunt et immolave- 
runt I per L. Armenium Peregrinum pro mag(istro) vice Flavi Alpini ma- 
g(istri) collegi fratrum Arvalium, I(ovi) o(ptimo) m(aximo) b(ovem) m(arem) 
a(uratum), lunoni ] reg(inae) b(ovem) f(eminam) a(uratam), Minervae b(ovem) 
f(eminam) a(uratam), Saluti publ(icae) b(ovem) f(eminam) a(uratam), Marti 
ultori taurum a(uratum), lovi victori b(ovem) m(arem) a(uratum) et Vic- 
toriae b(ovem) f(eminam) a(uratam), Laribus | militaribus taurum album, 
Fortunae reduci b(ovem) f(eminam) a(uratam), Genio imp(eratoris) Antonini 
Aug(usti) n(ostri) taurum album, lunoni luliae , Piae matris Antonini Aug(usti) 
n(ostri), senat(us), castror(um) et patr(iae) b(ovem) f(eminam) a(uratam). 
adfuerunt Cn. Catilius Severus, T. Statilius Silianus. 

Romae in vinea Ceccarelli, ubi fuit bicus fratrum Arvalium, tabula rep. 
a. 4868 (FI 2086; Henzen act. fratr. Arv. p. CXCyil. CXCflll): continet tabula 
acta fratrum Arvalium a. 133 cum parte actorum a. 156, deinde in spatio quod 
vacuum fuerat reliclum, partem actorum anni 215 (non omnia exscripsi). — 

I) Diebus sing7ilis sacri anniversarii deae Diae Arvales cenabant apud magistrum; 
denariis centenis cenatum esse saepius in actis perscriptum est (cf. Henzen eomm. 
p. iS). — 2) Tales acclamationes in konorem imperatorum saepius memorantur, 
interdum perscribuntur apud scriptores qui dicuntur historiae Augustae (vit. 

Comm. 18 ex Mario Maximo; vit. Alex. 6seq.); cf etiam Henzen comm. p. 46. 

3) fercissime lapis. — 4) Cf Tertulliamu apol. 53. — 5) Ila acclamare Caracallae 
poterant fralres Arvales etiam ante quam ipse nomen Germanici recepissel (ef not.10). 

— 6} ludice Mommseno hoc dicere voluerunt Arvales, Caracallam esse ad bellandum 
iuvenem^ seneclute imperandi peritum. — 7) Confert Henzen acclamationem ap. 
Eutropium 8, S: ^felicior Avgusio, melior Traianol' — 8) Excidit terram vel solam. 

— 9) De hac expeditione Caraeallae cf. etiam vita c. S; Dio 77, 15; Aurel. rict. 
Caet. 21, 2. — 10) Imperator tertium et Germanictu maximus videtur Caracalla 
appellatus esse ex hac ipsa victoria Germanica (cf. Eckhel 7, 209. 211. 222). — 

II) fel. io lapis. 



110 Caput 11. 

452 magno et invicto | ac super omnes prin|cipes fortissimo | feli- 
cissimoque | imp. Caes. M. Aurellio | Antonino Pio Fel. Aug. j Parth. max., 
Brit. max., | German. max., pont. max., I trib. potestat. XVII', imp. III, | 
cos. IIII, p. p., I mancipes et iunctores | iumentarii viarum | Appiae Tra- 
ianae item ( Anniae cum ramulis, divina | providentia eius refoti, agentes | 
sub cura CI. Severiani, Mamili Superstitis, Modi Terventini praefff. vebi- 
culorum. (In latere) loc. adsigu. ab Caecilio Aris[fone] | c. v., cur. oper. publ. 
et max. \ei\ . . | Paulino c. v., cur. aed. sacr. | Dedic. V non. lul. | L. Valerio 
Messalla C. Suet[no] | Sabino cos.* 

Romae rep. in atrio Vestae (Bull. comm. 1884 p. 8). — 1) A. 214. 

453 imp. Caes. M. Aurelio Anjtonino Pio Felici Aug. | principi iuven- 
tutis', nu|mini praesenti, restitu|tori et conservatori | semper vitae adque | 
dignitatis suae, dejvotissimus numijni eius | M. Aemilius Macer Fausti- 
nia[nMs] | v. c. (In latere) dedc. (sic) XVIII kal. | Septem. | Catio Sabino II 
el Cornellio Anullino cos.' 

Frascati sive Tusculi (Xlf^ 2396). — 1) Princeps iuvenlutis interdum Cara- 
calla Augustus dicitur vivo patre (FIII 884. 4246) item, ut hic, cum solus impe- 
raret. — 2) A. 216. 

454 imp. Caesar. divi | Septimi Severi Pii Arab. | Adiab. Partb. max. 
Brit. I max. f., divi [M.\ Aur. Antonini ] Germ. Sarm. nep.', divi [£F]adriani | 
abnep., divi Traiani Parthici et \divi NervaeY I adnep., M. Aurel. Anto- 
ninus | Pius Felix Aug. Parth. max., | Brit. max., Germ. max., | pater militum^ 
trib. 1 potest. XX \ imp. III, cos. IIII, | p. p., procos. restituit. | CXXXVI. 

Columna miliaria viae quae Salmantica (Salamanca) Emeritam (Merida) 
ducebat, bis vel ter descripta saec. XVI et XFII ineunte, non constat qua diligentia 
(II 4676: varias lectiones non semper adnotavi). — 1) Deest mentio Antonini Pii. 
— 2) et servavit unum apographum, divi Nervae om. etiam reliqua. — 3) Sic ex 
exemplis id quod videtur optimum (Bibrani equitis Silesii), ter militum aliud exem- 
plum interpolationibus certe liberum (Mamerani Luxembiirgensis) , p. m. tertium 
exemplum interpolatum (Panvinii). — 4) A. 217. 

455 Fulviae Plautillae Aug., | Anlonini Aug., | res p. Soluutinor. d. d. 
Solunti (prope Panormum) rep. (X 7356). 

456 [Fulviae Plautillae Aug., coniugi] | imp. M. Aureli Antonini Aug. j 
Pii Felicis pontificis cons.*, | imp. L. Septimi Severi Aug. Pii Felicis | pon- 
tificis et Parthici maximi cons. III nurui, | filiae | [C. Fulvii Plautiani c. v.] j 
pontificis nobilissimi pr. pr., necessarii | Augg. et comitis per omnes ex- 
peditiones eorum, | T. Statilius Caiocaerus nomencl. | cum Statilio Dio- 
nysio trib. leg. XVI Flaviae | et Statilio Myrone dissignatore scaenar. | 
filiis et Statilio Dionysio discipulo fictorum | pontificum cc. vv. nepote 
suo, I [a]mpla beneficia de indulgentia | [iw^gustorum suffragio patris eius | 
consecutus. 



Tituli imperatorum domasqne imperatoriae. 111 

Romae (FI 1074, detcripsenint Smetius aliique). — 1) J. 202 — 20i, nnm 
a. 202 conml primum, a. 20S consul ilerum prodiit Caracalla. — 2) Nomun erasum 
este tignificat Smetius (lapis olim periit). 



457 P. Septimio | Getae | nobilissimo | Caes. | pl. c, u.* reg. W. 
Romae in Tiberi rep, lamina aerea (Henzen BulL deW Inst. 1884 p. 14). — 

1) Notae obscurae. — 2) Regio undeeima sine dulio urbis Romae. 

458 [P- Septitnio Gelae nobilis\simo Caesari] ', | imp. Caes. L. Sep- 
timi Severi | Pii Pertinacis Aug. Arab. 1 Adiab. Part. max. fortissijmi feli- 
cissimi pont, max., | trib. potest. VII*, imp. XI, cos. 11, | p. p., procos. 
f[i7.], I imp. Caes. M. Aureli Antonini Aug. j trib. potest. II, procos. [fratri], j 
divi M. Antonini Pii Ger. Sarm. | [nep]., divi Antonini Pii pr[onep.], | divi 
Hadriani a[6nep.], divi Traia|ni Part. et divi Nervae a[dn«p.], col. Aeilia 

Aurelia Mactaris, d. d. p. p. 

ifactari in Africa (Eph. epigr. o, 1174). — 1) Getae nomen ei reUqua voca- 
bula ad eum pertinentia erasa. — 2) ^. 199. 

459 P. Septimio Getae pontifi[ci] | maximo^ nobilissimo Caes[an], | 
principi iuventulis Aug.', co[s.]*, | imp. Caesaris L. Septimi Sever[t] | Pii 
Pertinacis Aug. Arajbici Adiabenici Parthici max. pontif. | max. trib. pote. 
XIP, imp. XII, cos. III, p. p., procos. et | luliae Aug. matris Caesarum 
et I castrorum filio, et imp. Caesaris | M. Aureli Antonini Pii Aug. pont. 
max., trib. potestat. VIII, cos. II*, p. p., procos. fratri. 

Auziae in Mauretania (FIII 9055). Quae punctis notavijnus, erasa sunt sed 
agnoseuntur. — 1) Pontifex maximus appellatur Geta Caesar abusu raro et miro 
(cf. y III 9257), Augustus saepius (cf FIIIp. 974 et Mo. Staatsr. 2^ p. 1164 not. 5). 
— 2) Consul primmn fuit Geta anno 203. — 3) Requiritur XIII (cf. not. 2. 4). — 4) A. 203. 

460 irap. Caes. divi Septim[i] | Severi Pii Arab. Adiab. | Parth. max. 
Britt. max. filio, | imp. Caes. M. Aur. Antonini Pii Aug. | Parlh. max. Britt. 
max. fratri, | divi Marci Antonini Pii Germ. | Sarm. nepoti, divi Antonioi | 
Pii pronepoti, divi Hadriani | abnepoti, divi Traiani Partb. j et divi Ner>ae 
adnepoti ] (tres verttu erasi) \ procos., | ex dec. Cvir., pec. sev . . .*, | cura- 
tore M. UIpi[o] . . . .jtiano e. v.* | L. Valerio Sabino I 

Curibus Sabinis rep. (IX 4959). — Titulus positus Getae a. 211 aut 2t2. — 
1) Ex decreto centumvirum, pecunia sev[irum] (Mommsen l. c). — 2) Egregio viro. 



461 M. Opelli Macrini pr. pr.' c. v.* 

461* M. Opelli Diadumeniani c. p.' 

Romae rep. a. 1732 in monte Coetio, fistulae duae plumbeae aquariae, nune 
in museo Kircheriano (Lanciani sylL aq. n. 16. 17). — 1) Praefectus praetorio fuit 
Macrinus sub Caracalla, fortasse inde ab anno 212 (Hirschfeld Ferv}. I p. 252). — 
2i Clarissimi viri. — 3) Clarissimi pueri. 



112 Caput II. 

462 imp. Caes. M. Opelli Severi Macrini Aug. 

462* M. Opelli Severi' Diadumeniani Caes. princ. iu[»enf.]. 

Romae rep. a. 47H in regione castrorum praetoriorum, fistulae plumbeae aqua- 
riae (Murat. 2010, S a Ficoronio; N. 462« vidit etiam Gorius inscr. Etr. 3 p. 280). 
— 1) Unicum exemplum cognominis Severi dati Diadumeniano, qui praeterea appel' 
latur Antoninus. 

463 imp. Caes. M. [Opellio] ' Severo [Macrino'] ' Pio Felici Aug. pon[f.] 
max., Irib. po[fes]t., cos. desig.^ p. p., procos., | providentissimo et sauc- 
tissimo principi, et [M. OpellioY Antonino Diadume[mano] ' ] nobilissimo 

Caesari, principi iuventutis, respu[6/ica] Dianensium ex dec. dec. 

Dianae in Numidia, in arcu qui extat (Vlll A598). — 1) Opellii, Macrini, Dia- 
dumeniani vocabula in hoc titulo et in N. 46S erasa (sed in N. 463 adhuc leguntur), 
cum Antonini et Severi nomina integra relicta sint. — 2) A. 217. 

464 imp. Caes. | M. Opellius Severus | Macrinus Pius Felix | Aug. 
pont. max., trib. p. II*, | p. p., cos., procos., et M. | Opellius Antoninus | 
Diaduminianus | nobiliss. Caes. | princ. iuventut., | providentissimi | Augg., 
fecer. | Ab Ag. m. p.'' | LVI. 

Ad monasterium Sonnenburg prope S. Lorenzen (Tirol) rep. columna miliaria 
viae ab Aguonto (hodie Lienz) in Raetiam ducentis (III 3708). — \) A. 218. — 
2) Ab Aguonto milia pasuum. 

465 M. Opellio* | Antonino | Diadumeniano' | nobilissimo Caes., | 
principi iuventutis, | imp. Caes. M. Opelli* Severi | Macrini' Pii Felicis 
Aug., I trib. potest. cos. design. | IP, p. p., procos. filio, | Valerio Tita- 
niano | praef. vig. e. m. v.', | curante | Flavio Lupo subpraef.'' 

Ostiae iri castris vigilum rep. (Eph. ep. 7, 1209). — 1) Cf. N. 465 not. 7. — 
2) Significatur consulatus, quem Macrinus iniit a. 218 , pro secundo a nonnullis 
(sed non ab ipso Macrino cf. Dio 78, 1S) habitus propter omamenta consularia 
antea accepta. — 3) Scribendum em. v., id est: eminentissimo viro. — 4) Subprae- 
fecto, sc. vigilum. 



Ex fastis cooptationum collegii alicuius sacerdotalis, 
a. 197-238. 

466 

[M. Aurellium^ Antoninum Caes. imp. [destimtum\ 

supra [numerum.y 



[Praese]nte et Extricato II cos.^ a. p. R. c^ DC[CCCIX/X]* 
[m PaZ]atio in aede lovis Vio[yugnatoris\ 

(quattuor vei'sus erasi) ^ 

imp. Caes. M. Aurellio j ! j j j j i i^ Pio Fe[iice Aug. et Oclatinio] 
Advento cos., a. p. R. c. DCCCCLXX' pr. \[d. luU in aede lovis] 
Propugnatoris ex s. [c.] 



Titall imperatorom domusqae imperatoriae. 113 

[t]mp. Caes. M. Aurellium .' ! ! ! .'//!/' Pium F[el. Ang. pont. max.,] 
[tr]ib. pot., cos., p. p., procos., co[optaverunt.] 

[G]rato et Seleuco cos.^ a. p. R. c. J)CCC[CLXXIIP' VI id. M."]. 
[in ae]d. lovis Propugnatoris [ex s. c.] 

[IU. Aurellium] . l l ! ! / / j ! i" nobilissimum Caes. [supra num. cooptaver.] 

Cn. [Claudio 5c]vero et Ti. Claudio Quintiano" c[os., a. p. R. c. DCCCC- 

LXXXVIP^,VIIIk.Apr.]'' 
in [Pa/a/]io in aede lovis Propugnatoris ex [s. c.] 
imp. Caes. / / / / / / / .' / / / .' / .' .' i .' / / .' .'" Pium [FelicemAug.,pont.max.,] 
trib. pot., [p. p., p]rocos., cooptaveru[nf.] 

/ 1 / ( ! / i i i j ! } .'" [4]ug. et Pupienio Africano c[os., a. p. R. c. 

DCCCCLXXXVIII,] 
[in Palatio in aede /o]vis Propugnatoris [ex s. c.] 

!!!!!! !^^ iuventutis [supra num. cooptaver.] 

[Pio et Pro]culo Pontian[o cos.]^ 

[in Palatjio in aede Iov[is Propugnatoris] . .*' 

Romae fragmenta rep. a. 4849 in ruderibut basilicae luliae in foro Romano 
(VI 2009). Supersunt fragmenta ex fastis cooptationum collegii alicuius sacerdo- 
talis, cuius nec nomen scimtts nec praelerea quicquam, nisi convenisse coopiationum 
cavsa in aede lovis Propugnatoris. Relatae autem sunt in his fragmentis coopta- 
tiones imperatorum Caesarumque exlra ordinem factae ab a. 197 usque ad a. 238. 
(Ad septem annos diversos fragmenta spectare apparet etiam ex diversa scriptura, 
in prioribus versibus bona, sub finem pessima.) Tractavit Henxen bult. delP Inst. 
48i9 p. 153 seq. — 1) Fv. 1.2 speclant ad a. 197, quo Antoninum Severi filium ex 
senatus consulto supra numerum in collegia sacerdotalia cooptatum esse docet tabula 
sodalium Augustalium FI 1984. — 2) Consules sunt a. p. Chr. 217. — 3) Anno 
post Romam condilam. — 4) Annus p. Chr. 217 fuit ab urbe condita 969 ex aera 
Capitolina, qua plerumque in huius generis fastis, (ut hic certe v. 10) usi sunt. 

— 5) Apparet erasa esse quae scripta erant de Macrino et Diadumeniano co- 
optatis anno 217. — 6) Erasum sine dubio Antonini (Elagabali) nomen, qui, cum 
a. 218 consules prodiissent Macrinus et Oclatinius Adventus, pro Macrini occiri 
nomine nomen suum in fastos referri iusserat. — 7) Annut post Romam conditam 
970 aerae Capitolinae incidit in annum 218 p. Chr. — 8) ISotam diei tupplevimut 
ex timili tabula sodalium Antoninianorum (VI 2001), in qua referlur Elagabalum 
cooptatum esse [a. p. R. c. DCCCCLXjX pr. id. lul. — 9) Erasum est vocabulum 
Antoninnin. — 10) Consules sunt anni p. Chr. 221. — 11) Cf. supra not. i. — 12) In 
tabula sodalium Antoninianorum (cf. nol.8) refertur cooptatio Caesaris aticuiut, tine 
dubio Alexandri, facta esse a. p. R. c. DCCCCLXXIII VI id. lul. — 13) Alexandri 
nomen erasum. — 14) Consules sunt anni p. Chr. 255. — 15) Cf. tupra not. 4. — 
16) Maximinum cooptatum esse inter tacerdotet a. d. VIII kalendat Aprilet (25 Apr.) 
intellegitur ex tubula todalium Antoninianorum (cf. not. 8). — 17) Rasura periitte 
putanda sunt verba C. lulium Verum Maximinum (cf. infra N. 487seq.). — 18) Ilie 
quoque periit Maximini nomen, contulis a. 256 una cum Pupienio Africano. — 
19) Perierunt vocabula C. lulium Verum Maximum principem. — 20) C-ontulet a. 238. 

— 21) Relata erat cooptatio uniut ex imperaloribut creatit a. 258. 

Dkssau, loscriptioaes Latioae. 8 



114: Caput II. 

467 b. f.' I [mp.\ Caes. divi Anl6nin[t | ^]lio divi Severi nepoti j 
[M. Aure]\. Ant6nin6 Pi6 Fel. | fiMjg., trib. potest., cos.^ | [prjocos., p. p., 
domin6 | [tn]dulgentissim6 , dicai[??]ssima numini eius ] [wcfjropolis Ancy- 
ranorum | [per] L. Egnatium Victorem | Lollianiim^ leg. eius pr. pr. | M. 
p. I IIL 

Prope Ancyram (III S. 6900). — 1) Legendum aut more Latinoritm: Bonum 
factum, aut more Graeco: Bona Fortuna (Mo. ad III 583) (cf. etiam III S. 7193). 
— 2) A. 218. — 3) Homo notus etiam ex aliis tilulis compliiribtis ; fuit legatus 
Pannoniae superioris a. 207 (III 4364), legatus Bithyniae et Ponti (arch. ep. Mitth. 7 
1885 p. 171), corrector Achaiae (C. I. Gr. 1624), praeterea sodalis Antoninianus 
(FI 2001). 

468 imp. Caesari M. | Aurelio [i]ntoni|no' Pio Fel. Aug. , | divi 
Severi n[ep]oti*, | divi Antonini [/"]il.S dedi|cante T. Fl. Novio Rufo*, | leg. 
Aug. pr. pr., M. Ulpius Antipater | sacerd. provin. et bis dujumviral. ob 
hon. pontif, 

Iglitzae, ubi fuit Troesmis provinciae Moesiae inferioris , rep. a. 186i, nunc 
Parisiis (III 6170 recognovit ReTiier). — 1) Erasa vocabula ad Elagabalum spec- 
tantia. — 2) Idem praeses nominatur in Nicopolitarum ad Histrum, qui et ipsi 
fuerunt provinciae Moesiae inferioris, nummis cujn capite Elagabali imberbis el 
inscriplis: vTt. (i. e. vnaxixov) No^lov 'Pov(pov, NixotcoXlzwv nQoq Igxqov (catal. 
mus, BeroL, Beschr. der ant. Miinzen I p. 84 seq.). 

469 imp. Caes. divi | Magni Antonini | Aug. Brit. Ger. Part. max. | 
filio, divi Sever. Ai[a]b. | Adiab. Part. max. nep., dj|vi Commodi [et] divi 
M. Ant. 1 Ger. Sar. pronep., divi | Ant. Pii et divi Hadr. abnep., | divi 

Traiani et divi Nerve | adnep ' [colonia] Aug. Mart. veter. 

Sitif. M. III. 

Prope Sitifim Mauretaniae, cippus miliarius (FII1 10547 descr. Goyt). — Cum 
et Elagabalus et Severus Alexander Caracallae fiUi , Severi nepotes dici voluerint, 
netiter Severi maiores, quos is sibi adoptaverat, in titulis enumerare voluit. Pauci 
tantum tituli Africani (praeter hunc FIII 8522) maiores Elagabali — nam in 
hunc hacc res potius qtiadrare videlur quam in Alexandrum — ullra Septimium 
Severum recensent usque ad Nervam. — 1) Rasura sine dubio (qttamquam id non 
adnotatur) perierunt nomina imperatoris cui titulus positus est. 

470 * I p. p., trib. pot., cos., | procons., divi Magni j An- 

tonini fil., divi Pii | Severi nepot., et I[?//mJe | Maesae [Aug. ay?Jae Aug. | 
n.'', matris castrorum | et senatus, [et luliae So\aemiadis Bassianae]^ Aug., 
I [mafm] ^ Augusti n.*, | duplari leg. III Aug. p. v. Anto|ninianae^ devoti 
numini | maiestatique eorum, | regressi de expeditio|ne felicissima Orien]- 
tali.^ — In lateribus perscripta sunt duplariorum legionis tertiae Augustae, qui 
titulum posuerunt, numero plus centum octoginta, et ante ea tesserariorum, tubicinum, 
cornicinum aliorumque nonnullorum principalium legionis nomina. 

Lambaesi, basis fracta (FIII 2S64). — 1) Initio, quod abruptum est, interiisse 
putanda sunt haec fere pro salute imp. Gaes. M. Aureli Antonini Pii Fel. Aug. pont. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 115 

roax. — 2) Quae punctis subieetis notavimut, erasa sunt, nonnuUa tamen agno- 
scuntur. — 3) f^idetur pars legionis tertiae Avgustae, quae consistebat Lambaesi, 
a Caraealla evocata esse in Syriam, cum expeditionem susciperet contra Parthos; 
ea rediit domum , postquam caesis Caracalla itemque itacrino, Elagabalus rerum 
potitus est. 

471 imp. Caesar | divi Magoi | AntoDiDi Pii | filius, divi Sevejri Pii 
nepos I M. Aurelius / i j / i i i .' i j * Pius Felix | Aug. pontif. max., j trib. 
potest. II, cos. II I designatus IIP, proc[os]., | felicissimus adque ( invic- 
tissimus ac super | omnes [re]tr[o p]rincipes | indulgentissimus, | viam im- 
bribus et | [vestust^dXe. conlaps[am] | cum pontibus | restituit. 

Prope Cirtam rep. columna (FIII 1050i ad exemplum Renieri), — 1) Anto- 
ninus vocabulum sealpro deletum. — 2) A. 219. 

472 imp. Caes. j divi Severi nepoti, | divi Antonini } Magni filio Marco | 
Aur. Antonino' Pio } Felici Aug. pontifici | max., tri. potesti (sic) ter.^ | 

cos. III, p. p., procos. I c. U. S. N.^ devotissima j posit. A Lop. 1. UII.* 
Heidelberg rep. a. 1877, columna miliaria (Christ ann. soc. antiq. Rhenan. 61, 
IS77 p. 16). Simul prodierunt similes columnae dedicatae Severo Alexandro, Maa-i- 
mino et Maximo, Gordiano, Philippis,-Decio, Etrusco, Faleriano et Gallieno (Christ 
l. c. et 64, 1878 p. 67. — 1) Vocabulum erasum, sed legitur. — 2) A. 220. — 
3) Civilas Llpia s(altus?) X(iceHni?) (Mommsen RHm. Gesch. V p. 146, 1). Eadem 
civitas jiosuit columnas Lopoduni repertas infra N. 552. — \) A Lopoduno (Laden- 
burg) levgae quattuor. 

473 [Aonjori* im[p. | M.] Aurel[/]i^ Antol[n]ini Pii Felicis Aug., | 
[»a]cerd. amp[/.]' invic[ti Solis Elagaba|[/t, p]ont. max., trib. pot. | . . ., cos. 
in^ p. p., I [s.] p. q. F.» 

Ferentini rep. (X 5827 descripsit Marinius). — 1) Supplevit Henzen. — 
2) Aurelii, 3) AMPI Marinius. Similiter sacerdos amplissimos dei invicti Solis Elaga- 
bali dicitur Maesae nepos in diplomate militari dato d. 7 lan. 221 (Eph. ep. II p. 46i) 
cf. infra N. 475 famplissimas vocahulum superest f^III 4440 cf. p. 956 et Eph. ep. 7 
p. 256), sacerd. dei Solis Elagab. tn nummis (Cohen^ 4 p. 347 n. 246 seq.), summos 
sacerdos Aog. m nummis aliis (Cohen^ 4 p. 350 n. 276 seq.). — 4) Consul tertium 
fuit a. 220, quartum a. 222; titulus positus igitur a. 220 vel 221. — 5) Senatus 
populuxque Ferentinas. 

474 Herculi invicto j pro salute dd. dd. imp. Caes. M. Aur. Antooini 
P. F. Aug. et I M. Aur. Alexandri Dobilissimi Caes.* totiusque domus | 
divinae eorum, coh. X pr. p. v. Ant. "y Marciani', | Masculinius Valens bf. 
pr. pr.^ [e]em[m.] v[t?.]^ | et Aur. Fabiauus signifer et | Val. Firminus 
optio 7 ', quod ] proficiscentes expeditionibus | sacris voveraot, regressi | cum 
commanipulis libentes | votum solverunl'. 

Romae (FI 323 , descripta saec. XVI). — 1) A. 221 vel 222. — 2) Cohorte 
decima praetoria pia vindice Antoniniana, centuria Marciani. — 3) Beneficiariu* 
praefectorum praetorio. — 4) FEMININA vel FENIMV (simiKterve) apographa pro 
EEMMVV ; intellege: eminentissimorum virorum. — 5) Optio eenturiae. — 6) De ex- 

8* 



116 Caput ir. 

peditionibus , quibus hi milites ex cohortibus praptoriis Romam reliquerint, nihil 
compertum. 

475 imp. Caes. di\[i Antonini Magni] fil., divi Sever. Pii ne[pos] 
M. Aurellius An[toninus P. F.] Aug., sacerdos amplissi[»iMS dei invicti Solis] 
Elagabali, pontif. max., [tr. pot. V, cos. IIII, p. p., et] imp. Caes., M. Au[re//. 
Antonini f., divi Antonini] Magni nepos, [divi Severi Pii pronepos, M. Aurel- 
liu]s A\ex[ander] . . . 

Fragmentum tabulae aeneae incertae originis, servatum Monzae (III p. 892), 
superest ex diplomate veterani. — Ex hoc fragmento apparet Alexandrum extremo 
Elagabali tempore Augusti locum obtinuisse; cf. supra N. 57S not. 1. 

476 luliae Maesae | Aug. aviae irap. | Caes. .'[.'(! | .' i i i i*. 
Mintumis rep. (X 6002). — 1) Erasa sunt nomina Elagabali. — 1) Cf. N. 475 

not. 2. 

477 luliae | Cornelilae | Paulae | Aug.^ | [d.] d.=^ 

Trebulae (Treglia) prope Capuam, semel descripta (X4SS4). — 1) Uxor fuit 
Elagabali. Eiusdem Augustae est titulus Graecus rep. in Thracia arch. ep. Mitth. 
aus Oestr. 40 p. 258. — 2) 1. d. traditur. 

478 Sex. Vario Marcello* | proc. aquar.'^ C^, proc. prov. Brit. CC, 
proc. rationis privat. CCC, vice praefT. pr. et urbi functo®, | c. v.', praef. 
aerari militaris, leg. leg. III Aug. ] praesidi provinc. Numidiae, | lulia Soae- 
mias Bassiana c. f.* cum filis | marito et patri amantissimo. | 2i^Tti) OvaQlfr) 
lV[aQY.iXXij} j iTtitQOTtEvaavTL vdaTwv, ETttTQonsvaavTL EnaQxsLOv \ Bql- 
ravvEiag, eTCLTQOTtsvaavTi Xoyiov 7tQ€L^aTr]g, 7tiaTev\d^ivTi Tor ^iQti 
T(xv ETtaQxiov Tov TtQaLTioQLOv y.ai 'Pwfirjg, \ XafiTtQOTaTq) avdQi, €7taQX({) 
eQttQlov aTQaTLWTLTiov, I r^yef.iovL XeyeLCuvog y .AvyovaTTjg aQ^avn ETtaQ- 
Xelov I NovfiidLag, 'lovkia ^oaLfitag BaaaLavi] avv Tolg Tsxvoig tio \ 
7tQoaq)LkeaTaTio avdQl y.a\ yXvnvTaTcp TtaTQL. 

Felitris rep. sarcophagus marmoreus, est Romae in museo Vaticano (X 6S69). 
— 1) Est pater imperatoris Elagabali, quem Dio 78, 50 narrat procuratoris munere 
saepius functum atque deinde in senatum adlectum, mortuum esse ante imperium filii; 
quae omnia hoc titulo confirmantur. — 2) Procuratorem aquarum fuisse Varium Mar- 
cellum testatur etiam fistula plumbea nuper reperta Romae (Bull. com. 1888 p. 180) 
eius nomine inscripta (imperantibus Severo et Caracalla, Geta etiamtum Caesare, 
i. e. a. 498 — 209). — 3) Centenario, 4) ducenario, 5) trecenario. — 6) Fice prae- 
fectorum praetorio et urhi funclo. — 7) Clarissimo viro: ita significatur adlectio in 
senatum; et sunt senatoria munera quae sequuntur. — 8) Clarissima femina. 



479 imp. Caes. divi | Pii Severi ne|pos, divi Mag|ni Antonini Pii | 
filius I M. Aurelius Seve|rus Alexander* | Pius Felix Aug. pon|tifex max., 
trib. I pot. IIII, cos. desigjnatus II ^ p. p., pontem | Liris vetusta|te dilapsum 
sua I pecunia resti|tuit. 

Prope S. Giovanni in Carico ubi fuit Fabrateria nova, ad viam Latinam 
(X 6895). — 1) No7)ien erasum, sed legitur. — 2) A. 223. 



Tituli imperatorum domusque imperatorie. 117 

480 imp. Caesari | divi Septimi Severi | Pii nep. , divi Antonini 
Magni Pii fllio', | M. Aurellio Severo | A[lexandro]^ Pio Felici | Aug. 

pontific. maxim., | trib. potest. V, cos. II, p. p., | col. FI. Aug. Puteoli. 
Puteolis rep. (X 46S3). — 1) Focabula erasa. — 2) A. 226. 

481 imp. Caes. | M. Aurel. ] Severus | Alexander | P. F. August | 
pont. max., | trib. pot. | VIIII*, cos. III, p. p., | restituit | ab Aq.'' m. p. 
LXXIII. 

In Pannonia rep. in Danuvio ad oppidum Paks, columna miliaria viae Aquinco 
(Ofen) Mursam ducenlis (III 5731 vidit Mommsen). Haec illaesa mansit, cum in 
simili columna III 3738 etiam numeri tribuniciae potestatis et consulatus erasi 
sint. — \) A. 230. — 2) Ab Aquinco. 

482 Fortunae Reduci Aug. | imp. Caes. M. Aureli Severi Alejxandri 
Pii Felicis Aug. pontif. j max., trib. potest. XII ', cos. III, p. p., | et luliae 
Mammaeae'' A[w]g., [mafnjs Aug. 1 nostri et castrorum et senatus | et patriae, 
totiusque domus di|vinae, splendidissimus ordo | Siccensium devotus numijni 
maiestatique eorum d. d. p. p. 

5iccaej Feneriae (Eph. epigr. S, 612 descripta a Roy). Lilterae punctis 
distinctae scalpro abrasae sunt, — l) A. 233. Fidetur spectare titulus ad reditum 
imperatoris de expeditione contra Persas ; cf. III 3427. — 2) Scr. Mameae. 

483 imp. Caes. divi An[tonini Magni] | Pii (filio)\ divi Sept. Severi 
Pii (nepotisS | M. Aureli Severo Alexandro Pio Felijcis Aug. p. p., pontif. 
maximo, tribun. [pofes?.] 

Thuggae prov. proconsularis Africae (FII1 1485). — 1) Verba quae ad ipsum 
Severum Alexandrum pertinent, filio et deinceps a nepotis omnia quae servata sunt, 
leguntur in litura , scilicet erasa post caedem Alexandri et postea (fortasse sub 
Gordianis) restituta (idem accidit in aliis lapidibus Africanis Alexandri, item in 
Campano X 3836) (errore autem tunc scriptum est nepotis pro nepoti , Aureli pro 
Aurelio, deinde Severi , Atexandri, Pii , Felicis, maximi , sed pleraque ex his in ipso 
lapide mox correcta). 

484 pro salute domini | nostri imperator. | Severi Alexandri' Pii | 
Augusti et j luliae Maesae' et | luliae Avitae | Mameae* sanctissimarum | 
Augustarum, | Genio sancto caslror. | peregrinorum | T. Flavius Domitianus | 
domo Kicomedia, quod | speculator leg. III Parth. | Severianae vovit, has-| 
talus leg. X Fretensis | princeps peregrinorum | reddedit. 

Romae rep. in atrio Festae (Bull. delP Inst. 1884 p. 27). — 1) Alexandri, 
Maesae, Mameae nomina erasa, sed leguntur. 

485 luliae Avitae | Mameae Aug., | matri domini | n. sanctissimi | imp. 
Severi Ale[xandri Pii Fejlicis Aug. et | castrorum et | senatus et pa|lriae 
et univer'si generis hujmani, convenjtus Karthag. 

Carthagine nova (II 3413 ; Huebner ex. ser. ep. €61). 



118 Caput 11. 

486 [GJneae Seiae Herenniae Sallustiae | [B]arbiae Orbianae sanc- 
lissimae Augustae, | coniugi Aug. nostri, | eqq. singulares* devoti | [njumini 
maiestatique eius, curante | [ijicinio Hieroclete proc. Aug., | praeside pro- 
vinciae. 

Caesareae Mauretaniae (hodie Cherchel) (FUl 9533). Una repertus est titulus 
Severi Alexandri anni 227 (FIII 9334), quo anno etiam hic videtur positus esse. 
— Alios titulos huius Augustae habes C. II 5734. X 1634. — 1) De his equitibus 
singularibus praesidis provinciae cf. Mommsen Eph. epigr. 4 p. 404; Domaszewski 
arch. ep. Mitth. 10 p. 22. 



487 imp. Caes. | C. lulius | Verus | Maxi[mmMS P. F.y | invictus 
Aug., I Aquileiensium | restitutor | et conditor, | viam quoque | geminam j 
a porta usque | ad pontem^ | per lirones | iuventut. novae | Italicae suae \ 
dileclus posterior., | longi temporis | labe corruptam, | munivit ac | restituit. 

Aquileiae (V 7989; similis lapidis fragmentum V7990). — 1) Nomina Maxi- 
mini erasa, sed pleraque legit Mommsen. — 2) ludice Mommseno intellegitur pons 
Sontii distans ab Aquileia milia passuum circiter sedecim, saepius memoratus ab 
auctoribus , primum (sed nomine fluvii non posito) ab Herodiano 8, 4 (cf. Mo. C. 
V p. 75). 

488 imp. Caes. (C. lulius | Verus Maximinus Pius)' | Felix Aug. Germ. 
max. Sar|mat. max. Dacicus max. pont. | max., Irib. potest. IIF, imp. VP, | 
<C. lulius Verus Maximus nojbilissimus Caes.)* princeps | iuventutis Germ. 
max. Sar|mat. max. Dacicus max. ] viam a Karthagine usjque ad fines Numi- 
diae | provinciae longa incuria | corruptam adque dilap|sam restituerunt. 
LXX. 

Tunete, columna miliaria viae Carthagine Thevestem ducentis (FIII 10047 ; 
eadem inscriptione inscriptae columnae sunt praeterea FIIl 10065. 10073. 10073. 
10083. 10087. 10093. Eph. ep. 7, 368. 375. 381). — 1) Quae U7icis <) inclusimus., 
videntur esse in litura reposita; scilicet erasa primum sunt nomina Maximini et 
Maximi, postea restituta (illud faclum putat Mo. ad FIII737 iussu Gordiani sen- 
ioris, hoc post caedem Gordianorum a legato Numidiae Capelliano). — 2) A. 257. 
— 3) In reliquis similibus lapidibus Africanis eiusdem anni (VIII 10021. 10075. 
10073. Eph. 7, 339, sed cf Eph. 7, 375) est imp. V. 

489 imp. Caes. [C. lulius | Verus MaximinusY | Pius Felix Aug. j 
pontif. max. Germ. max. | Dacicus max. Sarm. max., | Irib. potest. IIII-, 
imp. V, I cos., procos., p. p. et [C. lulius Verus Ma\ximus nob. Caesar] * | 
Germ. max. Dacicus max. | Sarmaticus max., | princeps iuventutis, | litus 
vicinum viae Severianae, | adsiduis maris adluentibus | fluctibus ad labem 
ruinae | labefactatum, aggeribus | marini operis a fundamentis, | ut peri- 
culum commeantibus | abesset, extrui curarunt. 

Ardeae (X6811 ad exempla duo saec. XV vel XVI). — 1) Litteras data opera 
erasas esse cum observaverint descriptores , Maximini et Maoeimi nomina periisse 
vidit Mommsenus. — 2) A. 258. 



Tituli imperatomm domusque imperatoriae. 119 

490 imp. Caesar G. lulius | Verus Maximinus P. F. ( Aug. Germanic. 
max. Dacic. j max. Sarmatic. max., pont. | max., trib. potestatis \\\ imp. VII, 
p. p., cons., pro[cos. , et G. lulius Yerus | Max. nobilissimus Caesa[r], | 
Germanic. max. Dacic. | max. Sarmatic. max., princeps | iuventutis, filius 
d. n. imp. C. | luli Veri Maximini P. F. Aug., | vias et pontes tempore | 
vetustatis conlapsos | restituerunt, curanle Q. | Decio* leg. Augg. pr. pr. | 
A Brac. Aug. m. p. I. 

Bracarae Augustae (Braga) in Callaecia, lapis miliarius: vidit Huebner (II i7S6), 
qui ait litteras esse renovatas. Similes lapides alii permulti prodierunt prope Bra- 
caram, unde huius lectio, etiam numerus tribuniciae potestatis, firmatur. — 1) Quinta 
tribunicia potestas Maximini alibi non reperitur. — 2) Hunc non diversum esse 
ab eo Decio qui imperator factus est a. 249 post alios credidit Borghesi (opp. 4 
p. 289), vix recte (cf. Huebner ad Borghesium l. c). 

491 C. lulio Vero Majximo nobi!is|simo Caes., imp. | Caesaris C. luli | 
Veri Maximini | invicti Pii Felijcis Aug. pont. max., | t. p., cos., p. p., 
procos., I filio, res p. col., | Thamug. | I. 

Prope Thamugadem (FIII 10205, semel descripta). 

Parthicus videtur dici Maximini filius in titulo Feleiae rep. XI 4176, dummodo 
recte ex diversis fragmcntis compositus sit. 

492 divae ] Caeciliae j Paulinae | Piae Aug. 

Atinae in Campania (X SOSi vidit Mommsen). — Extant nummi inscripti 
diva Paulina cum capile eius velato, quos nummorum periti attribuunt uxori Maxi- 
mini (Eckhel 7, 296). Ex scriptoribus Maximijii uxorem memorant, sed nomine 
non posito, Ammianus Marc. 14, 1, 8; Syncellus p. 680 ed. Bonn.; Zonaras 12, 16. 



493 imp. [Caes.] | M. Antonio Gord[ia/io Semproniano] \ Romauo 
African[o invicto P. F. Aug.] poutifici maximo, t[r. p., cos., p. p., procos.]. 

Burdigalae rep. a. 1828 (Eph. ep. 3, 342), sed origine videtur Africana (cf. 
yillefosse bull. epigr. dela Gaule I p. 160 seq.; originem Burdigalensem tuetur lulKan 
inscr. de Bordeaux I p. 104). Est alterius ex Gordianis patre et filio , qui impe- 
ratores facti a. 258 in Africa mox caesi sunt. Eorum extant praeterea tituli Graece 
scripti Perge in Pamphylia hi: avxoxQcaoQa KaiaaQa M. ^Avxwviov roQdiavov 

2sfi7iQwvcavbv '^Pcofiuvov ^AipQixavbv naxsQa et avToxQaxoQa KalaaQa 

M. 'Avxtuviov FoQdiavbv SsfmQcaviavbv CP^wfxavbv 'A^Qi[x]avbv vibv, [e]vae^TJ 
evxvx^ ae^aaxbv, a(ox[^Qa] xtjq oixovfj.sv[Tjg] rj ysQOvaia (Lanckoronski Stadte 
Pamphyliens u. Pisidiens I p. 168 n. 57. 58); ad alterum utrum ex eis spectat etiam 
fragmentum item Graece scriptum f^III 10895. 

494 Victoriae | Aug. 

495 Victoriae | sen. Rom. 

In Africa loco dicto Henchir Medeina, ubi fuit municipium Altkiburus, bases 
duae aequales (FIIl 1822. 1825). Recte WHmannsius coniecit has bases positas 
esse a. 258, cum Gordianus summo senatus contensu Augustus renuntiatus esset, 

496 imp. Caes. M. Clodio Pupienijo Maximo Pio Felici Aug. | pont. 
max., trib. pot., cos. | II, procos., p. p.\ et | imp. Caes. D. Caelio Caivino j 



120 Caput II. 

Balbino Pio Felici Aug. | pont. max., trib. pot., cos. j II, p. p.*, et M. An- 
tonio Gordiano no|bilissimo Caes. Pi.^ Aug., | nepoti divorum Gor|dianorum^ 
les p. col. I Nerv. Aug. Sitif.^ | M. VIII. 

In Mauretania non longe a Sitifi, columna ?niliaria (FIII 10363). — 1) Jl. 258. 
— 2) Scribendum aut Pio aut P. F. — 3) Ex -N. 498 similibusque iitulis intellegiiur 
Gordianum tertium natum fuisse ex sorore Gordiani alterius, eademque filia Gor- 
diani senioris; nepotis igitur vocabulum mira ambiguitate adhibitum. — 4) Res 
publica coloniae Nervianae Augusiae Silifensium. — Similes lapides Pupieni Maximi 
et Balbini Augustorum et Gordiani Caesaris praeterea in Mauretania reperti sunt 
quaituor (FIH I0S42. 10545. Eph. 7, 660. 675), sed minus bene descripti quatn hic, 
item complures in Cappadocia (III S. p. I2S2), male scripti omnes, in quorum cerie 
uno nomina Pupieni et Balbini erasa sunt (cf. Mo. ad III S. 69S5), denique unus 
in Germania (Korr. Bl. d. Westd. Zeitschr. 6 n. 157). (Titulus Pupieni ap. Wil- 
manns n. 1010 ficticius est, cf. IX S768). 

497 imp. Caes. | M. Antonio | Gordiano | Pio Fel. Aug. | p. p., cos., 
proc, I nepote dijvorum Gorjdianorum', j [mjiliarium^ | I. 

Prope Igilgili in ora Mauretaniae , columna miliaria (FIII 10550 ad duo 
exempla). — 1) Cf. ad N. 496 not. 5. — 2) niliarium utrumque exemplum. 

498 imp. Caesari | M. Antonio Gor|diano, divi M. Anto|ni Gordiani 
nep., divi | Antoni Gordiani so|roris fil., Pio Fel. Aug. , fort|tissimo feli- 
cissimo, | pont. max., trib. po[^], | p. p., procos., | col. lulia Aure|lia Com- 
moda I Thuburbo | maius d. d. p. p. 

Loco provinciae Africae dicio Henchir Kasbat., ubi fuit Thuburbo ( FIII 848) 

499 [tm]p. Caesari ( [M. Ant]omo Gordian6 | [Pio] Felici invicto | 
Augusto I pontif. max., trib. pot. II', | c6s., proc6s. , p. p., | Numisius 
Quintianus v. p. ^, | ab epistulis Latinis, | devotus numini | maiestatique eius. 

Romae rep. in thermis Caracallae (FI 1088 descr. Sinetius aliique; in eodem 
lapide esi tiiulus Falentis FI 1172). — \) A. 259. — 2) Fir perfectissimus. 

500 imp. Caes. M. An[fo]lnio Gordiano invi[cfo] ( Pio Felici Aug. 
ponltifici max., trib. pot. j IIF, imp. III, p. p,, cos. procos., ( divi Gordiani 
nejpoti et divi Gor(diani sororis filio, [ res p. Verecundens. ( devota numini 
I maieslatiq. eius. 

Ferecundae prope Lambaesim (FIII 4218). — i) A. 240. 

501 imp. Caes. [ M. Antonio [ Gordiano Pio ( Fel. Aug. p. p., cos. 
II, ( procos., tribun. ( potest. V, ponl. ( maximo, ( res publica ( ex libera- 
litate 1 Matidiarum* | d. d. 

Ficeliae (F 5112). — 1) A. 242. — 2) Matidiae duae mater ei fdin rvi publicae 
Ficetinae legaium aliquod dedisse videntur. 

502 I. 0. m. [ pro salute imperatoris | M. Antoni Gordiani P. F. ( 
invicti Aug. et Sabiniae Fur(iae Tranquil[/]. coniugi' eius, toltaque domu 
divin. eorum, a(la Aug. Gordia.* ob virtutem [ appellata posuit; cui praest ( 
Aemilius Crispinus praef. | eqq., natus in pro. Africa de [ Tusdro; sub 



Tituli imperatonun domnsqae imperatoriae. 121 

cur. Nonii Phi|lippi leg. Aug. pro pr. [prov. Brit.], | Attico et Praetex- 
talo I cos.' 

In Anglia loco dicto Old Carlisle rep. , nunc Cantabrigiae (FII 544 vidit 
Huebner). — 1) Requiritur coDiu^s et postea totiusque domus. — 2) Scr. Gordiana. 
— 3) A. 242. 

503 Furiae Sabiniae j Tranquillinae | sanctissimae | Augustae, | con- 
iugi domini n. | M. Antoni Gordiani ( Pii Felicis invicti | Augusti, | decu- 
riales | aedilium pleb. et | pleb, cerialiura*, | devoti numini | maiestatique 
eorum. 

Romae rep., nunc Aquilae (FI 1095 cf.p. 844). — 1) Aedilibtu plebis et aedi- 
libus plebis Cerialibiu tuos fuisse decuriales ex hoc titulo intellegitur , cf. Mo. 
Staatsr. /' p. 543. 

504 Furiae Sabiniae | Tranquillinae | sanctissimae Aug., | coniugi 
domini n. | imp. Caes. M. Antoni | Gordiani Pii | Felicis invicti Aug. | de- 
curiales geruli* et h. u.^ | devoti numini maiestatiq. eor. 

Romae rep. ad S. ClemenUs (FI 1096). — 1) Cf. Mo. Staatsr. /3 p. 366. — 
2) Honore usi. 



505 Victoriae reducis dd. nn. | [imp. Caes. M. lulii Philippiy \ Pii 
FeUcis Aug. et [Offlc/Jjliae Se[i;erae] Aug. [cow]iugi d. n., miUtes leg. II | 
Parth. [Philippianae] P. f. f. | aet.*, q. m. c^ Oclatin[t]o Adjvento cos.*, 
quorum nomilna cum tribus' et patrijis inserta sunt, devojti numini maie- 
statijque eorum, d. X k. Aug. Pere|grino et Aemiliano ®, in his | et evok. 
Augg. nn.', cura age[[n]jte Pompon. luliano R.* leg. eius. 

Romae olim, sed adoecta sine dubio ex agro Albano, ubi fuerunt castra legionis 
secundae Parthicae (FI793. XI F 2238 ter descripta saeculis superioribus). — 1) A'©- 
mina Philippi et coniugis, quae desiderari apparet, sine dubio erasa fuerunt. — 
2) Piae Fidelis Felicis aeternae; his cognominibus usam esse legionem secundam 
Parthicam aiiis quoque inscriptionibus comprobatur. — 3) Qui militare coeperunt. 
- 4) A. 218 (cf. supra N. 466 not. 6). — 5) Scr. tribubus. — 6) 25 lul. 2U. — 7) In 
his centuriones et evokatus Augustorum nostrorum (Mommsen, eollato laterculo Lam- 
baesitano Eph. ep. 3, 1276). — 8) Nota obscura; vix fuit tr. 

506 maximo et invicto ac super om[nes fortissimo] \ imp Caes. M. 
lulio Philippo Pio ¥[elici Aug. pont. max.,] Pers. max., trib. pot, [cos. 
desig.\ p. p., procos., et] \ M. lulio PhiUppo nobiUssimo [Caes. princ. iuv. 
et I Otaciliae Severae Aug. ma]tri [Caes. et caslror.] 

Romae rep. in castris praetoriis (F1 1097 descripsit Henzen). Ad idem monu- 
mentum spectare visus est parastata (ab Henzeno non visus) cum inscriptione vot. 
XXannal. felic. — 1) Hentenus ann. inst. arck. 1864 p. 11 seq. titulum atlribuit 
initio imperii Philippi propter nomen Persici maximi, in aliis titulis Philippi non 
repertum, scilicet mox ab eo recusatum ; simiUler Parthici maximi cognomen reperiri 
tantuin iniUo imperii Philippi (cf. N. Sffl). 



122 Caput II. 

507 itnp. Caes. | M. lal. Philippo | P. F. invicto Aug. | pont. maximo | 
Parthico maximo*, | trib. potest., cos.^ | p. p., procos., et [ M. lul. Ph[«- 
?]i[p2)]o I uobilis[sj]mo Ca[es. | et M]ar[ciae] Otaci[?]iae | Severae sanctis- 
simae Aug., j coniugi Aug. n., malri | castrorum et exercitus, | leg. II Adi. 
[P.] F. [ Philippiana^ devota [ nuni[tn? »i]aiestati|[5ue corum]. 

Prope Alt-Ofen (Aquincuvi) rep.^ est Peslini in museo (Eph. ep. 2, 7S8). — 
1) Cf. ad N. S06 not. 1. — 2) Consul primum processit Pldlippus a. 243, quo tem- 
pore fuit iam tribunicia potestate iteriim. — 3) Legio secunda Adiutrix pia fidelfs 
stativa habuit Aquinci, cf. Mo. C. III p. 416. 

508 Genio imperi [ dd. nn.* [ imp. Caes. M. lulii Phi|lippi^ Pii FeHcis 
Aug., trib. I pot. IIP, cos., p. p., et | M. [/m]I. [Phi]\[ippi nobi]\[is\simiy 
Caes., totiusque | domus divinae [eorum]^ \ municipium lulium [ [PAi]l[jp- 
pianu]m^ Abbir | Cellense^, devotum [ uumini maiestatiq. | i[eorMm]* d. 
d. p. p. 

In Africa loco dicto Henchir Naam, ubi fuit Abbir Cella (FIII 814 cf. p. 979). 
— 1) Quae punclis notavimus verba ad Philippos spectantia, erasa sunt, sed pleraque 
legi potuerunt. — 2) A. 246. — 3) Celiensem, sed ultima litlera erasa, lapis. 

509 Victoriae sacrum [ pro salutem imp. [ M. lulio Phihppo Fehci' | 
Aug. pont. max. , trib. pot. IIF, | cos., p. p., et M. I[m??]o [P/j?]hppo' | 
nobihssimo Caes., principi ( iuventutis, et M. Otaciliae Sejvere ' Aug., matri 
castrorum, [ maiestatique eorum | Aurehus Munatianus evojcatus ex cohorte 
VI pretolria p. v. Phihppiana* agens at | latrunculum^ cum mihtijbus n. 
XX classis pprr.* (sic) Rave|natis p. v.' Fihpporum, devot. [nwm.] | maie- 
statique eorum. | [De]dicatam Presente, | [i?6t]no cos.^ VI idus ...[... 
[P]rivatus optio, Aur. Don ....(.... anus, lulen. Marce . . . | . . . ius 
tes.', Vibius Pau ....[... a sic. p., Asin. A {vel M) . . . . | . . . [f]es.\ 

luh lu I . . . . Clemen . . . . j Aur. Eta ... | ... . arm.* , Co . . . . | 

[i]ur. Ba . . 

Rep. in Umbria ad viam Flaminiam prope locum dictum Galleria del Furlo, 
iam Pisawi (Henzen Mitth. 4887 p. 14). — 1) Requiritur casus secundus. Quae 
punctis notavimus , erasa sunt, sed pleraque leguntur. — 2) A. 246. — 3) ludice 
Henzeno Mu7iatianus cum viginti militibtis debebat latrones persequi. — 4) Requiritur 
pr. (praetoriae). — 5) Piae vindicis. — 6) Consules sunt anni 246. — 7) Tessera- 
rius. — 8) Armorum (scilicet custos). 

510 imp. Caesar M. lul. [PAi7rp]lpus [Pius Fe]lis. i[n]vi[c]tus ( [i]ug., 
[f]ri. pot. V\ c[o]s. I[/]I, [p. p.,] ( et M. lul. P[/j]ihppus [t]uni(o[r] imp., 
c[o]s., p[r]o[cos., pr]inceps ( iuventutis, fihus P[hilippi] \ Aug., et M. Ota- 
ciha Severa [ sanctissima Aug. n., [r]esti|tutores orbis [f]otius, ( ob tutelam 
civit. coloniae suae [ Romul. circuitum muri manu [ mihtari a solo fecerunt. 

In Dacia ad vicum Recka, ubi fuit Romula, rep., nunc Bukaresti (Tocilescu 
arch. ep. Mitth. XI p. 49; III S. 8031). — l) A. 248. 



Tituli imperatonun domusque imperatoriae. 123 

511 VII. I Imp. Caes. [M.] lulius ] Philippus Pius Felix | Aug. pont. 
max., trib. pot. \\ cos. III, p. p., procos.; | imp. Caes. M. lulius Phi- 
lippus Pius Felix Aug., filius d. n. Phil[«p]pi Aug., pont. max., trib. pot. V*, 
cos. II, p. p., procos. , vi[a]m quae ducit a Nor[a Karalibus] vetuslate 
[co]rruptam restituerunt, curante P. Aelio Valente proc. eorum, praef. prov. 
Sard. I e. v. 

In Sardinia, miliarius viae JSora Carales ducentis (Nolizie 1883 p. 92). Si- 
milis extat alter miliarius eiusdem viae (X8001). — 1) ^. 248. Hoc ipso anno Phi- 
lippus pater tertium, filius iteriim consvl processit. — 2) Mirum est quod Philippo 
filio. quem non una cum patre imperatorem esse factum documenta sat multa, tertio 
anno posl patrem nonnuUa (ut infra \. 313) probant, adscribitur idem numerus 
tribuniciae potestatis qui patri; sed idem reperitur etiam in diplomate militari LIIl 
(III p. 896, X 3333), item in nummis plerisque; Mommseno videtur Philippus filius 
statim, cum Caesar factus est, accepisse tribuniciam potestatem, et ita factum esse 
ul postea in numeranda tribunicia potestate alii inciperent ab eo anno, quo Caesar 
factus est, alii ab eo quo Augustus (cf. eph. ep. 4 p. 181. 182, Zeitschr. f. Num. 6, 
1879 p. 412—413). 

512 M. lulio I Severo | Filippo* | nobilissimo | Caesari, | nobiiissi|mo 
principi | iuventutis, ] res publica | Albonessilum. 

Albonae in Histria (III 5049). — t) Severi cognomen, quod a matre sine dubio 
accepit, Philippo iuniori praeterea datur etiam in nummis civitatum quarundam 
Pamphyliae (Kohne Zeitschr. f. MUnzkunde 6, 1846 p. 122; Revue num. 1833 p. 30. 32). 

513 Marciae Otaciliae Severae | Aug., coniugi d. n. imp. Caes. | M. 
luli Philippi Pii Felic. Aug. | pont. max., trib. pot. V ', cos. III, | procos., 
p. p., mat. imp. Caes. M. luli | Philippi, Aug. f., Pii Felicis | pont. max., 
trib. pot. II, cos. \ II, procos., p. p., principis iujventutis, Aug., et castroj- 
rum et senatus et patriae, | res p. Cuiculitanor., devota | numini maiestatiq. 
eorum, j d. d. p. p. 

Cuicul (Djemila) in JSumidia (FIII 8325 servavit Delamare , auctor accura- 
Ussimus). — 1) A. 248. 



514 imp. Caes. C. | Mess. Quiuto | Traiano | Decio [P. F. Aug.] \ p. 
m. , trib. [pof.] | II , cos. II ', p. p. , j restitutojri Daciarum * | col. nova 
Apul[e]s.' 

Apuli in Dacia rep. (II1 1176, semel descr.). — 1) A. 230 (consul terlium fuit 
a. 251). — 2) Significatur victoria Decii de Gothis (Iord.Get.18); etiam in nummis 
Deeii (Eckhel 7, 3^45^ celebratur Dacia felix (Mo.). — 3) De colonia nova Apulensi 
ef Mo. l. c. p. 183. 

515 imp. Caes. | Ca. Mess. Q. Tra. | Decio P. F. inv. | Aug. p. m., 
tr. p. II*, 1 p. p. , et Messis | Decio et Quin|to nobilissi|mis Caess. Augg. 
A B.' ra. XCIX. 

Prope Innsbruck rep., columna iniliaria (III 3988 vidit Mommsen; timxH* est 
III 3989). — 1) A. 230. — 1) A Brigantio (Bregenz). 



124 Caput II. 

516 imp. Caes. | C. Messio Quinto Traiaao | Decio P^. invicto Aug. | 
pontifici maximo, tri[6u]|niciae potestatis bis, cos. | bis' designato ter, et | 
Q. Herennio Etrusco | Messio Decio no[6i]|lissimo Caesari cos. des., | et 
C. Valenti Hostiliano | [Messio Quinto nobili]ss\mo \ [Caesari] .... 

Prope Aquinmim (Ofen) Pannoniae inferioris rep., lapis miliarius: descr. 
Mommsen (III 3746). — 1) J. 250. 

517 imp. Caes. C. [iWJessio | Q. Traiano [Z)]ecio ] Pio Felici [mujc]|to 
Aug., Dac[i]c. I max., pont. [max., opt.] | max. q. princ[/p/, trib. pot.] | IIIP, 
p. p., cos. Il[/, procos., et Q. fl^erewjjnio Etrus[co] | Messio De[c?o] | cos. 
et C. V[a/.] I Hostil[«awo] .... 

Prope Barcinonem rep., columna miliaria, descr. Huebner (II 49S7; similis 
est II 49S8). — 1) Decius quomodo appellari potuerit tribunicia potestate quartum, 
quaeritur. Mommsenus (bull. dell' Inst. 1863 p. 2,7 , et in Borghesii opp. 4 p. 290 
not. 6) coniecit Decium iam a. 248 a militihus imperatorem esse appellatiim, a. 249 
Romae agnittim, eamque esse causam quod anno 2S0 Decius modo dicitur tribu- 
nicia potestate iterum (supra N.SU. S46 ; C. F8025. 8028; dipl. mil. LFIb, III p. 899) 
modo terttum (infra N. SI8. C. F 2068. XII H). 

518 [Q.] Herennio Aetrusco Mesl[st]o Decio nobilissimo Caes. | [p]rin- 
cipi iuventu|[fi]s, trib. pot., coss.* de|[s2]gnato% filio | [m]p. Caes. C. Messi 
Q. Tra|[m]ni Deci invicti Pii | [Fe/]ic[?s 4]ug. ponti^/".] m[a]x. | 

C. Valenti Hosti[?iano Messio] \ Q. nobiiissirao [Caes., filio] | imp. Caes. 

Messi [Q. Traiani] \ Decii invicti [Pii Felicis] Aug. pont. ma[a;., trib. pot.] \ 

III, coss. II de[signato III]^, \ p. p., pro[cos.]. 

Faleriis rep., duo tituli iuxta positi in eodem lapide (XI 5088 descr. Mommsen). 
Focabula, quae punctis subiectis distinximus^ rasura temptata sunt; quod Momm- 
senus accidisse putat seditione lulii Falentis, de qua Fict. Caes. 29. Ceterum 
Deciorum patris et filii nomina erasa sunt etiam in inscr. Rhenana Bramb. 4826 
(cf. etiam V 6780). — 1) Sic lapis, — 2) A. 2S0; navi fasces suscepit a. 2S4. — 
3) Consul iterum Decius fuit a. 2S0, tertium a. 2S4 ; ut certum sit titulum positum 
esse a. 2S0. Tribunicia potestate tertium appellari potuit Decius imperator factus 
a. 249, anno 2S0 post d. 40 Dec; sed cf. supra N. 347 not. 4. 

519 Q. Herennio Etrusco | Messio Decio nobilisjsimo Caes., principi | 
iuventulis, c6s.*, filio | imp. Caes. Messi Quinti | Traiani Deci Pii Felicis | 
invicti Aug., ( argentarii et exceptores ] itemq. negotiantes vini | supernat. 
et Arimin., devoti | numini maiestatique eius. 

Romae rep. cum amplificatur basilica S. Petri (VI 4104 vidit Bormann). — 
1) A. 234. 

520 C. Valenti Hostilian[o] | Messio Quinto | nobilissimo Caesar[t], | 
trib. potest. H*, principi iuven[f.], | filio ] 

Romae, bis, ul videtur, sed accurate, descripta saec. XFII (FI 4402). — 1) A. 234, 
— Ut alii Caesares huius aetatis (cf. Mommsen Staatsr, II' p. 4464 not.S), ita 
etiam Hostilianus Caesar interdum dicitur Caesar Augustus, ut supra N. 343 (una 
cum fratre) et in hoc titulo nuper descripto Cerami in Caria (Journal of hellenic 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 125 

studies H, 1890 p. 127) : rbv &so(pi).earaTOv KalauQa rdiov BcO.£vxa ^OariXhavov 
Mea[a]iov Koiivrov Evas^rj Ei-rv/Jj Se^aarbv, vVov rov xvqIov Tjfxcov avroxQa- 
roQoq KalaaQoq ratov Meaalov Kovivrov TQaiavov Jsxlov Evas/iovg Evrv/ovg 
Ss^aarov xr?.. 

521 Herenniae | Cupresseniae | Etruscillae Aug.\ i coniugi d. n. Deci | 
Aug., matri Augg. | nn. el castror., | s. p. q. C^ 

Carseolis rep., nunc Veronae (IXiOo6). — 1) Plerumque Herennia Etruscilla 
dicitur; Cupresseniae nomen rej)erittir praeterea in nummis quibusdam (nummus 
Alexandrinus ap. Eckhel 7, 348 cf. Sallet alex. Kaisermiinzen p. 67, nummus Mal- 
lensium in Cilicia ap. Cohen^ 3 p. 215). — 2) Senatus populusque Carseolitanus. 



522 imp. Caes. | Gaio Vibio Trebon[ta]no | Gallo P. F. Aug. pont. 
maximo, | trib. potesl.', et | ira[p.] Caes. Gaio Vibio | Aflni[o Gallo Yel- 
rfim]|niano \\olusiano Pio Fel.] | invicto [Aug.^ p. m., trtb. pot.] ] ala T . . . 

Promontor prope Ofen (Aquincum) rep., nunc Pesth in museo (Eph. ep. 2, 760). 
— 1) A. 231. Omissa est mentio consulatus, queni Gallus videtur gessisse suffectum 
etiamtum privatus (cf. N. 325 not. 2). — 2) Teste Fictore (Caes. 50) GalU filius 
primum Caesar tantum fuit. In nummis titulisque semper patri aequiperatur. 

523 imp. Caes. C. | Vibio Trebolniano Gal[/o] | P. F. invicto | Aug. 
pont. mjaximo, trib. | potest. IF, cos.% ] p. p., procos., eqq. | alae III Aug. 
Th|racum Gallia|ne Volusiane, | devoli numini m|[ai]estatique eor. 

In Pannonia superiore prope Brigetionem (Szony) rep. (IIII 4270, aliquoties 
descripta saec. superiore). — 1) A. 232. — 2) Consulatus , qvem Gallus gessii im- 
perator a. 232 secundus fuit, testibus plerisque titulis. 



524 [i]nap. Caesari | C. Vibio Afinio | Gallo Veldumniano | Volusiano | 
Pio Felici Aug., | tr. pot. IP, cos., p. [p.], | Comenses | devotiss. numi[ni] j 
maiestatique eiu[s]. 

Comi (C. I. L. suppl. Ital. I 745 vidit Pais). — 1) A. 232. 

525 imp. Caes. C. Vibio Treboniano Gallo Pio Felici A[m^.] | ponlif. 
max., trib. potesl. IIII\ cos. II, p. p., procos., [et] | imp. Caes. C. Vibio 
Afinio Gallo Veldumniano \[olusiano] \ Pio Felici Aug. pontif. max., trib. 
potest. IIII *, cos. II, p. p., p[rocos.], | tribus Palatina corp. iuniorum luvenal. 

hon * I client., devoti numini maiestatique eor[«m], | homines num. 

DCCCCLXVIII.3 

Romae, descr. Henzen (F1 1104 cf. p. 844). — 1) Tribunicia potestate quartum 
Gallus et Volusianus dicuntur non solum in hac inscriptione, sed etiam in nummis 
non paucis (Eckhel 7, 536. 568). Quare Eckhelius (7, 565) imperiutn eorum e.r- 
tendere studuit in annuin p. C. 234. Sed titulus N. 351 nostris temporibus repertus 
ostendit iam mense Octobri a. 235 Falerianum et Gallienum, quos occisis demum 
Gallo et Folusiano imperatores appeilalos esse constat , non solum in Italia, sed 
etiam in Africa agnitos fuisse. Nihil igitur superest quam ut statuamus (cum 
JFilmannsio), Gallum et Volusianum aliquando novam tribuniciae potestatis nume- 
randae ralionem inslituisse, sive, id quod idem est, a nescio quo die maiorem sibi 
tribuniciae potestatis numerum adscripsisse quam pro ralione temporis debebant. 



126 Caput II. 

— 2) Fortasse supplendum honorati, quibus opponuntur clienles, — 3) De hoc 
numero cf. Mo. Staatsr. lll 263 not. 3. 

526 taurob[o/mm faclum Matri deurn\ \ Magnae Id[aeae yro salute 
et victoria] | iinp. Caes. C. \\ibi Treboniani Galli Pii] \ Fel. Aug.^ et [imp. 
Caes. C. Vibi Afini Galli] \ Veldum[nmnt yo?]usiani P[h Fe?.] | Aug.* tot[m]sq. 
domus divin. eor. [et] \ sen[a/Ms, X]Vvir. s. f., equestr. ordin., ex[erci- 
tuum], .... valium, naviganlium, | s 

Ostiae rep. fragmenta duo tabulae marmoreae (Xlf^ 42). — 1) Quae punctis 
subiectis notavimus, rasuram passa sunt sed legunlur (plane perierunt tantum ea quae 
ruptura lapidis abstulit). Praeterea nomina Galli et Volusiani erasa non repperi 
(nisi forle erasa fuerunt in inscripiione Britannica FII949). 

527 Afiniae M. f. ] Geminae Baejbianae cl. f., | uxori | Vibi Galli* c. 
v., 1 Vibius Thallus | patroni | uxori. 

Perusiae (XI 1927, descripta saec. Xf^I). — 1) Esl is qui praecedit adhuc pri- 
vatus, ptbios Gallos Perusia oriundos fuisse etiam ex aliis titulis coUigitur (cf. 
Bonnann ad XI 4926). 



528 M. Aemili Aemiliani — Marcia Caenis fec. 

Prope Romam rep. ad viam Tiburtinam, fistula plumbea aquaria (Lanciani 
Bull. comunale 1881 p. 40). — Non certum est fistulam esse eius Aemiliani adhuc 
privati, cui anno 235 positae sunt N. 329. 330. 

529 imp. Ca[esar]i M. [ylewj/.] j Aemiliano P. F. [myjc]|to Aug. pontif[icj] | 
maximo, tribu[n?c.] | pot., p. p., [c]os,, pro[cos.], | ab Vi[m.] m. p. CC . . 

In Albania rep. prope Kacanik (III S. 8270 vidit Domaszewski). 

530 [m.] p. LXXVIIII. I Im[/).] Caes. M. Aemilio Aemiljiano Pio 
Felice invicto Aug.* | pont. max., trib. pot. , p. p., procos. , | viam quae 
ducit a Kar. Turr., | curant. M. Calpurnio Caeliano | prae^/". prov. et |)r]oc. 
suo, I [restituit]. 

In Sardinia, miliai-ius viae a Caralibus Turres ducentis (X8014 vidil Mommsen). 
— 1) Requiritur casus primus. 



531 Vic(toriae) Aug(ustae) | pro sal(ute) dd. nn. | Valeriani et Gall|ienf 
[Augg., tjea;j]llat(io) mill|[tarm leg. III Aug. re]stitu|tae, e Raet(ia) Geme|ll(as) 
regressiS die | XI kal. Nove. Volusiano IF et Maximo | cos.' votum sol- 
ver(unt) | per M. Fl. Valente(m) ] y leg(ionis) s(upra) s(criptae), L. Volu- 
mius (sic) I Cresces op(tio) pri(ncipis), | M. Aurel. Licinius op(tio), | C. Ge- 
minius Victor op(tio). | Esculp(sil) et s(cripsit) Donatus. 

Rep. in extrema Numidia, inter oases dictas Uglal et Mlili, ubi Gemellas fuisse 
ex hoc tittilo intellegiiur, est Biscrae (VIII 2482 vidit JFilmanns). — 1) Legionem 
III Augustam, quae inde a temporibus Augusti in Numidia tendebat, aliquando dis- 
solutam et sub Faleriano renovatam esse, testis est praeter hunc potissimum titulus 
FIII 2634 in castris legionis positus a centurione quodam qui primus legione re- 



Tituli imperatoram domusque imperatoriae. 127 

novata apud aquilam posuit vitem (cf. infra inter titulos militares). Partem certe 
militum legionis dissolutae translatam esse in Raetiam, et ex Raetia, cum legio resti- 
tueretur, in Africam redisse indicat etiam titulus FI II 2832 add. p. 934. — Tradunt 
auctores Valeriano imperium delatum esse a. 235 a militibus qui undique contracli 
apud Raatias morabantur (Fictor Caes. 32 cf. Eutrop. 97, Zosim. 1, 28). Apparet 
honim militmn bonam partem fuisse e legione tertia Augusta, hisque f^alerianum 
praemii loco dedisse, ut in Africam reportarentur legioque restitueretur ; id autem 
factum eo ipso anno quo Falerianus imperator factus est, ante d. 22 Oct., hic titulus 
docet (cf. Henzen ann. inst. arch. 1860 p. 38, Mo. C. VIII praef. p. XX). Fexillatio 
legionis tertiae Gemellis lendens praeterea non memoratur, recensetur praepositus 
limitis Gemellarum in Notitia dignitatum. — 2) II t lapis. — 3) Consules ordinarii 
a. 235, Folusianus Augustus iam defunctus. 

532 impp. Caess. | P. Licinio | Valeriano | et P. Licinio | Gal[Z]ieno [ 
Pis Felicibus | Augg. c. U. S. N.^ 

Prope Ladenburg (Lopodumim) rep. a. 1885, columna miUaria (Baumann 
Korrespondenzbl. der Westd. Zeitschrift f. Geschichte 1884 p. 3). Simul repertae 
sunt columnae inscriptae nominibus Gordiani, Philipporum, Decii, Herennii Etrusci. 
— 1) Cf supra N. 472 not. 5. 

533 imp. Caes. P. Licinio Valelriano Pio Felici invicto | Au[^.] pon- 
tifici maximo, \ cos. II', proc, trib. pot. II \ ] patri patriae, restitutori | 
publice saecuritatis | ac libertalis conservajtori, ordo Foroclo|diensium dica- 
tissimus | numini maiestatique eius, | curantibus C. Antistio Martiajle e. q. 
R.^ C. Vettio Felicissimo e. q. R.^ | Q. Aemilio Severiano. 

Ad lacum Sabatinum ad aedem S. Liberati, ubi fuit Forum Clodi (XI 5510 
descr. Bormann). — 1) A. 234. — 2) Equite Romano. 

534 imp. Caes. P. Li;cinio Valerijano P. F., Aug. pont. j max. p. p., 
tr. pot. III', I cos.^ resp. Osson. | ex decreto ord. | devot[a] numini | 
maiestatiq. eius | d. 

Fari in Lusitania, ubi fuit Ossonoba (II 1 bis descripta). — 1) A. 23S. — 
2) Cum iterum comul fuerit Falerianus a. 2S4, tertium a. 233, consulatus numerum 
nmissum esse apparet (ut etiam III 5233). 

535 imp. Caes. P. Lici|nio Valeriano | Pio Felici Aug. | pont. max., 
trib. pot. I ter, cos. 11*, pro cos., | p. p., | d. d. 

Acquaspartae in Umbria, rep. Carsulis (XI 4367 vidil Bormann). — 1) Fale- 
rianus imperator factus a. 235 aliquanto ante d. 22 Oct. (supra N. 351), tribunicia 
potestate ter dici debuit non solum anno 233, quo fuil consul terlium, sed etiam., 
si veterem usvm tribuniciae potestatis numerandae retinuit, a. 234 post d. 10 Dec, 
quo tempore fuit etiamtum comul ilerum. Eo temporis spatio si titulus positus 
est, numeri recte procedunt. Ceterum ita referti snnt tituli Faleriani et Gallieni 
huiusmodi erroribus (cf. N. 358. 341. 345), ut hic quoque erratum esse credere 
malim. Etiam in nummis Gallieni legi numeros ine.Tplicabiles queritur Eckhel 
7, 755. *, 4i3. 

536 imp. Caes. | P. Licinio Egna[tio Gallieno \ Pio Fel. Aug. poat. | 
max., trib. pot. III', | cos.*, procos., p. p., | d. d. 



128 Caput II. 

Acquasjtarlae in Umbria, rep. Carsulis (XI 4368 vidit Bormann). — 1) Tituhis 
sine dubio aequalis eius qui praecedit, — 2) Consul processit Gallienus primvm a. 234, 
iterum a. 2SS. 

537 impp.* Valerianus et Gallienus | Augg.* etValerianus nobilissimus | 
Caes. cohorti VII centurias a so|lo restituerunt per Desticium lubam | v. 
c, legatum Augg. pr. pr., et Vitulasium Laetinianum, leg. leg. | II Aug.^ 
curante Domitio Polentino, | praef. leg. eiusdem. 

Caerleon in Britannia, ubi fuil Isca (II 107 vidit Huebner). — 1) Focabulortim 
impp. et Augg. ultimas litteras consilio eradi coeptas esse videri ait Huebner. — 
2) Iscae fuisse stativa legionis secundae Augustae ex multis titulorum atque etiam 
auctorum testimoniis compertum est (cf. Huehner ni p. 57). 

538 m. p. CLXVIII. I Ddd. nnn. | [j]mp. Caes. P. Licinio^ \ale{riano 
Pio Felici\ \ inbicto Aug. pontifici [maximo^ \ Germanico maximo, tr[t6Mn.] j 
potestati V^, cos. IIF, patri \\atriae, e/] | imp. Caes. P. Licinio Egnatio 
\(jallieno] \ Pio Felici inbicto Aug. pont. | maximo, Germanico max., \lrih.\ \ 
potestali IIII, cos. IIF, patri p[afme, et \ P.] Cornelio Egnatio Valerian[o] | 
nobilissimo Caes., principi [iuventutis]., \ via quae ducit a Kralibus 01[6mw] | 
corrupla restit., curante | P. Maridio Maridiano | e. v. proc. suo. 

In Sardinia, lapis miliarius (Notizie I8S8 p. 348; Classical review 3, 4889 
p. 230). Similis fuit lapis eiusdem viae, sed male descriptus, X8028. — 1) Requi- 
ritur casus primus. — 2) A. 237 (?). — 3) In 7iumeris erratum. Consul tertium 
processit Falerianus a. 235 cum filio iterum, quartum a. 237 cum filio tertium; 
ita nullo tempore ambo dici potuerunt cos. III. Praeterea qui hunc titulum scripsit, 
credidit Gallienum imperatorem factum esse anno post palrem; cui opinioni sujfra- 
gatur sane Victor Caes. 32, 2 cum Eutropio 9, 7, sed refragantur reliqua monumenta 
(excepto fortasse titulo N. 352) fere omnia (in his diploma veterani Eph.ep. 4 p. 315). 

539 imp. Caes. P. Licinius | Valerianus Pius Fel. Aug. pon. | max. 
Germ. max., trib. pot. VII*, cos. IIII, | p. p., procos. et imp. Caes. P. Lici- 
nius I Gallienus Gerra. Pius Fel. Aug. pont. max., trib. | pot. VTI', cos. III. 
p. p., procos. et P. Cornelius Saloninus | Valcrianus nobiliss. Caes. pont. 
Secul.'' vi ignis consumpt. indulg. | sua restitui curaverunt. 

Prope Mutinam rep. (XI 826). — 1) A. 239 (?). — 2) Pontem Seculae: hodie 
Secchia dicitur flumen dioecesirn Mutinensem a Regiensi dividens. 

540 imp. Caesar | [P]ublius Licinjnius Valerianus Pius Felix Aug. et 
imp. I Caesar Publius Licinius | Gallienus Pius Fel. Aug. et Licinjnius Cor- 
nelius Saloninus Valerianus nobilissimus Caesar | Aurelio Marea[e] et aliis|: 

Regum antiqua beneficia consuetUjdine etiam inseculi tenporis ad- 
projbata is qui provinciam regit, remola | violenlia part[j]s adversae, in- 
columia ] vobis manere curabit. | 

Sequitur epistula regis Antiochi, qua conceditur templo lovis Baetocaeceni vicus 
Baetocaece, item decretum civitalis (Apamenae ut puto) de immunitate huius teinpli. 
Deinde 

01 TKXTOxoi ayiov ovQaviov ^ibg Trjg vno tiov ^e^^aaxwv filg t£ 
Tov ■d-eov siae^eiag y.al tov roTtov \E\Xev\d-\eQ[[\ag rrjv ^eiav ava- 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 129 

ygacpriv vrco rcavTOiv 7rQoay.vv[7jd-riao]fi€vr^v \ [avayQaqtrjvai 7tQoa]i- 
ra^av. 

In Syria loco dicto Hisn Suleimdn (inter mare et Hemesam), ubi templum 
fuit lovis Baetocaeceni (III 184, semel descripta saec. Kf^III, sed accurate). 

541 imp. Caes. P. Licinio Gallieno G^rjmanico Pio Felici Aug. p. p., 
p. max., I trib. p. X, irap. X, cos. IIII desig. V*, procos., | resp. col. 
Liciniae Sept. AureL Alex. | Thugg.^ devota numini maiestati|que eius. 

Tkuggae prov. Africae (FIII 1487 cf. eph. 3, 567). — 1) Consul quartum fuit 
a. 261 , quintufn a. 262. Pro trib. p. X expeclaveris trib. p. IX. — 2) Septimiae 
Aureliae Alexandrianae nomen Thvgga habuit a Septimio Severo et Alexandro, Lici- 
niae a Gallieno. 

542 magno et | invicto | Gallieno August. | cos. VI ( designato VIP 

I pag-'' 

Beneventi (IX 1339). — 1) Consul sextum fuit a. 264, septimum a. 266. — 
2) Fidetur intellegendum esse pag(aDi). 

543 [imp.] Caes. P. Licinio | [GaZ]lieno Pio Fel. | [mt;]icto Germ. | 
[ma]x. pont. max. , | [Pa]rt. max.*, trib. | [pot.] XIIII, cos. | [YP djesig. 
VII, j [Tean^enses devoti | [nwwjini maiesta[fj'5.] | eius. 

Teani Sidicinorum (X 4784). — 1) Parthicus (. . RT. lapis) maximus appellatus 
GaHienus alibi non reperitur ; sed omnino rarissimi sunt iituli ex postremis eius 
annis (Mo.). — 2) A. 264/3 (cf. N. 342 not. 1). Tribuniciae potestatis expectaveris 
numerum XUI vel XII. 

544 colonia Augusta Verona nova Gallieniana, Valeriano II et Lu- 
cilio' coss.', muri Veronensium fabricati ex die III non. Apriliu^w], | dedi- 
cati pr. non. Dec. , iubente sanctissimo Gallieno Aug. n., insistente Aur. 
Marcellino v. p. duc. duc^ curante lul. Marcellino . . 

f^eronae in epistylio portae antiquae, quae hodie quoque extat intra Feronam 
diciturque porta de' Borsari (V 3329). — 1) Scr. Lucillo. — 2) A. 263. — 3) Duce 
dueenario ; hoc nomine praeditus Marcellinus fortasse extraordinarium munus sus- 
Unuit coniunctum cum Alamannorum in ItaHam per hos annos invasione (Mo.) 

545 Genio | imp. P. [Lic. GaH]ieni* | invicti Aug. | Clementius Sil- 
vius I V. e., a(gens) v(ices) p(raesidis), et | Val(erius) Marcellinus | prae- 
f(ectus) leg(ionis), prot(ector) Aug(usti) | n(ostri), a(gens) v(ices) l(egati), 
municipes ex provincia | Raetia s(olverunt) l(aeti) I(ibentes) m(erito) | Pa- 
terno et | Archesilao cos.^ 

Alt-Ofen (Aquinci) rep. (III 3424 vidit Mommsen). — 1) Nomen GaUieni erasum 
reperitur etiam in Afriea (FIII 766 = FIII S. 12229) et in Italia (infra N. 547). 
— 2) A. 267. 

546 [Io]y\ I monitori [p]ro | salute adque | incolumitate d. n. Gallieni 
Ang. I et militum | vexill. leg(ionum) | [G]ermanicia[r. | e]t Britannicin. | 
[cu]m auxilis [e]arum | . . • [F]italianus, | [proi]ect.' Aug. n., | [somno mo- 
n]itus I p. 

Dessau, InscriptioDes Latinae. 9 



130 Caput II. 

Sirmii rep. a. 'f781 (III 5228 bis ut videtur descripta). — 1) . . . fect. alterum 
apographum. 

547 magno | et inviclo ] imp. | \Gallieno\ ' [ Germanico Aug. | Licinius 1 

Diocletianus^ | v. e. | numini eius | dicatissimus. 

Aquileiae rep. a. 4788 (V 8S6 saepius descripta). — 1) Nomen erasum. — 
2) In simili titulo ab eodem posito Saloninae est Diocletianus cum apicibus. 

548 Gallieno clementissimo principi, cuius invicta virtus sola pietate 
superata est, et Saloninae sanctissimae Aug. | Aurelius Victor v. e. dica- 
tissimus numini maiestatique eorum. 

Romae in arcu qui extat in monte Esquilino ad aedem S. Fiti prope S. Mariae 
Maioris, litteris magnis ab uiroque latere (FI 1106). 

549 * 1 domini n. | Gallieni | invicti Aug., | qua universum | orbem 

suum I defendit ac | protegit. 

Romae rep. (Borsari Notizie degli scavi 1884 p. 422), — 1) Supplendum: 
Felicitati vel Virtuti. 

550 [tjnvicto I [t]mp. P. F. | Gallielno Aug., | dis ani|mo vol][f]uque ] 
[c]ompa|[r]i r. p. 

Prope Scupos rep. (Eph. ep. 2, 10S7 ; Evans Archaeologia 1883 p.115; inde 
III S. 8193). 

551 Corneliae Salo|ninae | sanctissim. Aug., | coniug. Gallieni | iunioris 
Aug. n.*, I ordo Cemenel.^ | curant. Aurelio | lanuario v. e. 

Cimiez prope ISizzam, ubi fuit Cemenelum caput provinciae Alpium mariti- 
marum (1^7879 vidit Mommsen). — 1) lunior Augustus dicitur Gallienus (cf. Mommsen 
Staatsr. II ^ p. 1171 not. 1), senior Augustus intellegitur f^alerianus. Aliter dieuntur 
seniores Augusti Diocletianus et Maximianus post abdicationem. — 2) Ordo Ceme- 
nelensium. 

552 d. n. Corneliae Saloninae | Aug. , coniugi d. n. | imp. Caes. 
P. Licini Gallieni | Pii Fel. et invicti Aug., | Dacici maximi', Germanici | 
maximi, trib. potest. IIII, | cos. IIP, imp. III, p. p., procos., | provinciae 
Baeticae^ | devota numini | maiestatiq. eius Cord 

Cordubae, integra descripta saec. XFI, principia versuum etiam saec. XFII et 
XFIII (II 2200). — 1) Cognomen praeterea in titulis Gallieni non repertum. — 
2) A. 237. Pro trib. p. IIII expectaveris trib. p. V; sed cf N. 338 not. 3. — 3) Haec 
unde pendeant, obscurum. 

553 P. Cornelio | Licinio Vale|riano nobilis|simo Caes., principi iuven|- 
tutis, 1 nepoti et filio | dd. nn. Valeria|ni et Galleni (sic) \ Augg., ordo | 
Vintiensium. 

Fintii (Fence) in Alpibus maritimis (XII 12 vidit Mommsen). 

554 P. Licinio Corne|lio Valeriano | nobilissimo Caes., | filio | imp. 
Caes. P. Licini [ Egnati Gallieni | Pii Fel. invicti Aug., | col. Ulp. Trai. 
Aug. I Dacica Sarmiz. | metrop.* publice. 



Tituli imperatoram domusque imperatoriae. 131 

Sarmizegetusae in Dacia, semel descripta saec. XFl a f^erantio (Epk. ep. 
4, 190). 

555 imp. Caes. P. Licinio | Cornelio Valeriano | nobilissioio Caes., | 
priocipi iuventutis, | vias et pontes vestuta. | conlabsas reslituit. | A Vin[(i 
m. 2?.] im. 

Prope yindobonam rep. (III 4652 vidit Mommsen). 

556 tlivo I Vale|riano | Caes.* | Cingjulani | d. d. p. 

Cinguli (IX 3682 vidil Mommsen). — 1) JSomina quamvis erasa adkue 
legunlur. — De hoc divo Faleriano cf. N. 5S7. 

557 divo Caesari j P. Cornelio Licinio Va|lerianoS nepoti | imp. Caes. 
P. Licini Valeria|ni Aug., filio imp. Caes. | P. Licini Gallieni Aug., fra|tri 
P. Corneli Licini Sa|lonini nobilissimi Caes. | Aug.', | col. Nerviana Aug. 
Mart. I veteranor. Sitifens. | d. d. p. p. 

Sitifi in Mauretania (FIII 8475). Ex simili titulo tuperest fragmentum X 7479. 
— 1) Hic sine dubio filius Gallieni, quem Coloniae Agrippinae a Postumo inter- 
fectum esse narrant auciores (Zos. 1, 38. Zonar. 12, 24. Fictor epit. 32. trig. tyr. 3). 
Consecrationi4 eixu praeterea testes sunt titulus N. SS6 et nummi inscripU divo 
Valeriano Caes., divo Caes. Valeriano (Eckhel 7, 422, Cohen S^ p. S16 seq.). — 2) Duos 
fiUos Gallieni distingxiunt catalogus imperatorum ap. Polemium Silvium [p. 243 
ed. 3Io. : Gallienus cum Salonino et Gallieno filiis] et Fictor qui dicitur epit. c. 33^ 
qui perhibet in locum filii a Postumo occisi allerum fiiium a Gallieno Caesarem 
esse subslitutum. Ex koc titulo videtur colligi posse, illi proprium nomen fuisse 
f^aleriani, kuic Salonini (et appellatur in epitome ille Comelius f^alerianus, kie 
Salonianus). Cetetnim etiam iili reperitur inditum nomen Salonini (Zosim. 1, 38, 2j 
trig. tyr. 3). Cf praelerea Mommsen C. FIII p. 10S1, III S. ad n. 69S6. 

558 Publio Licijnio Corne|lio Salonijno nobili|ssimo Caejsari Cin|gu- 

lani I publice | d. d. p. 

Cinguli in Piceno (IX 3683 vidit Mommsen). 

559 P. Corneli[o] | Salonino | Valeriano \ nobil. Caes. | principi iuven- 
tutis, filio I imp. Gallieni | Aug. s. c. p. 

Asisii (XIS380 vidit Bormann). Totus titulus erasus, sed legitur. — 1) Senatut 
consulto publice (Bo.). 



Imperatores Galliarum. 
560 imp. do. n. | Mar. Cassianio Latinio | Postumo | Pio Fel. Aug. 

In parte Britanniae , quae dieilur Wales , in comitatu Breeknock rep. 
a. 1769 (yil 1161, descripta saee. superiore). — Praeterea imperii Postumi in Bri- 
tannia testes sunt tituli yil 820. 822, in quibus eokors prima Aelia Dacorum ibi 
consistens appellari ab iUo volmt Postumiana. 



132 Caput II. 

561 imp. Caes. M. Cas|si[a]nio Latinio | Postumo P. F. inv. | Aug. 
pf. max., Ger. | max., tr. p., cos. 11', p. p. | Aed. 1 .... b.* ab Aug. | 
m. p. LXXII. 

In finibus Haeduorum rep., prope Auxerre, columna miliaria., est Auxerre in 
museo (Fillefosse revue archeol. 57, 1879 p. 267). — 1) In nummis Postumi cum 
consulatus eius alter coniunctus sit cum tribunicia potestate altera, consulatus tertius 
cum tribunicia potestate modo tertia, modo quarta, hic titulus positus videtur anno 
imperii eius altero, id est a. 259. — 2) iVec lectio certa nec explicatio; Villefossius 
intellegit: Aeduorum f[ini]b(us), ab Augustoduno. 

563 imp. Caes. | M. Cassiani|us Latinius Pos|tumus Pius Fel. | in- 
vic[<M]s Aug. I Ger. max., | pont. max., | trib. pot., | cos. III S p. p., | 
procos., res|tituit. 

Acci (Guadix), lapis miliarius, descr. Accursius (II 4945). — \) A. 260 (vel 
261) cf N. 561 not. 1. 

5^ M-PIAONIVS-VICTO 

RINVS-TRIBVNVS-P 

RETOmNORUM 
n ESTITVIT 

Treviris, fragmentum operis musivi: descr. Huebner Rh. Jahrb. 59140 (1866) 
p. 2 praeter v. 4 qui periisse videtur, servatum a Wilmowskyo. M. Pia(v)onius 
Fictorinus sine dubio^ ut vidit Hue., idem est qui N. 564. 565, nondum imperator, sed 
tribunus cohortis alicuitis praetoriae (cf. Mommsen ap. Huebnerum l. c, p. 7. 8). 

564 imp. C. M. I Piawolnio Vicltorino | P. F. inv. | Aug. | c. R.* | 
1. IIII. 

Rennes rep. (Whitley Stokes Academy 26. lul. 1890). — 1) Civitas Redonum. 

565 imp. Caes. | Marco Piavonio' | Victorilno P. F. inv. | Aug. pon[r.] { 
max., tr. p., p. p., | a L. S. m. | p. XIIII.* 

Lindi in Britannia, lapis miliarius (Eph. ep. 7, iOSI contuKt Haverfield). — 
1) ^A et V, et rursus N et I litterae contignatae. — 2) A L(indo) Se(gelocum) 
m(ilia) p(assuum) XIII, cf. Haverfield l. c. 

566 imp. Caes. C. Pio | Esuvio Tetrico | Pio Felici invicto | Aug. p. 
m., t. p., p. p., cos., I procos., | c. P. 1. XVI, | fin. L XX.* 

In agro Pictonum rep., loco dicto Rom, ubi videtur fuisse Rauranum, columna 
miliaria (Esperandieu epigraphie romaine du Poitou tab. III cf. p. 40). — 1) Civitas 
Pictonum leugae XFI, fines leugae XX. 

567 do. no. I C. Pio Esuvio Te'|trico nobilis[simo Caes. , filio | imp. 
C. Pii Esuvi I Tetrici P. F. injvicti Aug. p. m., | trib. ['poti\ II, cos. | . . . 

Prope Beziers (in ora Galliae Narbonensis) rep. a. 1890 fragmentum columnae 
miliariae (Revue epigraphique du midi de la France 1890 p. 28, 812). 



568 imp. Caesar. M. Aur. | Claudio Pio | FeL Aug. pontif. | max.. 
trib. pot., I cos. II S procos. , | p. p.^ maximoq. | principi nost., | ordo 
Barc. I devotus numini j maiestatiq. | eius. 



Titoli imperatorum domusque imperatoriae. 133 

Bareinone, descr, Huebner (II 4S0S). — 1) j^nte eonsulatum quem Claudius 
gesril imperator a. 269, non videtur fuisse consul, certe cos., non cos. II, appellatur 
in nummis a. 269 (Cohen ^ 6 p. 1S1, 215 seq.) et in inscriplionibus a. 269 et 2!70 (infra 
N.669. o70), nec magis ponunt notam iterationis fasti consulares titulique sepul- 
erales (de Rossi inscr. chr. I n. H), nihilominus Claudius cos. II dicitur et hic et in 
aliis titulis Hispanis (II 3619. 3834) et in Africano infra N. S71. — 2) Insere optimo. 

569 imp. Caesar[i] | M, Aur. Claudio | Pio Felici invicto | Aug. Ger- 
manico | max., p. m., trib. potes|tatis II *, cos., patri pajtriae, proc, vexil]- 
latiooes adque | equites itemque | praepositi et ducelnar. protect. tenjdentes 
in Narb. | prov. sub cura lul. ( Placidiani v. p. praelfect. vigil.^ devoti | 
numini maiesta|tiq. eius. 

Cularone sive GratianopoU (hodie Grenoble) rep. a. 1879 (XII 2228). Docet 
hic titulus, partem certe provinciae Narbonensis Claudio paruisse. — 1) A. 269. 
— 2) lulius Placidianus , qui etiam praefectus praetorio fuit (XII 1351) et a. 275 
eonsul ordinarius cum Tacito postea Augusto, vir sine dubio eius aetaiis primarius, 
videtur , cum praefectus vigilum esset, iussti Claudii copias in provinciam Nar- 
bonensem duansse. 

570 imp. Caes. M. | Aurel. Claudio | Germanico | P. F. invicto | Aug. 
pont. max., | trib. potest. | III', cos. , pro[cos., p. p., leg. II | [i]di. VI 
p. VI f. I [Co]nstans | [C]laudiana*, | numini ma|iestatique | eius^ j dica- 
tissima. 

Ofen (Aquinci) rep. (III 5521 vidit Mommsen). — 1) A. 270. — 2) Legio 
secunda Adiutrix, sextum pia , sextum fideiis, Constans Claudiana (ita appellatur 
eadem legio etiam in nummis Gallieni, cf. Eckhel 6, 402). 

571 imp. Caes. 31. Aurelio Claudio \ Pio Felici Aug. p. m., Gothico 
m., 1 Parthico m.', trib. p. IIF, cos. IP, p. p. , | procos., respub. colo- 
niae | Thuburs. Nu[m]idarum.^ 

Thubursici Numidarum (FIII 4876). — 1) Parthici maximi nomen cur Claudio 
datum sit, latet. — 2) A. 270. — 3) Cf. N. 568 not. 1. — 4) Nanidarum lapis. 

572 [rfi]vo I Clauldio. 

Thamugadi (Epk. ep. 7, 767). — Claudii Gothici. Divus Clauditu celebratur 
etiam in nummis. 

573 imp. Caes. M. Au|relio Claudio 1 Quintilo' invic|to Pio Felici 
Aug. 1 pont. maximo, trjib. potest., p. p., a coh. | Breuc. | m. p. Ull.* 

In Mtturetania prope Tagremart (Eph, ep. 7, SJO). — 1) Quintillus frater 
Claudii. — 2) A cohorte Breucorum milia passuum quattuor. Cohortem secundam 
Breueorum stativa ibi prope habuisse ex hoe titulo et eph. 7, 671 diseimus. 



574 ^aaiAlaar]g xal ^aai\Xiiog * fCQoaTa^avrwv \ avrl n^g rcQoava- 
Y.et\(iivrig TCBql rrjg ava&ia€\iog trjg fCQoasvxfjg 7cXa\x6g ^ vnoyeygafi- 
^ivrj I krciyQaqrrixui. \ — 

Baaikeig IlxoXe^alog Ev\€Qyinjg ttjv nQoaevxr^v \ aavXov.* \ — 
Regina et rex iusser(un)t. 



134 Caput II. 

Ex Cairo translata Berolinum in museum, rep. dicebatur in Aegypto inferiore 
(III S. 6S8S ; Huebner ex. scr. ep. 690). — 1) Regina et rex, quorum iussu haec tabula 
scripta est, Mommseno videntur esse Zenobia et f^aballathus, maxime qitod regina 
regi praeposita est. — 2) IlQoasvxr} ccGvXog non potest esse nisi oratorium ludaeorum 
notum ex actis apostolorum 46, 4S et luvenali 5, 296, maxime vero ex Philone (Mo.). 



575 imp. Caesari | L. Domitio Aurelian. ] Pio F. Aug. , invicto, | p. 
m., trib. pot., cos., | p. p., | princ. iuvent.*, | hor. Sept. pub. d. d." 

Septempedae (hodie S. Severino) in confiniis Piceni et Umbriae (IX SS77). — 
1) Ex imperatoribus primum invenimus Caracallam interdum appellatum esse prin- 
cipem iuventutis (supra N. 4S5 ; cf. Mommsen Staatsr. II ^ 828); sed mirum est 
appellari principem iuventutis imperatorem iam seniorem. — 2) Hordo (i. e. ordo) 
Septempedanorum publice decreto decurionum. 

576 imp. Caes. | L. Domitiu Au|reliano Pio Fe. | invicto Aug. | Ara- 
bico max. | Gothico max. | Carpico max., | trib. p. III, cos. IIF, | procos. 
IIF, princijpi n., ordo Barc. | numini maiestatiq. eius. 

Barcinone (II 4S06 , descripserunt Accursius aliique). — 1) Consul tertium 
fuit Aurelianus a. 27S ; tribunicia potestas tertia convenit a. 272. — 2) Sic Acc, 
proc. p., procos. opt. alii. 

577 restitutor orb. | imp. Caes. | L. D. Aureliano | Pio Fel. invicto | 
Aug. pont. I max. Germ. max. | Got. max. Part. max., | trib. p. IIII \ cos. III, 
p. p., p. cos. I V. 

Foro lulii, columna miliaria viae ut videtur Aquas Sextias ducentis (XII S4S6 
descripserunt Maffeius aliique). — \) A. 27S. De consulatu cf. N. S76. 

578 perpetuo victori|osissimo induljgentissimo imp., | restitutori or|bis 
L. Domitio | Aureliano Pio | Fehci Aug. pont. | max., trib. pot. V ', | cos. II, 
p. p., procos., I res p. col. Thalmug. | VIIII. 

In Numidia, in regione Thamugadensi, columna miliaria (FIII 40217). — 
1) A. 274. 

579 magno | Augusto, | principi max., | imp. fortissimo, | conservatori 
orbis I L. Domitio Aureliano' | P. F. pont. max. , trib. pot. V^ | p. p., 

cos. III, procos., Got. max., | Palmyr. max., Germ. maxim., | ordo Brixianor. 
Brixiae (V 4349 vidit Mommsen). — 1) Quae punctis notavimus, consilio 
deleta sunt sed leguntur. Penitus erasum est Aureliani nomen in titulo rep. in 
Moesia inferiore III S.^7386; cuius iussu, incertum. — 2) A.274; de consulatu cf. 
supra N. S76. 

580 Soli invicto sacr. | pro salute et incojlumitate perpetui | imp. 
Caes. L. Domi|ti Aurehani Pu Fel. | Aug. p. m., t. p. VI ', cos. | III, p. p., 
proconsuh[s] | . . . 

Thagaste in Numidia (FIII S14S). — 1) A. 27S. 

581 imp. C. L. D. Aure|Iiano P. F. invic. | Aug. pont. m., t. p. VII', 
cos. III, Ger. m., Got. m., Pa|r. m., Da[c.] m., Car. m., IM." 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 135 

Orleans (descripsit Hirschfeld). — 1) A. 27S (?), Tribunicia potestas septima 
Aureliani quomodo explicanda sit non liquet; invenitur etiam in nummis , non 
solum una cum cos. III sed etiam cum cos. II (Eckhel 7, 481). Nummi quoque 
Alexandrini et ipsius Aureliani et coniugis eius Severinae extant cusi anno Aure- 
liani septimo (Eckhel 7, 48S. 488; Sallet Daten der alexandr. KaisermUnzen p. 81.82). 
— 2) IM litteras certas esse nec quicquam amplius legi in lapide, ait Hirschfeld. 

582 imp. Caes. | Luc. Dom. | Aureliano | P. Fel. inv. | Aug. pont. 
max., I Germ. max. , ( Gutico max. , | Car. max., | pro V inp. | III', cos., 
p. p. I XXXVIIII. 

Ad Rhodanum inter Falentiam et f^iennam ad vicum Tain, lapis viae Lugduno 
Arelate ducentis (XII SS48 vidit Hirschfeld). — 1) Sic lapis, quadratarii culpa cor- 
ruptus. 

583 Herculi | Aug., | consorti j d. n. | Aureliani | invicti Augus[f]., | 
res pub. Pis. | cura agente | C. lulio Prisciano v. e. | duc' cur. re. p. Pis. 
et Fan. p. m.'' 

Pisauri (Orell. 1051 deser. Bormann). — 1) f^iro egregio ducenario cf. Eph. 
ep. S p. 123. — 2) p. m. non intellego. 

584 deo Bono pulero ', pro saiu|te d. n. L. Domi|ti Aureliani j P. F. 
inv. Aug., I M. Aurel. For[tunatus v. e., | praef. leg. III | Aug. Aureliajnae, 
et Aelia | Optata c. f. | con., v. ss, 1. a. 

Lambaesi (FIII 266S vidit fFHmanns). — 1) Eidem deo dedicati sunt tituli 
III 87S. 1130 seq. 

585 deo Aureli[ano* r. p. c. | Tu.' 

Thubursici Numidarum (FIII 4S17 descripta a solo Masqueray). — 1) Sic 
appellatus, ut monuit Mo., Aurelianus etiam vivus. Extant nummi inscripti deo 
et domino nostro Aureliano Aug., deo et domino nato Aureliano Aug. (Eckhel 7, 482). 
Ex titulis similis est Saguntinus II 3832. — 2) Res publica coloniae Tubursicitanae. 

586 balnea | ex disciplin[a d. n.] j L. Domiti knv[eliani in]|victi Aug.' 
po[sr longam] \ seriem ann[orwm resfi] [tuit j Q. Aemilius Victo[r] | Saxo- 
nianus. 

Saponarae in Lucania, ubi fuit Grumentum (X 222, semel descripta sed accu- 
rate). — 1) Mommseno videtur pertinere ad severiorem balneorum disciplinam Romae 
ab Aureliano reductam; confert idem quae leguntur in vita Aureliani c. 4S: thermas 
in Transtiberina regione Aurelianus facere paravit hiemales, quod aquae frigi- 
dioris copia illie deesset. 

587 Ulpiae Se[verinae | Aug., | coniugi d. n. invicti | Aureliani Aug. 
Allifis (IX 2327 aUquotiet detcripta taeculo tuperiore). 



588 imp. C. I M. Cl. Tacito | P. F. inlvicto | Aug. 

In parte Britanniae quae dicitur ff^alet, prope Dynevor, lapit miliariut ut 
videtur (Eph. ep. 5, 117). 

589 fortissimo | imp. et paca|tori urbis' | M. Claudio | Tacito Pijo 
Felice Aug. | n.* | LXXXVIIII. 



136 Caput II. 

Lapis miliarius viae Carthagine Thevestem ducentis (Eph. ep. 7, 390). — 1) Scr. 
orbis, ut est in similibus lapidibus eiusdem viae FIII -10072 et eph. 7, 619 Coibis 
etiam eph. 74S). — 2) Nostro. 

590 pacatissimo | imp. Caes. M. | Ciaudio | Tacito Pio | Felici Aug. j 
Dostro. I CXVII. 

Lapis eiusdem viae, prope Siccam (FIII 10089 = eph. ep. 7, 615). 

591 verae libertatis | auctor imp. Caes. | Marcus Claudius | Tacitus 
Pius Felix | Aug. pontifex maximus, | Ghotycus (sic) maximus^ | tribunicia 
pojtestas (sic) bis, cos. | IP, p. p., proco[s.] ( . , , . 

Toumon ad Rhodanum in provincia JSarbonensi rep., columna miliaria 
(XII SS65 vidit Hirschfeld). — 1) Extant nummi Taciti cum inscriptione Victoria 
Gothi. vel Gotthi. (Eckhel 7, 498). — 2) A. 276. 

592 imp. Caes. | M. Annio | Floriano | P. F. invicto | Aug.' | M. p, LI. 
Miliarius Britannicus, descr. Huebner (FII 4156). — \) A. 276. 

593 magno et invicto | imp, Caes. M. Annio | Floriano Pio Felici | 
invicto Aug.' p. m., ( trib. potest,, cos., p. p., ( procos. , respublica ( Ita- 
licens. devota ( numini maiestati(que eius, dedicante ( Aurelio lulio v. p. 
a. V. p.*, [ curante Aurelio ( Ursiano v. e.^, curatore ( rei p. Italicensium, 

In ruderibus veteris Italicae prov. Baeticae rep. a. 4771 (II 111S aliquoties 
descripta, accurate ut videtur). — 1) A. 276. — 2) Firo perfectissimo agente vices 
praesidis. Idem Aurelius redit in tituto I1 1116 dedicato successori Floriani, Probo. 
— 3) Firo egregio. 



594 imp, Caes. ( M. Aur. Projbo Pio Fel. j Aug. ( Gutthico ( pont. 
max., ( trib. pot., cos.S ( p. p., d. d. 

Feleiae rep., est Parmae (XI 1178 b). — 1) A. 276. — In eodem lapide est 
tiluhis Tranquillinae Gordiani. 

595 imp. Caes. M. Aurelio ( Probo Pio Felice ( Aug. pont, maximo, ( 
trib. pot. III S cos.^ [ p. p., procos., muni(cipium Aur. Aug. Sege[r]|mes 
devotum nu[mini maiestati|que eius d. d. p, p. 

In Africa loco dicto Hensehir Harat, ubi fuit municipium Segermes (Eph. ep. 
7, 695 vidit Schmidt). — 1) A. 278. — 2) Sic lapis, requirilur (ut notavit Schmidt) 
cos, II. Testibus fastis et titulis quibusdam (cf. X 5728) Probus Augusttis consulatu 
functus est quinquies, a. 277. 278. 279. 281. 282 ; nummi (Eckhel 7,S01) usque ad 
quartum consulatum procedunt. 

596 imp, Caesari M. j Aurelio Probo ( Pio Fel. invicto ( Aug. p. m., 
trib. potes[tatis III, cos. . . ., p. p.*, res [ publica Tuccitanor. [ devota numini 
maies(tatique eius . • . ( curatore lulio Cla|udio . . . . ve conss.-^ d. d. 

Martos in Andalusia, ubi fuit Tucci (II 4675 ad exemplum potissimum Ac- 
cursii). — 1) Aliud exemplum praebet tiib. potestatis VI cos. IIII (omisso p. p.^. — 
2) Haec male excepta,- curator et . . rio Ciaudio sub colosso aliud exemplum. 



Titnli imperatorum domusque imperatoriae. 137 

597 [2>i«]tate iustitia fortitudine * | et pleno omnium virlutum | prin- 
cipi, ver[o Gothi]co veroque j Germanico^ ac victoriarum ] omnium nomi- 
nibus inlustri | M. Aur. [ProboY P. F. invict. Aug. \ pont. max., trib. p. \\ 
p. p., cos. III, procos., I Allius Maximus v. c. leg. iur. | prov. Hisp. 
Tarraconens. | maiestati eius ac numini | dicatissimus. 

Falentiae (113758 deser. Buebner). — 1) Inserendum: insigni vel simile voca- 
bulum (Mo.j. — 2) Extant nummi Probi inscripti victoria Gothic. et victoria Germ. 
(Eckhel 7, 506). — 3) Erasum nomen Probi coniecit Mo. rebellione Proculi et 
Bonosi, de qna vita Probi c. 18. Ceterum Probi nomen erasum est etiam in titulis 
Campano X 3728 et Africanis FIII 400. 1333. — 4) J. 280. 



598 imp. C. M. Aurejlio Caro inlvicto Pio | Felici Aug. | pont. max., | 
trib. potest., I p. p., resp. mujn. Verecund.* 

Ferecundae prope Lambaesim (FIII 4220). — l) A. 282. 

599 fortissimo et clemen|tissimo imp. Caes. M. Aur. Caro | invicto 
Aug., p. m., t. p., cos. U', I p. p., proconsuli | M. Aur. Valentinianus v. 
c. p. p. I Hisp. cit.^ leg. Augg. pr. pr. d. n. m. q. ( eius. 

Tarracone (II 4102 vidit Huebner; ibidem rep. est titulus similis Carini II 4103; 
fraude Panvinii transformati in titulum communem Cari et filiorum legvntur hi 
tituli ap. Orell. 1045). — \) A. 283. — 2) Fir clarissimus praeses provinciae His- 
paniae Fiterioris. Idem Falentinianus Aquinci posuit tituhtm III 3418. 

600 ' 1 felici invicto Aug. pont. max., | Pers. max., Germ. 

max., trib. | potest. H, cos. 11, p. p., procos. | C. Valerius Gallianus Hono]- 
ratianus v. c, cur. rei publ. | Karthaginis, numini | maiestatiq. eius dica - 
tissimus. 

Carthagine rep. (Eph. ep, 7, 151). — 1) Cort nomen perHste eoniecit Mommsen 
(FIII S.), probabiUter. 

601 imp. Caes. | [M.] Aurelio Caro | [mjvicto Pio Feli{[ci] Aug. el 
M. Aurel[/]io C[a]rino* etM. | [iwjrebo Numeria|[no] nobilissim[t's | C]aes.s.s.' 

Columna miliaria, in yumidia loco dicto Ain-Amara (propeThibilim), J.Schmidl 
descr. ectypum (FII1 10157, eph. ep. 5, 1123). — 1) Nomen Carini erasum. — 2) For- 
tatse Caesss., i. e. Caesaribus tribus. 

602 principi \ iuventutis | M. Aurelio | Numeriano | nob. Caes. | . . . . 
Saepini in Samnio (IX 2445). 

603 M. Aurelio | Numerio | Numeriajno nobijlissimo | Caesari | Mut. publ. 
Mutinae (XI 827). Litterae, quas punctis notavimus, erasae sitnt, sed agnitae 

a Bormanno. 

604 princi|pi iuvenjtutis M. Numerio | Nameria|no* nobi|lissimo | 
Caesari [ n.^ M. p. I. 

Carcassorme in prov. ISarbonensi, columna miliaria (XII 5672 cf. p. 858 deser. 
Hirschfeld). — 1) Eadem nomina Numeriani sunt II 4909. — 2) Nostro. 



138 Caput II. 

605 [imp. CJaes. M. | [Au]r. Numeria|no' Pio Fel. invic[to Aug. p. 
m., tr|ib. pot., p. p., F. Cl.'' Cejutrones publice, | curante Lati|nio Marti- 
nia|no v. e. proc. | Aug. 

Aime, ubi fuit Forum Claudii Ceutronum Axima, in Alpibu^ Graiis (XII 110 , 
contulit Rirschfeld). — 1) Litterae punctis notatae erasae sunt, sed remanent certa 
vestigia. — 2) Foroclaudienses. 

606 M. Aurelio Carino* | nobilissimo Caes. Aug., pr. iu.'', | cos., filio | 
imp. Caes. M. Aureli Cari* ( invicti P. F. Aug. p. p., tr. p. IP, p. | m.. 
cons. I[/, projcos., fratri | M. Aure[/i Tiumerianiy no|bilissim. Caes. Aug., 

pr. iu., I res publ. col. Kal.'', cur. | Macrinio Sossiano | c. v. cur. rei publ. 
Calamae (Guelma) in Numidia : descr. solus Creully sed accurate (FIII S3S2). 
— 1) Litterae punctis insignes scalpro abrasae, sed pleraeque adhuc cernebantur. — 
2) Principi iuventutis. — 3) A. 283. — 4) ^e* publica coloniae Kalamensium. 

607 imp. Caes. M. Aurelio | Karino invicto Pio* | Felici Aug. pon- 
tifici I maximo, Germanico | maximo, tribuniciae pojtestatis bis consuli^ 
pat|ri patriae, consuli^ proconlsuli, M. Aurelius Decimus | v. p. p. p. N.^ 
ex principe peregrijnor. devot. numini maiestatiq. eorum. 

Cirtae sioe Constantinae (FIII 7002, vidit JVilmanns). — 1) Ferba punctis 
notata erasa sunt, sed leguntur. — 2) Mommsenus coniungit bis consuli, ut titulus 
sit anni 2S4, quo Carinus fuit consul II cum fratre. — 3) consuli abundat. — 
4) Idem M. Aurelius Decimus, vir perfectissimus ^ praeses provinciae Numidiae, 
memoratur infra N. 609. FIII 2SS9. 2S30. 2643. 2663. 2678. 2717. 4222. 4S78. 

608 \m[pp. C]aesa[res] | M. [^lMreZjY] | C[ar]inus [et \ Numeria]n[u]s^ | 
Pii Felices invicti Augusti | Germanici maximi , Brittannic. .| maximi, Per- 
sici maximi, | tribuniciae potestatis, | coss., patres patriae, | proconsules, | 
pontem Laurentibus | adque Ostiensibus | olim vetustate collabsum | lapideum 

restituerunt | .' i i i .' J J .' i i i j .' J J J i i i I J i i i ! i i i i ii i i i i J J* 

Prope Ostiam, loco dicto Castel Fusano (XIF 126). — 1) Quae punctis notavi, 
erasa sunt, paucis, sed certis vestigiis 7'elictis. — 2) Fidentur abrasa esse nomina 
ipsorum imperatorum consulum a. 284. 

609 [pTO salute] impp. ff.* dd. nn. Carini e[f Numeriani, \ divi Cari] 
genitoris eorum Xe,w\iplum a funda\mentis r. p. mun.] Verecundensium con- 
sti[fMtY dedicante \ M. Aurelio] Decimo v. p. p. p. N.^ 

Verecundae prope Lambaesim (FIII 4221), solus descr. Renier qui supplevit. — 
1) Imperatorum felicissimorum (Renier), vel: fratrum (Mo.). — 2) Cf. Nr. 607 not. 4. 

610 Magniae | Urbicae | Aug., ma|tri casjtrorum | senatus | ac patri|ae, 
coniu|gi d. n. Ca|rini in|victi | Aug. 

Thamugadi (FIII 2384). Totus titulus abrasus est, sed legitur. 

611 divo I Nigriniano ' | nepoti Cari | Geminius Festus v. d.^ | rationalis. 
Romae rep. in foro Augusti (Huehen Mitth. 1889 p. 248). — 1) Idem divus 

occurrit in nummis, ap. Eckhel 7, 520., Cohen^ 6 p. 409. — 2) Fir devotus. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 139 

612 imp. Caesar C. Valerius Diocletianu[s] | Pius Felix iovictus Aug. | 
lovi conservatori. 

Fabraieriae, prope Fregellas, rep. (X S376 vidit Mommsen). 

613 perpetuo imp. [d. n.] | C. Aur. Val. Diocletiano | P. F. Aug., 
cuius projvidentia etiam | lavacrum ther marum Antoni|nianarum fundi|tus j 
eversum sua | pecunia amplifi|catum populo suo | exhiberi iussit. 

JSicomediae, semel deseripta saec. XFI (III 324). — De operibus publicis Ni- 
eomediae a Diocletiano extructis testes sunt auct. de mort. persec. c. 7 et Fictor 
Caes. 39, 43. 

.614 aeterno imperatori | nostro maximo op[timoque principi, 1 Aurelio 
Valerio | Diocletiano Pio Felhci invicto j Auguslo | Paetus Honoratus v. [c.] j 
corrector ItaH[ae], | numini eius dicatissimus. 

Patavii (F 2817 semel deseripta saec. XFI). — 1) De munere correctoris Ita- 
liae cf. Mo. eph. I p. UO, Staatsr. IP 1086 et Marquardt Staatsverw. /* p. 229. 

615 imp. Caes. C. Valerio 1 Diocletiano | Pio Felici | invicto Aug. 
pontif. max., | Brittannic. max., Germ. [ max.*, trib. potest. II *, cos. II, [ 
p. p., procos., I bonorati et decurion. | et numerus militum | cahgatorum.' 

(In latere) cura agentibus I Cn. Sergio Mercurio | M. Licinio Privato | 
Ti. Claudio Sosipole | magistris qq. lustri XXIX.* 

Romae, sed oriunda videtur Oslia (XIF128). — 1) Britannici nomen in tituUs 
Diocletiani multo postea demum comparet, et post Germanici Sarmatici Persici 
vocabula collocatum; nee tamen ideo crediderim (eum fFilmannsio) Britannici nomen 
a Diocletiano depositum et postea rursus admissnm esse. — 2) A. 285. — 3) Ita 
appellabatur Ostiae plebs coUegii fabrum tignuariorum. — 4) Tres magistri quin- 
quennales eiusdem collegii fabrum tignuariorum Ostiensis; unus ex eis, M. Licinius 
Privatus, redit in inscriptione quam infra dabimus inter municipales. Fidentur 
autem tres viri illi magisterio functi esse multo ante Diocletianum , el basis olim 
alii dedicata fuisse (cf. XIF L c). 

616 d. n. Au[r.] Valerjio Maxim|iano inv|icto P. F. Au[g. p. m., 
nobijlissimo C|aes. M. VII. 

In Numidia, eolumna miliaria nescio cuius viae (FIII 10396 semel descripta 
ab homine ignoto, sed accurate puto). Videtur esse Herculii Maximiani, nondum 
Diocletiano aequiperati (cf. VIII 10229. 10239. 1028S. 10371). Cf. Seeck comm. 
fVoelffUn. p. 31 seq. 

617 lovi, Herculi, Victoriae | imperator Caesar Gaius Aurelius Vale- 
rius Diocletianus Pius | Felix invic. Aug. pont. max., Germ. max., trib. 
pot. V*, cos. III, p. p. , procos., et | imperator Caesar Marcus Aurelius 
Valerius Maximianus Pius | Felix invic. Aug. pont. roax., Germ. max., trib. 
pot. III*, cos. II, p. p., procos., I invictissimi principes nn., totius orbis 
restitutores, | castra cohortis I Aug. praet. Lusitanorum^ | providentia suae 
maiestatis extructa dedicaverunt. 



140 Caput n. 

In Aegypio loco dicto Manfalut, ubi fuit Hieraconpolis (III 22 cf. III S.p. 4208). 
— 1) A. 288. — 2) Tribunicia potestas Maximiani numeratur modo ab anno 28S, quo 
Caesar factus esse videtur, ut in titulo longe primario N. 642 (item N. 640), modo ab 
a. 286, quo ad Augusti culmen provectus est, ut hic. — 3) Eadem cohors prima Lusi- 
tanorum adscripta eodem loco (Hieracon), recensetur etiam in Not. dign. or. p. 76. 

618 providentissimo | principi, rectori f orbis ac donaino, | fundatori 
pacis I aeternae Diocletiano P. F. | invicto Aug. pont. | max., Ger. max., 
Pers. I max. , trib. pot. VII*, | cos. IIII, patri pat., | procos., Sept. \ [Va- 
Zejntio v. p., p. p. R., | d. n. m. que eius d. d.^ 

Augustae Findelicorum (Augsburg) (III S8I0). — 1) A. 290. — 2) Fir per- 
fectissimus, praeses provinciae Raetiae, devotus numini maiestatique eius dedit dedi- 
cavit. Idem Septimius Falentio est N. 649. 

619 magno et invicto ac | super omnes retro | principes fortissimo, | 
imp. Caes. M. Aur. Valerio | Maximiano Pio Fel. | invicto Aug. cos. IIII \ \ 
p. p., procos., I Septimius Valenlio^ v. p. | a. v. praeff. praett. cc. w.', ( 
d. n. m. q. eius. 

Romae antea in foro sub Palatino , nunc in museo Faticano (FI 142S). — 
1) A. 293—296. — 2) Idem est N. 618. — 3) Fir perfectissimus, agens vices prae- 
fectorum praetorio clarissimorum virorum. 

620 dd. nn. impp.' Caes. Gaius Aurel. Valerius Diocletianus p. p.^ 
invictus Augustus et imp. Caesar Marcus Aurel. Valerius Maximianus Pius 
Felix I invictus Aug. muris Cularonensibus cum interioribus aedificiis pro- 
videntia sua institutis adque perfectis portam | Romanam loviam vocari ius- 
serunt. 

620^ dd. nn. impp. (ut supra, sed in fine) portam I Viennensem Her- 
culeam vocari iusserunt. 

Cularone, quae postea fuit Gratianopolis (hodie Grenoble), in duabus oppidi 
portis (XII 2229, saepius descriptae saeculis superioribus, nunc dirutae). — 1) Re- 
quiritur imp. — 2) Debuit esse Pius Felix. 

621 Genio lovii Aug.*, | lovia porticu eius^ a fundamentis | absoluta 
excultaque, | Aelius Dionysius v. c. operi faciundo.^ 

622 Genio Herculei Aug.S | Herculea porticu eius^ | a fundamentis ab- 
soluta I excultaque, ] Aelius Dionysius v. c. operi faciundo.^ 

Romae prope theatrum Pompeii rep. (FI 234 descr. Pighius. 2SS descr. 
Fabrettius saec. XFII). — 1) Diocletianum lovium et Maximianum Herculium dici 
voluisse etiam scriptores et nummi testanlur (cf. Eckhel 8, 9). — 2) De duplici hac 
porticu cf. Lanciani ann. inst. arch. 1885 p. H. 12. — 3) L. Aelius Dionysius memo- 
ratur etiam infra N. 626; titulum ei positum dabimus loco suo. Operi faciundo 
dicitur utpote qui operi faciundo insisteret. 



623 I. 0. m. et I G. h. 1.' pro | salute dd. | nn. lovio* | et Her- 

^ Augg. nn. 

Sirmii (Mitrovic) (1115251 cf. p. 1040). — 1) Gemo huius loci. — 2) Requi- 



culio^ Augg. nn. 



Tituli imperatorom domusque imperatoriae. 14:1 

ritur easus secundiu (simiHa menda non rara sunt , cf. N. SOS. 509. 6S7), Noli 
intellegere : pro salute loviorum et Herculiorum Augv^torum. 

624 deo Soli I Diocletianus et Maximianus j invicti Augg. 

Aquileiae (V 803, semel descripta saec. XFII exeunte). 

625 \Afollin{\ Beleno' | [i»i/?erafor]es Caesares | [C. Aur. Va/. Z)f]o- 

cletianus et j \M. Aur. Yd. Jfjaximianus | [P. F. invici\\ Augg. | 

dedicaverunt. 

Aquileiae (f^752 saepius descripta saee. XFIII). — De ApolHne Beleno, numine 
ut videtur Camorum, Aquileiae potitiimum culto (Herodian. 8, 5) cf. Mommsen l. c. 

626 impp. Diocletianus et Maximianus Augg., perpurgatis fontium 
rivis et itineribus eorum ad perennem usum refectis, Tiberino, patri 
aquarum omnium, et repertoribus admirabilium fabricarum priscis viris 
honori dederunt, curante aquas L. Aelio D[i]on[y]sio* c. v. 

Romae ad Tiberim, semel descripta ante saeculum IX, quod exemplum serva- 
verunt et codex Einsidlensis saec. IX et sumptum ex simiU codice Poggius (VI 775). 

— 1) Idem est supra N. 621 jS. 

627 [tM6]ente divina maj[t«]state Diocletiani j [et Jlfaa;t"]miani' Augg. j 
pontem belli saevitia j deslructum nunc redjdita pace per Aurelium | Lituam 
V. p. p. n.' restitutum | instantia Flavi . . . ric . . . | disp.' [e]or. et lulior. 
. . . . e I cae . . . . orati . . . ias. | Pr. CCLL* 

Ausiae Mauretaniae (FIII 90H). — l) De nomine Maximiani eraso ef. N. 650 
nol. 4. — 2) Virum perfectissimum praesidem nostrum ; de Litua cf. N. 628 not. 2. 

— 3) Fortasse dispunctoris (?). — 4) (Anno) provinciae (sciUcet Mauretaniae) CCL!, 
sive anno post Chr. 290. 

628 lovi optimo maximo | ceterisque dis | immortalibus, | gratum refe- 
rens, ] quod, erasis funditus ] Babaris Transtagnenlsibus\ secuuda praeda | 
facta, salvus et incolumis | cmn omnib. miiitibus | dd. nn. Diocletiani et | 
Maximiani Augg. | regressus, | Aurel. Litua v. p. p. p. M, C | votum libens 
posui. 

Caesareae in Mauretania (Cherckel) rep. (FIII 952i). — 1) Bavares eorumque 
incurtiones in provincias Africanas memorantur etiam FIII 261 S. 9047. Transta- 
gnenses fortaste dicuntur quippe habitantes ultra stagna hodie Sebkha el Hodna 
(Partsch). — 2) Vir perfectissimus praeses provinciae Mauretaniae Caesariensis. 
Idem propter victoriam de Quinquegentaneis similem tituhim dieavit Saldis in ora 
Mauretaniae mi 8924; cf N 627. 

629 diis genitis' et | deorum creatoribus' j dd. nn. Diocletiano et | 

[MaOCimiano tnviC^]is Augg. | (reUqua paene omnia evanuerunt). 

Prope Dyrrhachium, ad flumen dictum Rzan (III 710, descr. Heusey, principii 
eetypum vidit Mommsen). — 1) SimiUter deus et dominus natus dicitur AureUanus 
in nummis (Eckhel 7, 482). — 2) Cogitavit tcriptor, iudice Mommseno, de Faleria 
Diocletiani et Maxentio Maximiani fiUis aUisque puttea ereandis, non de prole 
adoptioa. 



142 Caput II. 

630 '. ! '. '. '. '. '.!.'! .' .' '. '. '.'.'.!!('. | ( ! / ! / ! /!.'!.'!.'! / / / / / / / 
! / .' .' .' i .' .' j .' .' .' .' ' et imp. Caes. | M. Aur. Valerio Maximiano [P. F.y 
invict. 1 Aug., p. m., trib. pot. VIIP, cons. VF, p. p., | procons., et Flavio 
Valerio ] Constantio et Galerio Va|lerio Maximiano nobi[^tss. Caess.] | nostri 
consti . . ."* 

Lorillae in Baetica ubi videtur fuisse Olaura, nunc Sevillae (II H39 vidit 
Huebner). — 1) Diocletiani nomen funditus erasum est, Maximiani ita ut pleraque 
adhuc legantur. Maximiani statuas revulsas et imagines deletas esse, cum is iussu Con- 
stantini necatus esset, narrat auctor de mort. pers. c. 42 (cf. Euseb. hist. eccl. S, 15. vit. 
Const. -/, 47); addit ille simul et Diocletiani statuas passim deieetas esse ; quae nar- 
ratio huius tituli rasuris confirmatur. Sed praeterea tituli doeent etiarn in Galerii 
memoriam simili modo saevitum esse. In Africa potissimum ex Diocletiani colle- 
garumque nominibus saepe Constantii solum nomen illaesum mansit. Cf. Mo. Eph. 
ep. I p. 123 seq. Ceterum reperiuntur etiam tiluli communes quattuor illvrum impe- 
ratorum, in quibus unius Galerii nomen est erasum (N. 636). — 2) Videtur signi- 
ficari 7ion annus 292 p. Chr., sed, non connumerato anno quo Maximianus Caetar 
tantum fuit (N. 617), a. 293. — 3) Consul sextum Maximianus fuit anno demum 
299; fortasse debuit esse cons. IV, et numerus V, qui postea additus videbatur 
Huebnero, insertus est loco non suo (Mo.) ; consul autem quartum fuit Maximianus 
a. 293, ita ut titulus positus esse possit hoc ipso anno. — 4) Fuit sine dubio, ut 
supplevit Mo., consti[tuli]/ ultimis vocabulis addilis per anacoluthiam indicavit 
scriptor, Galerium et Constantiurn modo Caesares creatos esse. Constituti autem esse 
videntw Caesares Galerius et Constantius kal. Martiis a. 293 (cf. infra N. 642 not. 8). 

631 !• 0. m. I conserva|lori d. n. imp. | C. Val. DiocIetij'[om mytjcti 
[g]t* 1 semper fel. Aug., | Valerius Fiorus v. p. p. p. INum.^ nujmini maie- 
statijque eorum di|catissimus | posuit, curan|te lul. Lambe|sio cur reip. 

632 [£fer]culi Aug., | conservatori | d. n. imp. M. Aureli | Valeri M[a]- 
x[twta]ni inv[tcft ac sm]|per' felicis Aug., | Valerius Florus | v. p., p. p. 

Num.% numi|ni maieslatique | eorum dicatis|simus posuit, | curante | lul. 
Lambesio \ curatore rei p. 

633 Genio virtutum, | Marli Aug. con|servatori [Galer.\ \ \d[leri Maxi- 
m^aniy nobilissimi | et fortissimi Caes., | Valerius Florus | v. p. p. p. 
Num.% nu|mini maiesta|tique eorum | dicatissimus posuit, | curante lulio | 
Lambesio cur. [ rei publicae. 

Thamugadi (FIII 2347. 2346. 2343). — l) Nomina imperatorum (omnia, quae 
punctis subiectis notavimus) ., erasa (cf. N. 630 not. 1). — 2) Fir perfectissimus 
praeses provinciae Numidiae (Nunn. litteris in tribus hisce titulis contignatis, teste 
fVilmannsio ; Renierus legerat N. M., intellegens praesidem provinciae Numidiae 
Mauretaniae). — Una prostitit sine dubio titulus dedicatus nescio cui numini con- 
servatori Constantii. 

634 Herculi Augusto | lovius / .' / ! ! ! ( ( / / / / ! ' Augg. [e^t^ | Her- 
culius et lovius nobb. Caess. 

Thessalonicae (Kinch Varc de triomphe de Salonique, Paris. 1890 p.10 not.). 
— 1) Erasa esse verba et Herculius intellexit Kinch. Nota etiam in Oriente memoriam 



Titnli imperatorum domusque imperatoriae. 143 

Maximiani aboUtam esse (erasum invenitur nomen eius etiam Palmyris, III S. 6661). 

— 2) vet (pro e\) Kinch, sed dubitationis sigjio ad v apposito. 

635 \Iovi 0. m.] et G[enfV> | wiajiestatiq. [dd. nn.] Diocletiani et | 
Maximiani sen.' | Augg. et Consta[nfn et] \ Maximiani for[ftss. et] nobiliss. 
Caess. ! Aurel. Marcellus v. p. | praes. prov. Caria[6 d. n.] \ eorum dedi- 
cav[if]. 

Halicamassi (III 449). — 1) Senior dicitur Maximianus, ita ut Galerius ali- 
quoties dicitur Maximiamis iunior (N. 6o5. 675). 

636 imp. Caes. C. Val. Diocleltianus P. F. invict. Aug. et | imp. Caes. 
M. Aurel. Val. xMax[i]|miani (sic) P. F. invict. Aug. et | FI. Val. Constan- 
ti[Ms] et I Gal. Val. Maximianus | nobb. Caess. | M. p, VIIII. 

Feronae (V 8016). — Eadem inscriptio legitur in columnis V 8010. 8031. 
8058. 8042 a. 8047. 80S7. 8068. paene omnibus territorii Feronensis, in quibus paene 
omnibus (praeter 8010. 8068) solius Galerii nomen erasum est. Fortasse hoc factum 
est eo tempore quo haec regio Maxentio parebat; qjii quamquam defuncti soceri 
memoriam colebat, cum vivo constans bellum habuit. (Praeterea solum Galerii 
7iomen erasum inveni in miliario 1X6071; cf. etiam F II1 10450.) 

637 felicissimo saeculo dominorum nostrorum C. Aureli Valeri \Dio]- 
cletiani Pii Fel. invict. Aug. | [et M. Aureli Valeri Maximiani Pii Fel. invict. 
Aug.]^ et M. Fl. Valeri Constanti et C. Galeri | Valeri Maximiani' nobilis- 
simorum' Caess. et consulum, quorum virtute ac providen|tia omnia in 
melius reformantur, porticum cum arcu suo, quae foro ambiendo deerat, | 
a solo coeptam et perfectam p. p.^, Aur. Aristobulus v. c. procos. Africae* 
per instantiam Macrini Sos[siani c. v. leg. cum eodem dedicavit, curante 
remp. Ca iano, d. d. p. p. 

In provincia Africa loco dicto Henchir Midid (FIII 608 ef. epk. ep. S, S75). 

— 1) Punctis subiectis notavi vocabula scalpro deleta vel temptata, — 2) Tam Con- 
stantius quam Galerius plerumque praenomine carent, in titulis potissimum legitime 
scriptis, atque ubi adest praenomen, Constantii plerumque non est M. (praeterea 
tantum F 8042), sed C. (infra N. 648. 649. III 52QS. X7S04), Galerii modo, ut hic C. 
(etiam XI 5202) , modo M. (X 7S0S). — 3) Peeunia publica. — 4) Est Aristobulus 
praefectus praetorio a. 284, consul cum Diocletiano a. 28S; ut proconsul Africae 
memoratur saepius in titulis Africanis^ legatus eius Macrinius Sossianus eiiam 
in urbano Bull. com. 1885 p. 219. 

638 [felicissimis et &]eatissimis temporibus suis | [imp. Caes. C. Ycd.] 
Diocletianus invictus Pius Fel. Aug. et | [imp. Caes. M. Aur. Yal. 3f]axi- 
mianus invictus Pius Fel. Aug. et | [Flavius Val. Constant'\m& et Galer. 
Val. Maximianus | nobilissimi Caess. | municipium Rapidense ante plurima 
tempora rebellium | incursione captum ac dirutum ad pristinum statum | 
a fundamentis restituerunt, curante | U[2]pio ApoIIonio v. e. p. p. M. C* 
numini maiestatiq. eor. d[«vo/o]. 

In Mauretania, loco dicto Sur Djudb, ubi fuit municipium Rapidens» (Eph. 
S, 9S6). — 1) Firo egregio praeside provinciae Mauretaniae Caesariensis. 



144 Caput II. 

639 imp. Caes. C. Aur. Val. Diocletiano Pio Felici | invict. Aug. pont. 
m., tr. pot., p. p., procons., et | imp. Caes. M. Aur. Val. Maximiano Pio 
Felici I invict. Aug. pont. m., tr. pot., p. p,, procons., et | Fl. Val. Con- 
stantio et Gai.' Val. Maximiano nobb. Caess., | dedicavit leg. I P. vestra^, 
agent. Trocundo | prefaec' 

Trapezunte (111 S. 6746, Mommsen vidit ectypum). — 1) Scr. Gal. — 2) Legio 
prima Pontica vestra. In notilia dignitatum OrienUs p. 96 recenseri praefectum 
legionis I Ponticae Trapezunte monuit Mojnmsen. — 3) Agente Trocundo (quod 
nomen est Isauricum alibi quoque repertum) prefaecto. 

640 [«]mp. Caes. G. Aure. Val. Diocletian[Ms pont. max., Ger. max.] 
I Sar. max. , Pers. max.', trib. pot. XI*, im[p. X, cos. V, p. p., procos., 
et] I imp. Caes. M. Aur. Val. Maxsiimia[nMS pont. max., Ger. max., Sar.] j 
max., Pers. max., trib. pot. X^ imp. VIIII, co[s. ////, p. p., procos., P. F. 
inv. Augg. \ e]l Val. Cons[f]anlius et Gal. Val. [Maximianus nobilissimi \ 
CJaess. murum Vitudurensem a s[olo sumptu suo fecerunt], \ Aurelio Proculo 
V. p. pr[aes. prov. curante]. 

Constantiae, lapis ablatus sive dubio Fituduro prope JVinterthur (Mommsen 
inscr. Helv. 239). — l) Numeri ad has appellaliones in titulis nonnullis Diocletiani 
et collegarum accuratius seriptis (N. 6H. 642) additi, ut plerumque, ita hic quoque, 
omissi sunt. — 2) A. 294. — 3) Cf N. 617 not. 2. 

641 imperatores Caess. Gaius Aur. Val. Diocletianus | et M. Aur. Val. 
Maximianus Pii Felices invicti Augg. et Fl. Val. | Constantius et Gal. Val. 
Maximianus nobb. Caess., Germanijci maximi V Sarmat. max. IIII Persici 
max. II Brittanici maximi, | post debellatas hostium gentis confirmata orbi 
suo I tranquillitate in aeternum constituere praesidiu. 

Totrocan ad Danuvium , ubi fuit Transmarisca castellum Moesiae inferioris, 
nunc Bukaresti (III 61S1 cf. III S. p. 4549). Titultim positum esse non multum ante 
N. 642 apparet, postquam Diocletianus quintum, antequam sextum Germanieus maxi- 
mus appellatus esset. Ceterum brevitatis puto causa is qui hunc titulum dictavit 
vocabula Diocletiano debita tribuit etiam collegis eius omnibus. Eadem de causa 
videtur omisisse Carpici., Armenici, Medici, Adiabenici vocabula. 

643 [imp. Caesar. C. Aurel. Val. Diocletianus P. F. inv. Aug. po]nl. 
max. Germ. max. VI, Sarm. max. IIII, Persic. max. II, Britt. max., Carpic. 
max., Armen. max., Medic. max., Adiabenic. max.*, trib. p. XVIIP, coss. VII *, 
imp. XVIII ", p. p., procoss. et imp. Caesa[r] M. Aurel. Val. Maximianus 
P. F. inv. Aug. pont. max., Germ. max. V*, Sarm. [max. IIII, Persic. max. II, 
Britt. max., Carpic. max., Armen. max., Medie. max., Adiabenic. max., tri]h. 
p. XVIP, coss. VI, imp. XVII, p. p., procoss. et Fia. Val. Constantius 
Germ. max. II, Sarm. raax. II, Persic. max. II, Britt. max., [Carpic^'^ max., 
Armenic. max., Medic. max. , Adiaben. max. , trib. p. VIIII*, coss. IIF, 
nobil. Caes. et G. Val. Maximianus Germ. max. II, Sarm. [max. II, 
Persic. max. II, Britt. max., Carpic. max., Armenic. max., Medic. max., 
Adia]h. max., trib. p. VIIII*, coss. III', nobil. Caes. dicunt. 



Tituli imperatorom domusque imperatoriae. 145 

Fortunam rei publicae nosti*ae, cui iuxta inmortales deo[s] bellorum 
memoria, quae feliciter gessimus, gratulari licet tranquillo orbis statu et 
in gremio altissima[ej quietis locato, etiam pacis bonis, p[r]opter quam 
sudore largo lavoratum est, disponi fideliter adque ornari decenter hone- 
stum publicum ei Romana dignitas maiestasque desiderant, ut nos, qui 
benigno favore numlnum aestuantes de praeierito rapinas gentium barba- 
rarum ipsarum nationum clade conpressimus, in aeternum fundatam quietem 

d[e]bit[isj iusti[f]iae'° munimentis saepiamus. (Post alia) Quis 

enim adeo optumsi pectoris et a sensu humanitatis extorris est, qui igno- 
rare possit, immo non senserit in vehalibus rebus, quae vel in mercimoniis 
aguntur vel diurna urbium conversatione tractantur, in tantum se Ucen- 
tiam difusisse pretiorum, ut effrenata livido rapiendi nec rerum copia nec 

annorum ubertatibus mitigaretur? — (Paullo post) Et quibus 

senper studium est in questum trahere etiam beneficia divina, ac pubUcae 
fehcitatis afluentiam striogere rursusque anni sterih[fcfe de seminum] iac- 
tibus adque institorum officiis nundinari; qui singuU maximis divitiis dif- 
fluentes, quae etiam populos adfatim explere potuissent, consectenlur 
peculia et laceratrices centensimas persequahtur: eorum avartiae modum 

statui, provinciales nostii, communis humanitatis ratio persuadet. 

(Rursus post alia) His omnibus , quae supra conprehensa sunt, 

iuste ac merito permoti, cum iam ipsa humanitas deprecari videretur, 
non praetia venahum rerum — neque enim fieri id iustum putatur, cum 
plurima[e] interdum provinciae feUcitate optatae viUtatis et velut quodam 
afluenliae privilegio glorientur — sed modum statuendum esse censuimus; 
ut, cum vis aUqua caritatis emergeret" — quod dii omen averterent! — 
avaritia, quae velut campis quada[m tn]meDsitate dif]fusis tener[i] non 
poter[a/], statuti nostri finibus et moderaturae legis terminis string[«]retur. 
Placet igitur [e]a pretia, quae sub[rft]li brevis scriptum designat, ita totius 
orbis nostri [o]bs[e]rvantia contineri, ul omnes intellegant egrediendi ea[d]em 
licentiam sibi esse praecisam ; non inpedita utique in his locis, ubi copia 
rerum perspicietui* attuere, viUtatis baeatilu[dt]ne, [c]ui maxime providetur, 
dum praefinit[a] avaritia conpescit[u]r. Inter v[e]nditores autem einpto- 
resque, quibus consuetudo esl adire portus et peregrinas obire provincias, 
haec communis actus debebit ess[e] moderatio, ut, cum et ipsi sciant in 
caritatis nece^sitate statuta rebus pretia non posse transcendi, distractionis 
tempore ea locorum adque discursu[t(]m totiusque negotii ratio subputetur, 
qua iuste placuisse perspicitur nusquam carius vendituros esse qui trans- 
ferunt. Quia igitur et apud maiores nostros hanc ferendarum legum constat 
fuisse rationem, ut praescripto metu conpescer[e]tur audacia — quod 
rarum admodum est humanam condicionem sponte beneficam deprehendi, 
et senper praeceptor metus iustissimus officiorum invenitur esse mode- 
rat[o]r — placet, ul, siquis cootra formam statuti huius conixus fuerit 

Drssau, Inscriptiones LaUnae. 10 



146 Caput n. 

audentia, capitali periculo subi[M]getur. Nec quisquam duritiam statui 
putet, cum in promptu adsit perfugium declinandi periculi modestiae ob- 
servantia. [^Jidem autem periculo etiam ille subdetur, qui conparandi 
cupiditate avaritia[e] distrahentis contra statuta consenserit. Ab [e]iusmodi 
quoque noxa [t]nmunis nec iile praestavitur, qui habens [s]pecies victui 
adque usui necessarias post hoc st[af]u[f]i temperamentum exist[M]maverit 
subtrahendas ; cum poena vel gravior e[s]se debeat inferentis paenuriam 
quam contra stal[M]ta quatientis. Cohortamur ergo omnium devotionem, 
ut res constituta ex commodo publico benignis obsequis et debita reh- 
gione [custodia]iury m[aa?]ime cum e[iM]s modi statuto non civitatibus sin- 
guhs ac popuHs adque provinciis, sed universo orbi provisum esse videatur, 
in cuius pe[rmcj]era pauci atmodum desaebisse noscantur, quorum ava- 
ritiam nec prol[e]xitas temporum nec divitiae, quibus studuisse cernuntur, 
[w/fi]gare aut satiare potuerunt. 

[Quae prjeiia [in singularum rerum venditionibus ex^cedere nemini 
licitum sit, [hic «]nfra o&le[nditur]. 

Edicti Diocletiani et collegarum de pretiis rerum^ memorati ab auctore de 
mort. persec. c. 7 et in fastis Idatianis ad a. 502, lapidi incisa adhuc reperta sunt 
exempla tria, unum in AegypLo (unde a. 1807 Aquas Sextias translatum est), 
alterum Stratoniceae in Caria (ubi extat loco antiquo in pariete aedificii mar- 
morei, fortasse curiae antiquae), terlium Plataeis (primum descriptum a. 1889, 
American journal of archaeology vol. S 1889 p. 430 seq.), nullum plenu7ri, exordio 
cum nominibus imperatorum extante in solo exemplo Aegyptiaco, fine (cf. not. 11) 
servato in solo Stratonicensi. Qui edicto adhaerebat recensus specierum omnis 
generis cum pi'etiis statutis, videtur lapidi incisus passim propositus esse i?i oppidis 
Orientis; certe locis non minus tredecim adhuc prodierunt frustula eius modo 
Latine scripti, modo Graece versi. Frusttila haec composuerunt et suppleverunt 
Mommsen Berichte der sdchs. Gesellsch. d. Wiss. 18S1 p. 1 seq. cum commentario ; 
JVaddington ad Lebasii iter archaeologium III n. S5S p. 14S seq., item cum commen- 
tario; denuo Mommsen C. III p. 801 seq. (idem fragmenta postea reperta recensuit 
et commentario nonnulla addidit Herm. vol. SS 1890 p. 17 seq.). Hic placuit repetere 
ex Mommseni editione partes edicti potiores (adhibito exemplo nuper reperto Pla- 
taeensi). — 1) Plenissimum exemplum vocabulorum quae sibi imposuerant Diocle- 
tianus collegaeque sub finem imperii commtinis. In reliquis titulis horum impera- 
torum qui extant tantum non omnibus series illa nominum breviata est (etiam in 
N. 640 cf. not. 1); diploma militare (X 1115), in quo item fuerunt nomina illa pleria, 
mutilum est et male descriptmn; item male descriptus titulus Aegyptiacus C. I. 
Gr. 4892 ; sed conferendus est titulus soli Diocletiano positus X 3545. De tempore 
singularum appellationum coniecturas Wilmannsii (ex. 1061) non repeto. — 2) A. 501. 
— 3) Consul septimum fuit Diocletianus a. 299 una cum Maximiano sextum. — 
4) Hic numerus fortasse hac ratione est explicandus. Diocletianus cum primum 
post acceptum imperium, nuntiata victoria de Germanis vel de Britannis, appellatus 
esset Germanicus maximus vel Britannicus maximus, simul appellari coepit impe- 
rator iterum; hoc modo si aequaliter processerunt appellationes adsumptae propter 
bella feliciter patrata et imperatoriae acclamationes , harum numerus eo tempore, 
quo hic titulus positus est, esse debebat, ut est, XFIII. — 5) Quod Germanicus 
maximus quintum dicitur Maximianus, non sextum, ut Diocletianus, hac re videtur 



Tituli imperatoram domusque imperatoriae. 147 

indieari, ante adsumptum Maximianuvi collegam Diocletiano victoriam de Germanis 
partam esse. Reliqua cognomina Maximiano videntur communia fuisse cum Dio- 
cletiano. — 6) Cf. N. 617 not. 3. — 7) Sarm. lapis Aegyptiacus , aperto errore 
quadratarii, Minime autem certum est, id quod posuit ff^ilmanns, Constantium et 
Galerium, ex quo Caesares facti sunt, eadem vocabula victoriarum recepisse quae 
receperunt Augusti. — 8) Apparet Constantium et Ga/erium tribuniciam potestatem 
accepisse non a. 292 ut credebatur propterea quod auctor de mort. pers. c. 3S 
narrat proximis post Galerii mortem (a. 311) kalendis Martiis impendisse vicennalia 
eius, sed a. 293, et vicennalia illa Galerii kal. Martiis a. 3i2 celebranda pertinuisse 
ad initium vicesimi anni. — 9) Consul tertium uterque Caesar fuerat a. 300. — 
10) dibitum iusticiae exemplum Plataeense, in quo solo haec vocabula servata sunt. 
— 11) Desinit exemplum Plataeense. 

643 pace ac bello maxim[ts] 

dominis nostris M. Aur[e/io Valerio Maxmiaiio] 

Pio Felici Augusto sempe[r et ubique victori, ef] 

Flavio Valerio Constant[/o nohilissimo Caesari] 

pietate eorum et cle[»ienfia] 

aucto honore* consen[s?<]^ 

Nummius Tuscus v. c. ^ra[efectus urbiy 

curator aquarum et [Miniciae], 

numini eorum sem^per dicatissimus]. 
Romae rep. in monte Quirinali (Borsari Notizie 188i p, 422). — 1) Fidetur 
Nummius Tuscus curator aquarum hunc titulum posuisse, cum aucto honore factus 
esset praefectus urbis (fuit autem praefectus urbi a d, 19 Febr. 302 ad d. 12 Sept. 
303, teste Chronographo qui dicitur anni 334), — 2) Intellegitur consensus Dio- 
cletiani et Galerii. 

644 Multis XXX* vestris, dddd. nnnn. Diocletiane | et Maximiane 
aeterni Augg. et Constanti | et [Maximian]e^ nobb. Caess.l ob felicissi|mum 
diem XX' vestrorum Victorias fecit ordo | muo. nostri, regente p(rovin- 
ciam N(umidiam) vestra(m) Aurel(io) Quinjtiano v. p.; arcum Pompeus 
Donatus fl(amen) p(erpetuus) et Sit|tius Fronlinianus pf.* de suo fecenint. 

Jn Numidia loco dicto Ksur el-Ahmar (FJII 4764). — 1) Tricennalibut. — 

2) Punctis significavimus [litteras erasas , quarum pleraeque adhuc leguntur. — 

3) Ficennalium; vicennalia celebraverunt Dioclelianus et Maximianus Romae d. 
20 Nov. 305 (auct. de mort, pers. c. 17). — 4) Fortasse: pontifex (Mo.). 

645 [dd, nn. Diocletianu]s et Maximianus seniores Aug. et 
[dd. nn. Constantius et Maximianus in]victi imperatores et 
[Severus et Maximinus no6t7t]ssimi Caesares, 

[quo tempore d. n. Maxim]\anus invictus senior Aug. feliciter 
[comprimens turbas Quinquege]ntaneorum ex Tubusuctitana 
[regione copiis tHuo]retur, horrea in Tubusuctitana 
[civitate fieri] praeceperunt, anno pro. CCLXV.' 
Tupusuctu (hodie Tiklat) in Mauretania (FIII 8856, descr, Poulle). — 1) Annu* 
provinciae Mauretaniae 265 est aerae Christianae SOi, quo praeceptum de horreis 

10* 



148 Caput II. ; 

aedificandis datum esse apparet, sed titulus incisus est post kal. Maias a. 50lS (cf. 
N. 646 not. 1). 

646 dd. nn. Diocletianus et Maximianus invicti | seniores Augg., 
patres impp. et Caess., et | dd. nn. Constantius et Maximianus invicti Ajgg.*^ 
et I Severus^ et Maximinus'' nobilissimi Caesares | thermas felices \Dio\- 
cletianas^ quas \ [MJaximianus^ Aug. re[dien]s® ex Africa sub | [])r]aesentia 
maie[sfafts] disposuit ac | [/^]ieri iussit et Diocletiani Aug. fratris sui | nomini 
consecravit, coemptis aedificiis | pro tanti operis magnitudine omni cultu | 
perfectas Romanis suis dedicaverunt. 

Romae, inscriptio thermarum Diocletianarum, quae videtur in ingentis illius 
aedificii compluribus partibus proposita fuisse: integram inscriptionem vidit solus 
auctor syllogae Einsidlensis (cf. supra p. 28 not.), eiusdem ut videtur lapidis, cum 
fractus esset, duas particulas descripserunt saec, XFI auctores complures (FI 4i50, 
restituit Mommsen Sitzungsber. der sdchs. Ges. der ff-tss. 1850 p. 508); alterius 
lapidis cum eadem inscriptione nuper complura fragmenta prodierunt (f^I p. 843 ; 
Eph. ep. 4, 794; JSotizie 1890 p. 48S). — 1) Titulus positus post kal. Maias a. 50S, 
quibus Dioclelianus et Maximianus imperio se abdicaverunt, seniores Augusti inde 
dicti, ante acceptum nuntium de morte Constantii defuncti Eboraci a. d. FIII 
kal. Aug. 506. — 2) Severi nomen plane deletum est in exemplo nuper reperto 
in particula exempli olim noti, quam vidit Smetius, Severi et Maximini nomina 
rasura temptata fuisse, sedita ut legi potuerint, significatur. — 3) Lacunae inde ortae, 
quod auctor syllogae Einsidlensis aberravit a vocabulo Diocletianas ad Diocletiani, 
praeter paucas litteras suppleri potuerunt ex apographis particularum huius lapidis 
posterioribus et ex frttstulis nuper repertis. — 4) Maximiani nomen rasura tem- 
ptatum fuisse in particula lapidis , quam vidit, significat Smetius; in fragmento 
nuper reperto videtur integrum relictum esse. — 5) re . . . extat in frustulo nuper 
reperto; antea suppleverant absens. 

647 divo I M. Aur. Val. | Maximiano | seniori | 

In agro Amiternino (IX 4316 vidit Dressel). — Divo Maximiario titulos positos 
non puto nisi in dicione Maxentii filii eius. — Alatrii extat lapis, in quo, praeter 
inscriptionem Gallieni totam abrasam, cemuntur duo tituli alter positus Diocle- 
tiano et Maximiano vivis, huius nomine, ul passim, eraso, alter positus divo Maxi- 
miano a senatu populoque Aletrinate (X S80S). 

648 piissimo ac fortissimo | fundatori pacis | ac publicae | libertatis j 
auctori, | d. n. FJavio Val. | Constantio | nobilissimo Caes.', j Val. Honoratus 
V. p. I rat. s. r.% d. n. m. q. eius. 

Romae rep. in foro (FIii52 descripserunt Pighius aliique). — 1) A. 295 — 50S. 
— 2) Fir perfectissimus rationalis summae rei. — Eodem loco postea prodiit titulus 
(FI ii55) quem eidem Constantio posuit Tacitius Felix v. p. rat(ionalis) s(ummae) 
p(rivatae). 

649 domino nostro | C. Flavio Valerio | Constantio | nobilissimo Caes. | 
col. col. I lul. Aug. Sald. | legionis VII | immunis.* 

Saldis in Mauretania (Bougie) rep. (Recueil de Constantine 2S p. 426). — 

1) Coloni coloniae luliae Augustae Saldensium legionis septimae immunis; cf. ad 
N. 662. 



Titui imperatorum domusque iraperatoriae. 149 

650 optimo beDignissimoq. j principi Flavio Valerio | Constantio nob. 
Caesari, ! Germanico max., cons.', colonia \ Nicomedensiiim, d. n. m. q. eius. 

Nicomediae (III 526 descripterunt Mordtmann aliiqne). — 1) Consul primum 
processit Constantius a. 294, consul iterum a. 296 ^ videiur igitur titulus potifus 
a. 294 ttut 29S. 

650* imp. Caesari | Gaio Fabio' j Constantio p[to] | felici August[o 
or]|do C[ii]rium Sabi[7»o]!rum | d. n. m. q. e. 

Curibtis rep., est Romae in museo Faticano (IX 4962). — 1 ) Debuit esse Flavio. 

651 [t]inp- Caes. Fla|[t7t]o Valerio Copstantio | [t]nvicto pio | felici 
Aug. pon tifici maximo, | tribuniciae | potesta[ft]s X[////], | [t]mp. II, cons. | 
VI *, p. p., p.*, Val. I [i]nton[tmiS | p. p.\ N. C^ n. m. q. e. [d.], \ p. p. p.* 

Thihili in JSumidia (VIII o526 vidit ffllmanns). — 1) Consul VI Constantius 
fuit anno 506, unde numerus tribuniciae potestatis suppleri potuit. — 2) Patri 
patriae proconsuli. — 3) Praeses provinciae Numidiae Cirtensis. — 4) Pecunia publica 
posuit. 

652 divo I Flavio Valerio 1 Constantio ] colonia Mint. 
Neapoli rep., sed ablata ut videtur Mintutmis (X 6005). 

653 b. f.' I fortissimo et invictis|simo Caesari d. n. Galer. | Aur.* 
Val. Maximiano | principi iuventutis. 

Alexandriae Troadis rep. (III 585 descr. Akerblad et Clarke). — 1) Cf. N. 4S7 
noL 1. — 2) Aurelii nomen rarissime datur Galerio. 

654 Galerio Vale|rio Maximiajno iun.' nobi|lissimo Caes. , | principi 
iuvenjtutis senatus j ac patriae, invic|to pio felici Aug., | res p. col. Thamug. | 
numini maies|tatique eius dejvota. 

Thamugadi (Eph. ep. 7, 768 vidi ipse). — 1) Cf. N. 655 not. 4. 

655 d. n. Flavio Vale|rio Severo nojbilissimo | Caesari ord[o] | et 
populus I Vulcentium | d. n. m. q. eiu[s]. 

Fulcis Etruriae rep., nunc Romae (XI 2928). Alter tilulus eiusdem Severi 
ttem in Elruria repertus est XI 5S81. 

656 XXXVI. Dd. nn. | Flavio Val. 1 Constantio et | Galerio Val. | 
Maximiano | invictissimis et | clementissimis | semper Augg. et | dd. nn. | 
Fla. Valerio | Severo et | Galerio Valerio | Maximino | nobilissimis ac | bea- 
tissimis | Caess. 

In valle Anienis ad bivium viarum Valeriae et Sublacensis, sub vico Roviano, 
columna miliaria (Notizie 1890 p. 162). In eadem columna legilur praeterea titulus 
Augustorum Constantini et Licinii et Caesarum (cf. infra N. 712). Similiter in- 
scripli lapides praeterea in his parUbus Italiae prodierunt IX S455. S959. S941. 
S967. Positi sunt inler kal. Maias 50S et extremum mensem Aug. 506 (cf. supra 
N. 646). 

657 dd. nn. victoribus | Maximiano et Severo | imperatoribus ' et | 
Maximino et Constanti [no] | nobilissimis Caesaribu[s]. 1 Ab Ero in Clusma^ | 
m. VIIII ^'.' 



150 Caput n. 

In Aegypto , loco dicto Tell-el Maskhuia, iibi fuit Heroonpolis (III S. 6655, 
descr. Naville, Henzen vidit ectypum). — 1) Titulus positus a. 50617 , post mortem 
Constantii et Severum Augusium dictum, antequam mors ipsius Severi in Aegypto 
innotuisset. — 2) De via ducente Hero (ut est in ilinerario Antonini) Clysma cf, 
Mommsen Sitzungsber. d. Ak. i887 p. 56i. — 3) Numerus et Latine et Graece positus. 

658 pro salute dd. | nn. | [3f]axiiniano * | lovo' invic. ( Aug. et Maxi- 
mino I Caes. | lulius Valeria[n]u|s et Aurel. Maxim[Ms] ddvv. col. | Aq.^ 

Alt-Ofen (Aquinci) rep. (III 5322 cf. eph. ep. 2, 632 vidit Mommsen). — 1) Re- 
quiritur casus secundus. — 2) Debuit esse lovio. — 3) Duoviri coloniae Aquinci. 

659 d. S. i. M.', I fautori imperii sui, | lovii et Herculii | religiosis- 
simi I Augusti et Caesares | sacrarium | restituerunt. 

Carnunti (Petronell) rep. (III 4415, vidit Mommsen). — 1) Deo Soli invicto 
Mithrae. — Titulum probabiliter rettulit Mommsen ad a. 507, quo , caeso Severo, 
praesentibus Diocletiano et Maximiano senioribus Augustis, Galerius Carnunti Lici- 
nium dixit Augustum (Hieronymus ad a. Abr. 2524; item quod iv KaQVOVTO) noXei 
KeXxix^ convenisse Maximianum et Diocletianum refert Zosimus 4, 10, ad eandem rem 
spectat). Dedicarunt igitur titulum Diocletianus, Galerius, Licinius, lovii Augusti 
et Maximianus HercuUus Augustus pro se et pro absentibus Maximino Daza lovio , 
Caesare, et Constantino, qui tunc illis fuit Caesar Herculius. 

660 exemplum \sacrarnm litterar%irn\. 
imperator Caesa[r] Galeri[Ms Valerius Maximianus\ 

[pius felix\ invictus Augustus pontif. [maa;.] 

quint., Persic. max. tert., Brett. \max ] 

5 Med. max., Adiab. max., trib. pot 

pater patriae, procons. 

i ! i I i ! i i l[\{ [ [[[[ ! ) 

[et imp. Caes]ar Flavius Va[/]erius Cons,[tantinus] 

.... [cjognitum est ita semper cuncta provisio 

10 g. adque etiam nostris ordinationibus esse d 

m. hostium in omnibus provinciis nostris mani 

as ripa fuerat. V[e]rum ad hostium quidem incursio[ne«] 

ba hosti[flit[e]r adpetito[*] con[/?]dentibus 

4 enquit at ii qui 

15 i[/]lius dimi 

ntum pis 

Sinope (III S. 6979 ad exemplum factum a Graeco quodam). Pariicula (ui 
vidit Mo.) edicti alicuius Galerii et collegarum. Persimile exordium est edicti pro- 
positi a Galerio sub fi?iem vitae d. 50 Apr. 511 (cf. de murt. pers. c. 53), relali 
apud Eusebium hist. eccl. 8, 17: avxoxQdzwQ KalaaQ raXsQiog OvaXeQioq Ma^i- 
fuvog (immo Ma^ifxiavoq) avixijxoq Se^aaxoq aQXiSQSvq fzsyioxoq, rsQfiavixoq 
/xsyiaxoq, Alyvjtxiaxbq fisyiaxoq, OTj^aixbq fisyiaxoq, UaQfxaxixoq fisyiaxoq nev- 
xdxiq, HsQamv fxsyiaxoq 6lq, KaQncov fisyiaxoq s§dxiq, 'AQfievlcov fxsyiaxoq, Mrjdtov 
fisyiaxoq, 'Adia^Tjvwv fisyiaxoq, drjfxaQxixrjq s^ovaiaq xb eixoaxbv, avxoxQaxaQ 
xb ivveaxaiSsxaxov, vnaxoq xb oySoov, TiaxtjQ naxQldoq, dv&vnatoq' xai avxo- 
XQdxcoQ KataaQ <PXavioq OvaksQioq KwvaxavxZvoq evae^rjq evxvx^q dvixTjxoq ^e^a- 
axoq aQxieQevq fieyiaxoq, dfjfiaQXixijq i^ovaiaq, avxoxQdxwQ xb nsfjinxov, vnaxoq. 



TituK imperatorum domusque imperatoriae. 151 

7iaT7]Q natQldog, dv&vnaTog' xal avTOXQdxoQ KaloaQ OvaksQioq Aixivviavoq (ins. 
AixivLoq) evae^Tjq evrvxr]? dvixriioq ^e^aGToq dQ/ieQevq fxeyiOToq, drj,uaQxczT}g 
i^ovalaq t6 TSTaQTOV , avTOXQaTojQ to tqitov , vnaToq, naTrjQ naTQidoq, dvSv- 
naToq, inaQxmTaiq tdioiq xalQeiv. Hic quoque unius Galerii plene recensenfur 
cognomina bellica; deinde tam in lapide Sinopensi quam apvd Eusebium Maxi- 
minus Daza abest, qui debuit recenseri ante Corutantinum et Licinium, quippe 
qui ante illos, a. 503, purpura vestittis esset, in lapide rasura (eradi potuit in his 
parlibus Licinio subditis nomen Maximini post bellum extremum quod gessit contra 
Licinium quoque periit Tarsi a. 313), apud Eusebium nescio qua de causa. Apud 
Eusebium si recte se habet JleQauiv fieyiOToq 6lq, lapis paullo antiquior est, sed 
vide ne Eusebianum quoque edictum revera habuerit IleQGcav /neyiaToq rQiq, BQex- 
ravtxoq fisyiaToq diq; certe excidit apud Eusebium non solum Britannici, sed 
etiam numerms post Germanici vocabulum. — Ipsum edictum quo pertinuerit, plane 
incertum, 

661 divo I lovio I Maximiano | ordo Sol. 

In castro Seckau prope Leibnitz Stiriae, ubi fuit municipium Solva (III S52S 
vidit Mommsen). 



divo I Galerio | Maximiano^ | colon. lul. | Xv[g. Sald.] \ VII im- 
munis.' 

Saldis (hodie Bougie) in ora Mauretaniae, rep. a. 4836, bis vel ter descripta 
(FIII 8931). — 1) Sic certe unum ex apographis ('Maxim io, Maximino alia). — 

2) Colonia lulia Augusta septimanorum immunis diclae Saldae, cf. C. FIII p. 760. 

663 imp. Caes. j Gal. Val. | Maximeino | p. f. inv. Aug. et | imp. 
Caes. Fl. Val. | Constanlino p. f. inv. Aug. et imp. Caes. | Licinniano | 
Licin .... 

In Asia loco dicio Elles (III S. 7174 vidit Ramsay). Titulus positus post Galerii, 
ante Maximini mortem (a. 5111313), sive etiam ante bellum coeptum inter Lieinium ei 
Maximinum quo hic obiit; quo ternpore inter tres legitimos Augustos (nam Maxen- 
tius a nullo eorum pro legitimo habebatur) , teste auctore de mort. pers. c. H, 
primum locum sibi vindicabat Maximinus, neque iniuria, utpote qui primus ad 
Caesaris fastigium evectus esset. 

664 Victoriae Augustae | [sacjrum pro salutem | \dd.] nn. Maximini 
et I [Con]stantini et Licini* | [sejmper Augg., Aur. Senecio | [v. p.] dux' 
templum numini | [ei]us ex voto a novo fieri iussit | per instantiam VaL 
Samjbarrae p. p. eqq. Dalm. Aqjuesianis comit.', 1. I. m.*, | ob victoria facta 
V k. lulias I Andronico et Probo cos.* 

In vico Prutting Bavariae (distr. Rosenheim), qui locus videtur fuisse provinciae 
Norici (III SS6S vidit ff^ilmanns). — 1) Titulum apparet positum esse eodem tem- 
pore quo iV. 665, a. 511 vel 312. — 2) SciUcet Norici et Pannoniae superioris. — 

3) Praepositus equitibus Dalmatis Aquesianis comitatensibus. Memoraniur in NotiHa 
dignitatum, inter vexillationes comitatenses , equites Tertio Dalmatae (Or. c. 6), 
Quinto Dalmatae (Or. c. 4), Sexto Dalmatae (Or. c. S), Octavo Dalmatae (Oce. 
c. 6, 7), Nono Dalmatae (Or. c. 4), Dalmatae Passerentiaci (Occ, c. 6, 7). — 4) Laetu* 
libens merilo. — 5) Significatur dies 27 lun. 510; eo die victoria illa reportata 
esse videtur, cum titulus positus sit non ante a. 511. 



152 Caput n. 

665 diis auctoribus ad rei publicae amplificandae gloriam procreato 

* pi * nostro lovio maximo * ti ' nobilissimo 

Caesari us'' * v. c. m.^ praet. praetor. 

Perinthi: descripsit Cyriacus (cod. Fat. 3230^ unde de fiossi inscr. chr. 2, 1 
p. 569). — 1) Nomina Augusti et Caesaris omissa sunt a Cyriaco, erasa sine dubio 
(litterae asteriscis notatae non reete exceptae esse videntur). Titulus positus est 
aut Diocletiano et Galerio, aut Galerio et Maximino (cf. N. 658), aut Licinio et filio 
(de f^alente Licinii per breve tempus collega non cogitaverini). — 2) Omissum est 
a Cyriaco etiam nomen eius qui titulum dedicavit praefecti praetorio, fortasse 
et ipsum erasum. — 3) Fortasse scr. v. em. (Rossius tuetur quae tradita sunt ucm., 
putans significari virum clarissimae memoriae, ut titulus positus sit post mortem 
dedicantis). 



domino patri | M. Val. Maxentio | viro claris., \ Val. Romulus c. 
p., I pro amore | caritatis eius, | patri benignissimo. 

667 dominae matri | Val. Maximillae j nob. fem., | Val. Romulus c. 
p., I pro amore | adfectionis eius, ] malri carissimae. 

In agro Romano ad viam Labicanam, millibus fere XFJ ab urbe rep. (XIF 
2823. 2826). — Tituli posili Maxentio nondum imperatori (id est ante memem 
Oct. 506) et uxori eius Valeriae Maximillae a Falerio Romulo filio. Hanc fuisse 
filiam Galerii inde colligitur quod Maxentius nonnumquam dicitur Galerii gener 
(de mort. persec. c. 48 cf. c. 26; anon. Fales. 5, 7; infra N. 671); nobilissima 
femina dicitur hic utpote filia imperatoris. Maxentius , filius et ipse imperatoris, 
nobilissimus vir fortasse ideo dici noluit, quod pater privatus factus erat (Borghesi 
5, 151); ut titulus positus sit anno 503 vel 506. 



d[o]mino [nojsitro* Max|entio Auigusto no|biIissim|o viro, ' consuli.^ 

In Numidia, loco dicto Kherbet Taga vel Ain Taga (FIII 10582 vidit JVil- 

manns). — 1) dminos|lro lapis. — 2) Testibus latercvlo praefectorum urbis et fastis 

Idatianis Maxentius consul processit primtim a. 508 cum Romulo , iterum a. 509 

eum Rom;filo iterum, tertium a. 510 solus, quartum a. 512. 

669 imp. Caes. M. Aur. Val. \ Maxentio p. fel. | invicto Aug. | M. p. XI.* 
Prope Veronam in vico Colognola, nunc Veronae, columna miliaria (V 8013). 

In eodem lapide extat titulus Crispi Licinii Constaniini Caesarum infra N 714. 
Similiter inscripti sunt lapides V 8000. 8017. 8059. 8052. 8054. 8055 reperti alii et 
ipsi prope Veronam, alii in valle superiore Athesis, unus prope Opitergium, docu- 
mentoque sunt has partes fuisse per aliquod tempus sub Maxentio. — 1) Vndecimi 
milia pasuum vicus Colognola distat a Verona. 

670 imp. Caes. | M. Aurel. Val. | Maxentius p. f. | invictus Aug. | 
p. m., tri. pot., I cos. II*, p. p., procos., | viam Herculeam^ | [a]d pristi- 
nam | [/]aciem restituit. 

Prope Venusiam rep. columna (IX 6066 = X 6971) ; gemelli huius fuerunt 
lapides 1X6059. 6067 = X 6964. 6972. ~ l) A. 509 (cf. N. 668 not. 2). In uno ex 
supra memoratis lapidibus (fVilm. 1067) pro tii. pot. cos. 11 traditur fuisse trib. 
potestate VI, errore descriptoris sine dubio. — 2) Be hac via, quae nomen traxit 
a Maximiano Herculio, cf. Mommsen C. IX p. 599. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 153 

671 filio divi Maximi ani, genero divi j Maximiani felicislsimoru impp., 
imp. toitius orbis perpetuo, | d. n. M. Aur. Val. Maxenjtio pio felici invicto | 
et gloriosissimo sem|per Aug., Val. Fauslus ] v. p. p. p. Maur. Caes. de- 
vo|tus numini raaiesta|tique eius. 

Caesareae (Cherchel) Mauretaniae (Eph. epigr. S, 980 vidit J. Schmidt). Titulus 
positus aut a. 511, quo deftmctus est socer Maxentii Galerius Maximianus, aut a. 512. 

672 m. p. CL . . . I impp. Caesa[ri6Ms] | Marc. VaIe[no] | Maxentio 
p. f. I invicto Aug. et | Romulo nobiIis|simo viro, via que [ ducet a Kara- 
libus I Olbia*, curante | Cornielio (sic) Fortunatiano | pres. probinc. | Sar- 
dinie. 

Prope Terranovam Sardiniae, lapis miliarius (Notizie 1888 p. SH). — 1) In- 
tellege restituta. 

673 divo Romulo n. m. v.* | cos. or[rf. //*], filio | d. n. Maxent[i] 
invict. j [ac perpet,] Aug., nepoti | [di]\i [^]axim[i]ani sen. | [e]t divi \Maxi- 
miani tM|nt]oris^ ac . . . 

Romae rep. in circo Maxentii ad viam Appiam (Fl 1158 descr. de Rossi). — 
1) NobHissimae memoriae viro. Extant nummi, in quibus similiter est divo Romulo 
n. v. bis cons. et in altera parte aeternae memoriae (Eckhel 8, 39, Borghesi 5, 1S4). 
— 2) A. 509, qvo anno di-functus videtur Romulus (cf. N. 668 not. 2). — 3) Intel- 
legitur Galerius socer Maxentii (cf. N. 671). 



674 restituto[n] ] publicae libe[r]|tatis ac propa|gatori totius | generis 
human[t] | nominisque | Romani , d. n. L. Do|mitio Alexan|dro p. f. inv. 
Aug.* I Scironius Pa|sicrates v. p. | [p. p. A^Mmi]dia[e] 

Cirtae (Constantine) rep. a.1876., mox periit (FIII7004). — l) Eiusdem Alexandri 
est titulus repertus Sufetulae in provincia Byzacena (Eph. ep. S, S27). Imperatorem 
se appellavit ille a. 508, oppressus a Rufio f^olusiano praefecto praetorii Maxentii 
a. circ. 510 (Fict. Caes. 40, 28 qui addit Cirtam obsidione Alexandri cecidisse; 
epit. 140; Zos. 2, 12. 14. Nummi eius ap. Eckhel 8 p. 60). 



675 d. n. Val. Licinijano Licinio | pio faelici (sic) in|victo Aug. 
Non longe ab Aquileia rep., est Udine, columna miliaria (Pais 1062 qui vidit). 

676 d. n. lovio Licinio invicto semper Aug. 
Canusii (IX 6026 ad unicum exemplum factum saec. XFIII). 

677 [res]titulori liberjtatis [et] fundatori | publi[cae se]curitati[s], | d. 
n. Li[ctn]iano Licin[io] | pio felici invicto Au[^.], | Domitius Latronianus 
V. [c.] I corr. p. S.', [d]evotus n. m. qu[e] | eius. 

Panormi (X 7284 vidit Mommsen). — 1) Eundfm Latronianum correctorem 
provinciae Siciliae memorari in epistula Constantini (ap. Euseb. hisL eccl. 10, S, 8) 
scripta ad Chrestum episcopum Syracusanum anno circifer 514, unde et huius tituU 
aetas definitur, oHm observatum est. (Idem Latronianus proconsul Africae posuit 
Utulum rill 1016). 



154 Caput n. 

678 [imp. Caes. Fajlerio | [Licinta]no | [Licinio] p. f. | invicto Aug. 
p. I m., trib. p. IIP, con., | p. p., proco., r. p. | Parentinor, | d. n. mai. | 
q. aeius. 

ParenUi in Histria rep. a. 1843, mox periit (FSSO semel deseripta). — 1) ^. 509. 

679 d. n. imp. Valerio Liciniano Licinio Aug. [pont.] max. | Sar- 
matico max. Germa|nico max., tribuni[c]ia potes|tate X', cons. V^, imp. X, 
pat[n] patriae, projcons., col. Bisica Lucana devota numinibus | maiesta- 
tique eius. 

In Africa loeo dicto Testur, oriunda sine dubio ex ruderibus coloniae Bisicae 
Lucanae (FIII 15S7 saeculo superiore semel nisi fallor, nec fortasse sine mendis, 
descripta). — 1) A.516. — 2) Consul quintum processit Licinius anno demum 518. 



680 d. n. Valerio Licini|ano Licinio iun., | nobilissimo Caes., | col. 
Vallis numijni eius devota. 

In Africa loco dicto Henchir el Arfanin, lapis miliarius viae Carthagine The- 
veste ducentis (Eph. ep. S, 409S). 

Titulos Licinio filioque eius coynmunes cum Constantino vide infra N. 712 seq. 



681 Constantine Caes., vivas! | Herculi' Caes., v[t]ncas! 

Taurinis in museo fibula aurea (C. I. L. suppl. Ital. I 1086, 1 vidit Pais). — 
1) Herculius Caesar vfdntiir esse ipse Constantinus (Mo.). 

682 imp. Caes. | Flav. Val. ] Constantino | pio f[eZ.] nob. | Caesari, j 
divi I Constanti ] Pii Aug. | fllio. 

In Anglia rep. prope Chester (Haverfield archaeological joicrnal 1890 p. 266 
ef. Eph. ep. 7, 1112). Titulus videtur scriptus eo tempore quo Constantinus impe- 
rator ab exercilu acclamatus (a. 506) ab Augusti vocabulo abstinuit. Similes sunt 
columnae miliariae provinciae Narbonensis XII SSS6. SS8i. S675. 

683 I .....' I p. f. invic. Augusto | et Fl. Val. \ Constan- 

tino I p. f. invic. Aug., | filio Augg.^ . . . | leg. q . .^ 

Troesmi rep. (III 6174 descripseruni Desjardins et Boissier). — 1) Principium 

tituli periit; ...INIO ante P. F. legit Boissier; IIIANO et ex versu supe- 

riore .... ITANO Desj'. — 2) Constantinum una cum Maxentio (vel potius Maximino) 
a Galerio appellatum esse Augustorum filiuvi narrat auclor de mort. pers. c. 52; 
nummi quoque extant tam Constantini (Eckhel 8, 72) quam Maximini (ib. 8, S2) 
ita inscripti. Apparet iitulum hunc positum esse in dicione Galerii ipsi Galerio col- 
legisque eius vel omnibus vel uni alterive , et Constanfino datum locum extremum. 
— 3) leg. q . . . . legit solus Desj'.; legionem secundam Herculiam castra habuisse 
Troesmi aliunde scimus. 

684 imp. Caes. | Fl. Val. | Constan|tino p. f. | Aug., I M. Aur. | [Val 
Max\imi]mi^ \ Aug. | nepoti, ] divi Cons]tanti Aug. | Pii | filio. | XXIIII. 

Cabasse in provincia Narbonensi (inter Forum lulium et Aquas Sextias), 
columna miliaria (XII Si70 vidit Hirschfeld; similes sunt fueruntve XII Si65.Si90. 
SS08. SS12. SS15. SS40. SSSS). — 1) Maximiani nomina erasa sunt, sed ex parte 
adhuc legunfur. — Titulum incisum esse crediderim post 7iuptias Constantini et 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 155 

Fauitae Maximiani filtae (a. 507), manente concordia inter Maximianum et Con- 
stantinum; sine dubio incisus est ante mortem Maximiani (a. 310), quo tempore 
nomen eius rursjis ex hoc ipso titulo sublatum est (cf. supra N. 630 not. 1). 

685 Constantino | fidem. 

In anulis aureis magni moduli , qui reperiri solent potissimum in Germania 
(unius imago est Rh. Jahrb. 73, 4882 p. 8i, praeterea Brambach 192; Korrespondenz- 
Blatt der IVestd. Zeitschr. I p. 5S, III p. 52), unus rep. est Sirmii (III 6019, 1). 

686 pons Mulvi', I expeditio | imperatoris | [Co]n[sfanant]. 
Caesareae Mauretaniae (hodie Cherchel) rep., fragmentum tabulae (VIII 9556), 

in qua scariphatae erant variae res ad triumphum Constanlini post devictum Maxen- 
tiuvi pertinentes (supersunt viri laureati, unus cum ramo oleae; alii viri portantes 
imaginem pontis, per quem transeunt milites currusque). — 1) Ad pontem Mulvium 
prope urbem Romam periit Maxentius victus a Constantino mense Oct. 512. 

687 restitutori publicae | libertatis, defensori | urbis Romae, com- 
munis | omnium salutis auctori, | d. n. imp. Fl. Val. Constantino | pio 
felici invicto semper Aug., | codicari nabiculari | infernates', devoti n. m. q. 
eius, I curante Aur. Victoriano v. p., | praef. ann.^ 

Osiiis Romam allata (XIF 151 aliquoties descripta saec. XFI exeunte). — 
1) De codicariis naviculariis cf. C. Xlf^ l. c. — 2) f^iro perfectissimo praefecto 



triumphatori omnium gentium ac domitori universaru[m factio- 
7ium], 1 q[M]i libertatem tenebris servitutis oppressam sua felici \\[ctoria 
nova] luce inluminavit, [d.] n. Flavio Valerio Constant[jno] | maximo pio 

felici invicto Aug. | . . va [w. j».] p. p. N. * numini maiestatique eius 

devota [mente dicatus]. 

Cirtae (Constantine) (FIII 7006, partem vidit Wilmanns). — 1) Praeses pro- 
vindae Numidiae. 

689 providen|tissimo et | cum orbe | suo reddijta liberta|te triumfanti | 
d. n. perp. imp. Fl. Val. | Constantino | invict. p. f. Aug. | victori, | res 
p. c. L. f.' 

Lambaesi in foro (FIII 2721 , vidit Wilmanns). — 1) Res publica coloniae 
Lambaesitanorum fecit. — Eodem loco nuper prodiit altera basis iisdem verbis in- 
scripta, nisi quod loco nominum Fl. Val. Constantino leguntur verba Ga[l]. Valerio | 
Constantis | Caesaris, ex his Constantis Caesaris reposita in litura (Eph. S, 76S cf. 
7, 578). Fortasse haec basis dedicata fuit Maximino Dazae (cf. N. 665) ; Constantit 
nomen nescio quo tempore imperite intrusum est (Mo.). 

690 [rfo]mino' triumfi li|bertatis etTiostro, | restitutori invicitis labo- 
ribus suis | privatorum et | publicae | salulis, L.* Flavio Valerio | Constantino 
perlpetuo semper, Aug. r. p. | col. U. m.' devotorum | numini maiestati|que 
eius in aeternum. 

In provincia Africa in ruderibtis oppidi Uci maiori* (Eph. ep. 7, 275). — 
1) Supplevit Tissot. — 2) Sic lapis; alibi Constantinus appellatur M. (FII1 1781) 
vet C. (f^III 9042. 10064) ; ipse, testibus titulis accurate scriptis , ut iam pater eius 



156 Caput II. 

et GaleriuSy item. inseculi imperatores omnes, praenomine abstinere maluit. — 3) Res 
publica coloniae Ueitanorum maiorum. 

691 restitutori Iibp[r/afw] | et conservatori \\zrrar. orU^ | d. n. Flavio 
Val. Cons[?awanoJ victoriosissimo et m[aa7mo] | Aug. , lulius Iuvenal[js] j 
raf. Numidiae et Mau[ma]|niarum d. n. m. q. ei[Ms]. 

Cirlae (Constantine) (FIll 7010, vidit fFilmanns). 

692 d. n. restitutori humani generis, propagatori imperii dicionisque 
Romanae, fundatori etiam securitatis aeternae, Fl. Val. Constantino felici 
maximo pio semper Augusto, filio divi Constanti semper et ubique vene- 
rabilis^ C. Caeionius Rufius Volusianus* v. c. consul ordinarius, praef. urbi 
vice sacra iudicans, numini maiestatiq. eius dicatissimus. 

Romae ad forum Traiani (VI i140 semel descripta saee. XF versibus non 
divisis). — 1) Scribendum venerabili putat He. — 2) Consul ordinarim fuit a. 311, 
iterum a. 514, praefectus urbi inde a d. 28 Oct. a. 310 usque ad d. 28 Oct. 311, 
praefectus urbi iterum a d. 8 Dec. a. 515 usque ad d. 20 Aug. 513; in hac prae- 
fectura titulus posittis est. 

693 \mp. Cae]sa[r. [ divi Const]ant\ \ [filio Flavi]o Vale|[n'o] Con- 
stantino | p. f. invicto Aug. | cons. III ', imp. VIIII, | p. p., procons., | libe- 
ratori rei Romanae. | M. p. XI . . . 

In agro Hirpinorum prope S. Sossio, columna miliaria viae HercuUae, cf. 
S7ipra ad N. 670 not. 2 (IX 6060 = X 696S). Similes sunt lapides IX 6063 == X 6970. 
IX 6028. 6058. 6076. 6077. X 6952. — 1) Consul tertium processit Constantinus a. 313, 
consul quartum a. 513; unde hvius tituli aetas definitur. 

694 L 

imp. Caes. Fl. Constantino maximo 

p. f. Augusto s. p. q. R., 

quod instinctu divinitatis*, meutis 

magnitudine, cum exercitu suo 

5 tam de tyranno^ quam de omni eius 

factione uno tempore iustis 

rempublicam ultus est armis, 

arcum triumphis insignem dicavit. 

2. 3. 

liberatori urbis fundatori quietis 

4. 5. 

sic X sic XX votis X' votis XX 

Romae in celeberrimo arcu triumphali qui extat inter montevi Palatinum et 
amphitheatrum Flavium (V1 1159). Legitur 1. in xiiraque fronte arciis, 2.5. intra 
ianum ex tribus medium, 4. 3. in lateribus arcus. — 1) Opinionem nonnullorum verba 
instinctu divinitatis reposita esse in litura loco aliorum verborum erasorum Cnutu 
lovis 0. ni.^, refellit de Rossi bull. di arch. crist. 1865 p. 38 (cf. bull. delV Inst. 
arch. 1865 p. 184). Idem l. c. docte disputat de ipsis verbis, insUnctu divinilatis. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 157 

— 2) Intellegitur Maxentius. — 3) Propter mentionem decennalium probabile est 
arcum factum esse a. 51o (cf, de Rossi bull, crist. l. c. p. SO). 

695 magoo et invicto priocipi d. n. imp. Caesari 
Flav. Val. Constantioo pio felici semper Aug. 

pont. maximo, Sarmatico max., Germ. max., Got. max., 
^^*- ^' trib. pot. X\ cons. IIII, imp. VIIII, p. p., proconsuli, ™"^- ^^' 
Septimius Flavianus v. p., p. p. Maur. Sitif.^ 
numini maiestatiq. eius semper dicatissimus. 
Sitifi in Mauretania (FIII 8i77 vidit mimanns). — 1) A, 513. — 2) Fir 
perfectissimus praeses provinciae Mauretaniae Sitifensis. — 3) Fotis decennalibus, 
multis (votis) vicennalibus. 

696 imp. Caes, Flavi|o Constantino | maximo pio felici injvicto Aug. 
pont. max. , Ger. | maximo III, Sarm. max. , | Brit. max., Ca[r]p.* max., 
Arab. | max., Med. max., Armen. | max., Goth. max., trib. pojtest. XIUP, 
imp. XIII, con|sul. IIIP, patri patriae, j proconsuli, | Flavius Terentia|nus 
V. p., praeses | provinciae Maujretaniae Sitif. , | numini maies|tatique eius 
semiper dicatissi|mus. 

In Maureta7iia, loco dicto Ain-Roua (FIIl 8H2, semel descripta). — 1) Capp. 
traditur. — 2) A.519. — 3) A.5ISJ518; anno 519 quintum fuit consul; itaque in 
uno alterove numero error est. 

697 d. n. imp. Caes. | Fl. Constantino | maximo p. f. victori* Aug. | 
pontif. max., | trib. pot. XXJII^ | imp. XXII, cons. VII', | p. p., proeons., | 
humanarum rerum | optimo principi, | divi Constanti filio, | bono reip, nato. 

Vicetiae, columna (F8011 ad exemplum potissimum Caldogni Ficetini factum 
saec. XFII). Similes sunt fueruntve F 8004. 8003. 8040. 8041. 8039. 8063. 8069. 8070. 
8079. 8080. — 1) Vicloris vocabulum a Constantino usurpatum esse videtur non 
primis annis imperii, sed fortasse ab anno demum 525 (cf. Mommsen Ber. d. sdchs. 
Gesellseh. d. WUs. 1831 p. 204). — 2) A. 528. — 3) Consul seplimum fuit Constan- 
tinus a. 526. (In lapide F 8039, quem vidit Mommsen, est cons. VIII, minus recte, 
cum Constantinus consul octavum factus sit anno demum 529). 

698 d. n. Constantino maximo pio felici ac triumphatori semper 
Augusto, ob amplificatam toto orbe rempublicam factis consultisq. , s. p. 
q. R., dedicante Anicio Paulino iuniore c. v., cons. ord., praef. urbi,* 

RoTnae in foro ''in basi Constantini' , descripta ante saeculum nonum, quod 
exempluvi servaverunt codex monasterii Einsidlensis saec. IX et ex simiU codice 
Poggius (F1 1141, sed cf. de Rossi inser. chr. 2, 1 p. 3). — 1) Consul ordinarius et 
praef. urbi fuit Anicius Paulinus a. 554. Eodem tempore suo nomine posuit Con- 
stantino titulum FI 1142. Titulos ei potitos vide infra inter senatorios. 



699 propagatori Romajni imperii, f[u]udato[riJ | quietis publicae, d. 
[n.] I Fl. Constantino | maximo victori | semper Aug., divi | Claudi nepoti', 
divi I Constanti filio, | Sertorius Silaous | v. p.^, praepositus | fabiicae', 
devotus I n. m. q. e. 



158 Caput n. 

Ravennae rep. a. 1Si4 (XI 9, lapis antiquus periit, extat exemplum novicium 
lapidi incisum). — V) A Claudio stirpem suam derivare coepit caeso demum socero 
Maximiano (paneg. 7, 2); cf. quae exposui Herm. vol. 24 p. 542. — 2) f^ir perfec- 
tissimus. — 3) Intellegitur praepositus fabricae armorum. 

700 omnia magDo, | virtute praecipuo, | d. n. Constantino max. | 
victori ac triumphatori | semper Augusto, | Postumius Isidorus v. c, ] praef. 
vigil., d. n. m. q, I eius. 

Romae, nunc Neapoli (PI i144). 

701 fortissimo [a]c piissimo | imp. d. d. F1. Va[/. Cjonstantino | p. 
f. invicto Augusto \ Val. Rometalca v. p. dux | Aeg. et Theb. utrarumq[M]e | 
Libb.\ n. m. q. eius semper [ dicatissimus. 

Luksor (Thedenat Bulletin de la soc. des antiquaires de France 1888 p. 273)- 

— 1) Cf. Mommseji Herm. 24 p. 211 not. 2. 

703 imperator Caesar | Fl. Constanti[n]us maximus | pius felix in- 
[«]ictus Aug., 1 filius divi C[o]nstanti, nepos | divi Claudi', | formam aqu[ae] 
Virginis | vetustate con[/]apsam a fon|tibus renova[f]am arquaturis | emi- 
nentibus omn[j6]us dirutam^ pecunia | sua populi Romani [ne]cessario usui | 
tribuit e[a;]hiberi, | curante CentuUio Va[Z]eriano v. c, cur. | aquarum et 
Minic, d. n. m. q. eius. 

Romae rep. a. 1881 in regione Alta semita (Bull. comm. 1881 p. 197 tab. XIII). 

— 1) Cf. supra N. 699 not. 1. — 2) Expectaveris dirutis. 

703 imp. Caesar Flav. Constantinus max. Aug. sempiternus, divi Con- 
stanti' Aug. Pii filius, toto orbe victoriis suis semper ac feliciter cele- 
brandus, Ihermas fisci sui sumptu a fundamentis coeptas ac peractas civitati 
suae Remorum pro sohta Hberalitate largitus est. 

Remis (Reims) olim sine dubio (quamvis traditur sine loci indicatione) : de- 
scripsit saec. XF Petrus Donatus episcopus Patavinus , cuius exemplum servavit 
inprimis codex olim Hamiltonianus iam Berolinensis (cf. Mommsen Herm. 17 p. 649). 

— 1) Ante cognilum codicem Hamiltonianum edebatur Constantini (Orell. 1096) titu- 
lusque putabatur Constantini iunioris. 

704 imp. Caes. FI. Val. Constantinus pius fehx maximus Aug. ( aquas 
lasas olim vii (sic) ignis consumptas cum porticibus | et omnib. ornamenlis 
ad pristinam faciem restituit, | provisione etiam pietatis sue nundinas | die 
Solis perpeti anno constituit, | curante Val. CatuUino v. p. p. p. p. P. 
super.' 

Toplicae prope ff^arasdin Croatiae, qui locus fuit agri Poetovionensis (III 4121 
saepius descripta). — 1) Firo perfectissimo , p(rae)p(osito) [vel potius: pr(aeside)] 
provinciae Pannoniae superioris. 

705 E. S. R.> I 

Imp. Caes. FI. Constantinus | max, Germ, Sarm. Got, victor | triump, 

5 Aug, et Fl, Constanlinus | et FI, lul, Constantius et Fl. | Constans,^ | Omnia 

quidem, quae humani genejris societate(m) tuentur, pervigilium cujrae^ cogi- 

10 tatione complectimur ; sed pro|visionum nostrarum opus maximus (sic) | 



Titali imperatorum domusque imperatoriae. 159 

est, ut universae urbes, quas in luminibus provinlciarum hac'* regionura 
omnium species et forma disjtinguitur^ non modo dignitale(m) pristinam 
teneant, | sed eliam ad meliorem statum beneficentiae nos|trae munere 15 
probeantur.' Cum igilur ita vos Tuscilae adsereretis esse coniunctos, ut 
instituto I consuetudinis priscae per singulos (sic) annorum vijces a vobis 
[a]dque praedictis sacerdotes creentur, ! qui aput Vulsinios Tusciae civi- 
tate(m) ludos | schenicos el gladiatorum munus exhibeant, | sed propter 20 
ardua montium et difficultates iti|nerum saituosa' inpendio posceretis, ut 
indulto I remedio sacerdoti vestro ob editiones cele brandas Vulsinios per- 
gere necesse non esset, | scilicet ut civitati, cui nunc Hispellum nomen | 25 
est quamque Flaminiae viae confinem adque con|tinuam esse memoratis, 
de nostro cognomine | nomen daremus, in qua templum Fla\iae gentis | 
opere magnifico nimirum pro amplitudinem (sic) | nuncupationis exsur- 30 
gere*, ibidemque his® | sacerdos, quem anniversaria vice Umbria dejdisset, 
spectaculum tam scenicorum ludorum j quam gladialorii muneris exhibere'", 
manente | per Tuscia (stc) ea consuetudine, ut indidem cre|atus sacerdos 35 
aput Vulsinios ut solebat ! editionum antedictarum spectacula fre|quentare": 
precationi hac" desiderio vestro | facihs accessit noster adsensus. Nam 
civi|lati Hispello aeternum vocabulum nomenq. | venerandum de nostra w 
nuncupatione conces|simus, sciHcet ut in poslerum praedicta urbs ' Flavia 
Constans vocetur; in cuius gremio ] aedem quoque Flaviae, hoc est nostrae 
gen|tis, ut desideratis, magnifico opere perfici ] volumus, ea observatione 45 
perscripta, ne ae|dis nostro nomini dedicata cuiusquam con|tagiose super- 
stitionis fraudibus poUuatur; | consequenter etiam editionum in prae|dicta 
civitate exhibendorum (sic) vobis | Hcentiam dedimus'^; scilicet ut, sicuti ] 50 
dictum est, per vices temporis sollem|nitas editionum Vulsinios quoque 
non de[serat, ubi creati[s] e Tuscia sacerdotibus memo|rata celebritas ex- 
hibenda est. Ita quippe nec | veteribus institutis plurimum videbitur ] 55 
derogatum, et vos, qui ob praediclas causas | nobis supplices extitistis, ea 
quae inpen|dio postulastis, impetrata esse gaudejbitis. 

HispeUi in Umbria (XI S263 vidit Bormann). Cf. Mo. Berichte d. sdchs. Gesellsck. 
4850 -p. 199 seq. — 1) Exemplum sacri reseripti. — 2) A. 553 j? (Caesarum vocabulum 
a quadratario omissum esse putandum est). — 3) Scribendum cararam. — 4) hac 
pro ac. — 5) Scribendum distinguit. — 6) Intellege provehantur. — 7) Delendum 
difficuUates. — 8) Scr. exsurgeret. — 9) his pro is. — 10) Scr. exhiberet, 11) fre- 
quentaret. — 12) Ad hanc aedem hosque ludos pertinuit sine dubio pontificatus 
gentis Flaviae, memoratus in titulo item Hispelli reperto C. Matrinii Aurelii An- 
tonini, quem dabimus infra inter municipales. Etiam in Africa saeerdotium Fla- 
viae gentis instilutum esse nairrat Fictor Caes. 40. Romae quoque circa eadem lem- 
pora fuit pontifex Flavialis (yH690. 1691). 

706 divo Augusto IMo Constantino patri dominorum, 
curante L. Turcio Secundo, Aproniani praef. urb. fil., Asterio, corr. Flam. 

let Piceni* 



160 Caput II. 

Fani, in eodem arcu in quo N. lOi (Grut. i6S, 2; Borghesi opp. 5 p. 159 seq.). 
— 1) Idem L. Turcius Secundus Asterius corrector Flaminiae et Pieeni memoratur 
infra N. 7S9. Titulum ei positum ab Amiterninis dabimu^ infra inter senatorios. 
Pater eius Apronianus praefectus urbi fuit a. 359 (chronogr. a. 334), unde apparet 
hanc certe partem tituli non esse incisum ante a. 339. Priorem partem tituli Bor- 
ghesius l. c. coniecit incisum esse non multum post mortem Constantini (d. 22 Mai 
557), antequam filii Constantini Augusti appellarentur , id est ante d. 9 Sept. 557 
(Idat.). 

707 divo ac venerabili | principi Constantino, | patri principum | 
maximorum, | Fl. Creper[e]ius Madalianus' v. c, | praef. ann. cum iure glad. 

Romae rep. ad Tiberim ante ecclesiam S. Marlae in Cosmedin, nunc in Capi- 
tolio (FI 1IS1). — 1) Ad eundem Madalianum cum ageret vices praefectorum prae- 
torio , data est a. 541 lex cod. Theod. 16, 10, 2; eiusdem est titulus Calamensis 
infra editus, 

708 dominae nostrae Fiaviae Augustae j Helenae, divi Constanti castis- 
simae | coniugi, procreatrici d. n. Constantini [ maximi piissimi ac victoris 
Augiisti, I aviae dominorum nostrorum Crispi | et* Constantini et Constanti^ 
beatissi|morum ac felicium Caesarum, [ Alpinius Magnus v. c. corr. Lucaniae 
et I Brittiorum staluit, devotus excellen|tiae pietatique eius. 

Saler7ii (XS17). — 1) Focabula punctis signata erasa, sed leguntur. Erasum 
autem est nomen Crispi et hic et infra N. 710 post caedem eius, a. 526. — 2) Con- 
stantius Caesar factus est d. 8 Nov. 525 (Idat., cf. Amm. Marc. 14, 5, 1). Positus 
igitur titulus inter a. 5251526. 

709 dominae nostrae Fl. Iu[/]. | Helenae piissimae Aug., | genetrici 
d. n. Constan|tini maximi victoris [ clementissimi semper | Augusti, aviae 
Constan|tini et Constan|ti beatis|simorum ac fl(irentis|simorum Caesarum, | 
lulius Maximilianus v. c, comes | pietati eius semper dicatis(simus). 

Bomuf. in ecclesia S. Crucis in Hierusalem, dicta etiam basilica Sessoriana, ibi 
prope rep. (F1 1154). — Titulus positus post caedem Crispi (a. 526), antequam Con- 
stans Caesar factus est (a. 555). — Eodem fere loco prodierunt tituli cuiusdarn positi 
ab ipsa Helena, spectantis ad thermas nescio quas, fragmenta (Fl 1156), loco non 
ita longe distante, prope basilicam Lateranensem, prodiit alter titulus Helenae positus 
(VI 115S) ; unde colligi potest fuisse hunc locum iuris Helenae. Id quod non nullius 
momenti est ad aestimaiidam fidem narrationis de ecclesia S. Crucis ex dono Con- 
stantini in palatio Sessoriano aedificata (lib. pontif, vit. Silvestr. 22, 41 cum nota 
Duchesnii). 

710 piissimae ac veneravi|li d. n. Faustae' Aug., | uxori' d. n. ma- 

ximi I victoris Aug. | Constantini, no[u]aer|[cae]^ ddd. nnn. | [CrispiY Con- 

stantini | Constanti baea|tissimorum [Caesarum, \ re]sp. ^urrentin]o\\ 

Surrenti (X 678 cf. p. 1006). — 1) Faustae et uxori vocabula erasa, sed le- 
guntur. — 2) Novercae vocabulum, quod in lapide fuisse coniecerat Mo., postea, 
quamvis erasum, paene totum agnoverunt F. de Duhn et ipse Mommse7i. Constan- 
tinum et Coristantium Constantino Magno natos fuisse ex alia uxore atque Fausta 



Titali imperatormn domusque imperatoriae. 161 

tradit etiam Zosimm 2, 9 (ef. de hac re Mo. l. c). — 3) Foeabulum erasum sine dubio 
fuit Crispi (in lapide iam nihil svperest). — Titulus positus post d. 8 JSov. 325 (cf. suyra 
N. 708 not. 2), ante finem anni 326, quo occisi sunt Crispus et post hunc ipsa Fausta . 

711 i J Jo 1 / i !(!'.' I inlustri et divinae^ prosa[i).] | genitae, vene- 
rabili soror[i] | d. n. Constantini Aug. et | amitae | dd. nn. baeatissimorum 
C[aess.], I d. n. Fl. lul. Constanti[ae] j . . 

Romae, descr. Benzen (FI 11 53). — 1) Initio unus vel plures versus erasi 
sunt, deleto forlasse, ut coniecit Mo., nomine Lieinii Constantiae mariti (minus 
recte ipsius Constantiae, quae postea nominatur, nomen hoc loco supplevit Henzen). 

— 2) Fortasse legendum divina e. 

712 dd. nn. | Constanlino j maximo et | Liciniano Licijnio Augg. et | 
Flavio Crispo et j Liciniano Licinio | et Fl. Cl. Constan|tino Caesaribjus 
b. r, p. n.' 

Falerione Piceni (IX 3434, vidit Mommsen). Tituli hic et N. 713. 714 positi 
sunt inter annum 317 quo Comtantinus et Licinius filios stios Caesares fecerunt, 
et a. 523 (vel 324, cf Tillemont 4, 643. 646; Seeck Jahrb. f Phil. 1889 p. 629) quo 
Licinius periit ei tertius filius Constantini, Constantius , Caesar factus est. — 

— 1) Bono rei ptiblicae natis. 

713 dd. un. Fla. VaL | Constanlino | maximo et | Liciniano | Licinio 
semp. Augg. | et C. luL Crispo' | et Liciniano j Licinio et Fla. | Claudio 
Constantino Caesss. 

In agro Sabino prope vieum Rocca di Como rep., columna miliariae viae 
Salariae, litteris malis (IX S93S deser. Dressel). In eodem lapide incisus est etiam 
titulus imperatorum Falejitiniani Falentis Gratiani. — 1) Crispus modo Flavius 
lulius dicitur, ut etiam in nummis, modo Flavius Falerius (infra N.716. III S. 7172); 
praenomen C. alibi non reperitur. 

714 dd. nn.* lul. Crispus et \Licvnianus Itcini]us et | FI. Constan- 

tinus nobb. | Caess.' M. p. | XI. M. p. XI. 

Prope Veronam, eadem columna in qua est N. 669 (F 8015b). — 1) Nec ddd. 
nnn. nee nobbb. Caesss. umquam fuisse in lapide notat Mo. 

715 perpetuae victoriae | ddd. nnn. Constantini j maximi triumpha- 
toris I semper Aug. et Constanti|[nj] et Constanti et | Constantis nobiIissi[- 
morum ac florenlissi morum Caesarum', | Clodius Celsinus v. c. cons. | 
p. IN'.^ devotus semper | numini maiestati|que eorum. 

Cirtae (FIII 7011 ad exempla auctorum incertorum). — 1) ^. 533f7. — 2) Vir 
clarissimus eonsularis provineiae Numidiae. 

716 Flavio Valerio Crispo | nobilissimo Caes., filio d. n. | Constantini 
maximi | adque invicti semper Aug. | et nepoti divi Constanti, | Ovinius 
Gallicanus v. c. | praef. urb.' et iudex sacrarum | cognitionum, devotus | 
n. m. q. eius. 

Romae, descripsenint Smetius aliique (V1 1155). — 1) Ovinius Gallieanus prae- 
fectus urbt fuit a. 516 ei 317 , tesie laierculo praefeetorum apud chronographum 
a. 554. 

Dessau, loicriptiones Lattnae. 11 



162 Caput n. 

717 d. n. I Fl. Iiilio | Crispin|o» nob. C. | XllII. 

In Numidia, inter Cirtam et Rusicadem, prope Smendu, rep. lapis miliarius 
(Eph. ep. S, 1140 vidit J.Schmidi). — 1) Similiter in alio lapide Africano (infra N, 761) 
f^alens dicitur Falentinus. 

718 d. n. I FI. Delmatio | nob. | Caes. 

Saillans in agro Vocontiorum, columna miliaria (XII SSOS vidit Hirschfeld). 

— Delmatius Caesar factus est a. 55S, occisut post mortem Constantini a. 557. 

719 d. n. Flav. | Delmatio | nob. Caes. ( col. Simitthus [ devota. | I 
Simitthu (Schemtil) provinciae Africae, columna miliaria (Eph, ep. 5, 1114). 

In eodem lapide postea incitus est titulus Falentiniani et Valentis (Eph. 5, 111S). 

720 m. p. CXXXI. | D. n. FI. Deljmatio betissimo (sic) \ Aug. nobi- 
lisjsimo Caes. | FI. Octavian. | p. p. Sard.' devo^tus numii[m maiestati]\- 
que eius. 

In Sardinia, columna miliaria viae Caralibus Turrim ducentis (X801S Mommsen 
vidit ectypum). — 1) Praeses provinciae Sardiniae. — In eadem Sardinia nuper pro- 
diit alter miliarius nomine Delmatii inscripius, in quo appellatur non Augustus ut 
hic sed pontifex maxivius, pater patriae, tribunicia potesiats (Notizie 1888 p. SS2). 

721 d. n. I Flavio Claudio | Constantino, | patre avo ma|ioribus* imlpp. 
nato, Caesari nob., scmjper orbi taer|re profuturo. | V 

Prope Forum lulii (Frejus) rep., lapis miliarius viae Aureliae (XII SiS7 
descripserunt Peiresc aliique). — 1) Significatur Claudius Goihicus. 

722 domino nostro | FI. Claudio Constantino | fortissimo hac* | bea- 
tissimo Caesari^ | FI. Ursacius v. p.^ | tribunus cohorti|um urbanarum | 
X XI et XII et fori | suari.^ 

In foro Romano rep. (VI 11S6 descripserunt Pighius aliique; lapide posiea, 
a. 577, usi sttnt ad inscribendum alium titulum). — 1) hac pro ac. — 2) A. 517 — 557. 

— 3) Vir perfectissimus. — 4) Cf. Zosimus 2, 9,5 cum adnotatione Mendelssohnii ; 
Symmachus ep. 2, 14. 

723 1 .' .' 1 ! .'.'!!'.!'.'.! 1 1 i [nobilis]simo [Caes.]\ \ filio d. n. Con- 
stan|tini maximi victori]osissimi semper Au^^".], | nepoti M. Aureli Ma|ximiani 
et FI. I Constanti divorum, | et divi Claudi abnejpoti, Norici medi|ter. devoti 
numi|ni maiestatique | eorum. 

Prope Celeiam (Cilli) Norici (III S207 vidit Mommsen). — 1) Nomen abrasum, 
quod Constaniis fuisse puio (cf. infra N 729). 

724 [ddd. nnn.] Fl. CI. Constantinus A\[amannicus] ' | et Fl. lul. Con- 
stantius Sarm. [Per]si[cMs et] | FI. lul. Constans Sarm. pii felices Augg[^.] | 
locum in parte limitis positum, gentilium | Goth[orM]m [?]emeritati semper 
aptisjsimum, ad confirmandam provincialium | suorum aeternam securitatem 
erecta isjtius fabri[c]ae munitione clauserunjt latrunculorumque impetum 
perenjnis mun[m?]nis dispositione tenuerunt, | adcurante Sappone v. p. 
duce limitis | Scythiae. 

Troesmi (IgUizae) rep. (^esci'. Tocilescu cf. arch, ep. Mitth. aus Oeslr.vol. XV). 

— Titulus posilus inier a. 557 et 540, quo anno Consianiinus iunior occisus 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 163 

est. — 1) Alamannicus appellatur hic Constantinvs etiam III S. 7000 p. 1i67 adhue 
Caesar. 

725 imperatori Caesari | domioo nostro | [F/a]vio lunio (sic) Cons |- 
tanti maximo | victori a[c] trium|[/]atori Augusto, | divi Constantini^ | et 
Valeri Maxi miani nepoli, | divi Claudi | pronepoti, | [a] Brac. | m. p. XXI. 

/n Lusitania, rep. cum diruitur pons rivi Sedoes, qui in Avum influit, prope 
Ponte da Trofa, columna miliaria viae Bracara Olisiponem ducentis (II S. 6029 
descr. Sarmento, melius quam II 474S). — 1) Exeidisse vocabula maximi filio, divorum 
Flavii Constanti ea; N. 750 colUgitvr. 

726 felicitatem publicam | clementia et virtute | cumulanti, d. n. Fl. 
lul. 1 Constanti' pio felici | victori ac triumphatori Aug., | Aur. Avianius 
Symmachus"' v. c. | praef. annonae, d, n. m. q. eius. (In latere seulpta est 
navis, in altero latere) dedicata | VI kal. lun. dd. nn. I Carino Aug. et | iNume- 
riano Aug. | coss.^ 

Rnmae rep. trans Tiberim, basis rescripta, titulo lateris reUcto ex priore terip- 
tura (Notizie 1886 p. 562). — l) A. 357-530. — 2) Idem memoratur infra N. 769; 
eiusdem titulum honorarium dabimus infra inter senatorios. — 3) A. 284. 

727 beatitudine d, n. Constantis victoris | ac triumfatoris semper 
Aug., 1 provisa copia quae horreis deerat, | postea quam condendis horrea 
deesse coeperunt, | haec Vulc. Ruflnus v. c, praef. praet.' per se coepta | 
in securitatem perpetem rei annonariae dedicavit. 

Savariae (Stein am Anger) provinciae Pannoniae sup. (III 4180, vidit Mommsen). 
— 1) Huius Vulcacii Rufini consulis ordinarii a. 347 , praefecti praetorio a. 549 
(cod. lust. 6, 62, 5) titulum dabimiis infra inter senatorios. 

728 [Vic?o/]iae Franci[cae ! d. n.] Fl. Con|[sfo»fi]s victoris [ [ac trium]- 
fatoris sem[;)er] | Aug. | . . . i 

Salonis (III 6573 cf. Hirschfeld arch. ep. Mitth. 9 p. 29). 

729 beatissirao saeculo | dominorum ] nostrorum j Constanti | et Con- 
stantis' | Augustorum^ | senatus populusq. | Romanus 1 clivum Tiburtinum' | 
in planitiem redegit, | curante L. Turcio | Secundo, Aproniani | praef. urb. 
fil,, I Asterio* c, v, | correctore Flam, | et Piceni. 

Prope Tibur in clivo per quem aditus erat in oppidum Roma venientibtu 
(XIV 5582). — 1) Constantis vocabulum erasitm (lemporibus sine dubio Magnentii), 
sed legitur. (Idem accidit in Africa, FII 17012. 7013.) — 2) A. 540-530. — 3) Eodem 
tempore iussu senatus populique Romani, eodem Turcio Asterio curante, pons viae 
prope Tibur refectus est, teste titulo XIV 5385. — 4) Cf. supra N. 706 not. 1. 

730 [»]mp. d, n. Flavio | Constantio | maximo viclo[n ac \ /ri]um- 
f[o]tori Aii[5us]|to, divi Constan|tini raaxi[m]i filio, | [rfitor]ura Flavii Co[n]s- 
[slron]ti et Valeri Maxim[iflnt nepoti , \ divi] Claudii pronepoti, | [o Bra]c. 
milia pas[s]uura . , . VII. 

Prope Rracaram (Braga) Callaeeiae (II 4844 ad exemplum Lusitani cuiusdam 
factum saec. XVIII ineunte). — Similis est titulus Constantis supra N. 725. 

11* 



164 Caput n. 

731 restitutori urbis Romae adque orb[ts] | et extinctori pestiferae 
tyrannidis*, ] d. n. Fl. lul. Constantio victori ac triumfatori | semper Augusto, | 
Neratius Cere[a]lis v. c. praefectus urbi^ | vice sacra iudicans, d. n. m. que eius. 

Romae rep. sub Capitolio in foro Romano (FIHS8 vidit Henzen). — 1) Tyrannis 
est Magnentii qui pulsus ex Italia a. 332 periit in Gallia a. 335. — 2) A. 3S2J3S3, 
teste chronographo anni 334. 

732 m. p. V. I — Imp. Caes. Fla. lul. | Constantius pius fel. | Aug. 
victor maximus | triumfator aeternus, | divi Constantini optimi | maximique 
principis', divojrum Maximiani et | Conslanti nepos, divi | Claudi pronepos^ 
pontijfex maximus, Germanicus | Alamamnicus (sic) maximus, | Germ. max., 
Gohticus I maximus, Adiabin. (sic) max., | tribuniciae potestatis | XXXIP, imp. 
XXX, consuli VIF, j p. p., proconsuli, viis munit|is, pontibus refecti (sic), j 
recuperata re publica, ) quinarios lapides per Il|lyricum fecit, | ab Atrante 
ad flumen | Savum milia passus | CCCXLVI. 

Sirmii (Mitrovitza) rep., columna miliaria (III 5703). — 1) Insere filius. — 2) Cf. 
S2ipra N. 723. 730. — 3) J. 5Si vel 533 , cum Constantius Caesar factus sit a. 525 
vel 524 (cf. supra ad JS. 712) et sine dubio eodem tempore tribuniciam potestatem 
adeptus. — 4) Consul septimum Constantius processit anno 534, consul octavum a. 536. 

733 ' Germanias Gallias Britaneas Africam | adque Illuricum 

virtute gloria pietate | iustitia cunctos retro principes supergresso, | d. n. 
Fl. lul. Constantio victori maximo ac triumfajtori semper Augusto, | FI. 
Magnus [v. s]p. [m']c. Asiae^ vice sacra iudican[s], | [»iat]estati [e]\us cle- 
mentiaeque devotus, | curante *M. Anatolium curatore. 

Trallibus Cariae, semel descripta saec. XFIII (III 443). — 1) Deesse aliquid 
non traditur, sed manifeslmn est; cum autem mox Occidentis solum partes nomi- 
nentur , quae ad Constatitium pervenermit victis demum Magnentio et Fetranione, 
probabiliter coniecit Mommsen periisse vocabulum subiuganti vel siniile quid. — 
2) Magnus vicarius Asiae fuit a. 534 (cod. Theod. 8, S, 6). 

734 orbem terrae | Romano nomi|ni subiuganti | domino nostro | Fl. 
Constantio | pio felici semper | Aug. Aug.', | Annius Antio|chus v. p. corr. [ 
[i])]ul. et Cal.^, sem][j)er devot]us. 

Aeclani rep., esl Neapoli (IX 4417). — 1) Alterum. Aug. abundat. — 2) Fir 
perfectissimus corrector Apuliae et Calabriae. 

735 Constanti virtus studium victoria nomen, 

dum recipit Gallos', constituit Ligures, 
moenibus ipse locum dixit duxitque recenti 

fundamenta solo, iuraque parta dedit. 
Cives tecta forum portus commercia portas 

conditor extructis aedibus instituit. 
Dumque refert orbem, me primam prolulit urbem 

nec renuit titulos limina nostra loqui, 
et rabidos contra fluctus gentesque nefandas 

Constanti murum nominis opposuit. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 165 

Albengae (Albingauni) in ora Liguriae (V 7781 vidit Mommsen). — 1) Recepit 
Constantius Gallos a. 535 devicto Magnentio. Pace deinde facia cum Alamannis 
a. 534 Constantius venit Mediolanum, quo tempore videtur Ligures constituisse et 
Albingaunum oppidum restituisse (Mo.). 

736 patris opus munusqu[e suum] tibi, Roma, dicavit 
Augustus [toto Consfanjtius orbe recepto, 

et quotl nuUa tulit tellus nec viderat aetas 
condidit, ut claris exa^e^Mjet dona triumfis. 
5 Hoc decus ornatum genitor cognominis urbis* 
esse volens, caesa Thebis de rupe revellit. 

Sed gravior divum tangebat cura vehendi, 
quod nuUo ingenio nisuque manuque moveri 
Caucaseam molem discurrens fama monebat. 
10 At dominus mundi Constantius, omnia fretus 
cedere virtuti, terris incedere iussit 
haut partem exiguam montis pontoq. tumenti 

credidit, et placido \vexmmt aequora ^wjctu 
litus ad Hesperium, [Ttberi] mirante, carinam. 
15 Interea, Romam ta[cfr]o vastante tyranno, 
Augusti iacuit donum, studiumque locandi^ 
non fastu spreti, sed quod non crederet ullus, 
tantae molis opus superas consurgere in auras. 

iNunc veluti rursus ruf [is] avulsa metallis 
20 emicuit pulsatque polos. haec gloria dudum 
auctori servata suo cu[m] caede tyranni 
redditur, atque aditu Ro^wae t;i]rtute reperto 
victor ovans urbiq[we favens sublim]e tropaeum, 
principis et munus cond[if decorat]que triumfis.^ 
Romae in quattuor lateribus basis obelisci qui rep. in Circo maximo a. 1oS7 
mox cotlocatus est ante eeclesiam Lateranensem, sed basis (praeler frustula exigua) 
periit, accurate descripta tantum in libro Mercatii de obeliscis edito a. 1389 (V 11165). 
De hoc obelisco iussu Constantii in Circo viaximo erecto a. 557 dixit Ammianus 
Marc. 16, 10, 17. 17, 4, 12 seq. — 1) Constantinopolis. — 2) lactiit studium locandi doni 
(Buecheler). — 3) Sic fere supplevit Buecheler. 

737 [/]ibe[r]aloribus | orbis Romani, conjservatoribus rei p. { et omnium 
provincial., | dd. nn. Fl. lul. Constantio | Aug. et Fl. Claudio \ Constantio 
Caesari.' 

Taurinis, columna miliaria (F 8075). — 1) Ita dictus Gallus, frater patruelit 

Constanlii, Caesar factus a. 531, oceisus a. 554. 

^ 

738 d[rf. nju. I [C]onstant[i«s] victor ac | [f]riumfat[or se]mper Aug. 
et I ( .' .' / / j* I nobiliss[imMS C]aesar pro | virtutum [meritis] et laboru^w] | 



166 Caput II. 

quos in \t[raefectur]ai emensu[s est], | viro clar[mimo] Filippo pr[ae/".] | 
praetorio^ [s?a?Ma]m ex aere | fusam aur[o cond]ecoratam j conloca[n ius- 
se]runt. 

Chytris in Cypro , descr. fVaddington (III 214), — 1) Erasum (cum nobilis- 
simi vocabulo) nomen sine dubio Galli Constantii. — 2) Philippus praef. praetorio 
fuit a. 546 (cod. Theod. H, 22, •/;, item a. 549 (ib. 5, 45, 1. 8, 15, 1), consul ord. a. 548. 

739 reparatores orbis adque urbium resti|tutores dd. nn. Fl. lul. 
Constantius p. f. semper Aug. | et lulianus nobilissimus ac victoriosissimus 
Caes.* I ad aeternam | divini nominis propagationem | thermas Spoletinis 
in praeteritum igne consumpjtas sua largitate restituerunt. 

Spoletii (XI 4781 = Orell. 1105 vidit Bormann). — 1) A. 5SS/560. 

740 iussu dd. nn. Constantii triumfatoris | Augusti et luliani nob. 
Caesaris | castellum diu ante a latronibus | possessum et provinciis per- 
niciosum | Bassidius Lauricius v. c. com. et | praeses occupavit* ad[5]ue 
ad perpe|tuam [g^uietis firmitatem militum | praesidio munitum Antio- 
chiam" | nuncupavit. 

In Cilicia ad flumen Calycadnum ad vicum Tschakur dictum (III S. 6755, 
descr. Davis). — 1) Etiam Amviianus 19, 45 sub a. 5S9 narrat Lauricium adiecta 
comitis dignitate praepositu?n esse Isauriae, ut eam provinciam pacaret (monuit 
Nerutsos). Ab eo tempore Isauriae sublato rectore civili praefuisse comitem rei 
militaris monuit Mo. Memoratur Lauricius dux militum per Isauriam etiam apud 
Socralem hist, eccl. 2, 59. — 2) De hac Anliochia praeterea nihil compertum. 



741 propagatori orbis | ac Romanae rei, j \d. n. Magnentio^ m]a- 

x[2mo] I victori ac | triumfatori semper Aug. | Fabius [Titianus v. c.y cons. 

ord., I praef. urbi iterum, iudex | cogn. sacr.^, maiestati eius | dicatissimus. 
Romae rep. in thermis Titi a.4S89: servavit Celsus Cittadinius (FI 4166). In 
lateribus, paulo post, reiecto hoc titulo, incisi sunt tituli pertinenles ad a. 5SS. — 
1) ISomina imperatoris et praefecti urbis, qui basem dedicavit, erasa erant praeter 
paucas litteras quae legi potuerunt. Imperatovem fuisse Magnentium, praefectum 
urbis Fabium Titianum, consulem ordinarium a. 557, praefectum urbis a. 5S0J4, 
cuius infra dabimus titulum , docuit Borghesius opp, 5 p. 464 seq. Ceterum Fabii 
Titiani nomen integrum relictum est in simili titulo quem dedicavit Magiientio 
VI 4467. — 2) ludex cognitionum sacranim. 

742 liberatori orbis | Romani, restituto|ri libertatis et rei pujblicae, 
conservatolri militum et provin]ciaHum, domino nosjtro Magnentio invicjto 
victo* pri[n]cipi-, victori | et triumfato. semper | Augusto. 

Inter Ticinum et Taurinos rep., columna miliaria (V 8066 descr, Bruzza). 
— 1) victo delendum. — 2) pricipi lapis. — Miliarii similiter inscripti prodierunt et 
alibi in Italia superiore et in Piceno (IXS957. S940, S9S1). 

743 d. n. Magno | Magnentio | imperatori | Aug. | p. f., | b. n. r. p. 
n.* I XXXI. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 167 

Inter Bracaram et Asturicam, lapis miliaritu (II S. 622S ad exemplum Sar- 
menti). — 1) Bono rei publicae nato. 

744 imp. C. I Magno | Magnenj[f]io Aug. | . . c . . . 
Prope Theveste, columna miliaria (Eph. ep. 7, 811 vidi ipse). 

745 d. \ti.y I Magno | Decentio ] imp. nostro | piissimo, [ florentis-- 
simo Caeisare.'' 

Castimae in Baetica, columna viaria (II 4692 descr. Accursius). — 1) d. m. 
traditur. — 2) A. 3S1J335. — Alter titulus Decentii Hispanus est 114827. 

746 . . VII p. I Do. n. Fla. Dejcentio | no. Cae. | (luxta) VII. 

Prope Tolosam rep. ad vicum Pouvourville , columnae fragmentum (XII S6J7 
descripsit Sacaze). — In hoc solo lapide Decentiuvi appellari Flavium notat 
Hirschfeld. 

747 d. n. I Magnjo Decenjtio Cesar. | p. f. semper | [Aug.\ n 

Prope Sicca?» provinciae Apricae, columJia miliaria (Eph. ep. 5, 1118, descr. Roy). 



748 d. n. imp. Cludi. | Silvanus Aug.*, | bono riep. (sic) na^tus. 

Aversae in Campania, colvmna miliaria (X 694S repperit F. de Duhn, vidit 
etiam Zangemeister). In eadem columna leguntur vel legebantur etiam tituli Severi 
Alexandri et Falentiniani fratrisque. — 1) Imperator Cludius, vel potius Ciodius 
Silvanus ignotus est, nisi forte hic intelligitur Silvanus is., qui a. 3SS Coloniae 
Agrippinae purpuram sumpsit et mox interfectus est (circa octavum et vicesimum 
diem, teste Fict. Caes. 42: cf. Ammian. 13, 3, al.); quem tamen in Campania vix 
potuisse agnosci, Co7istantio legitimo imperatore degente Mediolani, monet Mommsen, 
Quisquis fuit, vixisse eum saeculo p. Chr. quarto, ostendunt verba bono rei p. natns, 
in lapidibus miliaris hoc tantum saeculo obvia (cf. N. 697. 712. 743. 733. 757. 788). 
— Eiusdem Silvani nomen videiur fuisse X 6946. 



749 nobiliss. Caes. | d. n. Fl. luiiano [ Annius Antiochus | v. p.* 
corrector | d. p. e.* 

Cannis (1X318 vidit Kaibel). — 1) yir perfectissimus. — 2) Devotus pietati eius. 

750 principi iuventutis | ac restitutori | p.* libertatis, | d. n. Flavio | 
Claudio I luliano | pio felici Aug. | col. Thub. Bure. 

Thibursici Bure (Tebursuk) provinciae proconsularis Africae (FIII 1432 cf. 
Eph. ep. 3, 333 vidit Schmidt). — 1) Publicae. 

751 d. n. Fl. C[/. Iulian]o^ . domino [/o/]ius orbis, j filosofl[aeJ magistro*, 
I venera[nd]o i principi, piissimo [iinpjeratori, | victorios[mf]mo Augusto, | 
propagato[r]i libertalis | et rei publ[i'c]ae, | Ael. Cl. Dulc[i]tius^ | v. c. pro- 
con[s.] vic. s. aud.^ | d. n. m. q. su[a€?] 

Prope Pergamum (III S. 7088, eetypum vidit Movimsen). — 1) Nomen luliani 
data opera deletum esse ait, qui lapidem vidit, Schuchhardt; quod alibi non reperitur, 
cum memoria eius publice nullam damnationem subierit. — 2) Similes laudet tri- 



168 Caput 11. 

buuntur luliano in hac inscriptione reperta Jasi in Caria (buU. de corr. hell. 45, 
4889 p. 53) ^Ayad^ t^^xV tov ix (pikoao<piaq ^aausvovra xal dixaioaiv^ ze xal 
ralq aXXaiq aQSzatq naaav disiX?]^6za zrjv vcp^ rjXio) , ^A. KkavS. ^lovXiavbv xov 

HeyiaTOV xal d-eiotazov avroxQdxoQa (nonnulla erasa) 'laaswv ^ ^ovXtj 

xal 6 6fj/xog xa&LSQOjaev svTV/(og. — 3) Idem Aelitis Claudius Dulcitius a. 537 
consularis fuit Aemiliae (cod. Theod. 45, 40, 5). — 4) vice sacra audiens explicat Mo. 

752 d. n. Flv. (sic) Clau|dio luliano | pio felici [Aug.] \ omn 

fej. . . ie . . . . poUelnti virtu|tum, invicto | principi, res|titutori li|be[r]t[a?]is 
et Ro|[manae] rejligion^ts] a[c] tr[j|M»i/a?]ori ^ orbis. 

In JSumidia, loco dicto El Casae, ubi fuit municipium Madher (FIII 4526 
descripsit solus PouUe auctor accuratus, sed qui scripturam evanidam et difficilem 
lectu fuisse ait). — 1) religion[is] a[dser]t[ori] coniecit de Rossi. 

753 imp. Caess. (sic) \ d. n. Fl. Cl. luliano | p. f. victori ac triumf. | 
semp. Aug., p. m., imp. | VII, conss. III', bono r. p. | nato, patri patriie 
(sic), I proconss. 

Sirmione ad lacum Benacum , columna miUaria (V 8024 vidit Mommsen). 
Eadem fere inscripiio legitur in miUariis eiusdem regionis V 8053. 8056. 8035, 
simiUs in miUariis duobus rep. prope Innsbruck III 3985. 3984. — 1) Consul ter- 
tium luUanus fuit a. 564 , quartum a. 565, ut lapides positi sint a. 561 aut 562. 
In miUariis duobus rep. prope Innsbruck est consuli llll, hi ergo posili sunt anno 565. 

754 domino totius orbis | luliano Augusto | ex Oceano Britannico 
vis per | barbaras gentes | strage resistenti|um patefactis adusjque Tigridem 
una 1 aestate transvec|to, Saturninius | Secundus v. c. []praef.] praet. [d.\ 
n. m. [q.y 

Ancyrae (III 247 descripserunt Mordtmann aUique), — 1) Secundus vota,| 
raet. n. ao vel Secundus . . . v. c. | praet in mo exempla ; emendavit Mommsen usus 
titulo urbano huius Satuminii Secundi, quem dabimus infra. 

755 [o]b' insignem singula|remque erga rem publicam | suam fabo- 
rem | d. n. lulianus invictissimus prin|ceps, remota provincialibus cura, | 
cursum fiscalem breviatis mutationum spa|tiis fieri iussit, j disponente 
Claud[i]o Mamerlino v. c. per Ita|liam ac Inlyricum praefecto praetorio^ j 
curante Vetulenio Praenestio v. p. corr. \ Venet. et Hist. 

Concordiae (F 8987). — 1) ab lapis. — 2) Mamertinus praefectus praetorio 
fuit ab a. 562 ad a. 563 testibus rescriptis muUis et Aminiano ; rescripta luUani 
ad Mamertinum de cursu pubUco extant cod. Theod. 8, 3, 42. 



756 pro beatitudine felicium temporum d. n. Fl. loviani v 

Clodio Octaviano v. c. proconsule p. A.*, Ulpius Faventinus v 

Thagorae in parle Numidiae attribula provinciae Africae proconsulari 
(FIII 4647 bis descripta). — 1) Octavianum proconsulem Africae ordinavit luUanus 
a. 565, teste Ammian. Marc. 25, 4, 4 (cf. 29, 5, 4). Eiusdem suni tituU 1X4377. 2366. 



Tituli imperatorum domusqae imperatoriae. 169 

757 d. n. Fl. Iov[i]ano | victori ac tri]umfatori sem|per Augusto, | 
b. [r.] p. n.' I XV. 

Feronae in museo, columna miliaria (F 8037). — 1) Bono rei publicae nato. 



758 [memorid\e felic[issi»jae | viro atq\vL& per omn[ta saecula \ cel]e- 
brando, Gra[a*ano* patri] \ dd. principumque [nostrorum] \ Valentiniani et 
V[a?enfjs no]bilium ac triumfat[on(m smjjer Jiu]|gustorum, iuxta C[apitoliumY \ 
statuam dedicav[rt Antonius] | Dracontius v. c, [». a. p. p. \ p]eT Africanas 
[provincias]^, [ curante Valerio | v. e. sacerdotale. 

Cirtae sive Constantinae (Fin 7014. vidit fFilmanns). — 1) Supplevit Jienier. 
Cf. Symmachus laud. Falent. 1, 5; Amm. Marc. 30, 7, 4. — 2) Capitolium Cirtae 
memoratur etiarn FIII 6981. 698314. — 3) Idem Antonius Bracontius vices agens prae- 
fectorum praetorio posuit Falentiniano titulum infra N. 765; rearisse Africam vicaria 
potestate a. 363 intellegitur ex eod. Theod. 10,1,3. H,I,H. 

759 i[mpp. Au]gg. I dd. nn. 1 Valentiniano | et Valente sen|per* 
Augg., I insignem j ortus felicem | imperium eo|rum.^ 

Non longe ab Udine rep., columna miliaria (C. I. L. suppl. Ital. I 4061 vidit 
Pais). — 1) Errore scripta quaedam inter sen et per eoepunxit quadratarius. — 
1) ^" Qui dictavit videtur laudare voluisse insigne et originis felicis imperium Augu- 
storum duorum^ (Mo.). 

760 dd. nn. Fl. Valentini[a]|no et FI. Valenti divinis | fratribus et 
semper | Augustis, devota Vejnetia conlocavit. 

Inter Feronam et Brixiam, nimc Brixiae, columna (F 8031). Similes columnae 
praeterea prodierunt V 7993. 8020. 8029. 8032. 8044. 

761 dd. nn. | Fl. Valentijniano et Fl. | Valentino* Augg. 

Prope Sitifim Mauretaniae, columna miliaria (FIII 10332 cf. eph. ep. 3, 1148, 
vidit Schmidt). In eadem columna est titulus imp. Severi, FIll 10354. — 1) Similem 
errorem vide supra N. 717. 

762 imperatores Caesares dd. nn. | Valentinianus [e]i Valens fratres | 
concordissimi victores maiimi 1 ac triumphatores [s]emperque Augusti | 
muros cum tur[r]ibus horum castrorum a rudimentis fundamento|rum con- 
surgere imperarunt, dispojnente Equitio v. c, comite, mag. equitum | pedi- 
tumque*, curante Augustiano .' .' .' ,' l .' .' .' j .' j .'' pr. , v. p.^ et duce Val. 
limitis'' I, numini clementieq. eorum dicatissimis. 

Gran (Salvae) ad Danuvium rep. (Eph. ep. 2, 718 vidit Mommsen). — 1) Flavius 
Equitius, consul ordinarius a. 374 (Flavii nomen praebet titulus ap. de Rossi 
bull. crist. 1&71 p. 73), passim memoratur ab Ammiano, Magister militum videtur 
factus esse a. 363 (Amm. Marc. 26, 3, 11; cod. Theod. 7,1,8). Ad munilionem 
limilis Illyriciani ab eodevi per hos annos factam speclant etiam tituli paullo 
post hunc posili infra N. 774/5. Nic titulus positus est ante d. 24 Aug. 367, quo 
Gratianus coliega factus est patris patruique. — 2) Litlerae nonnullae erasae, for- 
tasse solo lapsu quadratarii hic positae (Mo.). — 3) Praeposito (sic legit Mo. dubi- 
tans), viro perfectissimo. — 4) De duce limitis Faleriae cf. Notit. Occ. p. 25. 94, 



170 Caput II. 

763 clementissimo | principi ac to|tius o[r&j]s Aug,, | [d.] n. Valenti- 
nij[a]no, procons. | [/]ul. Festi' v. c. simul ( cum Antonio Drajcontio v. c. 
ag. V. p. p.^ I ordo Furnila|nus consecravit. 

In Africa, loco dicto Henchir Msa'adin ubi fuit Fumi (Eph. ep. S, S18). — 
1) Proconsulatu luli Festi (de hoc Festo cf. N. 768 et praeterea ad titulum ipsi 
positum in urbe Roma infra editum). — 2) Dracontius vices agens praefectorum 
praetorio, i. e. vicarius per Africam, posuit etiam titubim supra 7V. 738, ubi cf. 

764 felicitati perpetui* tempo|ris d. n. Valentiniani | victoris ac trium,- 
fatoris semper Aug. j Avianius Valentinus | v. c. cons. Carap., | devotus 
numini | maiestatique eius. 

Puteolis rep.y nunc Neapoli (X i6S6). — 1) Scr. perpetuae. 

765 legum domino Romalnarum, iustitiae ae|quitatisque rectori, ( 
domitori gentium ( barbarum *, conserva|tori libertatis, d. n. Fl. ( Valenti- 
niano fortissimo ( invictissimoque principi [ semper Augusto, [ Fl. Maximus 
v. p. praef. vig. ( d, n. m. q. eius. 

Romae olim ad circum maximum (VI iiSO saepins descripta saec. XVI). Una 
rcpertus est titulus similis Gratiani (VI H81). — 1) barbarum exempla pleraque, 
barbaraium nonnulla. 

766 votis ( decennalibus ( domini nostri ( Valentiniani max. [ victoris 

ac triumf. [ semper Augusti. 

Romae rep. in Tiberi, non multum a N. 769 (Eph. epigr. 4,779 descripsit 
Schmidt). 

767 largitas d. n. Valentiniani Augusti. 

In clipeo argento rep. a. 1721 prope Genavam in Arva fl., est Genavae 
(XII S697, S vidit Mommsen). 

768 bellis strenuo | optimoque consiliis ( d. n. Fl. Valenti victori 
ac [ triumfatori seniper Aug., [ lulius Festus v. c. | pro consule p. A.* | vice 
sacra cognoscens. 

Carthagine (Eph. epigr. S, 1227). — \) Cf. N. 763. 

769 imp. Caesari d. n. [ Fl. Valenti max. p. f. victori ac | trium- 
fatori semper Aiig. [ s. p. q. R. ( ob providentiam, quae illi semper ( cum 
inclyto fratre communis est, | instituti ex utilitate urbis aeternae | Valen- 
tiniani pontis atq. perfecti*, ( dedicandi operis honore delato iudicio princip. 
maximor. | L. Aur. Avianio Symmacho v. c. ex praefectis urbi.^ 

Romae rep. ad pontein vulgo dictum Sixti, olim, ut ex hoc titulo apparet, Valen- 
tinianum (Eph.ep. 4,800). — \) Recensetiir pons Valentinianus inter pontes urbis Romae 
in mirabilibus quae dicuntur (ap. lordan top. II p. 617); sed ubi fuerit, ignorabatur. 
— 2) Pontem operis magnifici Romae factum ac dedicatum esse a Symmacho narrat 
Ammianus 27, 5, 5 ; dedicatum esse ab eo non in praefectura urbis a. 564, quo 
ducunt verba Ammiani, sed postea, speciali principum mandato , docet hic titulus. 
De Symmacho cf. supra N. 726 et praeterea infra ad titulum ipsi dedicatum. 



Tituli imperatonim domusque imperatoriae. 171 

770 

[d. n. invictissimus princeps Fl. Fjalens victor maximus triumfator* 
[se7nperAug.,infidemreceptoregeAthan]ar'ico^, victis superatisque Gotliis, 
[ingmente item in victorias illa]s tempore feliciter quinquennaiiorum' 

[hunc hwgum] ob defensionem rei publicae extruxit 

[lahore devotissi]momm miiitum suorum primanorum* 

[et commissor]um cure Marciani trib. et Ursicini 

pp.^ serap. vestri." 

[ordinante Fl. 5/e]rcorio viro clarissimo, duce. 

Rep. non longe a Hirsova ad Danuvium in ruderibus caslelli Romani, cui 
nomen Hassarlik, mtnc Bucaresti in museo (III S. 7494). — Supplementa sunt 
Mommseni (cf. Herm. vol.47 p.oSSseq.). — 1) Notabile titulum positum esse nomine 
solius Falentis, omissa fratris mentione; qua de re cf. Mo. l. c. — 2) Significatur 
pax quae convenit post bellum trium annorum inter Athanaricum et f^alentem a. 369 
(Amm. Marc. S!7,S,9; Zosim. 4., 11, 4). — 3) Quinqueiinalia celebravit Valens sine 
dubio inilio quinti anni imperii, id est mense Mart. 368; sed titulus positus esse 
potest aliquanto post quinquennalia. — 4) Significatur aut legio prima lovia aut 
prima Italica. — 5) Praepositi. — 6) Cf. supra N. 659 not. 2; pluralis positus 
propter f^alentinian?/m (cf. Mo. l. c. p. 340 seq.). 

771 domini nostri imperatores Caesares | Fl. Valentinianus pius felix 
maximus victor ac triumf. semper Aug., pontif. maximus, | Germanic. max., 
Alamann. max., Franc. max., Gothic. max., trib. pot. VII, imp. VI, cons. 
TI*, p. p. p.", et j Fl. Valens pius felix max. victor ac triumf. semper 
Aug. , pontif. maximus, | Germanic. max., Alamann. max., Franc. max., 
Gothic. max., trib. pot. VII, imp. VI, cons. II*, p. p. p.^ et | Fl. Gra- 
tianus pius fehx max. victor ac triumf. semper Aug., pontif. maximus , 
Germanic. max., Alamann. max., Franc. max., Gothic. max., trib. pot. III, 
imp. II*, cons. primum, p. p. p.^ | pontem felicis nominis Gratiani 
in usum senatus ac populi Rom. constitui dedicarique iusserunt. 

Romae in ponte hodie dicto S. Bartholomaei, quo insula Tiberina cum dextra 
Tiberis ripa coniungitur , legebatur titulus ab utraque parte transeuntis , hodie 
(inde ab a. 1849) tantum a dextra (F1 1173 cf. eph. ep. 4, 801). — 1 ) f^alentinianus 
imp. factus mense Fehr. 364, f^alens mense Mart. 364 si in tribunicia potestate 
numeranda antiquum morem retinuerunt, septimam tribuniciam potestalem in- 
choaverunt d. 10 Dec. 369, non multtim ante tertitim consulatum, quod suscepe- 
runt k. lan. 370; ut titulus positus sit exeunte a. 369. Sed si ita est, Gratianus, 
Augustus appellatus d. 24 Aug. 5b7, appellari debuit trib. pot. IIII, non trib. pot. III. 
Ergo hic certe numerus corruptus est. — 2) Pater patriae, proconsul. 

772 Graliani triumfalis principis pontem aeternitati Augusti nominis 
consecratum in usum seuatus populique Romani ddd. nnn. Valentinianus 
Valens et Gratianus victores maximi ac perennes Augusti incohari perfici 
dedicariqu[e iusserunt]. 

Romae in eodem ponte, in quo N. 771 , in laleribus exterioribus tub pluteo, 
supra arcus (F1 1176 cf. eph. ep. 4, 802). 



172 Caput II. 

773 salvis ddd. nnn. Valentiniano Valente et Gratiano | victoriosis- 
simis semper Aug. , dispositione luli | v. c. com.*, magistri equitum et 
peditum, fabri|catus est burgus ex fundamento mano devo|tissimorum equi- 
tum VIIII Dalm.^ s. c^ Vahali trib., | in consulatum* d. n. Gratiani per- 
petui Aug. iterum | et Probi v. c* 

Loco dicto Umm-el-Djemdl provinciae Arabiae (III 88 descr. fJTaddington). 
— 1) Idem videtur esse lulius memoratus ab Ammiano 31, 16, 8. — 2) Equites 
Nono-Dalmatae recensentur in Notitia Or. c. 4 'sub dispositione viri illustris magistri 
militum praesentalis'. — 3) Sub cura. — 4) Scr. consulatu. — 5) A. 371. 

774 ddd. nnn. Valentiniani Valentijs et Gratiani perennium Augu- 
storjum saluberrima iussionem, hunc | burgum a [/jundamentis, ordinante | 
viro clarissimo Equitio ' comite et | utriusquae miUtiae magistro, ijnsistente 
etiam Leontio pp.^, miHjtes auxiUares Lauriacenses^ cu|re eius conmissi, 
consulatus | eorundem dominorum prin|cipumque nostrorum tertii*, ad | 
summam manum perduxserunt | perfection[^]s. 

Ips ad Danuvium, ubi videtur fuisse Fafiana, rep. a. 1508, et Findobonam 
translata, saepius descripta saec. XVI, post periit (III S670<i). — 1) Vide N. 762 
et 77S. — 2) Sine idonea causa hunc Leontium praepositum eundem esse putavit 
Borghesius atque Leontium praefectum praetorio lllyrici, a quo nescio quo tempore 
aedificatam esse Thessalonciae aedem sancti martyris Demetrii tradit Photius bibl. 
cod. 23S. — 3) De Lauriaco (hodie Lorch prope Enns) cf. Mo. C. III p. 689. — 
4) Tertio consules fuerunt FalenUnianus el Valens a. 570. 

775 indicio principaii dominorum nostrorum j Valentiniani Valentis 
et Gratiani | principum maximorum, dispositione etiam | illustris viri utrius- 
que militiae magistri | Equiti[«] * comitis, Foscanus^ praepositus | legionis 
primae Martiorum^ una cum | mihtibus sibi creditis hunc burgum, | cui 
nomen Commercium, qua causa et factus | est, a fundamentis et construxit 
et I ad summam manum operis in diebus XXXXVIII | consulatus d. [n.]* 
Gratiani Augusti bis | et Probi viri clarissimi' fecit pervenire. 

Ad Danuvium prope Gran (provinciae Pannoniae) (III 56S3 semel descripta 
saec. XF). — 1) equitis traditur. De Equiiio cf. supra ad N. 762. Ab eo Illy- 
ricum iniquissimis tributorum exactionibus adflictum esse ad eu7n ipsum annum, 
quo hic titulus positus est (571), scriptum est in codicibus quibusdam Chronici Hie- 
ronyniiani, sed non ab ipso Hieronymo (cf. Mommsen Herm. 2i p. 400). — 2) Nomen 
fortasse corruptum. — 3) Legio Martiorum recensetur in Notitia Or. c. 8 inter 
legiones comitatenses octo, quae erant sub disposiiione viri illustris magisti-i militum 
per Illyricum. — 4) divi nostri traditur, compendio male soluto. — 5) A. 371. 

776 forum populo Romano suo [dono dederunt] domini et principes 
nostri [imppp. Caesss.] Valentinianus Valens et [Grattanns Anggg.], curante 
Flavio Eupraxi[o] v. c, [praef. urhi].'^ 

Romae ''in foro Palatino vidit, qui solus descripsit, auctor vetustae syllogae 
servatae in codice Einsidlensi (Fl 1177). — 1) Eupraxius praefectus urbi ftiit a.57i 
(cod. Theod. 11, 29, S. 11, 50, 56. 11, 56, 21). 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 173 

777 dd. nn. impp. | Flavio Valente et j Fl. Gratiano Caess. | victorr. 
ac triump. semp. Augg.' 

FeiTariae, columna miliaria (F 8008 vidit Mommsen). — 1) A. 57S, mortuo 
Valentiniano (d. 47 Nov.), nondum audito vel nondum confirmato Falentinianum 
iuniorem Augustum nuncupatum esse. 

778 virtute inclyto, | pietate pacifico, d. n. Gratiano felii[c]i semper 
Augusto I [5]extius Rusticus | lulianus* v. c. procon|[s]ule p. A. numini 
eius I dicatissimus saci[r]ae maiestati cons|tiluit. 

In provincia Africa, ibi ubi fuit colonia Carpis (Eph. 7, H6). — 1) Proconsul 
memoratus et in aliis titulis Africanis (FIII 4447. Eph. S, 643) et in codice Theodo- 
siano, ex quo intellegitur Africam rexisse a. 574—575. 

779 di\ina stirpe j progenito ] d. n. Valentiniajno Aug.S | fortissimo | 
principi, Fel. | Vivius^Bene|dictus [w.^f?."] 1 preses p. T.*, nu|mini maiestajtiq. 
eiius sem|per devotus. 

Gigthi in ora provinciae Tripolitanae (VIII 40489, nuper bis descripla). Plane 
eadem inscriptio extabat Lepti magna eiusdem provinciae (FIII 42 semel descripta 
saec. XFIII). — 1) Significari Falentinianum iuniorem ostendit divina stirps. — 

2) Sie apographum utrumque, Fevivius apographum lapidis gemelli Leptitani. — 

3) Fix hic Benedictus memoratus a Symmacho ep. 4, 33. 9, 4. — 4) v. p, (vir per- 
fectissimus) supplevi ex lapide Leptitano. — 4) Provinciae Tripolitanae. 



780 inclytae venerande|que memoriae viro | Flavio Theodosio*, 1 
genitori domini | nostri invictissimi | perennisque principis | Theodosi per- 
petui Aug., 1 cuius virtute felicita|te iustitia et propagaltus terrarum orbis. 
et I retentus, statuam | equestrem subauraltam Apuli et Calabri | pro voto 
et devotiojne posuerunt, 1 curante ac perflcienlte Flavio Sexione * | viro per- 
fectissimo, | correctore Apuliae | et Calabriae. 

Canusii (IX 555 vidit Mommsen). — 1) Theodosius pater Theodosii impera^ 
toris saepe 7nemoratur apud Ammianum propter res gestas in Britannia et in 
Africa; occisus est, teste Hieronymo chron., a. 576. — 2) Cf. Symmach. ep. 2, 45. 

781 imperatores Caesares ddd. nnn. Gratianus Valentinianus et Theo- 
dosius* pii felices semper Auggg. arcum ad concludendum opus omne 
porticuum maximarum aeterni nominis sui pecunia propria fieri ornariq. 
iusserunt. 

Romae ^in arcu proximo ponti Petri' descripsit auctor syllogae vetustae (cf. 
supra p. 28 ad N. 407) codicis Esinsidlensis (FI 448i). — Tituli hic et N. 782 positi 
inter annum 579, quo Theodotius imperator declaratus est, et a. 583^ quo interfectus 
est Gratianus. 

782 dominis omnium Gratiano Valentiniano et Theodosio imperatorib. 
Aug[«sfts] I L. Val. Sept. Bass[«s] v. c, praef. urb., maiestati eorum dicavit. 

Romae in foro rep. a. 4872 (FI 4484 a). 



174 Caput II. 

783 tlomino nostro | Fl. Theodosio | Augusto | Faltonius Probus | 
Alupius V. c. praef. urbis.* 

Romae in Vaticano , fortasse rep. in amphitheatro Flavio (FI H8S). — 
1) Alypius praefectus urbis fuit a. 391 (cod. Theod. 44, 2, 2) ,• ef. praelerea de eo 
Seeck Symm. p. XCFIII. 

784 d. n. Theodosius perpet. Aug. ob diem felicissimum X'. 
Prope Emeritam Lusitaniae rep., est Matriti, clipeus argenleus, in quo reprae- 

sentati sunt imperator diademate ornaius (Theodosius) cum duobu^ filiis , quorum 
alter (Areadius) sceptrum et globum tenet, alter (Honorius) globum tantum; in- 
seriptio legitur in margine circuitus (II 483 cf. Huebner antike Bildwerke in Madrid 
p. 213 n. 472). — 1) Decennalium. — Decennalia celebravisse putatidus est Theo- 
dosius ineunte anno 588, utpote imperator factus d. 19 lan. 375. 

785 ddd. nnn. | FFF[«/.J Valentin. | Theodosio et | Arcadio [pjiis 
fe[?ij|cibus victoribus | et triumfatorijbus semper Aug., | ad solacium la|vo- 
ri[oJsae festi|nationis.' 

Assi rep. (III S. 7080, descr. Sterret). Tituli hic et N. 786 positi inter annum 
583 quo Arcadius Augustus dictus et Gratianus interfectus est. et a. 392, quo inter- 
fectus est Falentinianus iunior. — 1) Quid significetur, nescio (fortasse verba non 
bene expressa ex Graeeo). [Opifices taedium festinati laboris compensant hono- 
rantes eo absoluto principes (Mo.)]. 

786 [aureo saeculo ddd. nnn. Fa/enjtiniani* Theodosi et Arcadi perp. 
[Auggg.] m flaminum perpeluorum. 

In provincia Africa loco dieto Henchir Ain Tarf eseh Schna, ubi fuit muni- 
cipium Apisa maius (FIII 782). — 1) Falentiniani nomen consullo erasum esse 
ex ectypo notavit Huebner (vol. FIII p. 979) ; factum id esse putat Mommseji tem- 
poribus Eugenii (cf. N. 79011) ; eum etiam in Africa agnitum esse inde intellegi. 

787 Quinlo fl. p. p., sac. prov.* — || Salvis ac toto orbe vin[cewj- 
tibus^ I dddd. nnnn. FFFFllll.^ | Valentiniano Theodosio | Arcadio et Maximo* 
semp. Augusl.^ | ob meritum magnifice legatijonis quam pro voto totius | 
provinciae executus est et [per|g(/Jit Quintus vir laudabilis | sacerdotalis : 
huic cupiens | conpetentibus meritis | respondere totius projvinciae consilio 
ad. I decreto ord. | n. | i. po. | s. p. p.* 

Henchir Djorf bu Grara in ora provineiae TripoHtanae , ubi fuit Gigthis 
(FIII 27 vidit JFilmanns). — 1) Quinto flamini perpetuo , sacerdotali provinciae. 
— 2) vintibus lapis. — 3) Quattuor dominis nostris Flaviis. — 4) Maximi nomen 
erasum. Maximus est, qui a. 585 Gratiannm intei'fecit et a. 588 a Theodosio victus 
et interfectus est. Hunc non solum collegam dici voluisse Theodosii sed ab ipso 
Theodosio per aliquod tempus pro collega agniium esse tradit Zosimus 4, 57 con- 
firmatque hic titulus. — 5) LHterae singulares, teste JFilmannsio data opera relictae 
ex inscriptione antiquiore erasa, ut legendum sit: consiHo ad(que) decreto ord(inis) 
n(ostr)i pos(ita) p(ecunia) p(ublica). 

788 dd. nn. | Magno Ma ximo et ¥[1] * Vic|tori invic|tis et perpetuis | 
Augus|tis, b. r. p. n.^ | IIIIII. 

P)'ope Brixiam rep. , lapis miliarius (F 8050 vidit Mommsen). Similiter in- 
scripti lapides prodierunt in Italia superiore complures (cf. C. F p. 1162) , prope 



Tituli imperatorom domnsque imperatoriae. 175 

Bononiam unus (Reinet. 3, 63), nonnulH in Lucania (IX 6069 — X 691 i) el Apulia 
(IX 6062 = X 6968) et in agro Festinorum (IXS961). Praeterea leguntur nomina 
Maximi et Victoris in columna agri Tolosani XII 5673 , item in lapide miliario 
rep. in Africa ad viam Carthagine Theveste ducenteni (Eph. ep. 7, 588). — 1) Fil. 
lapis Brixianus, Fl. reliqui similes omne*. — 2) Bono rei publicae natis. 

789 extinctori tyrannoruin 1 ac publicae securitat[tsj i auctori, domino 
nostro Arcad[io] | perpetuo ac felic[t] | semper August[o] ] Ceionius Rufius 
.\lbi[m« V. c.y I praef. urbi, ite[rwm] j vice sacra iudicans, d. n. m. [q. ei\is\. 

Romae rep. in foro a. 187i (FI 3791 b). Eodem loco saec. XFI visus est plane 
similis titulus dedicatus Falentiniano iuniori (VI 3791 a), extitit sine dubio tertius 
dedicatus Theodosio. Tituli positi sunt anno 389, quo Albinus praefecturam urbi 
suscepit (cod. Theod. 16, 5, 18 cet. cf. Seeck Symm. p. CLXXXI not. 922) aut paullo 
post,- tyranni igitur intellegendi sunt Maximus et Victor. — 1) Idem memoratur 
saepe apud Macrobiiim, ubi tamen vitio codicum plerumque appellatur Furius Albinus 
(cf. Seeck l. c). 

790 \salvis domt/it]s el imperatoribus nost- 

[m Fl. JAeorfoJsio Fl. Arcadio et [F]!.' Eugenio' 

\Auggg.\ te conlabsam iussu viri cl. 

[et inZiisfrts ^r6o^a]stis^ comitis et instantia v. c. 

[co]mitis domesticorum ei. 

s ex integro opere faciun- 

\dum ci/rajvit magister Pr. Aelius. 

Coloniae Agrippinae (Brambach 360 qui descripsit). — 1) El lapis. — 2) A. 392 

— 59i. — 3) Arbogastes comes (Zos. 7, 35, 10), cuius iussu interfectus Valenti- 

nianus iunior et purpura circumdatus Eugenius. 

791 [hasHicam ifeJXANDRIANAM h[arharorMm\ 
[tncMrstOMe /JOEDATAM SALVIS D[rfrf. n«n.J 
[Theodosio ijRCADIO ET E^ii^gnio]* 
[invictissimis pn«cjj?]IBV[s] 



NeapoU in museo, Puteolis ut videtur reperta (X 1695). — 1) A. 595. Sup- 
plevit Rossi bull. crist. 1868 p. 66. — Ab aliera parte lapidis extat titulus anni 594^5 
(X1694). 

792 pro beatitudine temporum | felicitatemque (sic) publici status 
imp. I ddd. nnn. Theodosi Arcadi et Honori | perennium Augustorum, | 
ripam macelli* dextra lebaque | ad gratiam splendoremque | civitatis Puteo- 
lanae instructum (sic) \ dedicavit Fabius Pasipbilus v, c. | agis (sic) vicem 
praefectorum praetorio | et urbi. 

Puteolis rep., est NeapoU (X 1692). Titulus seriptus non solum post Honorium 
Augustum dictum (a. 595), sed etiam po*t mortem Eugenii (6 Sept. 59i), ante mortem 
Theodosii (17 lan. 593) (cf. Borghesi opp. 8 p. 415). — 1) Ad idem opus pertinent 
tituU X 1690,1. 

793 dd. nn. Arcadius et HoDorius [invicti et\ perpetui Augg. theatrum 
Pompei, [coUapso] exteriore ambitu, roagna etiam [ex farte] interior[«] 



176 Caput II. 

r[Me»]teS convulsum, [ruderibus] subductis et excitatis invice[m fabricis | 
novis, restituerunt]. 

Romae, servavit vetus codex Einsidlensis {VI H91). — Tituli hic et qui 
sequuntur positi inter annum 393, quo mortuus Theodosius senior et a. 402, quo 
Augustus dictus est Theodosius iunior. — 1) interior virtute traditur. 

794 imperatoribus invictissimis felicissimisque | dd. nn. Arcadio et 
Honorio fratribus | senatus populusque Romanus, | vindicata rebellione ] 
et Africae restitutione laetus. 

Romae rep. in foro Romano saec. XFI medio (VI 4187 ad exemplum potis- 
simum Smetii; particula superest Neapoli cf. eph. ep. 4, 803), Pertinet titulus ad 
victoriam anno 398 de Gildone reportatam. 

795 [imyerator. Caesaribus domi]nis nostris Flaviis Arcadio et [Honorio 
fratribus victor]ihus ac tr'\[umfatoribus semjper Au[gustis , quod obsecuti \ 
optimis providentissimisque] consiliis inlustris et praecla[n viri Fl. Stiliconis 
comjitis et mag\[stri utriusque mt7Jitiae, parentis su[t, reliqua ex \ veneranda 
antiquitate Uojmana r[e]i publicae monumenta, \x[niversa bona quae capta 
sunt] a Gildone h[o]ste p[M6]lico [donan^do, formas ad Anienis f[[uenta, \ 
quorum aqua non modo nocebat f]os9a[e] urbanicianae sed et \as[titatem 
urbis per tmmenjsa spatia gignebat [o]b squ[aZore]s ac pernic[«em ext]en- 
dendo, | [instaurari, paludesque pe]r in[via] meatu novo, iuvante etiam [praef. 
urb. Quintilio^ Z]aeto dispositione [egregia], averti oport[ere m]sserunt. 

Prope Anienem, ah urbe Roma XXXVI mil. pass., ubi ftiit diverticulum 
viarum Valeriae et Sublacensis viemoratum a Frontino de aq. 7 (IX 4031 cf. p. 682, 
698 descripsit Stevenson, composuit et supplevit Mommsen), Arcam aquaeduclibus 
urbis Romae destinatam auctam esse ex bonis confiscatis Gildonis ex titulo quamvis 
fracto conclusit Mommsen indeque supplementa formavit. — 1) Nomcn gentilicium 
sumpsit Mommsen ex titulo una rep, et ad idem opus pertinente (IX 4031., 8), 

796 d. n. Fl. Arcadio | pio felici victori | ac triumfatori | semper 
Augusto I Caecina Decius Albinus* v. c. | praefectus urbi vice | sacra iudi- 
cans, devotus | numini maiestatique eius. 

Romae rep, in monte Aventino, est Florentiae (V1 1192). Titulus positus est 
sine dubio una cum simili titulo Honorii, qui periit. — 1) Hic est Decius ad quem 
Symmachus dedit epistulas 7, 33 seq. (cf. Seeck Symm. p. CLXXXII), Decius Albini 
filius memoratus a Macrobio sat. 1, 2, 5. Praefectus urbi fuit a. 402 (cod. Theod. 
7, 13, 13). 

797 s. p. q. R. I impp. Caess. dd. nn. invictissimis principib. Ar- 
cadio et Honorio victorib. ac triumfatorib. semper Augg., | ob instau- 
ratos urbi aeternae muros, portas ac turres *, egestis immensis ruderib., ex 
suggestione v. c. | et inlustris, com. et mag. utriusq. militiae Stilichonis, 
ad perpetuitatem nominis eorum | simulacra constituit, | curante Fl. Macrobio 
Longiniano v. c. praef. urb., d. n. m. q. eorum. 

Romae olim supra portam Praenestinam, nunc lapides exempti ex loco antiquo 
colloeati inveniuntur iuxta eam portam (VI 1189). Idem titulus legitur hodie 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 177 

quoque supra poriam Tiburlinam (VI i190) , legebaiur supra porta Portuensi 
(dirula anno 1643) quamdiu stetit (FI H88) nisi quod in hoc nomina SUUchonis 
ei Longiniani erasa vel certe rasura temptatn fuisse tradunt auctores, in exemplo 
portae Tiburtinae funditus excisa sunt verba ex snggestione v, c. et inlustiis com. 
et mag. utriusq. miiitiae Stilichonis. et mox curante Fl. Macrobio Longiniano. Factvm 
id esse apparet a. 408, post caedem Slilichonis et Longiniani. — Longinianus idem 
est ad quem Symmachus dedil epistulas 7,95— 101 ; Stiliehonis titulos dabimus infra 
inter senatorios. — Tilulus positus est, cum ob metum belli Gothici muri urbis Romae 
restituerentur (Claudian. de 11 cons. Hon. SS9 seq.) , anno ut videtur 401 vel 402, 
certe non multo post, cum Theodosius alter ad imperium evectus a. 402 non com- 
memoretur. — 1) De hac murorum ab Aureliano conditorum restitulione conferendus 
est lordan top. I 1 p. 541. 

798 imppp. clenientissimis felicissimis toto orbe vicloribus, ddd. nn[n]. 
Arcadio Honorio Theodosio Auggg.' ad perenne indicium lriumpho[rwm], 
quod Getarum nationem in omne aevum doc[H]ere exti[n^Mj]-, arcum cum 
simulacris eorum tropaeisq. decora[^M?n] s. p. q. R. totius operis splen- 
dore 

Romae in arcu quodam : semel descripta ante saec. IX, quod apographum ex- 
hibenl et codex Einsidlensis saec. IX et ex simili codice derivatum per Poggium multi 
codices saec. XV (Vl 1196 cf. p. X). — 1) Theodosius iunior purpura indutus est d. 
2 Feb. 402, Arcadius mortuus a. 408. — 2) docere exfi traditur. — Pertinet tiiulus 
ad vicloriam a. 403 a Slilichone de Radagaiso reportatam. 

799 fidei virlutiq. devotissimorum j militum domnorum nostrorura j 
Arcadi Honori et Theodosi | perennium Augustorum, i post confeclum Gothi- 
cum I bellum felicitate aeterni ( principis domni nostri Honori, ( consiliis 
et fortitudine ( inlustris viri comitis et ( (versus duo scalpro abrasi)^ \ s. p. 
q. R., [ curante Pisidio Romulo v. c* j praef. urbi vice sacra | iterum iudicanle. 

Romae rep. a. 1880 in foro ibi prope ubi fuerunt Rostra (Eph. ep. 4, 849 descr. 
Henzen). In margine .%u7it iitterae ad hanc imcriptionem non pertinentes XAAi). — 
1) Erasa sujitnomina honoresque Stilichonis. — 2) Idem praefectus memoratur in titulo 
Stilichonis infra edito ; videtur esse idem cum Romulo ad quem Symmachus liiteras 
nonnuUas dedit (cf. Seeck Symm. p. CXCFIII). Titulus pertinet ad victoriam a. 405 

de Radagaiso reportatam. 

. __ 

V L ^ 

V I V A ^ T I S 

^ c -^^ 



Honori, Maria. Sielicho, Serjjna, vivatis! 
Stelicho, Serena, Thermantia, Eucheri, vivatis! 
Oessao, Inscriptiones Latioae. 12 



& 


HM^ ., 






N 


^v/ 


V I V A4i 


T I S 


♦ 





c 


4- 


R 


<> 


-f 


I 






178 Caput II. 

In bulla aurea rep. Romae a. 15ii prope ecclestam S. Petri Faticanam in 
sarcophago porphyretico, qui continebat ossa mulieris regiae (Mariae uxoris Honorii), 
postea adservabatur Mediolani (Mazzuchelli La bolla di Maria moglie di Onorio nel 
museo Trivulzio, 1819; Labus apud Orellium syll. 4999; cf. de Rossi Bull. cristiano 
1863 p. S3 seq.). — Mariam Stilichonis et Serenae filiam Honorius uxorem duxit 
a. 397 vel 398, eadem nescio quo tempore defuncta sororem eius Thermantiam a. 408. 
Eucherius filius est Stilichonis , occisus paullo post patrem a. 408. Hoc cimelium 
recte puto credunt fuisse Mariae et cum corpore eius in sarcophago conditum. 
Ipsum quoque Honorium maritnm Mariae sepultum esse Romae ''iuxta beati Petri 
apostoli martyrium in mausolaeo ' narrat Paulus Diaconus hist. Rom. 13, 7 (p. 197 
ed. Droysen) (qui ta^nen in eo errat quod mortuum quoque Romae Honorium narrat, 
ef Tillemont S, 6S4). 

801 reparatori rei publicae [et] j parenti invictissimo[ntm] | principum 
[Fl.] Co[n]s[tan]t[io] \ v. c. et inlustri, comiti [et] \ magistro utriusq. 
[militiae], patricio et tertio cfons.] | ordinario', Aur. Anicius | Symmachus" 
V. c. pr. urb. | vice sacra iudicans | dedicavit. 

Romae ut videtur, servavit codex aliquis Cyriacanus servatus Parmae (Fl 1719 
cf. de Rossi inscr. chr. I p. 263). — 1) Est Constantius maritus Placidiae, consul tertio 
a. 420, eo ipso anno aut insequenti (cf. Tillemont S, 646 ; Holder-Egger Neues Archiv f. 
alt. deutsche Geschichtskunde 1, 1876 p. 30S) Augustus renuntiatus ab Honorio, et 
viox defunctus (cf. infra N. 809). — De titulo quodam, qui videtur ab hoc ipso Con- 
stantio posilus inter anno 417 et 420 ef. de Rossi inscr. chr. 1 p. 264. — 2) Idem 
eodem fere tempore Honorio posuit tituhim V1 1193. Qua parentela iunctus fuerit 
cum Syminacho oratore, non constat (cf. Seeck Symm. p. LIII). Eiusdem Sym- 
machi praefecti urbis habemus relationes ad Honorium et hunc ipsiim Constantium 
missas de turbis exortis Romae anno 418 exeunte post mortem Zosimi episcopi, quae 
duraverunt usque in a. 419 (edidit relationes ex collectione q. d. Avellana post alios 
W. Meyer ind. lect. Gotting. 1888j9). 



802 [Fulgida conscendens] terra[e]ni sidera regni 
[imperiu]m de[d«c]ans armorum fulmina [co]ndit 
[Placidiae] gra[ndjs ?]utela Valentinianu[s] : 
[pace fruens doctam exerc]ei Theodosius artem.* 

Sitifi in Mauretania (VIII 8481 p. 972 descripsit Delamare, partern vidit Wil- 
manns). Supplementa adscripsit de Rossi, probavit Mommsen. Pertinet epigramma, 
iudice Rossio, ad tempus, quo Placidus Valentinianus Placidiae filius itissu Theodosii 
iunioris purpura indutus est (factus autem est Caesar a. 424, Augustus a. 42S). — 
1) Alludit epigramma ad sludia litterarum Theodosii II, quem notum est armis 
neglectis codicibus describendis vacavisse et ita meruisse agnomen Calligraphi (Rossi). 

803 d. n. Valentiniano florentissimo Caesari Anicius AciHus [6r]la- 
[6]r[to]* Faustus v. c. iterum praefectus urbi'' repara[yj/]. 

Romae sub Aventino (VI 1677 servavit lo. Bembus in codice scripto a. 1336). 
— 1) Clarus traditur. — 2) Faustum praefectum vrbi fuisse a. 423 intellegitur ex 
cod. Theod. 16, 3.62, quo anno hunc titulum positum esse Valentiniano nondum 
Augusto apparet. Alios titulos ab hoc Fauslo positos , item titulum ipsi positum 
dabimus infra inter senatorios. 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 179 

804 d. n. Placidus Valentin [tanMS, |)rotJtd«i]jtissimus omnium retr[o 
jtrincipum], \ salvo adque concordi [d. n. Fl. 7^eo]|dosio invictissimo Au[^., 
ad deais no]minis sui Neapolitana[m civitatem], | ad omnes terra mari[^e| 
incursHs] | expositam et nuUa [securitate] \ gaudentem, ingenti [labore atgue] 
sumptu muris turrib[t^sg. munivit]. 

Neapoli rep. a. Hio, dudum periit vel latet (X 1485). Tituli iV. 804. 805 
positi sunt inter annos 423, quo Falentinianus III imperator faclus est, et a. 430^ 
quo Theodosius II vivere desiit. 

805 salvis dd. nnris. | Theodosio et Placido | Valentiniano ( pp. 
AAuugg.^ I Fl. [i?]exander Cresconius | v. c, praef. ann. urb. Rom., | ad 
ornatum porticus | Placidianae- posuit. 

In Portu Romano (XI F 140). — 1; Perpetuis Augustis. — 2) Ad eandem 
porticum Placidianam pertinet etiam fragmentum epistylii XI f^ lil. 

806 salvis dd, nn. | Theodosio et | Valentiniano | p. f. v. ac triump[A.] | 
semper Aug. XV [et lY] \ cons.\ vir. inl. | Auxiliaris prf. | praeto. Gal- 
lia[nm] | de Arelate Ma[sst7.] ] miliaria poni ?>^atuit]. \ M. p. I. 

Arelate rep. coliimna miliaria (XII 5494 descr. Hirschfeld). — 1) Piis felicibu* 
victoribus ac triumphatoribus, semper Augustis, decivium quintum [et quartum] con- 
sulibus, i. e. a. 455. 

807/8 domioo rerum humanarum Vale[n]tiniano Augusto Petronius Ma- 
ximus* V. c, fori condito[r], | post quatjtuor praefecturas et duos ordinarios 
consulatus*, auctori sibi tot honorum, loca[t;t^]. 

Romae, semel descripta saec. superiore (FI 1498; nmilis tituli reliquias vide 
V1 1197). — 1) Be hoc Maximo cf. N. 809. — 2) Iteratos honores Petronii Maximi 
memorat Sidonius Apollinaris ep. 2, 13, 3. Quattuor praefecturae eius videnlur 
fuisse duae urbanae (priore functus est a. 420, cf. cod. Theod. 5, 1, 6 et infra 
N. 809), duae praetorianae (cf. de Rossi ann. inst. arch. 1849 p. 337) ; consul ordi- 
narius fuit a. 433 et a. 443. 



809 Petroni Maximi. j Ddd. nnn. invictissimi principes Honorius j 
Theodosius et Constantius* censores | remuneratoresque virtutum | Petronio 
Maximo^ y. c, praef. urb., ad petitione(m) | senatus amplissimi populiq. 
Romani statuam, | meritorum perenne monumentum, in foro | Ulpio con- 
stitui iusserunt; cuius a proavis | atabisq. nobilitas parib. titulorum insignib. | 
ornatur; qui primaevus in consistorio | sacro tribunus et notarius meniit 
nono decim. | aetatis anno; sacrarum remunerationum | per triennium comes; 
post praef. urbis anno et sex | mensib., basque omnes dignitates intra 
vice|simum quintum adsecutus aetatis annum | publicum in se testimonium 
et aeternorum | principum iudicium provocavit. 

Romae, nunc Florentiae (F1 1749). Commentatus est de tilulo CantareUi Bull. 
com. 1888 p. 47seq. — \) A. 420 vel 421 (cf supra N. 801). — 2) £st Petronius 
.Maximus qui, imperator appellatus post caedem Valentiniam a. 455, post paueos 
menses occisus est. 

12* 



180 Caput n. 

810 dd. nn. Leone Caecina Deci 
et lul. Maiori us Basilius 
ano^pp.Aagg.^ p. p.^ fecit. 

Fenetiis, tabella aenea versiculis argenlo incrustatis, cuius generis tabellae a 
nonnullis habentur exagia solidorum, sed res est inceria (cf. Borghesi opp. 7 
p. 291,- de Rossi Mitth. d. rom. Inst. 1886 p. 123 je) (F 8H9, vidit Mommsen). — 
1) Leo imperavit Constantinopoli ab a. i57 ad a. 475, Maiorianus in Occidente ab a. 457 
ad a. 461. — 2) Perpetuis Augustis. — 3) Praefectus praetorio Basilius fuit a. 438 
(novell. Maiorian. 2. 6. 7). Idem consul fuit a. 465, idemque memoratur a Sidonio 
Apollinari ep. 1, 9. 

811 salvis dd. nn. Celius Aconiu[s] 
Leone et Libio Probianus'' prae. 
Severo^ pp. Aug. praet. fecit. 

Tabella eiusdem generis, Romae ut videtur in aedibus Barberinis (Maffei mus, 
Veron. p. 234, 6). — 1) Livius Severus regnavit a. 461 — 465. — 2) Videlur esse 
Probianu^ consul ord. a. 471 ; cf. etiam Bruzza Bull. com. 1878 p. 157. 

812 salvis dd. Publi . . .^ 
nn. Leone Rufini . . . 
etAntemio' Valeri . . . 

Tabella eiusdem generis, olim in Hungaria in jhusco Wiczay (Mus. fViczay 
vol. II add.). — 1) Anthemius regnavit ab a. 467 ad a. 472. — 2) Non integros 
esse hos versiculos, quamquam ut integri exhibeniur, apparet. 

813 salvis dd. nn. Plotinus Eus 
et patrici tathius v. c. 
Ricimere * urb. pr. fecit. 

Tabella aenea eiusdem generis, Neapoli venit BerolintAn in nummophylacium 
(X8072, 4; J. Friedldnder Zeitschr. f. Numism. 9, 1882 p. 1). — 1) Ricimer decessit 
a. 472, paullo postquam Anthemio substituerat Glycerium. 

814 salvo d. n. Audaxv.c* 
lulioNepote' praefectus 
pp. Aug. urb. fecit 

Tabella eiusdem generis, Belgradi rep. (III 6553); similis olim extitit Romae 
(Doni 102, 136 ex schedis bibl. Fat.; Sirmondus ad Sidonii ep. 8, 7). — 1) Nepos 
regnavit a. 474. — 2) Ad hunc Audacem data est epistula Sidonii 8, 7. Castalius 
Innocens Audax qui in praefectura urbis posuit titulum V1 1665, num idem sit, in- 
certum. 



815 b. f. s.' I dd. nn. Leonis et 1 Anthemi Augg.^ 



OD' 



Tarracone , tabula marmorea (II 4109 descr. Huebner). — 1) Incertae signi- 
ficationis litterae; bonum factum, sahiii, proposuit Huebner. — 2) A. 467 — 472. 



816 d. n. Placidus Valentinianus pius felix Aug. dedicavit aedes sci. 
ac beatissimi martyris Laurentii.^ 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 181 

Bavennae fortaste (sed locus non indicatur), semel descripta ante saec. p. 
Chr. nonum ab ignoto auctore, cuius apographum servavit Scaliger (de Rossi inscr. 
christ. 2, 1 p. 8 n. 13). — 1) Laurenlis traditur. 

817 reges terrae et omoes populi, principes et omnes iudices terrae, 
laudent nomen domini. 

Sanctae ecclesiae Hierusalem Valentinianus Placidia et Honoria Augusti 
votum solverunt. 

Romae in ecclesia quae dicitur S. Crucis in Hientsalem : solus descripsit Petrus 

Sabinus professor Romanus c. a. 4S00 (de Rossi inscr. chr. 2, 1 p. 433 n. 107). De 

tempore tituli cf. ad iV. 818. 

__ _ 

sancto ac beatissimo apostolo lohanni Evangelistae Galla Placidia Augusta 
cum filio suo Placido Valentiniano Augusto et filia sua lusta Grata Honoria 
Augusta liberationis periculum maris votum solvent.' 

2. 
Galla Placidia Augusta pro se et liis omnibus votum solvit 

3. 4. 

d. Constantinus d. Valentinianus 
d. Theodosius d. Gratianus 

d. Arcadius d. Constantinus 

d. Honorius Gratianus nep. 

Theodosius nep.' loannes nep.* 

5. 6. 

d, n. Theodosius, d. n. Eudocia.^ d. n. Arcadius, d. n. Eudoxia Aug.' 

Ravennae olim in ecclesia S. lohannis Evangelistae, quam votam esse a Galla 
Placidia matre f^alentiniani III narrat Agnellus in libro quem scripsit a. 839 de 
vitis episcoporum Ravennatium (c. 42; Mon. German., Scr. rerum Langobard. et 
Italic. p, 507), inscriptiones opere museo expressae: servavit inscriptiones plerasque 
libellus nescio qua aetate seriptus de ecclesia illa, una traditus cum libro Agnelli, 
inscriptionem 1 etiam ipse Agnellus exhibet (XI ^6). Inscriptiones quo modo dis- 
positae fuerint per parietes ecclesiae, quaesivit Quast die altcfiristl. Bauwerke von 
Ravenna (Berol. 1842. fol.) p. 6 seq. (Dedi eam tantum partem ijucriptionum quae 
spectat ad imperatores, omisi sententias sumptas ex bibliis sacris aliaque.) Factae 
sunt inscriptiones non ante a. 423, quo f^alentinianus III imperator factus est, vix 
post a. 434, quo anno flonoria palatio expulsa est. — 1) Sic traditur. — 2) D(ivus?) 
Theodosius sine dubio imperator est, pater Placidiae, Arcaditis et Honorius filii eius, 
fratres Placidiae, Gratianus et f^alentinianus (II) filii falentiniani senioris ideoque 
avunculi Placidiae (nam huius mater Galla fuit et ipsa filia Falentiniani senioris), 
Theodosius nep. fortasse est filius Placidiae ex Athaulpho (Olympiodorus ap. Pho- 
tium, Miiller fr. hist. Gr. IV p. 62, 26). Gratianus et loannes possunt esse filii 
Theodosii defuncti infantes (Gratianum filium Theodosii mortuum vivo patre, me- 
morat Ambrosius de obitu Theodosii c. 24, cf. Tillemont 3 p. 192). Sed cur nep(otes?) 
hi dicantur, incertum. Ilem incertum duo Constantini qui sint. Fortasse allero 
loco reponendum Constantlus; vix enim potest abesse Constantius maritus Placi- 
diae, pater Valentiniani III. (Stemma propositum C. XI l. c. perturbatum est.) 



182 Caput n. 

— 3) Dominus noster Theodosius et domina nostra Eudocia sine dubio stint impc' 
rator Orientis Theodosius iunior et coniunx eius Eudoeia; d. n. Arcadius et d. n. 
Eudoxia vix sunt ii qui antea Constantinopoli regnaverunt, ii enim supra inter impe- 
ratores defunctos enumerari debuerunt, et enumeratur ibi Arcadius, sed videntur 
esse Theodosii iunioris liberi, ex quibus Arcadius sine dubio infans defunctus raro 
memoratur, sed tamen memoratur in carmine in codicibus nonnullis praemisso cen- 
toni Probae (Schenkl, poetae christiani minores I p. S68 cf. p. S1S; cf. etiam Teuffel 
Lit.^ § 422, 5 ; nam quod credunt illo carmine appellari non Theodosium imperatorem, 
sed patrem eius Arcadium, et nomine Arcadii minoris significari ipsum Theodosium 
nondum natum^ id plane incredibile est) , Eudoxia eadem est quae nupsit f^alen- 
tiniano III a. 457. 

819 Theodosius pater Eudocia cum coniuge votum 

cumque suo supplex Eudoxia nomine^ solvit. 

Romae in ecclesiae S. Petri in vinculis: servavit codex Laureshamensis fnunc 
Faticano-Palatinus) saec. IX (de Rossi inscr. chr. 2, 4 p. 410, 66). — Intelleguntur 
Theodosius iunior et Eudocia coniux eius (cf. supra j\.818,S) eorumque filia Eudoxia. 
Inscriptio facta sine dubio iussu Eudoxiae — nam Theodosius et Eudocia Romam 
non viderunt — post nuptias factas cum FalenUniano III (a. 457), fortasse non 
multum post nvptias, cum anno 459 vel 440 Romae moraretur (cf. Monsacrato de 
catenis S. Petri p. XXI). Votum memoratum v. 1 num sit votum Eudociae nar- 
ratum a Socrate hist. eccl. 7, 47 (ut voluit Monsacratus), non diiudico. — 1) Non 
intellego; fortasse tcr. coniuge, ut intellegatur f^alentiniantu III. 



Tituli imperatoram Constantinopolitani. 

820 Fortunae | reduci ob ] devictos Gothos.' 

Constantinopoli in basi columnae (III 755 descr. Mordlmann). — 1) Significari 
victoriam Constantini de Gothis et reditum imperatoris in vrbem a. 552 exposuit 
Mommsen l. c. 

821 1. 

difficilis quondam, dominis parere serenis 
iussus et extinctis palmam portare tyrannis' — 
omnia Theodosio cedunt subolique perenni — 
ter denis sic victus ego domitusque diebus 
iudice sub (Proclo)^ superas elatus ad auras. 

2. 
yciova TEZQaTtXsvQOv, asl xd-ovl y.Eifxevov ax&og, 

(xovvog avaorijaat QEvdoaiog ^aaiXsvg 
Toli-njoag {nQoy.log}^ ETiEv.hlEto' y.a\ rooog EOrr] 
y.uov rjEkloig ev XQLay.ovxa dvw. 
Constantinopoli , in basi obelisci qui extat in hippodromo Turcis diclo At- 
meidan (III 757 descr. Mordtmann). Erectus est obeliscus in circo Constantinopo- 
litano a. 590, teste Marcellino chron. — 1) Intelleguntur Maximus et Fictor (cf, 
supra N. 787—789) paullo ante a. 590 vicii. — 2) Nomen Procli in utroque car- 
mine erasitm est et postea restitutum. Illud factum est anno 592 qu» anno Proclus, 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 183 

praefectut urbi Conslantinopolitanae inde ab a.589, capite punilus est (Zos. 4,32 
al. cf. Tillemont o, 338 seq.), hoc a. 593, quo memoria eitts in integrum restituta 
est {cf. cod. Theod. 9, 58, 9). — Pro nQ6xi.oq requiritur IlQOX/ap, idque fuit sine 
dubio in lapide ante rasuram. 

822 tl. n. Ael, Eiuloxiae semper Augustae j v. c. Simplicius praef. 
urb. dedicavit. 

[Kio\va 7toQ(pvQir^v y.al aQyvQir^v ^aai/.eiav 
diQ/.eo, evd^a Tto^.r^i ^s/iiiaTevovai avay.Tsg' 
ovvofxa d ei TtoS^ieig, EvdoBia' Tig d^ avi&r]y.€v; 
2iU7i).iy.iog, ^eya/.viv vTtaTcov yovog, iad^Xog vTtaQxog. 
Constantinopoli in basi columnae quam Eudoxiae, Arcadii uxori, dicatam esse 
a. 403 iuxta ecclesiam S. Sophiae auctores tradunt, nunc basis in opere posita est, non 
longe a loco antiquo , in ecclesia S. Irenae (III 756 descr. Frick, qui repperit, et 
Mordtmann). — De lurbis factis cum dedicaretur haec statua, quae lohanni Chry- 
sostomo causa fuerunt exilii a. 404, cf. Tillemont 5, 470. 

823 Theodosii iussis, gemino nec mense peracto, 

Conslanlinus ovans haec moenia firma locavit. 

Tam cito tam stabilem Pallas vix conderet arcem. 

+ ''Huaoiv l^^y.ovTa cpUoayriTtTQii) ^aau^i 

4- KojvaTavTlvog VTtaQyog ide\i(.i\aT0 TeixeL Telxog. 
Constantinopoli supra portam hodie dictam Mevlewihane Jeni Kapu (III 734 
cf. p. 990). — 1) A. 447 intra tres menses urbis Augustae muros olim terrae motu 
conlapsos, Constantino praefecto praetorio operam dante, reaedificatos esse tradit 
Marcellinus comes. 

824 [prjincipis hanc statuam Marciani | cerne torumque | 
[pra«/"jectus vovit quod Talianus' | opus. 

Constantinopoii in basi columnae vulgo dictae Kyss-Tasch i. e. columna virginis 
(III 758 ad exemplum accuratum loannidis). — 1) De Tatiano praefecto urbis Con- 
stantinopolitanae a. p. C. 431 cf. Tillemont 6, 243. 292. 



Tituli regum Gothorum. 

825 salvis domi [no n ]* | Augusto et g\[oriosissimo rege] Theo- 

derico, Va . . . . | ex com. domest[icor«m] . . . | in atrio hber[ra/isj * .... I 
quae vetus[fa/e] l[9]ue confect[a erant \ rejfecit. 

Romae in ecclesia S. Hadriani ad forum (VI 1794 ad unicum apographum 
Cittadinii; cum eiusdem falsis supplementis OrelL 1134). — 1) Periit nomen aut 
Anastasii aut lustini. Ceterum in hoc solo titulo una eum Theoderico memoratur 
imperator Orientis. — 2) Cf. Mommsen Herm, 25 p. 651. 

826 rex Theodericus, favente d(e)o et bello gloriosus et otio, fabricis 
suis amoena coniugcns, sterili palude siccata, hos hortos* suavi pomorum 
fecunditate ditavit. 

Ravennae (X1 10 semel descripta ab ignoto auetore ante saec. IX, cuius exemplum 
servavit Scaliger). — l) Hortos hos Ravennates plenos arboribus pomiferis memorat 
(ut olim Mommsenum monuit per litteras Gutschmiditu) lordanes Get. 22, 1S0. 



184 Caput II. 

^^"^ tl- n. gl(o )rXi.Qls(issi)mus adq. inclyt. rex Theodericus* vict. ac 
tri|umf. semper Aug. , bono r. "jp. hatus, custos libertajtis et propagator 
Rom. nom., domitor g(en)tium, Decennojyii^viae^Ap^iae^ id e(st)^ a Tri- 
p(ontio) usq(ue) Tarric(inam) it(er) et loca, quae | confluentib(us) ab utraq. 
parte palud(ibus) per omn(es) retro princip(es) } inundaverant, usui pub(l)ico 
et securitate viantium, ad|miranda'' propitio deo felic(ita)te, reslituit: operi | 
iniuncto naviter insudante adq. clementissimi | princip(is) feliciter deser- 
viente p(rae)coniis ex prosalpie Deciorum Caec(ina) Mav(ortio) Basilio 
Decio V. c. et injl., ex p(raefecto) urbi, ex p(raefecto) p(raetori)o, ex cons. 
ord., pat(ricio)^ qui ad perpetu|andam tanti domini gloriam per plurimos | 
qui ante non® albeos deducta in raare aq[ua, ignotae atavis'' et nimis anti- 
quae redjdidit siccitati. ^* 

In via Appia prope Tarracinam^ bases diiae rep. a. 4743 (X 683011, praeierea 
teriiae similis fragmenlum extat Tarracinae, quarta innoluit saec. XF et repetita est 
in lapide novicio, X l. c). — 1) Thedericus allera basis. — 2) Decennovium appella- 
batur tractus viae Appiae miliiim passian decem et novem, qua per paludes Pom- 
ptinas tendit, stratus a Traiano {X 6835 — 5. 6839) , cum antea, Augusti certe tem- 
poribtts , navibus iter fecissent usi fossa qtiae et ipsa Decennovium appellabalur 
(Procop. Goth. 1, 41); cf. etiam Mommsen C. X p. 684,- Nissen ital. Landesk. I 
p. 326 seq. — 3) id, 4) admirandam altera basis. — 5) Conferendae sunt epistulae 
regis Theoderici nomine scriptae a Cassiodorio ad senalum urbis Romae (var. 2, 32) 
et ad Decium virum illustrem, pairicium (ib. 53), ex quibus apparet, Decium pro- 
misisse paludes Pomptinas exsiccare, sed ea condicione ut agri exsiccati ipsius 
essent. Consul ordinarius videtur Decius fuisse a. 486 (cf. de Rossi inscr. chr. I 
p. 492). — 6) Insere fuerant. — 7) ataviis altera basis. — 8) De hoc signo explica- 
tionis incertae post Bruzzam ann. inst. arch. 1877 p. 58 seq. dixit J. FriedUinder 
Zeitschr. f. Num. 6, 1879 p. 267. 

828 reg. d. n. Theode|rico, bono Rome. 
828* reg. d. n. Theode]rico, felix Roma. 
Tegulae reperiri solitae in urbe Roma (Xf^ 1663. 1669). 

829 + d. n. Atalaricus rex + | gloriosissimus has | sedis spectaculi, 
anno | regni sui tertio^ fieri | feliciter precepet. 

Ticini (F 6418 vidit Mom/nsen). — \) A. 328 Sept.-329 Aug. 

830 fines I inter | Vanda|los et | [Gojthos | 

Lilybaei (Marsalae) (X7232 deseripsit saec. XVII Gualterus). — Theodericum 
Amalefridae sorori cum nuberet Trasamundo regi Wandalorum (496— 325) , dono 
dedisse xal zcSv ^ixsUaq dxQojTTjQlwv ovzwv av, o Srj xakovai AiXv^aiov narrat 
Procopius bell. Fand. I. 8. 



Tituli imperatorum Orientis reperti in Occidente. 

831 . .' nutu divino feliciss. temporib. piissimor. dom|minor. (sic) 
nostror. lustiniani et Theodorae | Augg., post abscisos ex Africa Vandalos | 
extinctamque per Solomonem, gloriosiss. | et excell. magistro militum, ex 



Tituli imperatorum domusque imperatoriae. 185 

consul. , praefect. | Libyae ac patricio^ universam Maurusiam gentem, | 
provi[denfm cjMsJdem aeminentissimi viri The|veste [ctKtYasj a [/■jundament. 
aedificata est.^ 

Theveste in arcu, extructo in honorem Severi et luliae Domnae, quo usi tunt 
aevo Byzantio cum 7iova moenia fierent (FIII 4865, cf. Eph. epigr. S, 647). — 

1) Initio periit signum crucis praemitti solilu7n inscriptionibus imperatorttm inde 
a lustiniano. — 2) De Solo7none cf. Procop. Fandal. 2, 10—15. 19. SO ; occisus est 
a. 345 (ib. 2, 21). — 3) yld restitutiones 7noenium civitatium Africanarum sub 
lusliniano spectant praeterea tituli FIII 101. 102. 2o9. 700. 12o9. 2093. 4677. 4799. 
8485. 8803. Eph. ep. 5, 799, in quormj/i plerisque nominatur idem Solomo. 

832 -P imperante d. n. piissirao ac triumphali semper lustiniano p. 
p.^ Aug., ann. XXXVIIIF, | Narses vir gloriosissimus , ex praeposito sacri 
palatii, ex cons. | atque patricius, post victoriam Gothicam, ipsis eorum 
regibus | celeritate mirabili conflictu publico superatis atque prostratis, | 
Hbertate urbis Romae ac totius Italiae restituta, pontem viae Salariae us|que 
ad aquam a nefandissimo Totila tyranno distructum, purgato fluminis alveo j 
in meliorem statum quam quondam fuerat, renovavit. 

^Quam bene curbati directa est semita pontis, 
alque interruptum continualur iter! 
Calcamus rapidas subiecti gurgitis undas, 
et libet iratae cernere murmur aquae. 
5 Ite igitur faciles per gaudia vestra, Quirites, 
et Narsim resonans plausus ubique canat. 
Qui poluit rigidas Gothorum subdere mentes, 
hic docuit durum flumina ferre iugum. 
Prope Romam in ponte Salario super Anienem strato (F1 1199 saepe descripta, 
primum ab auctore syllogae Einsidlensis, donec pernit a. 1798). — 1) Perpetuo. — 

2) A. 363 post kal. April. (ante nuntiatam mortem lustiniani, qui decessit eo ipso 
anno d, 11 Nov.). — 3) Hic quoque a nonnullis auctoribus exhibetur signum crucis. 

833 x^ salvis dominis nostris ;fristianissimis | et invictissimis impe- 
ratoribus | lustino et Sofia Augustis', hanc munitionem | Tomas excellentis- 
simus prefectus fehciter aedificavit. 

Thibursici Bure (Tebursuk) provinciae Africae (FIII 1454 vidit Wilmanns). 
— l) A. 36SJS78. 

834 XQiGTog ^lovorivii) 2o[(fij] ^' «y»',^ ^aoiXioojj] 
Ti^SQiij)^ t', kni toiOLV 6X\fig x^ovog erQaTce ■Av8og\ 
vevoev avaor^oai rdde [reixea, TiakXog a^erQov]. 
Obtullit imperio praefectus 

In Byzacio, non loTige a vico marilimo M'hares, ubi fortasse fuerunt Maco- 
mades minores (VIII 10498 Tissot deseripsit ad ectypum). Fersiculos Graecos ex- 
plevit fyHamowitz. — 1) Intellegitur Tiberius Constantinus, Caesar a luitino dictus 
a. 374. 



186 Caput II. 

835 (crux, cum litteris adscriptis S R Q A^ quisquis ardua turrium miraris 
culmina | vestibulumq. urbis duplici porta firmatum, | dextra levaq. binos 
porticos arcos, | quibus superum ponitur camera curva convexaq.^: | Comen- 
ciolus^ sic haec iussit palricius, j missus a Mauricio Aug. contra hostes 
barbaros, | magnus virtute magister mil. Spaniae | 

Sic seraper Hispania tah rectore laeletur, | 
Dum poli rotantur dumq(ue) sol circuit orbem. j 
Ann. VIII Aug.^ ind. VIII.^ 

Carthagine nova (II 5420 descr. Huebner), — 1) Porlam, qnae ciim tvrribus itixta 

positis hic describitur, non multum diversam fuisse a portis oppidorum ex Romana 

aetate superstitibus recte notavit Huebner. — 2) Hic vir passim memoratur apud Theo- 

phylactum Simocattam (inde sua habet Theophanes chronogr., I p. 2S3 seq. ed. de 

Boor cf. II p. 659); occisus est una cum Mauricio a. 602. De expeditione eitis 

Hispanica praeterea nihil traditur. — 3) Annus octavus Mauricii Augusti fuit 

15 Aug. S89IS90. — 4) Indictio octana, quae sola inddit in Mauricii regnum, est 

4 Sept. S89IS90. — Titulus videtur incisus ante finem anni S89, si vere Comenciolus 

eo anno in Thraciam missus est (cf. Clinton fast. Rom. II p. 4S2). 
__ 

[imp. Caesar] Cripid. pius fel. incl. vict. a[c triumf. semper Aug.] 

fuisse ad necessariam in 

[a]quaeductuum eiusd. civi[faa's] 

[co]nslituta Smaragdum' v 

Ravennae (XI H vidit Bormann). — 1) Smaragdus exarchus Ravennae fuit 
ab a. S85 usque ad a. 388, iterumque ab a. 602 ad a. 609 (cf. Paulus hist. Lang. 
5, 18. 26. 4, 23. 28. 52), imperator igitur, cuius nomine titulus positus est, aut Mau- 
ricius fuit aut Phocas. Ad illum revocavit titulum Bormann propterea quod illum 
appellatione Gepidici usum esse constat ex epistula eius ad Childebertum regem 
Francorum (edita a Duchesnio hist. Franc. script. I p. 872 et postea ab aliis), 
cuius hoc est initium: in nomine domine dei nostri lesu Christi imperator Caesar 
Flavius Matcricius Tiberius fidelis in Christo mansuetus maximus beneficus pacificus 
Alajnannicus Gothicus Anticus Alanicus Fandalicus Herulicus Gipidicus AfHcus 
pius felix inclytus victor ac triumphator semper Augustus Childeberto viro glo- 
rioso regi Francorum. — Ceterum exiguam tantum tituli partem superesse apparet. 

837 4-optimo clementiss[mo|)iVsst]moque | principi, domino n. F[ocae' 
imperat\oT'\ j perpetuo, a d(e)o coronato, [^Jriumphatori | semper Augusto, [ 
Smaragdus ex praepos. sacri palatii | ac patricius et exarchus Italiae^, | 
devotus eius clementiae, | pro innumerabilibus pietatis eius ] beneficiis, et 
pro quiete | procurata Ital. ac conservata libertate, | hanc sta[fuam maie- 
sfajtis eius | auri splend[ore fulgen^i^m huic | sublimi colu[m]na[e ad\ 
perennem | ipsius gloriam imposuit ac dedicavit, | die prima mensis Augusti, 
indict. und.^ | p. c/ pietatis eius anno quinto.* 

Romae in foro in basi columnae omni tempore visae, sed basis cum inscriptione 
eruderata est anno demum 1815 (T1 1200). Qui nuper inscriptionein repositam esse 
in locum antiquioris erasae affirjnavit indeque conclusit, in colunma olim alii de- 
dieatam iussu Smaragdi statuam Phocae collocatam esse, Nicholsius (Archaeologia 



Titnli imperatomm domnsqae imperatoriae. 187 

vol. 32, 1890 p. 48516), videtur erravUse (Huelsen Roem. Mitth. 4889 p. 242). — 
1) Phocas imperavit Constantinopoli ab a. 602 ad a. 610. — 2) De Smaragdo cf. 
ad N. 856. — 3) Significatur d. 4 Aug. 608. — 4) Post consulatum. — 5) Phocas 
eonsul processit a. 60i (cf. Clinton fast. R. vot. IJ p. 438); cum autem iempus in- 
scriptionis positae certum sit ex indictione, apparet connumerari ipsum annum 
consulatus , de qua consuetudine cf. de Rossi inscr. chr. I p. XLIl et ad n. 4117, 
item Mommsen Neues Archiv f. alt. deutsche Gesch. 16, 1891 p. 33 not. 4. 3. 

Ad hanc inscriptionem nostris temporibus incisus est titulus VIII 40329, cui 
originem Africanam attribuit falsarius (cf. Eph. epigr. S, 4224). 

838 [ojperibus magnis ex inmine- 

[nti] s fortis qua de re introitus 

dimus laudes felicissimis 

[temporihis dominorum nosjtrorum Eraclio et Eraclio* 

.... tino et Eudocia 
samiei. 

Agust 

tissimus • 

cum eius co 

m perducxit 

Prope Theveste duo fragmenta eiusdem lapidis (FIII 10681 12 cf. Eph. ep. 
S, 660). — 1) Intellegitur Heraclius (610 — 641) cum filio Heraclio iuniore Constan- 
tino et filia Eudocia. 

839 +in temporibus Constantini imperatori[s, F]V Gregorio patricio^ { 
loannes dux de Tigisi' ofiFeret domum dei. + Armenus.* 

Thamugadi (FIIl 2589 vidit fFilmanns). — 1) imperatori bel lapis. — 2) Gre- 
gorius patricitu Africae qui memoratur etiam in annalibus ecclesiae propterea, quod 
coram eo habita est disputatio quaedam de natura Christi (Mansi act. concil. 10 
p. 709 seq.), cum descivisset ab imperatore a. p. Chr.646, anno insequenU ab Arabibtts 
victus et interfectus est teste Theophane chronogr. (p. 545 ed. de Boor). Similia 
narrantur a Fredegario qui dicilur chron. 4, 81 et in annaiibus quibusdam Arabum. 
Cf. Morcelli Africa christ. 5 p. 570 seq.; Tauxier revue africaine 4885 p. 284 seq. Sub 
nomine Constantini intellegendus igitur est is qui plet^mqite vocatur Constans, 
HeracUi nepos, qui regnavit ab a. 644 ad a. 668. Eiusdem patricii Gregorii nomen 
legitur etiam in bullis plumbeis repertis in Africa (FIII 10965). — 3) De Tigiti 
oppido Numidiae cf. C. FIIl p. 960. — 4) Non inteUegitur (ad loannem trahit 
Tauxier l. c. p. 288). 



CAPVT III. 

TITYLI EEGYM ET PRINCIPYM NATIONYM 
EXTERAEYM. 



840 regi lubae^ i*e[^is] | lubae filio, regi[s] | lempsalis n., regis 
Gau[rfae]^ | pronepoti, regis Masiniss[ae] | pronepotis nepoti^, | Ilvir quinq.\ 
patrono, | coloni. 

Carthagine nova (II 5417 descr. Huebner). — 1) Est rex Mauretaniae litteratis- 
simus , filius eius lubae qui victus est ad Thapsum a. 708. — 2) Gauda hie filius 
fuit Mastanabalis, nepos Masinissae (Sallust. lug. 63 Dio fr. 89, 4). — 3) Abnepos 
Masinissae non dicitur, quoniam abnepotis vocabulum illis temporibus nondum ex- 
cogifatum erat a iuris auctoribus (Mommsen). — 4) lubam Carthagine nova duo- 
virum quinquennalem fuisse praeterea testes sunt nummi ap. Eckhel4, 138, L. Mueller 
numism. de 1'Afrique 5 p. 111 n. 108 ; fuit duovir etiam Gadibus, teste Avieno ora 
marit. 284. 

841 [r]egi Ptolemae[o] | reg. Iiibae f.\ \ L. Caecilius Rufus | Agilis 
f., honoribus | omnibus patriae | suae consummatis, | d. s. p. f. c. et con- 
sacravit. 

Algerit, ubi fuit Icosium (FIII 9237 vidit Wilmanns). — 1) Plolemaeits hibae 
filius regno et vita privatus est a Caligula a. p. Chr. 40. 

Liberti lubae et Ptolemaei, lulii plerique appellati , occurrunt non solum in 
titulis Africanis (VIII 9544 seq.; Eph. ep. 3, 1012—1021) sed etiam Romue (FI 20409). 



842 Seraspadanes, Phraatis [ Arsacis r6gum r6gis f., | Parthus. | 
Rhodaspes, Phraatis | Arsacis regum regis f., | Parthus. | 

Romae (FI 1799 saepius descripta saec. XFI). — A Phraate quattuor filios 

Seraspadanem Rhodaspem Phraatem Fononem Tiiio praesidi Syriae traditos esse 

narrat Strabo 16,1,28 p. 748. Horum duos Romae diem obiisse hic titulus ostendit; 

Fonones Phraatesque postea Parthis remissi sunt. Cf. Mommsen mon. Ancyr.^ eomm. 

p. 141. 

__ 

[imp. Caesar divi Traiani Parthici fil. divi] Nervae nepos Traianus 
[Hadrianm Angustus pont. max., trib]amc. potest. VI \ cos. III 

[fanum quod Phraatis regis regu]m Parth6rum fil. Arsacides 

[fecerat, vetustate collaps]um restituit. 
In Nemore Dianae (Nemi) rep. fragmentum epistylii marmorei (XIF 2216). 
Supplevit Henzen. — \) A. 122. 



Tituli regum et principum nationum exterarum. 



189 



844 [raiog 'lov'/i]iog ratov <&«/?.' 

^^QTa^dadr]]g '^Qza^dadov 

[i^l^og; ^aai/.iajg 

\'^gioliaQ^dv]ov vhoyog 

[«ujjffjfy Iviavr. '/.& 

[C. Iidins C. f. Fah.] Arlabasdes 
[Artabasdis fil{]ns, regis Ariobarzanis 
[neyos vix\\\. anDos XXXVIII. 

Romae , duo fragmenta eiusdem tabulae mamioreae (Huelsen bull. delV Inst. 
1884 p. 206 qui composuit; Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 1S7i). — JSarrat Jugustus 
(mon. Anc. 6, il) Ariobarzanem regis Artavasdis filium, regis Ariobarzanis nepotem, 
a se datum esse regem Medis, petitum a legatione eius gentis. Pater eius Ariobar- 
zanis, Artavasdes, supplex ad Augustum confugerat , ut ipse paullo ante narravit 
(mon. Ancyr. 6, 1) a. 723 vel 72i (Dio 31, 16). Ex hac stirpe apparet oriundum 
esse hunc Artabasdem. Alter homo eiusdem stirpis fuit [Iov]).ioq AQioliaQt^uv^riq 
.... ^]aai/A(oq 'igio^a[Q^dvov vloq vel vlcDVoq] memoratus in fragmento Romae 
rep. (Kaibel inscr. Gr. Sicil.Ital. 989). — Cf. de his regibus Medis Mommsen mon. 
Ancyr^^ comm. p. 110 seq. (ubi pars huius tituli quae tum sola innotuerat , relata 
est ad ipsum regem Artavasdem). — 1) Reges vel homines regiae stirpis ab Augusto 
civitate donati, ideoque C. lulii dicti, tribum quoque videntur adepti esse imperatoris, 
sciUcet Fabiam (cf. Kubitschek de tribi/um origine ac propagatione p. 116) : vide 
N. 843 et C. I. Gr. 4311. 



845 



2. 

C. lulius C. f. 

Fab.* Antio- 

chus Philo- 

pappus, cos., 

frater Ar- 

vaHs, alle- 

ctus inter 

praetori- 

os ab imp. 

Caesare 

Nerva Traia- 

no Optu- 

rao Augus- 

lo Germa- 

nico Da- 

cico* 



Baai).€vg 'yivrioxog 

{.'iaaij.iiog ^Av- 

\ti6xov 



3. 
OiXoTianTrog 
[EnKfdvovg 
[BriOai€i;g 



BaaUeig 
.Avriox- 
og OlA.6- 

TtaTtTtog 

^aaiXi- 
wg ^Eni- 

(pdvovg 
Toi- ^ jiv- 

xioyov 



5. 
Baaileig 2iA€V7cog 

^AvTi6xov Ni- 
[y.dT(og 



190 Caput III. 

Athenis in colle Musarum, qui est e regione arcis, in monumento trium aedi- 
cularum, quarum duae (cum titulis 1. 2. 3) hodie quoque extant, tertia visa a 
Cyriaco extabat saeculo XV (III 332. C. I. Gr. 362. C. I. Att. 3, 5S7). Dicatum fuit 
monumentum, teste Pausania I, 28, 6 /lomini alicui ex Syria, scilicet ei sub cuiut 
statua legebatnr titulus 3 et ad quem pertinebant nisi fallor etiam tituli 2 et 4 
iuxta positi ab uiraque parte aediculae mediae; videtur enim his tribus titulis idem 
homo nominari, in t. 3 more Atheniensi, in t. 2 more Romano, in t. 4 more domtis 
regiae ex qua ei'at oriundus. Fuit autem oriundus, ut videnint multi, ex stirpe regum 
Cornmage?ies, filius Epiphanis sive regis Epiphanis (regem eum appellat Tac. h. 2, 2SJ, 
memorati a Tacito l. c. et a losepho ant. 19, 9, I. 20, 7, i. bell. 7, 7, 1 — 5, nepos 
Antiochi qui ullimus, a Claudii temporibus usque ad a. p. Chr. 72, regnum Com- 
magenes tenuit (cf. Mommsen Mitth. des arch. Inst. in Athen I p. 36 seq.). Idem esf 
Philopappus memoratus a Plutarcho quaest. symp. 4, 10, 1. Idem posuit titulum nuper 
rep. Lycosurae in Arcadia ('AQ/_aio?.. Jskriov 1890 p. 4S) nbi appellatur Baoi?.svg 
'lov?.iog ^EnKfavrjq ^iXonannoq. Eidem positus est Athenis C. I. Att. 3, 78 (cf. 
praeterea C. I. Att. 3, 738 d. 1020). Regis vocabulo ei licuisse uti notabile est. — 
T. 1 videtur spectare ad Antiochum avum Philopappi (cf. supra), t. S ad Seleucum 
7iotissimum regem Syriae, a quo per Laodiceam Antiochi Grypi filiam descende- 
bant reges Commagenes (cf. Mo. l. c. p. 27 et stemma propositum ib. p. 39). Ceterum 
vix potest dubitari quin Philopappus extruclo hoc rnonumento imitari voluerit atavum 
suum Antiochum, temporibus Luculli et Pompeii regem Commagenes , qui monu- 
mentum in Tauro monte extructum statuis titulisque maiorum suorum exomavit 
(Puchstein Sitzungsber. der Berl. Akad. 1883 p. 49; Humann et Puchstein Reisen 
in Kleinasien u. Nordsyrien p. 232 seq.). — 1) Be tribu Fabia cf. ad N. 844 not. 1. — 
2) Traianus cum appelletur Optimus, non appelletur Partkicus (cf. supra N. 295. 297)., 
titulus incisus est inter annos 114—116. 



846 Sitalces divi | Augusti | opses Thracum. 

lulia Phyllis, | soror eius. 
Romae (FI 26608 descripsit Bormann). 



847 Staio Esdragass. f. Voben.* | principi Trumplinorum , praef. | 
[cjohort. Trumplinorum | [s]ub C. Vibio Pansa^ legato pro | [pr., ite\w? 
Vindol., i[m]munis Caesaris | et suis. Messava Veci f. uxor. 

Bovegni in valle Alpina Trumplinorum (Fal Trompia), supra Brixiam, rep., 
est Brixiae (F 4910 vidit Mommsen). — Trumplini memorantur inter gentes Alpinas 
devictas ab Augusto in inscriptione Tropaei Alpium facti a. 747 vel 748 (Plin. h. n. 
3,136). Hic iitulus pertinet ad principem aliquem eitis gentis^ auxiliis gentis suae 
a Romanis praepositum, et insuper ab imperatore immunitate (a tributis puio) 
donatum. — 1) Pagum aliquem Trumplinorum significari putat Mo. — 2) C. Fibius 
Pansa non potest esse is, ui adnotat Mo., qui periit in consulatu a. 711, sed for- 
tasse filius eius praeterea ignotus. — 3) Supplevit Mo, 



848 M. lul. Cott[j] reg.^ 1 1." Paris t. f. i." | sibi et | M. lul. Eleuthero 
1. I t[t\ lul. . . . asilae | p. 



Tituli regum et principum nationum exterarum. 191 

Segusione rep., nunc Taurinis (F 7296). — 1) De Cottio rege cf. supra N. 94. 
— 2) Libertus. — 3) Testamento fieri iussit. 

849 lulia Tyndaris, j C. luli regis \ Rhoemetalcaes ^ 1., | fecit sibi et 
suis et I libertis libertabus | posterisque eorum. | In fr. p. XII, in agro 
p. XII. 

Romae ut videtur rep., nunc Perusiae (FI 20748 vidit Bormann). — 1) For- 
tasse ultimus rex Thraciae defunctus a. 46. 

850 ex voto I Matri deum mag. ] Diacritamenae | [ijulia Tigranis* \ 
regis [l.]^ Ammia | [a] solo fecit idemque | dedicavit. 

In agro Faleriorum rep. (XI 5080 descr. Garrucci). — 1) Fidetur significari 
aut is Tigranes qui ab Jugusto (Mommsen ad mon. Ancyr.^ p. 446) aut is qui 
a Nerone Armeniae praepositus est (Tac. ann. 44,26); ille occisus est Romae a. 36 
(Tac. ann. 6, 40). — 2) f. traditvr; correxit Mo. 



851 regem Ti. lul. Sau romaten \ ami[cum imp. popu liq. R.'' prae- 
stanltissimum, c. I. f. S.^ | [e]x d. d. 

Panticapaei (Kertsch) rep., est Odessae (III 783). — 1) Testibus nummis regnavit 
ab anno p. Chr. circiter 92 j3 usque ada. 424 (Koehne musee Kotschoubey II p. 237 seq.; 
Imhoof-Blumer Portrdtkopfe auf Miinzen hell. Folker p. 37). Eidem regi positi 
sunt tituli Graece scripti C. I. Gr. 2423. 2424, memoratur C. I. Gr. 2430; etiam in 
his titulis (cf. noL 2) appellatur (piXoxalaaQ xai (piXoQ(oiJLaioq. — 2) Amicum im- 
peratoris populique Romani. — 3) Colonia luiia felix Sinope. 

852 P. Aelio Rasparagano | regi Roxolanorum* | v. v. f.* 

Polae rep., postea Tergeste, arca magna (F 32 cf. p. 4046 vidit Mommsen). 
— 1) Nomina P. Aelii ostendunt hunc regem , qtiem captivum vel exulem Polae 
vixisse statuendum est, vixisse sub Hadriano. Hadrianum cum rege Roxolanorum 
pacem composuisse narrat vit. Hadr. 6 (Mo. l. c). — 2) Fivus vivo fecit. 

853 P. Aelius Peregrinus, reg[is] | Sarmatarum Rasparagani | f., v. 
f. sibi et Attiae Q. f. Procillae, lib. I[i6er]'tabusq. posterisq. eorum. 

Polae, arca (F 53 vidit Mommsen). 

854 d. m. I Ziai, | Tiati fil., | Dacae, uxori | Piepori regis | Coissto- 
bocensis*, | Natoporus et | Drilgisa aviae | cariss. b. m. fecer. 

Romae (FI 4804 descripsit solus Accursius). — 1) Coisstobocenses vix diversi 
ru7it a Costobocis viemoratis potissimum propter incursionem quam fecerunt in 
Graeciam temporibus M. Aurelii (vit. M. Ant. 22; Pausan. 40,34,3; lulii luliani 
praefecli praetorio Commodi titulus infra edendus). His temporibus hic titulus non 
multum videtur recentior esse. 

855 d. m. I inemoris' | Eili^Aureli | Canarlhae, | principis gentium j 
Baquatium^ | qui vixit | ann. XVI. 

Romae (Fl 4800 vidit de Rossi). — 1) Scrib. meinoriae, 2) Aeli (potius qvam 
Memoris fili>. — 3) De Baquatibus populo Mauretaniae cf. C. FIII 9665. 



192 Caput III. 

856 d. [m.] I Sept. Aistomodio, | reg. Germ.*, | Septimii Philippu[s] | 
et Heliodorus | fratri incompar. 

Carnunti (Pelronell) rep. (III 44S3 vidit Mommsen). — 1) Regulus gentis Ger- 
manicae praeterea ignotus, a Septimio Severo civitate donatus. 

857 d. m. I Abgar* j Prahates'' 1 fihus, rex | principis^ Orrhenoru, | 
Hodda I coniugi bene | merenti fec. 

Romae (F1 1797 vidit Henzen). — 1) Henzeno videlur hic esse Abgar {AvyaQoq) 
Osrhoenae rex , a Severo coniiter Romae receptus (Dio 79, 16; Herod. S, 9, 2), a 
Caracalla in vincula coniectus (Dio 77, 12), Gutschmidio (Untersuch. ilber d. Ge- 
schichte des Konigreichs Osroene, Mcm. de VAcademie de St. Petersbourg XXXF, 
4887 p. 4S) Abgar is, quem in regnum avitum restitutum esse sub Gordiano docent 
nummi (Eckhel 5,316) ; e7im tamen umquam Romae fuisse mera est coniectura. — 2)Nisi 
plura turbata sunt, videtur legendum esse Phraatis et principis vocabulum delendum 
(Mo.). (Gutschmidio videtur Abgar, qui et Phraates, dici rex Osrhoenorum, idem 
filius principis ; patre^n enim eius, Mannum dictum in nummis, regis nomine ab- 
stinuisse). — Ad eiusdem domus regiae homines speciat alter titulus Romae repertus, 
scriptus versibus Graecis, ap. Kaibel ep. Gr. S85 = Inscr. Gr. Ital. Sicil. 1513. 



858 Numidarum prima mulierum [ 
Plancina, genere regio, | 
bona mater, bona coniunx, | 
hic sum sepulta multis | 
[ijacrimis meorum amaris, | 

matrona honesta praeter ahas femina[s], | 
hic sum sepulta exorta genere regio, | 
ter denos annos et ter ternos functa cura | 
bonarum feminarum. Q. [ijrruntius Mas. fi[/.[. 
Prope Siccam Feneriam provinciae Africae rep. (Eph. ep. 3, 655 Schmidt 
vidit eclypum). 

859 pro sal. et incol. reg. Masunae gent. | Maur. et Romanor.', cast- 
rura. edific. aMas|givini^ pref. de Safar.^ * iidir.* proc. cast|ra Severian.', 
quem Masuna AUava posuit | et Maxim. proc. Alt. perfec, p. p. CCCCLXVHH.^ 

/n Mauretania loeo dicto Hadjar er-Riim, iam Lamoriciere, 7/bi fiiit Altava, 
rep. a. 1S77 (VIII 9853 cf. p. 973 vidit fFilmanns). — 1) Maaacovag regulus Ma7i- 
ronim, quem narrat Procopius (bell. Fand. 2, 15) anno 353 Romanis se i7inxisse, 
fortasse idem est, ut vidit Mommsen, atque hic Masuna. Eo tempore, quo hic titulus 
positus est (cf. not. 6), cum Fandali Carthagine dominarentur , sive eum ipsum, 
sive alitim ei7isdem nominis et condicionis , appellatum esse regem gentium Mau- 
rarum (sive Maurorum) et Ro7nanorum, valde notabile est. — 2) Idem sine dubio 
Maurum nomen occurit, ut monuit Mommsen, apud Corippum lohann. i, 934. — 
3) Safar videtur fuisse oppidum Mauretaniae vicinum Altavae, cf. C. FIII p. 858. 
— 4) Focab7ilum obsc7irum. Fillefossius legit Ildir, p7itans Ildericum aliquem 7ina 
C7im Masgivine cast/nim aedificasse. — 5) Castra Severiana et ipsa oppidum fuerunt 
Mauretaniae. — 6) Positum (?) provinciae (anno) 469, i. e. anno p. Chr, 308. (De 
aera provinciae Mauretaniae cf. C. FIII p. 1062). 



Tituli regum et priQcipum nationum exterarum. 193 

860 + Geilamir rex Vandalorum et Alanorum. 

Prope Feltriam rep., vas argentettm (Eph. ep. S, 826). — Feltriam venisse vas 
coniecit Mommsen (Archiv der Gesellsch. f, dltere deutsche Geschichte nil 1885 
p. 3SS) ex praeda Hipponiensi. 



861 + condidit Antigonus 1 haec moenia fortia F^oenis, | 
surgentemq. dedit | raviem contemnere ponti. + 

Sidone (111 6037 delineavit de Saulcy). Seriptum esse saec. p, Chr. quinto vel 
sexto ivdicat Sauley ; idem vidit celebrari hoc litulo Antigonum Philippi filium, Ale- 
xandri Magni ducem, Phoenices per magnam partem annorum ante Chr. 518 — 501 
dominum. 



Obssad, loscripUones Latiaae. 13 



CAPVT IIII. 

TITYLI YIROEYM ET MYLIERyM ORDINIS 
SENATORIL 



862 C. Poplicio L. f. Bibiilo aed. pl.\ honoris | virtutisque caussa 
senatus | consulto populique iussu locus | monumento, quo ipse postereique ( 
eius inferrentur, publice datus est. 

Romae in monumento, cuius frons superest ad bivium vianim diclarum Mar- 
forio etMacel de' Corvi (1 65S. Fl 1519; Ritschl tab. LXXXIll). Idem titulus repetitus 
erat in latere ntinc maxima ex parte tecto. — 1) Incertum num hic sit C. Poblicius 
Bibulus tribunus (non aedilis) plebis a. S4S (Liv. 37, W). Monumentmn certe 
factum esse aliquanto postea quam ille vixit, septimo fere a. u. e. saeculo, litterae 
inscriptionis indicant. (L. Publicius Bibulus tribunus militvm a. S58 memoratiir 
a Livio 22, S5 ; L. Poblici Bibuli alicuius Ubertus est VI 9694.) 



863 Ser. Sulpicius Ser. f. 

Galba cos. 
ped. quadr. XXX. 
Romae in fronte monumenti eriiti a. 188S suh Aventino ad montem Testaceum 
(Gatti Rom. Mitth. 1886 p. 62 cf. p. 71). Pertinet aut ad consulem anni 610 aut ad 
consulem a. 646. Cf X 6525. 



864 Italicei j L. Cornelium Sc[tjp]i[owe]m ' | honoris causa. 
Halacsae in ora Siciliae (I S55. X 74S9 bis descripta ut videtur, saec. XFI 

et a Gualterio, saec. XFII ineunte). — 1) SCHIZIAM vel SCFIIZIVM apographa. 
Mommsenus rettulit ad L. Scipionem fratrem Africani, consuleyn a. S64, qui fuit 
praetor Siciliae a. u. c. S61 (Liv. 54, S4. SS ; Cicero de orat. 2,69,280). 

865 [L. Licininm L. /".] Lucullum pro q.' | p[opulus Athejniensis et 
Italicei et | Graece[j qne]i insula negotiantur. 

Deli rep. basis fragmeiita (III S. 7257). — 1) Pro quaestore LueuHus Asiae 
praefuit ab a. circiter 667 ad a. 6174 (Cic. acad. pr. 2, 1, 1 ; Plut. Luc. 4 cf. etiam 
supra N. 60). — Graecos titulos eidem Lucullo pro quaestore Asiam regenti positos 
affert Mu. l. c. 



A. Terentium A. [f. Yarronemy Italicei et Graecei quei [Deli 
consistunt. \ .A\vXov TeqivTLOv .AvXov vibv Ov[aQQiova GXQarriybv \ 
'^P]io(.iaiajv, 'iTaXrAol xai ElXrjveg ol xaT^oixovvTsg 



Tituli viroram et malierum ordinis senatorii. 195 

Deli rep. in plintho statuae (III S. 7249). — 1) Mommsenus l. c. refert ad Far- 
ronem eum qni a. (179 ex Asia provincia repetundarum accusatus ett (Pseudo-Asconiiu 
in div. 7, 2i p. i09 Or.). 

867 Q. Caecilio C. f. Metelo | imperatori Italici | quei Argeis nego- 
tiaotur. 

Argis (IS9o. 111331 ; Wtschl tab. LXXa). — Mommserius rettulit ad Q. Metellum 
cos. a. 683, devictorem Cretae a. 686 — 688, ex qua rettulit Crelici agnomen et trium- 
phavit a. 692. Eiusdetn est titubis Alheniensis C. I. Att. 5, S6S. 

868 Q. Maarcium Q. [f. RegemY \ Italicei quei negotianfft/r Argeis\ \ 
Koivrov Madg/.io[v'^ Koiv\rov vibv ^Prjya lTa).[iy.oi]. 

Argis (III S52 III S. 726S descr. Lebas). — 1) Consul a. 687. — 2) MAARKIO 

lapis (cum R Latina). 



Q. Pompeius Q. f. Ruf. | cos. 

869* L. Cornelius L. f. Sulla procos. 

Deli rep,, Lases xtatuaruvi (III S. 7258. 7234 Mommsen vidit ectypa). — Q. Pom- 
peius et L. Sulla consules fuerunt a. 666; itle occisus est in ipso consulatu. Titulos 
positos esse putat Mommsenus ineunte a. 667, antequam Sulla, victis in Graecia 
Mithridaiis copiis, imperator acclamatus esset. 



870 L. Cornelio L, [f.] \ SuIIae Feleici | imperatori | publice. 
Suessae rep. (X 47S4 deser. Zangemeister). — Tiiulus videiur posiius antequam 

Sulla dictator creatus essei, id est ante finem anni 672. Suessanos Sullae Campa- 
niam occupanti inter primos sese dedidisse intellegitur ex Appiano b. civ. 4, 8S. 

871 L. Cornelio L. f. | Sullae Feleici | dictatori | leiberteini.' 
Traiecti in ora Campaniae , ubi fueruni Minturnae , sed eo advecia foriasse 

ex urbe Roma medio aevo (I S8S. FI 4298. X 6007 vidit Mommsen). — 1) Mommseno 
videntur intellegendi esse Cornelii liberiini, de quibus Appianus b. c. 4, 400. 404. 

872 L. Cornelio L. f. | Sullae Felici | dictatori | vicus laci Fund. 
Romae in Quirinali rep., nunc Neapoli (I S84. FI 4297 ; Ritschl tab. LXIXa). 



873 L. Cornelio L. [/".] | SuUai Feelicft] | dic. 

Clusii (1586. XI 2402; RiUchl tab. LXIXb). 



874 L. Cornelio L. f. SuI[/aeJ | Felici, dictato[rij, | publice statuia. 
Albae ad lacum Fucinum rep. (IX 5948 vidit Mommsen). 



875 Cn. Calpurnius | Cn. f. Piso, | quaestor pro pr. ex s. c. | pro- 
vinciam Hispaniam | citeriorem optinuit.* 

Romae (I 398. f'I 42f76 descr. Smetius ali/que). — i) Piso hic esi Catilinae 
socius propier suspicionem urbanae coniurationis^ cum quaesior esset (a. 689), ultro 
in Hispaniam missus, in qua occisus est (Sallust. Cat. 48, Suet. Caes. 9, Asconius 
p. 66. 94 Or., Dio 36, 27). 

876 Cn. Pompeio Cn. f. | Magno ( imper. iter.' 

Clusii (XI 2404 vidit Bormann cf. 1646). — 1) Pompeium ut ler iriumphavit 
(Cic. pro Balb. 6, 46) , etiam ter imperatorem appellatum esse constat ex titulis 

13* 



196 Caput mi. 

Iliensi C. 1. Gr. 5608 et Pompeiopolilano Bull. de corr. kell. 1888 p, 427: videtur 
igitur hic titulus positus ante tertium eius triuynphum (a. 695). 

877 [Cn. P]ompeio Cn. \f. \ Ma]gno irilp., cos. ter', | [pajtrono, 
publice. 

Auximi (I 613. IX S857 ; Riischl tab. LXXXVI c). — 1) Co?isul futt Pompeius 
a. u. c. 684. 699. 702. 

878 L. Afr[a]nio A. f. | cos.^ | consc[r]ip. et c[ol.] \ col. Vale[nf].^ 
In vico Piceni Cossignano inter Asculum et Cupram maritimam (1 601. IXS27S: 

Ritschl tab. LXXXFIb). — 1) Consul a. u. c. 694, notus potissimum ex historia 
belli gesti inter Caesarem et Pompeium. — 2) Mommseno videtur intellegenda 
colonia Falentia Hispaniae citerioris , cuius decuriones sive conscripti et coloni 
Afranio titulum posuerint in villa eius Picena. Cf. etiam Borghesi op. 8 p. ^OO, 

879 M. Favonio M. V \ leg. | popul. Agrigent. 

TarraciJiae (X €516 semel descripta saec. XF). — 1) Mommseno videtur esse 
amicus M. Catonis, qui legatione suscepta in Siciliam aliquo modo de populo Agri- 
gentino bene merere potuit; Tarracina fortasse fuit oriundus. 

880 L. Caecilio L. f. Rufo q., tr. pl., pr. pro cos.' (ab alio latere) 
dis manibus L. Caecili Rufi. 

Marini in agro Albano (I 659. XIF 2464 servavit lucundus). — Fidetur esse 
L. Caecilius Rufus (cognomen ponit solus Asconius in Mil. p. 48 Or.), frater uterinus 
P. Sullae, Ir. pl. a. 691, praetor a. 697, saepius memoratus a Cicerone. — ^) Cf, N. 885 
not. 2. 

881 Caeciliae | Q. Cretici f. | Metellae' ^rassi." 

Prope Romam in via Appia in sepulcro magno rotundo viilgo Capo di Bove 
(y 11274; Ritschl tab. LXXXIFd). — 1) Filia Q. Caecilii Metelli Cretici consulis 
a. 68S. — 2) Maritus Crassus ignotus est. 

882 P. Claudius P. f. | Ap. n. Ap. pron. | Pulcher q., quaesitor', 
pr., augur. 

Romae rep. vas ex alabastro, nunc Parisiis (F1 1282; Ritschl tab. LXXXF f). 
— Est filius P. Clodii inimici Ciceronis (memoratus a Val. Max. 5, S, 5) cf. Borghesi. 
opp, 3, 176; Mommsen ap. Ritschl l. c. enarr. p. 75. — 1) De hoc munere cf. Mo, 
Staat^r. II ^ p. S86 not. 2. 

883 M. Coelio M. f. Viniciano* | pr. pro cos.% tr. pL, q., | Opsilia 
uxor fecit. 

Prope Tusculum (I 641. XI F 2602. Ritschl tab. LXXXIXc). — 1) Memoratur 
a Caelio ap. Cic. ad fam. 8, 4, 5 et a scriptore belli Alex. c. 77. Tribunus plebis 
videtur fuisse a. 701 ; a. 707 a Caesare cum duabus legionibus Ponto praefectus est, 
quod munus omittitur in inscriptione. — 2) Mommseno videntur in hoc titulo et 
aliis eiusdem aut non multum diversae aetatis (N. 880. 902) non duo diversi honores 
significari, proconsulatus et praetura, sed solus honor praetoris provincialis appel 
latione proconsulis ornati (C. I p. 188, Staatsr. IP p. 6S0 not. 2), ut Vinicianus 
fuerit praetor pro consule. 



Tituli virorum et molierum ordinis senatorii. 197 

884 [L iVonJio L. fil. ] [ispjrenati prop[r. cjoloni et incolae | patrono. 
Falentiae (falence) prov. Narbonensis (XII 1748 descr. Allmer qui et v. 2 

supplevit). ludice Hirschfeldio pertinet ad L. Nonium Asprenatem, qui pro consule 

a. 708 et 709 in exercitu Caesaris bellis Africano et Hispaniensi interfuit (Caesar 
bell. Afric. 80, Hispan. 10, cf. Catuli. carm. 52, Plinius h. n. 57, 81). 

885 L. Staio Sex. f. | Murco.' 

Prope Sulmonem in vico dicto Introdacqua (1X3080 vidit Dressel). — 1) Fidetur 
L. Staiiu Murcus (praenomen habent Cicero PhiL 11, 12, 30 et Dio i7, 27. 48, 19; 
gentilicium plerique codices mutaverunt) , legatiu Caesaris dictatoris a. 708 (Caes. 

b. c. 5, 1S) , postea praetor et imperator (Fell. 2, 69), saepius memoratus a. 710 et 
insequentibns, interfectus a Sex. Pompeio. — Ceterum eiusdem nominis miles videiur 
memorari ap. Tac. hist. 1, 43. 

886 L. Munatius L. f. L. n. L. pron. | Plancus cos., cens.*, imp. 
iter., Vllvir | epulon., triump. ex Raetis^ aedem Saturni [ fecit de manibis', 
agros divisit in Italia | Beneventi^, in Gallia colonias deduxit | Lugudunum 
et Rauficam.* 

Prope Gaetam ioco antiquo in mausoleo quod vu/go dicitur Torre d^Orlando 
(X 6087). — 1) Consul fuit a. 712, censor a. 732. — 2) 29 Dec. 711 (fast. Cap.; 
fasl. Barb.). — 3) Cf. supra ad N. 41. — 4) Beneventum fuit inter oppida a trium- 
viris rei publicae constituendae a. 712 militibus destinala (Appian. l. c. 4, 5; de 
colonia Benevento cf. Mo. IX p. 136). — 5) A. 710 vel 711 cum proconsule Galliam 
comatam regeret; de Lugduno condito cf. praeterea Dio 46, SO; Hieronymus chron. 
ad a. 1992. 

887 L. Menimius C. f. Gal.* q., tr. p[Z.]'i I frumenti curator ex s. 
c^ j praefectus leg. XXVI et VII | Lucae ad agros dividundos^ j pontifex 
Albanus. | Memmia filia testamento suo fieri iussit. 

Romae (Fl 1460 XI F 2264 vidit Henzen). — 1) Tribu Galeria. Nota tribum 
usurpatam ab homine ordinis senatorii, cum cognomine careret. Similiter aHi Mem- 
mii, quorum alter fortasse huius Memmii fuit avus, nummis a se cusis inscripserunt 
L. Memmi Gal. et L. C. Memies L. f. Gal. (Mommsen Rom. Miinzen p. 575. 597). — 
2) Incertum num exciderit mentio praeturae. — 3) Cf. Mommsen Staatsr. II^ 672 
not. 2. — 4) Aut pott belhtm Philippense, aut post Actiacum (cf. Mommsen Uerm. 
16, 171). 

888 L. Cornelio L. [f.] | Balbo cos.', patr[onoJ, | d. c. d.' 

Capuae (X 3854; Ritschl tab. LXXXFe). — 1) Consul suffectus ftut a. 714. 
— 2) De conscriptorum decrelo. 



C. Calvisius C. f. | Sabinus cos., | imp.' | XCVI. 
Inter Casinum et Teanum rep. loco dicio Monte Rotondo, columna miliaria 
viae Latinae (X 6901 vidit Mommsen; coiumnae ab hac non diversae, praeterquam 
numero milium, sunl X 6895. 6897—6900). — 1) Consul fuit a. 715, triumphavit ex 
Hispania a. 726 (lab. triumph. Barberin.). Fiam Latinam refecit e manubiis (cf. 
Suet. Aug. 30; Mommsen mon. Ancyr.* comm. p. 87). 

890 Ap. Claudio C. f. Pulchro | cos.', imp., | Herculanenses post 

iiiort. 



198 Caput IIII. 

Herculanei rep. in theatro, basis statuae (XH2i descripta saec. XFIII, nu?ic 
latet). — 1) Consul fuit a. 746. — hi eodem theatro extabat titulus ab eodem positvs, 
in quo appellabatur cos., imp., Vllvir. epulon. (X 1423). 



891 cives Romani qui ) Mytileneis negotiantur | M. Titio* L. 1.^ 
procos., I praef. classis, | cos. desig., patrono, | honoris causa. 

Mytilenis (III 433. III S. 7160 servavit Cyriacus). — 1) Co?isul fuit suffectus 
a. 723. Eiusdem videtur esse titulus Au^imas IX S8S3. — 2) De praenomine patris 
cf Mo. ad C. 1X4191. 

892 M. Acilio M. f. Canino | q. urb., | negotiatores ex area | Saturni.' 
Romae, rep. dicebatur Ostiae (1636. XIF 1S5 ; Ritschl tab. XCl l). — 1) ludice 

Mommseno titulus antiquior est a?mo u. c. 726, quo curn aerarii Saturni quaesto- 
ribus adempta esl. 

893 T. Statilio | Tauro imp. III, cos. II, | patrono. — llici (Elcke) 

provi?iciae Ta?'raconensis (II 5SS6 descr. Huebner). 

893 * \T. Sta\i\\\o T. f. Tauro ] [ajuguri, cos.* iter., imp. ter, | [cm]- 
rioni maximo. — Folceiis (Bucdno) i?i Lucania (X 409 semel descripta saec. XFI). 
— 1) . . . ugurico cos. exemplum, praeterea acc?iratum. 

T. Statilius Taurus consulatu funct?is est a. 717 et a. 728; imperator sine 
dubio appellatus est i?i Africa, qiiam Caesari subiecit (Dio 49, 18), cum ex ea etia?n 
triumphaverit, a. 720 (fast. Cap.) ; iteriim imperator fortasse appellatus est, ut con- 
iecit Huebner, i?i Dalmatia (cf. Dio 49, 58), tertiuni in Hispania a. 72S (Dio Sl, 20). 
Complu?-a sacerdotia eius significat Felleius 2, 127. 

894 Sex. Appuleio Sex. f. j imp., cos.', auguri, | patrono. 
Aeserniae (1X2637 vidit Mommse?i). — \)Fide.tur esse co?isul a. u. c. 72S (poUus 

quam is qui fuit consul a. 767114 p. C). Imperator appellalus esl sine dubio in 
Hispania, ex qua etiam triumphavit (a. 728, fast. Cap.; tab. tri?i?nph. Barb.). Ide?n 
memoratur in titulo Pergami reperto hoc (Jahrb. der preuss. Kunslsamml. 1882 p.8S): 
S?]ixoq irlfXTjasv ^Oxxaoviav zrjv KaiaaQoq pikv d6£?,^rjv [fi]r]Z£Qa Ss Ss^zov Ano- 
lijiov xov acoTTJQoq zs xal svSQysrov. 

895 C. Nonio C. f. M. n. Illlvir. | quinq., M. Nonius Gallus j imp.', 
Vllvir epuL, filius | posuit. 

Aeserniae (1X2642 vidit Dressel). — 1) Nonius Gallus a. 72S Treviros domuit 
(Dio S1, 20). 

896 M. Nonio M. f. | Balbo pr. pro cos.^ | Herculanenses. 
896* M. Nonio M. f. Balbo | procos. | Nucherini municipes sui. 
896* Volasenniae C. f. | Tertiae Balbi | decuriones et pleps | Her- 

culanenses. 

Herculanei rep. (X 1426. 1429. 143S, hae descriptae a soio Fabio Giordano, 
illa translata in museum Neapolitanum). — Nonius Balbus, c??ius praeterea eodem 
loco alii quoque tituli reperti sunt (X 1423. 1427. 1428. 1430 seq.), potest fuisse is 
qui tribunus plebis fuit a. 722 (Dio SO, 2). — 1) Cf N. 883 ?iof. 2. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 199 

897 A. Terenlio A. f. ^arr. ( Murenae* | Ptolemaiei Cyrenens. | pa- 
trono, dia TtQeajSevTwv ^Itd^cc}jMf.i!.iovog tov ^ATte^.Xa, 2ifiwvog tov 
2iiia}vog. 

Lanuvii rep., niinc Romae in museo Capitolino (XIF S109). — 1) j4ut consul 
a. 751 (cf. C. I p. 430 ad a. 731, FI 13U), aut pater eius (Cic. ad fam. 46, 12, 6; 
Caes. b. c. 5, 19). 

898 M. Claudio C. f. Marcello' | palrono. 

Pompeiis in foro triangulari, basis statnae (X832). — 1) Videlur esse gener 
Augusti defunctus in aedilitate a. u. c. 731. 

899 P. Silio I P. f. procos.' j patron. | d. d. 

Aenonae in Dalmatia (1112973 cf. Eph. ep. 3, 591 descripserunt Cyriacus et 
saec. XFII Gliubavaz Zarensis). — 1) pr. cos. pars codicum Cyriacanorum (cf. 
Mo. l. c). — Consul fuit Silitts a. 754, proconsul Illyrici a. 758 cf. Dio 34, 20, 
antequam ea provincia a senatu ad Caesarem transferretur a. 745. Eiusdem est 
iitulus rep. Carthagine nova II 5414. 

900 L. Calpurnio | L. f. Pisoni | pontif., cos.* | . . . . 

Veleiae rep., nunc Parmae (XI 1182). — 1) Constil a. 759. Cf. Henzen act. 
fratr. Arv. ind. p. 180. 

901 . . Fonteio Q. f. | q.' | mancup. stipend.* | ex Africa. 

Prope Romam rep. ad quintum miliarium viae Latinae, sed loco non suo (Lan- 
eiani bull. arch. com. 1882 p. 160 n. 339). — 1) Titulum quaestori posuerunt mancipes 
stipendiorum provinciae Afrieae. 

902 M'. Cordi M'. f. | Rufl' | pr. pro cos.*, | aed. lustr., mon. sacr.^ 
Tusculi (XI F 2605). — 1) M\ Cordius Rufus is qui fuit triumvir monetalis 

a. 703 vel paullo post testibus nummis (cf. Mommsen R. Miinzwesen p. 631. 637 ; 
Cavedoni in Borghesii opp. I p. 269 not. 5), ab hoc non videtur diversus esse. — 
2) Cf. N. 885 not. 2. — 3) Tusculi, unde erat oriundus (cf. Borghesi l. c. p. 270), Rufus 
fuit aedilis lustralis et monitor sacrorum (cf. Mommsen mJts. Rhenan. 1864 p. 438). 

903 Cn. Baebio Cn. [/".] | Tampilo Valae | Numoniano* |, q., pr. pro 
cos., I Illvir. a. a. a. f. f., | viro. 

Prope Romam rep. inter viam Appiam et Latinam, extat ad viam Appiam 
(V1 1360). — 1) Vix est idem, ut voluit fVilmanns, atque C. Numonius Vaala, cuius 
nomen legitur in nummis aureis aetatis Caesarianae, nam hic videtur fuisse quat- 
tuorvir, non triumvir aere argento auro flando feriundo; potest fuisse eius filius. 

904 C. Clodio C. f. Vestali' | procos., | Claudienses ex praefectura | 
Claudia urbani, | patrono. 

In colle S. Liberati prope Bracciano, ubi fuit Forum Clodii, rep. a. 1886 
(XI 3510 a). — 1) Eiusdem sine dubio sunt nummi inscripti C. Glodius C. f. et ex altera 
parte Vestalls (quod vocabulum coniungendum esse cum C. Clodii nomine nune 
demum intellectum est). Eos Jiummos non anno 711, ut vulgo putabatur, sed potius 
inter annos 717 et 738 cusos videri exposuit Mommsen Zeitschr. f. Num. 13, 1887 
p. 204. Idem contecit Vestalem non conditorem fuisse Fori Clodii sive praefecturae 
Claudiae (cf. Plin. h. n. 3, 32) , nam ea aetate qua hic vixit nova municipia non 
appellabantur praefecturae, sed ex posteris conditoris. 



200 Caput IIIL 

905 Q- Sanquinius | Q. f. Stel.' | q., tr. pl., pr. | pro cos. 

Prope Homavi rep. ad viam Aureliam (l 640. FI 1523 ; Ritschl tab. XCIm). 
— 1) M. Sanquinius Q. f., triumvir monetalis a. 757 , testibus nummis (Eckhel S, 
299. 500), huius Q. Sanquinii potest fiiisse frater vel, id quod voluit Borghesius 
opp. I, 244, filius. 

906 C. AppuUeius | M. f. Tappo | pr., aed., tr. pl., q., | iudex | quae- 
stionis* 1 rerum capital.^ 

Aquileiae rep. (F 862 descripta saec. XFIII a duobus viris doctis). — 1) quae- 
sitionis alier ex auctoribus. — 2) De hoc munere cf. Mo. Staatsr. II ^ p. 586. S89 
not. 5; in fine coUocatur post consuetos honores utpote exlraordinarium. 

907 Ofania C. f. | Quarta uxor. [ C. Papirius | C. f. Vel. Masso | tr. 
mil., aed. pl., | q. iud., cur. fru.* 

Romae in museo Vaticano (VI 1480). — 1) Quaesitor iudex, curator frumenti 
(cf. Mommsen Herm. vol. 4 p. 364 not. 2, Staatsr. II ^ p. S86 not. 2 fin.). 

908 T. Titius T. f. Ser. Tappo, XXVIvir. | T. Titius T. f. Ser. Pop- 
palenus pater, | Gessia M.' f. mater, Titia T. f. Rufa soror. | 

Parcitis heredi et vos insentibus dedite morti.^ | 

Si quid mortui habent, hoc meum erit, cetera liq(ui). | 

Arbitratu Q. Umbrici Q. f. Cla. Flacci. j H. m. h. n. s. 

Nomenti rep., est Romae (XIV394S vidi ipse). — 1) ExpKcare teviptavit Mo. 

C. XIV l. c. 

909 C. Papirius C. f. Clu. Carbo tr. mil., | XXVIvir, q. pro pr. | An- 
tullia Q. f. uxsor. 

Romae in aedibus privatis (VI 1517 vidit Henzen). 

910 M. Ilerennius M. f. | Mae. Rufus | praef. Cap. Cum.', q. 
Alsii (Palo) in ora Etruriae (XI 3717). — 1) Praefectus Capuam Cumas. 

911 P. Numicio | Picae Caesian6* | praef. equitum^ | Vlvir.^ q. pro 
pr. I provinc. Asiae, tr. pl. | provincia Asia. 

P. Numicio Picae | Caesiano ' praef. eq.^ |, Vlvir.^ q. pro pr. provinc. 
Asiae, | tr. pl. | P. Cornelius Rufinus, C. Autronius Carus, | L. Pomponius 
Aeschin., Sex. Aufidius Euhodus | Q. Cassidienus Nedym., T. Manhus In- 
ventus, I C. Valerius Albanus, Sex. Aufidius Primigen. [ patrono. 

Romae rep. a. 1S75 trapezophora duo marmorea eleganter sculpta (VI385S). 
Temporum fere Augusti esse titulum ipsae litterae indicant (cf. Henzen mus. Rhen. 
55,1878 p, 488). — 1) Filius puto Minuci (scr. Numici) Picae memorati a Varrone 
r. r. 3, 2, 2. — 2) Fuit praefectus alae alicuius; qua militia, postea equitibus 
Romanis reservata, sub Augusto etiam senatorii ordinis adulescentes fungebantur 
(Suet. Aug. 58; cf. Mommsen Staatsr. I^ p. S^). — 3) Significatur seviratus tur- 
marum equitum Romanorum. 

912 M. Arrio M. f. | Maximo | Illvir. cap., praef. equ.', ( q. pro pr., 
aed. cu[r] . . . 

Anagniae (X S911 vidit Mommsen). — 1) Cf N. 911 not. 2. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 201 

913 T. Mussidio Polliano | cos., pr., procos. provinc. | Gall. Narbon., 
tr. pl., q., I Xvir. stl. iiidic, ciir. viarum, | praef. frumenti dandi ex s. c. 

Romae (Fl 1466 aliquoties descripta saec. XFllXFII). — Titiilum non certuvi, 
sed probabile est esse temporum Augvsti (cf. Mommsen Staatsr. II ^ p. 669 not. S fin.). 

914 Q. Propertius Q. f. Fab. | 

C. Propertius Q. f. T. n. Fab. Postumus ] Illvir cap, et insequenti 
anno pro | Illvir.*, q., pr. desig. ex s. c. viar. cur.*, pr. | ex s. c. pro aed. 
cur. ius dixit^ procos. | 

Q. Properti . . . 

Romae (FI ISOl bis descripta saec. XFIII). — 1) Propertius videtur iterum 
functus triumviratti (cf. Mommsen Slaatsr. P p. 676 not. 4), cum candidati de- 
essent, id qvod sub Avgusto interdum accidisse narrat Dio S4, 26 sub a. 741. — 
2) Cf. Mommsen Staatsr. IH p. 669 not. S. — 3) lurisdictionem aedilium saepius 
praetoribus mandalam esse testatur Dio S5, 2 sub a. 726 (cf. Mommsen Staatsr. I ^ 
p. 676 not. 1). 

915 P. Paquius, Scaevae et Flaviae filius, Consi et Didiae nepos, Barbi 
et Dirutiae pronepos, | Scaeva', quaestor, decemvir stlitibus iudicandis ex 
s. c^ post quaesturam, quattuorvir | capitalis ex s. c* post quaesturam 
et decemviratum stlitium iudicandarum , tribunus plebis, | aedilis curulis, | 
iudex quaestionis^ | praetor aerarii, | pro consule provinciam Cyprum opti- 
nuit, I viar. cur. extra u. R. ex s. c in quinq.\ procos. iterum extra sortem 
auctoritate Aug. Caesaris | et s. c. misso* ad componendum statum in reli- 
quum provinciae Cypri, fetialis, | consobrinus idemque vir Flaviae Consi 
liliae, I Scapulae neptis, | Barbi proneptis, simul cum ea conditus. 

Flavia*, Consi et Sinniae filia, | Scapulae et Sinniae neptis, | Barbi et 
Dirutiae | proneptis, consobrina eademque uxor P. Paquii Scaevae, filii 
Scaevae, Consi ] nepotis, Barbi pronepotis, | simul cum eo condita. 

Histonii, ingens sarcophagus duplex, in quo duo tituli perscripti (IX 284S,6 
vidit Mommsen). — 1) Ad hunc P. Paquium Scaevam et uxorem eius Flaviam 
praeterea pertinent tituli urbani FI 1485. 1484. Stemma eorum dedit Mommsen 
IX l. c. — 2) Cf Mommsen Staatsr. IP p. 674 not. 1. — 3) Cf supra JS. 906 not. 2. 
— 4) Fiarum curator extra urbem Romam ex senatus consulto in quinquennium 
(cf. Mommsen Slaatsr. II^ p. 669). — 5) Scr. missus. 

916 Cn. Pullio [../". . . .] | Pollioni, feti[a?i. Xviro] | sllitib. iud. ex 
s. c, tr. pl., prae[fori], . . . . | procos. [pr]ovinciae Narb., \Jeg. imp. Caes.] \ 
Augus[ft t]n Gallia Comat[a itemqne] \ in Aquita[nia], Athena[s ivit ab 
imp. Caes.] | Augusl[o] legatus in [Achaiam], Ilvir. quinquenna[/t • . .] | 
Claudie [nses]. 

Prope Bracciano ad S. Libtrati, ubi fuit Forum Clodii (cf N. 904), rep. 
(Mommsen revue de philologie 1890 p. 129 supplevit et commentario illustravit). 

917 C. Cestius L. f. Pob. Epulo pr.', tr. pl., ] VllvSr epulonum. | 
(Infra) opus apsolutum ex testamento diebus CCCXXX | arbitratu | [£.] Ponti 
P. f. Cla. Melae heredis et Polhi 1. 



202 Caput IIII. 

Romae ad viam Ostiensem in pyramide marmorea (cf. Bunsen Beschr. fioms 
5, 4 p. 433seqq.), sub Aureliano inclusa moenibus urbis (Fl 1374). — \) Fortasse 
hic est C. Cestius praetor a. u. c. 7i0 (Cic. Phil. 3, iO, 26). Quisquis fuerit, mor- 
tuus est aJite Agrippam, id est non jiost a. 742, ut colligitur ex N. 917". 

917* M. Valerius Messalla Corvinus, | P. Rutilius Lupus, L. lunius 
Silanus, \ L. Pontius Mela, D. Marius | INiger, lieredes C. Cesti, et | L. Ce- 
stius quae^ ex parte ad ( eum fratris hereditas | M. Agrippae munere per|- 
venit, ex ea pecunia, quam | pro suis partibus receper. | ex venditione 
Attalicor., | quae eis per edictum | aedilis in sepulcrum | C. Cesti ex testa- 
mento | eius inferre non licuit. 

Romae prope sejmlchrum C. Cesti (N. 917) rep. bases duae gemellae (FI 137o 
vidi ectypa). — 1) Sic utj-aque basis, requiritur qua. 

918 

[rjegem, qua' redacta in i)oi[estatem imp. Caesaris] 
Augusti populique Romani senatu[s dis immortalibus] 
supplicationes binas ob res prosp[ere gestas, et] 
ipsi ornamenta triumpb[a?m decrevit] ; 
pro consul. Asiam provinciam o\)[tinuit; legatus yr. p\] 
divi Augusti iterum^ Syriam et V\\[oenicen optimtit]. 
Tibure j'ep. fragjnejitum, est Romae (XIF 3613). Pertinere videtur ad P. Sul- 
picium Quirinium consulem ord. a. 742 {Mommsen mon. Ancyr. cotnm.^ p. 161 seq.). 
— 1) Intellegejida est gejis Homonadensium a Quirinio devicta testibus Tacito ann. 
5, 48 et Strabone 12 p. o69; rex, cuius meJitio praecedit, Amyntas est rex Galatiae 
ab illis inlerfectus. — 2) A. p. Chr. 6. 

919 Paullo Fabio Maxi[mo] j cos.S pontif., patron. | coloniae. 
Pj'ope Hadriam Picejii (Eph. ep. 8, 207 descr. Barnabei). — Ij Cos. a. u. c. 743. 

920 L. Cornelio P. f. [ SuUae cos.S pr., | Vllvir epul., clientes | pos. 
Romae (FI1390 ad exemplum relatum saec. XF exeunte a lucundo). — 1) Consul 

fuit suffectus a. 749. 

921 M. Plautius M. f. A. n. | Silvanus^ | cos., Vllvir. epul6n. ( Huic 
sendtus triumphalia | ornamenta d6cr6vit j ob res in Ilyrico ( bene gestas. ( 

Lartia Cn. f. uxor. ( 

A Plautius M. f. ( UrguMnius ( vixit ann. IX. 

Prope Tibur ad pontem Anienis dictum ponte Lucano ante monumentum Plau- 
tiorum (XIF 3606 ; titulus pj-ijnaj-ius extat praetej-ea repetitus in fronte ipsius mau- 
solei, sed mutilus, XIF360S). — 1) Silvanus cos. fuit a. 732, ojmamenta triumphalia 
meruit Tiberii bello Pajinonico a. 763 (p. C. 10) cf Fell. 2, 112, 4. Dio 33, 34. 
36, 12. 17. 

922 M. Herennio | M. f. Picenti cos., j miiuicipes municipi | Augusti 
Veientis ( intramurani, j patrono j. 

Feiisrep., est Romae (XI 5797 vidit Bojnnami). — CoJistd suffecius fuit a. 73i 
(fast. Cap., Eph. ep. 3 p. 11). Idem videtur proconsul Asiae, jiotus ex titulo Ephesio 
(Herm. 4 p. 193). 



Titali virorum et mulierom ordinis senatorii. 203 

923 L. Volusio [I. /".J Salurni[no] | cos., auguri, \sodali] \ August., 
s[odaIi] 1 Titio, 1 leg. divi Aug[MSf?, leg.] | Ti. C[aesaris \ divi ^M^justi f., | 
[paltrono. — jSonae in Dalmatia, ubi fuit Aenona (III 2973 vidit 3Iommsen). 
Alteriui tituli eidem f^oluxio eodem loco potiti fragmentum est III 2976. 

923* L. Volusio [L. f. Satumino] \ cos., aug., so[dali Augustali] \ 
sodali Titio, [leg. pro pr. divi Aug.], | leg. pro pr. Ti. C[aesaris Augusti]. 
— yenetiis, videtur oriunda ex oppido aliquo Dahnatiae (IIl 297i vidit Mommsen). 

L. Folusius Saturninus, consul a. p. Chr. 5, mortuu^ a. S6 annorum nonaginta 
trium (Tac. ann. 15, 30 cf. Plin. h. n. H, 223), Dalmatiae praefait extremo tempore 
Tiberii et primo Caligulae (cf. etiam III 2882. Epk. ep. 4, 366). 

924 Licinia Cornelia | M. f. Volusia | Torquata | L. Volusi cos., | 
auguris. 

Romae rep. ibi ubi N. 240. ^SijS (Stevenson BuU. delP Inst. 188S p. 2S). — 
Uxor L. Folusi qui praecedit, memorata apud Plinium h. n. 7, 62 et in titulis non- 
nullis servorum gentis Folusiae, cf. C. VI p. 1043. 

925 Pietati | [C.] Calvisi C. f. Sabini | patroni, cos., | Vllvir. epuL, 
cur. max, | . . . . 

Prope Spoletium rep. (XI 4772, nuper descripta a Montirolio architecto). — Pix 
pertinet ad C. Calvisium C. f. Sabinum cos. a. u. c. 71S, quem imperatorem appellabim 
esse supra vidimus (N. 889) , sed aut ad filium eius eiusdem nominis consuiem 
a. 7S0, aut ad nepotem consulem a. 779 (p. Chr. 26). 

926 C. Plautio C. f. | Rufo^ leg. pro [pr.], | ceivitates Sicilia[e] | pro- 
vincia defen [sa]. 

Auxijni in Piceno (IX S834 vidit Mommsen). — 1) Idem, iudice Borghesio 
opp. 2, 21, C. Plotius Rufus, qui fuit triumvir monetalis sub Augusto et postea in 
eundem coniuravit (Sitet. Aug. 19). 

927 Calpurniae Asprenatis', L. Pisonis [/■.], matri L. ^oni Asprenatis 
et Asprenatis Calpurni Ser[r]ani et Asprenatis Calpurni Torquati. 

Romae (F1 1371 semel descripta saec. XV exeunte). — 1) Asprenas Calpurjiiae 
maritus videtur esse, ut coniecit Henzen, L. Nonius Asprenas consul a. p. C. 6 (cf. 
supra N. 131), L. Piso pater eius consul a. 739, L. Nonius Asprenas filiorum natu 
maximus consul a. p. C. 29. Ad eandem stirpem pertinent Calpurnius Asprenas, 
Tac. hist. 2, 9; L. Nonius Torquatus Asprenas cos. ord. a. 94; Torquatus Asprenas 
consul iterujn a. 128. 

928 L. Aquillio C. f. Pom. F16ro | Turciano Galio ' | Xvir. s[r]i. iud., 
tribuno mil. leg. VIIII ( Macedonic.% quaest6r. imp. Cdesar. Aug. , | pr6- 
quaest. provinc. Cypri, tr. pl., pr., procos. Achaiae | ri ^ovkrj 7] l^ ^qbiov 
na\yov v.ai r\ ^ovXf] riov X y.a[i] \ 6 drjiiog vl. u4xvkliov OXiZ qov Tovq- 
xiavov rdXkov avd-VTiatov evvolag evexev \ zfjg TtQog rrjv noXiv. EtvI 
leQiag 'iTtTioaa&evidog rrjg Ni}coy.}.i\[ovg n]iQaiiwg d^vyaxQog. 

Athenis (III 331 cf p. 983; C. I. Alt. 3, S78). — 1) L. AquiUius Florus triumvir 
monetalis a. 754 vel paullu post (Eckhel S, 142) diversus fuit ab hoc deeemviro 



204 Caput IIII. 

stlitibus iudicandis. — 2) Legio notia Macedonica, praeterea non memorata, fortasse 
non diversa est a legione nona Hispana (Mommsen mon. Ancyr.^ p. 69 not. 4). 

929 Q. Arliculeio | Regulo | pr., procos., leg. | imp. Caesaris Aug. p. 
p.*, I patrono. 

Canusii (IX 534 vidit Mommsen). — 1) Titulus positus inter annum 732 (cf. 
ad N. 96 not. 2) et 767. 

930 P. Tettio P. f. Rufo | Tontiano | q. tr. pL, pr., legio XX.^ 
930* P. Tettio P. [/".] Rufo Tontiano q., tr. pL, pr., Atinates urbani 

patrono d. tl. 

Atinae in Campania (XS0S9 vidit Mommsen, 3060 semel descripta saec. XFI). 

— 1) Titulum homini privato positum a legioJie crediderim esse temporum Augusti. 

931 T. Trebelleno L. f. | Cla.' Rufo | q., Ir. pL, legato^ | Caesaris 
Augusti I plebs. 

931* T. Trebelleno L. f. | Cla.' Rufo | q. urb., | legato'' imp. | Caesaris 
Augusti, I tr. pL | P. Octavius T. f. 

Concordiae (V 4878 vidit Mommsen ; Bertulini yotizie 1886 p. 108). — Tre- 
bellenus Rufus, praetura functtis, tutor datus a Tiberio liberis Cotyis regis Thraciae 
(Tac. a. 2, 67. 3, 38) , periit a. 33 (Tac. a. 6, 39). Hi tituli positi sunl ante eius 
praeturam, vivo etiam Ai/gusto. — l) Claudia tribus Concordiensium, unde videtur 
originem habuisse Rufus. — 2) Notabile hoc miinus divei'so loco collocatuin esse 
in dtiabus inscriptionibus. 

932 Q. V^rio Q. f. I Gemino' | leg. divi Aug. IP, | procos., pr., tr. 
pL, I q., quaesit. iudic^ | praef. friim. daniL, | Xvir. stL iiidic, | curatori 
aedium sacr. | monumeutor. que public | tuendorum. | Is primus omnium 
Paelign. senator | factus est et eos honores gessit. | Superaequani publice, 
patrono. 

933* Q. Vario Q. f. | Ser. Gemino', q., | pagus Vecellanus. 
Castelvecchio Subeqno rep., ubi fuit oppidum Paelignorum Superaequum 
(IX 3303/6 vidit Dressel; litterae multo pulchriores smit in N. 932 a quam in N. 932). 

— 1) Farius Geminus , memoratus saepius a Seneca rhetore, forlasse idnn est. — 
2) Legatus videtur fuisse duarum provinciarum, quarum nomina ?io?i stmt posita. 

— 3) Cf N. 906 not. 2. 

933 Cn. Asinio | Pollionis et Agrippae nepoti' | Puteolani patrono, 
publice. 

Puteolis rep. a. 1602 (X1682 servavit Capacciu.i). — l)Filius fuit y. Asinii Galli 
et Fipsaniae Agrippinae, de quibus cf. N. 163. 

934 L. Nonius Quintilijanus L. f. Sex. n.*, C. Sosi | cos., triumphaLS 
pronep., | augur, saHus Palat., | vix. ann. XXIIII. 

In agro Sabino rep. prope vicum Bocchignano (IX 4833 vidit Stevenson). — 
1) Avus videtur fuisse Sex. Nonius Qtiinctilianus cos. a. p. Chr. 8. — 2) C. Sosius 
triumphavit a- u. c. 720 ex ludaea (C. I. L. I p. 461. 47S), consul fuit a. 722. 

935 [Sex.\ Appuleio Sex. f. | GaL | Sex. n. Sex. pron., | Fabia Nu- 
mantina' | nato, ultimo genlis | suae. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 205 

Lunae (XI 4562 descr. Carolus Promii). — 1) Forlaste Numantina, uxor 
Plautii Silvani praetoris a. S4 et ah hoc repudiata (Tac. a. 4, 22), quae postea potest 
nupsisse Sex. Appuleio cos. a. p. Chr. -U (Borghesi opp. 3 p. 309). 

936 L. Livio L. f. Ocellae* ] q.^ ] Segobrigenses. 
L. Livio L. f. Ocellae | Sussetanei.^ 

Romae (FI 4i46 semel vel bis saec. XFI descripta). — 1) Fortasse pater 
Liviae Ocellinae, novercae imp. Galbae (Suet. Galb. 4; cf. Borghesi opp. o p. 4iS, 
Mommsen Herm. 3 p. 63 n. 2). — 2) Quaestori. — 3) lidem sine dubio Suessetanei 
sunt memorati a Livio 23, 34, 6. 28, 24, 4. 34, 20, 1. 39, 42, I. 

937 M.' Vibio M.' f. i Vel. Balbino [ tr. mil., pr. fabr.S pr. j eq.^ q., 
aed. pl., praet. | aerari, leg. | divi Aug. et | Ti. Caesaris Aug. , | procos. 
provinc. | Narbonensis. 

Treiae in Piceno (IX 3643 vidit Mommsen). — 1) Praefecli fabrum senatorii 
ordinis nulli innotuerunt praeter hunc et J\\ 978. — 2) Cf. N. 911 not. 2. 

938 P. Cornelio Dolabellae cos.* | Vllviro epuloni, | sodali Titiensi, | 
leg. pro pr. divi Augusti \ et Ti. Caesaris Augusti^ | civitates superioris | 
provinciae Hillyrici.^ 

Ragusae in Dalmatia, ubi videlur fuisse Epidaurum (III 1741, partem vidit 
Mommsen). — 1) Consul ord. a. p. C. 10. — 2) Legatus fuit a. 14 p. Chr. et Sequen- 
tibus (cf. Fell. 2,123). — 3) Significatur provincia postea dieta Dalmatia, mari- 
iima pars lUyrici dicta a Felleio l. c, paullo ante a reliqua parte Illyrici sive pro- 
vincia Pannonia seiuncta. 

939 [L. Apronius L. f. Caesian]m Vllvir [epulonu]m | 

[FeMejri Erucinae [d.] d. 

[A patre hic missns Libyae procon]su\e bella 
[prospera dtim pugnat, cecidit ilfaMrjisjius bostis. 

Felicem gladium [//61 qui patrisque dicavit] 
Aproni efflgiem, [natus belli duce] duxque 
5 hic idem fuit: hic \[usto certamine ui]ctor, 
praetextae positae [causa pariterque re]sumptae, 
septemvir puer han[c, gemtor quam rite r]o[^]arat, 
Caesar quam dedera[f, veslem tibi, sancta, rel]\[q]m[t]. 

Divor[M»i] 

10 mut[Ma] 

filius Aproni maio[r quam nomine factis] 

Gaetulas gentes q[nod dedit ipse fugae], 
effigiera cari genitor[js, diva, locavil], 

Aeneadum ahna paren[s, praemia iusta, tibi] 
15 armaque quae gessit: sculo [per volnera fracto] 
quanta patet virtus! ens[ts ab hoste ruhet] 



206 Caput IIII. 

caedibus attritus, consummatque [hasta tropaeum] 
qua cecidit [/]os[s]u[s] barbar[Ms ora ferus]. 

Quo nihil est utrique magis venera[6?7e signum], 
20 hoc tibi sacrarunt fihus atqu[e pater]: 
Caesaris effigiem posuit p[ar cura duorum]: 
certavit pietas, s\i[mma in utroque fuit]. 

[Curante] L. Apronio [L. 1] 

Jn vwnte Eryce tabellae fragmenta duo, alterum rep. a. 16i6, quod dudum 
periit, alterum vidit Mommsen (X 7237 = Eph. ep. 2 p. SSiseq.; coniumrit frag- 
menta Mo., supplevit Buecheler). Titulus positus est a L. Apronio Caesiano qui 
consul fuit ordinarius a. 59, adhuc adulescentulo , cum a. p, Chr. 20 pairem pro- 
consulem Africae comitatus prospere adversus Numidas pugnasset (Tac. ann. 5, 24). 
Is videtur his carminibus dedicasse Veneri praetextam suam sacerdotalem (v. 6 seq.), 
effigiem patris armaque quae gesserat in pugna illa Africana (v. 43 seq. cf. v. 5), 
denique una cum palre effigiem Tiberii (v. 49 seq.). 

940 P. CorneUo Len[fM/o] Scipioni cos.^ pr. aerari, legato Ti. Cae- 
saris Aug. leg. VIIII Hispan.^ pontif., fetiaU, d. d. 

Brixiae (V 4329 bis ul videiur descripta saec. XFI ineunte). — 1) Consul 
videtur fuisse svffectus a. p. Chr. 24 cum C. Calpurnio Aviola (fast. fratr. Arv., 
ap. Henzen act. Arv. p. CCXLIF). — 2) Legatus legionis fuit in Africa a. 22 (Tac. 
ann. 3, 74) , quo legio nona Hispana prnpter seditionem Taefarinaiis transportata 
erat (Tac. ann. 4, 23). 

941 L. Asprenati L. f. cos., au[(/Mn]* . . 

Romae rep. a. 4877 in turre portae Flaminiae (Eph. ep. 4, 848 vidit Henzen). 
— 1) Videtur esse L. Nonius Asprenas consul a. p. Chr. 29 (narn yater eius L. As- 
prenas consul a. 6 non augur fuit, sed septemvir epulonum, cf. supra N. 4S4). 

942 C. Ponlio C. [/".] [ PaeHgno trib. m[il.] \ leg. X Gem., q., cur. | 
locorum public. ] iterum\ aed. cur. , legato pro pr. iter. | ex s. c. et ex 
auctorit. | Ti. Caesaris^ d. 

Brixiae (V 4348 partem vidit 3Iommsen). — 1) Memoratur C. Pontius Paeli- 
gnus inter curatores locorum publicormn iudicandorum VI 4266. — 2) Cf. Mommsen 
mon. AncyrJ^ comm. p. 484, Staatsr. II^ p. 674 not. 4. 

943 Q. Caerellius Q. f. | Qui., Illvir cap., quae. ( pro pr., tr. pl., 
legato' I pro pr. ter^ pr., praef. | frum. ex s. c. s.^ | leg. Ti. Caesaris 
Aug., I procos., I ex testamento 

Q. Caerellio M. f. 1 Qui. patri, tr. milit., | quae. , tr. pl,, praetori, | 
leg. M. Antoni*, procos. 

Romae (VI 4564 vidit de Rossi). — l) Scr. legatus. — 2) De legatione ter 
suscepta cf. Mommsen mon. Ancyr. comm.^ p. 481. — 3) s. iittera videtur esse 
delenda. — 4) Nomen M. Antonii, quarnvis erasum in fastis Capitolinis aliisque, 
tamen in iisdem mox est reslitutum, anno certe p, Chr. 20 fuisse in fastis colli- 
gitur ex Tacito ann. 3, 48. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 207 

944 viacure ..;... \tr. p\l., pr., leg. ; [imp. C]aesaris Augtisti | 

[i]ter. per commendation. \ Ti. Caesaris Augusti | ab senatu cos. dest.\ \ 
patrono. 

AUifis in Samnio (IX 2542 particulam vidit Mommsen, reliqua servavit Ant. 
AiJgustinus, ea dedi litleris incUnatis). — \) Cf. Mommsen Staalsr. II^ p. 925 not. •/. 

945 Sex. Papinio Q. f. | Allenio | tr. mil., q.\ leg. ] Ti. Caesaris Aug., | 
ir. pl., pr.^ leg. I Ti. Caesaris Aug. | pro pr., cos.', XVvir. '■ sacr. fac, | d. d. 

Patavii, poslea Lodi vel prope Lodi in villa quadam (F 2825 deseripta et 
saec. XF exeunte et postea saepius). — 1) Tribunus militum fortasse fuit in Syria^ 
quaestor provinciae Africae, cf. Plin. h, n. 1o, -/4, 47 et Borghesi opp. 7 p. 396. — 

2) Fuit praetor peregrinus a. 2J (fast. Arv. ap. Henzen act. Arv. p. CCXLF). — 

3) Consul fuit ordinarius a. 56. 

946 Sex. Palpellio P. f. Vel. | Histro* | leg. Ti. Claudi Caesaris Aug., | 
procos., I pr., tr. pl.^ Xvir. stl. iudic, tr. mil. | leg. XIIII Geminae, comiti j 
Ti. Caesaris Aug. dato ab divo Aug., | C. Precius Felix Neapolitanus | memor 
benefici. 

Polae (F 53 descripserunt Veneti duo, Sanutiis a. 1485 et loh. Bembus a. 1305). 
— 1) Postea Palpellius Hister fuit consul suffectus (a. 45, C. FI 2013, Plin. h. n. 
10, 55) et legatus Pannoniae (a. 50, Tac. a. 12, 29). — 2) Mentio quaesturae excidit. 

947 Post. Mimisius C. f. Sardus* | tr. mil., q., aed. pl., pr., legatus | 
Ti. Caesaris Aug., procos., prae^/".] | frumenti dandi ex s. c. 

Tibure rep., est Romae in museo Faticano (XI F 5398). — 1) Homo origine 
fjmber Asisinns, cf. C. 1 1412. 

948 L. Antistio C. f. 1 Veteri pont., pr., | Xvir. stl. iud.*, q. | Ti. 
Caesaris Augusti, | decuriones* et populus municipes Gabini, | praefectura | 
Sex. Mirci Teris et C. Varini Canacis. 

Gabiis rep. , nunc in insula maiore Balearitan (XIV 2802 vidit Huebner). — 
1) Nota decemviratum collocatum inter praeturam et quaesturam. 

949 Paullo Aemilio | PauIIi f. Pal. | Regillo ' XVvir. sacris faciendis, | 
praefecto urb. [ iuri dicundo^ | quaestori | Ti. Caesaris Aug., | patrono. 

Sagunti (Murviedro) (II 5857 saepenumero descripta inde a saec. XF usqve 
ad huius initium, quo periit). — 1) Homo praeterea ignotus, oriundus sine dubio 
ex antiqua Aemiliorum stirpe, te$te ipso nomine (cf Mommsen R. Forsch. I p. 55). 
De tribu Palatina Aemiliorum patriciorum (nam etiam Paulltts Aemilius Lepidus 
consul a. u. c. 720 fuit tribu Aemilia) cf. Mommsen Silzungsber. d. preuss. Akademie 
1889 p. 967 not. 1. — 2) Scilicet feriarum Latinarum causa. 

950 memoriae | Torquati Novelli P. f. | Attici' Xviri sllit. iud., | [tr.] 
mil. leg. I, trib. vexillar. \ [leg. ^^uattuor I V XX XXI', q., aed., | [jjroef.] 
ad hasl., cur. loc. public, | [leg. a]d cens. accip. et dilect. et | \proco]s. 
provinciae Narbou., | [m c«ijus honoris fine ( [a?inMm] agens XXXXIIII | 
[For]o lulii decessit. 

Tibure olim, saec. XFI bis vel semel descripta (XIF 5602). — 1) Est Novellitu 
Torquatus quem sub Tiberio vel paulo post Tiberium praetura et proconsulatu functum 



208 Caput IIII. 

esse scimus ex Plin. h. 7i. 4i, 22, lii (Borghesi opp. S p. 8). — 2) Quattuor legiones 
tendenles in Germania inferiore. 

951 [Paullus Fajbius Persicus ponti[/ca7, | sodalis iMpjustalis, frater 
Arvdl[?s], I • 

Ephesi rep. (III 6073. III S. 7129 Mommsen vidit ectypum). — 1) Consul 
a. 54, cf. Henzen act. Arv. p. 186. 

952 [itufcjelliae | [J5/a]ndi* f. Bassae | Octavi Laenatis, | Sergius Octa- 
vius I Laenas Pontianus^ | aviae optiraae. 

Tusculi rep. (XIV 2610 vidi ipse). — 1) Rubellius Blandus progener Tiberii 
Caesaris (Tac. ann. 6, 27). — 2) Consul ord. a. p. Chr. 131 (cf. Borghesi opp. 4 
p. 489). 

953 Antonia A. f. Furnilla Q. Marcii | Q. f., C. n. , C. et Geniini 
Artori | pronepotis, Bareae Surae.' 

Romae rep. ad Tiberim a. 1880 (Bull. com. 4880 p. 136). — 1) Antonia Fur- 
nilla et maritus eius Q. Marcius Barea Sura parentes sine dubio fuertint Marciae 
Furnillae, quam Titus postea imperator uxorem duxit nondum quaestorius (Suet. 
Tit. 4). 

954 M. Licinius | M. f. Men. | Crassus Frugi' | pontif. , pr. urb.*, | 
cos.^ leg. I Ti. Claudi Caesaris | Aug. Ge[r]manici | in M[aMre/anj]a'' 

Romae rep. ad viam Salariam una cum N. 240 (BuU. delV Inst. 18SS p. 9). — 
1) De hoc Crasso Frugi cf. Mommsen eph. 1 p. 14S. — 2) Praetor urbanus fuit a.p. 
Chr. 24 (fast. Arv., ap. Henzen act. Arv. p. CCXFLIf^). — 3) Consul fuit ordinarius 
a. 27. — 4) Supplevit Henzen, cogitans de una ex expeditionibus, quibus Mauretatiia 
imperio Romanorum subiecta est (quamvis inter duces earum Crassus non memo- 
retur a Dione 60, 8. 9) ,• eo bello parta esse videri priora ornamenta triuinphalia 
Crassi, quae memorat Suet. Cl. 17. 

955 Cn. Pomp[e«us] | Crassi f. Men. Magnus* | pontif., quaest. | Ti. 
Claudi Caesaris Aug. | Germanici | soceri sui. 

Romae rep. ad viam Salariam una cum N. 240.934 (Bull. deW Inst. 1883 p. 9). 

— 1) Filius Licinii Crassi Frugi N. 934, frater Pisonis Liciniani N. 240. 

956 dis I manibus | Liciniae, Crassi | Frugi ponlificis f., | Magnae \ | 
L. Pisonis pontificis uxor.* 

Romae olim in aedibus privatis, nunc in museo f^aticano (f^1 1443; liitschl tab. 
LXXXlXh). — 1) Filia Licinii Crassi Frugi N. 934. — 2) Maritus videtur L. Cal- 
purnius Piso consul a. 57 (Mommsen eph. ep. I p. 148). 

957 [i. lunius M.] f. M. n. Silanu[s Torqiiatus^} 
[honoratus an]n. XVIII [triumphalib. ornam.\] 
[q., pr. inte]v civis e[t peregrinos^, ^enerj 

[Ti. Claudi (7]aesaris Augus[f«*]. 
In agro Tusculano (XIF 2300 ter descripta saec. XFIIjXyill). Supplevit 
Mommsen eph. ep. 1 p. 63 et illustravit. — 1) Eiusdem est titulus Atheniensis C. I. 
Att. 3, 612. — 2) Cf Tac. anh. 12, 3, Suet. Cl. 24, Dio 60, 31. — 3) Tac. ann. 12, 4 

— 4) Tac. ann. 12, 3. Suet. Cl. 24. 27. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 209 

958 Cornelia | Gaetiilici f.* | Gaetulica. 

Romae rep. in sepulcro Scipioniim (cf. supra N. 1), est in museo Faticano 
(FI 1392). — 1) Fidetin- significari Cn. Curnelius Lentulus Gaetulicus cos. a. p. 
Chr. 26. 

959 M. lunius Silanus j D. Silani f.'. Gaetulici | nepos', Cossi pron.% | 
Lutatius Catulus Xvir ] stlitib. iuiiic, salius CoUin., vixit j annis XX nien- 
sibus VIIII. 

Romae rep. in sepulcro Scipionum, est in museo Faticano (FI 1459). — 
1) Pater huius Silani Lutatii Catuli, D. Silanus, a Borghesio opp. S, 213 creditur 
esse Gaetulicus cooptatus in collegium aliquod sacerdotale a. 63 (FI 2002, 12), avus 
Gaelulicus creditur ab eodem Cn. Cornelius Lentulus Gaetulicus cos. a. 26 (cf. ad 
N. 932), proavus Cossus Coimelius Lentulus cos. a. u. c. 735. 

960 C. Pontilio I Fregellano | cos., patrono, | d. d. | publice. 
Salonis rep. a. 1883 (Bulic Bull. Dalmato 1886 p. 63). — Pontius (sic traditur) 

Fregellanus, quem narrat Tacitus ann. 6, 48, senatu motum a. 37 , fortasse idem 
est, scilicet restitulus sub Caligula et ad consulatum provectus, certe eiusdem stirpis. 

961 M. f. Ter. Celeri 

\\vir. s//j]tibus iudican., q. 

lli' cos., legalus missus 

[c]um A. Plautio- in Apulia 

.... \ad servos fo]rquendos^ aed. Cerialis, 

. . [leg.] aunculi sui provincia 

leg Camilli in provincia 

..... [procos. pro]vinciam Cretam et Cyrenas 

[obtinuit, legatus illfa]rciani consobrini sui in provincia 

[Hispani]a ulteriore 

Jn agro Allifano (1X2333 vidit Mommsen). — \) L. Rubellii, qui cotisul fuit 

a. 29, nomen supplevit Hirschfeld ap. Mommsen Staatsr. II ^ p. 1073 not. 3; ego 

propter v. 7 cogitaverim de Camillo aliquo (fortasse consule a. 52). — 2) Devictor 

Britanniae, consul suff. a. 29. — 3j Supplevit Mommsen^ cf. Staatsr. l. c. (not. 1). 

962 [P. Memmio P. /".] Regulo cos. , procos.*, legat. Xugu[storum* 

. . . I . . . fra]iri Ar^ali, sanctissimo et iustissimo 1 • • • palrono 

semper de se merito | [cura?ite] Potamone 

Pergami (III S. 7090 Mommscn vidit ectypum). — De P. Memmio Regulo, 
consule suff. a. 51 p. Chr., cf. Henzen act. Arv. ind. p. 191. — l) Proconsul Reguius 
fuisse videtur Asiae; id quod alibi non memoratur. — 2) Legatio intellegenda 
est Moesiae Macedoniae Achaiae, quam suscepit Regulus a. 56 (Dio 38, 23). 

963 [Aesculapio?] ' d. d. ""A.t^. 

[q. prov. Cretae et Cymj]arum, trib. pl., ^*^ 
[X.Vvir s]acr. fac, sodalis 

[Augustalis] leg. Ca^sarum 

[Z)]almati^e et exercitus 
[Illyrici, procos.] provinc. Asiae. 

Dksai', Inscriptionei Latiaae. 14 



210 Caput IIII. 

Epidauri in Peloponneso (III S. 7267 descr. Wolters). — 1) Nomen dedicantis 
periit. — Titulus scriptus est sine dubio sub luliis Claudiisve imperatoribus. I)e 
P. Memmio Regulo cogitavit Mommsen, qui supplementa adscripsit. 

964 P- Plaulius I Pulcher | triumphalis ' filius, | augur, Illvir a. a. a. 
f. f., q. I Ti. Caesaris Aug. V consulis^ |, tr. pl., pr. ad aerar. , comes 
Drusi fili | Germanici^ avonculus Drusi \ Ti. Claudi Caesaris Augusti fili | 
et ab eo censore* inter patricios | lectus, curator viarum sternendar. 1 a 
vicinis lectus ex auctoritate | Ti. Claudi Caesaris Augusti Germanici, | procos. 
provinciac Siciliae. | 

Vibia Marsi f., | Laelia nata^, | Pulchri. 

Prope Tibur ante sepulcrum Plautiorurn (cf. ad N. 921), ler descripta saec, 
XF, dudum periit (XIFS607). — Pertinet ad filium M. Plautii Silvani cos. a. 732. 
— 1) Triumphalis dicitur Silvanus pater Pulchri propter omamenta triurnphalia 
quae acceperat. — 2) A. 51 p. C. — 3) Jnte a. 51, quo hic Drusus in vincula con- 
ieetus est. — 4) /J. 48. — 5) Praeter patrem Fibiae, Fibium Marsum (consulem suff. 
a. p. Chr. 17, de quo cf. Henzen act. Arv. p. 200) adicitur eiiam mater casu sexto, 
more Etrusco (Borman?i). 

965 M. Cusinius M. f. Vel. | aed. pl., aerario praef.', pr. j 
M. Cusinius . . f. Vel. paler, | 

Fictoria C. f. mater. j 
Cusinia M. f. soror. 

In agro Tusculano (XIF 2604 bis descripla saec. XFII). — Oplimae aetatis, 
j, cum cognomina absint. — 1) Fidetur munus exlraordinarium , non praefectura 
aerarii Saturni instituta a Nerone. Cf. Mommsen Siaatsr. II ^ p. 555 not. 1. 

966 . . [Z)o]mitio T. f. Vol. Decidio', | [///jviro capitah, | [eUci\o a 
Ti. Claudio Caesare | [iw^wsjto Germanico qui primu[s j ^Moesjtor per trien- 
nium citra | [sorfejm praeesset aerario Saturni^ | praetori. 

Romae (VI 1405 servavit Gutenstenius). — 1) Socer Agricolae (Tac. Agr. 6 
cf Borghesi opp. 4, 148). — 1) A. 44 (Tac. a. 15, 29. Dio 60, 24 cf. Mommsen StaaUr. 
IP SS9). 

967 L. Coiedio L. f. Ani. | Candido 1 tr. mil. leg. VIII Aug., IIIv. | 
capital., quaest. | Ti. Claud. Caes. Aug. Ger. , | quaest. aer. Satur.', cur. 
tab. p.'' I Hunc Ti. Cl. Caes. Aug. Germ. | revers. ex castr. don. m[i7.] 
don.^ I cor. aur. mur. vaL hast. [pjura, | eund. [q.] cum ha[6e]r. inter suos 
q(uaestores) , | eod(em) ann(o) [e]l a[e]r(arii) Sal(urni) q(iiaestorem) ' esse 
ius(sit). I Pub[/ice]. 

Sr/asae in Umbria (Bormann ungedruckte Inschr. p.19). — l) Cf Mo. Staatsr. IP 
SS9 n. 5. — 2) Cf ib. p. SS8. — 3) Dona militaina merjiit tribunus militum legionis 
octavae Augustae, in Britannia ut videtur (cf Henzen buU. deW Inst. 1872 p. 100). 



I Ma I a Ti. Cla[M]dio Caesare | Augus[r]o 

Germanico [ censor[e a]diecto in | senatum et inter | tribuni[«o]s relato | 
ab eodem, adscito in | numerum sahorum', | Salonia mater | filio [])je]n- 
tissimo I viva fecit. 



Tituli virorum et mnUerum ordinis senatorii. 211 

Ficetiae (f^5H7 vidit Momnuen). — 1) Sic excepit qui tiiuhim saee. XFIJ de- 

senpsit Caldogni, . . alioru . . agnovit Mommsen. Offendit saliorum vocabulum 
nude usurpatum, cmn aut Palatini aut Collini dici debuerint. 

969 . . Martio L. f. Pom. | [ifacjro » trib. mil. leg. II, Illlvir. \[iar, j 
cur., q.,] aed. cur. , pr., leg. Ti. Claudi Caes[ans | Aug. pr.] pr. provinc. 
Moesiae leg. IV Scyt [^ic. | et leg.] V Maced.^ procos. prov. Achai[fle ( ciYr]a 
sor[f]em, ex d. d. p. 

Arretii (XI 1833 vidit Bormann). — 1) Nomen supplevit Burgkesi opp. 5 
p. I85.I coniciens eundem Martium Macrum nominari apud Tac. hist. 2, 25. oo. 56. 7/. 
— 2) De munere legati provinciae Moesiae et duarum legionum in ea tendentium 
dixit Domaszewski mus. Rhen. 1890 p. 4 seq. 

970 A. Didius G[allus fe]gatus [Ti.] 

Claudi Caes[amj Aug. Ger[mani]- 
ci', tr[;]umphal[t6iis o]rnamentis, 

[XFytr] s. f., proco[s] e* et Sicilia[«], 

siae', pT[aefectu]s equitat.* 

[tm])e]ratoris i^iwsn] 

[dedity 
Olympiae rep. (111 S. 7247 descr. Purgold). — 1) ^. Didius Gallus sub Claudio, 
ante a. i9, copias Romanas duxit trans Danuvium (Tac. a. 12, 13) legatus vt videtur 
Moesiae, qua in legatione puto hunc titulum positum esse. Postea etiam factus est 
legatus Britanniae (Tac. ann. 12, 40 Jgr. 14). — 2) Fuit Asiae vel Africae. — 3) Hoc 
loco Mo. memoratam fuisse putat legationem Moesiae; sed potest lioc loco fuisse 
memoria quaesturae vel legationis provinciae Asiae. — 4) Supplevit Mo.; videtur 
Gallus militiam iniisse temporibus Augusti, sub quo adulescentes senatorii ordinis 
militiam auspicabantur non solum a tribunatu legionis, sed etiam a praefectura 
alae (cf. supra A'. 911 not. 2). — 5) Supplevit Mo. 

971 *ciu id 

regi sac[ror.], flam 

patric, leg. Caesaris pro[uincta€ , comiti divi] 

Claudi in Britanoia, ad [legato] . . . 

b [p]ro pr. in Hiberia ad sel 

ornamenta triumph * 

Histonii (IX 2847 semet descripta saec. XIII, a Phoebonio). — 1) Fidetur is, 
■ ui hic tituius positus est, missus a Claudio vel a Nerone in Hiberiam ad lurbas 
iii hoc regno ortas (cf. Tac. ann. 13, 57) componendas, postea ornamentis trium- 
phalibus honoratus esse. [F. 5 sel . . . forlasse supererat ex vocabulo sedaadas (Mo.)\. 

972 C. Ummidio C. f. Ter. Durmio | Quadrato cos., XVvir. s. f., | 
leg. Ti. Caesaris Aug. prov. Lusit.', | leg. divi Claudi in Illyrico, eiusd. et | 
Neronis Caesaris Aug. in Syria*, procos. ( provinc. Cypri, q. divi Aug. et 
Ti. Caesaris [ Aug.', aed. cur., pr. aer.\ Xvir. sllit. iud., curat, | tabular. 
publicar., praef. fnim. dandi ex s. c. 

14* 



212 Caput mi. 

Casini (X S182 vidit Mommsen). — 1) A. 37 cf. supra N. 190. — 2) A. 31 seq. 
(Tac. a. 12, 43), in qua legatione defunctus est (Tac. a. 14, 26). — 3) A. p. Chr. 14. — 
4) A. p. Chr. 18 (C. V1 1496). 

973 P. Tebanus P. f. Quir. | Gavidius Latiaris' | quaestor | divi Claudii, 
tr. pl., pr., I per omnes honores 1 candidatus Augustor., j Feroniae. 

Prope Aquilam agri Amiternini, est Aquilae (IX 5602 vidit Dressel). — 1) Idem 
fortasse nominatur IX 4318. JSotat Mommsenus ad l. c. nomina ex parte redire in 
filia Herodis Attici et Regillae Marcia Claudia Alcia Athenaide Gavidia Latiaria 
(Archaolog. Ztg. 1877 p. 10314). 

974 [trib.] mil. leg. V Alaudae, | [donw] militarib. donat6 

A Ti. Claudio [Caes. Aug., \ q., t]r. pl,, pr., testament. fieri iuss[t7]. 

In vico agri Festinorum Capestrano (IX 3580 vidit Dressel). 

975 M. Helvio L. f. Fal. ( Gemino Illvir. a. a. a. | f. f., salio Pala- 
tino, trib. | milit. leg. XVI Germaniae, | q. Caesaris, praet., leg. Maced. | 
pro pr., leg. Asiae pro praet., | adlecto inter patricios a | divo Claudio. 

Ephesi rep. (III 6074 Mommsen vidit ectypum). 

976 L. [^]rru[na]o L. f. S[criboniano]\ \ Pompei Magni di[bnepoti], \ 
Ani.S praef. urb.^ au^^-.], .... Prymness. et c. R. [qui ibi n^^o] jtiantur, 

cura[m agente] \ C. Caecillio (sic) L. f. M | '0 drj/nog /.at o[i 

yiaTOixovv]\T€g 'Piof.ialot ^a{vxiov ^ Aqqovv]\tiov ylevy,iov vibv, ^vi.,] \ 
Ilofx/trjiov 31[ayvov a7t6yo]\vov, 2xQi(iiov[iavdv , €^aQ]\xov 'Pw/^(rjg), 

av[yovQa]. 

In Asia in oppido AfiHn- Karahissar , prope rudera Prymnessi (III S. 7045 
repperit Ramsay, ectypum vidit Mommsen). — 1) Homo praeterea ignotus (nisi ad 

eum pertinet fragmentum Romae rep., eph. ep. 4, 850: Scribonianus, cos., 

augur., fetialis^ ; fuisse eum filium M. Furii Camilli Arruntii Scriboniani, qui consul 
fuit a. 52 et occisus est in Dalmatia a. 42, nuper coniecit Mommsen (C. III l. c). 
— 2) Mira tribus commemorata hoc loco. — 3) Intellegitur praefectura urbis feriis 
Latinis. ■ 

977 [r.] Helvio T. f. Basilae | aed., pr., procos., | legato Caesaris 
Augus[f.]S I qui Atinatibus HS lutviiiLi'^^'' I legavit, ut liberis eorum | ex 
reditu, dum in aetate[m] | pervenirenl, fiumentu[w] ] et postea sesterli[a] | 
singula millia darentur. | Procula filia posuit. 

Atinae (X 3036 vidit Mommsen). Eodem loco extat alter titulus eidem viro 
positus X 3037. — 1) Caesaris Augusti nudis vocabulis interdum etiam Claudius 
(FI 3359) et Nero (VI 8945) appellantur; horum alterum hic significatum esse puto, 
cum Procula filia Helvii Basilae uxor fuerit viri defuncti in flore aetatis a. 69 (infra 
N. 985). — 2) Sestertium quadringenta millia; ex hac summa, usurls quincuncibtu 
(S^^lo), quotannis Atinatibus redire debebant sestertium vicena millia. 

978 C. lulio C. f. Cla. | Montano' | tr. mil. leg. V ( Macedonicae, ! 
praef. fabr.', Xvir. ( stlitibus iudicand., ( quaestori destinato, | lulia C. f. 
Nobilis ( patri. 



Tituli virorum et malieram ordinis senatorii. 213 

Rignani in agro Capenate (XI 5884, aliquoties descripta saec. Xf^ et XFJ). — 
1) Fidetur lulius Montanus quem^ honoribus destinatum, mori adactum esse a yerone 
a. 36 narrat Tacitus i3, 23 cf. Suet. ^er. 26, Dio 61, 9 (monuit Hirschfeld C. l. c). 
— 2) Cf. supra N. 957 not. 4. 

979 1 auguri, leg. pro ] pr. exerc[if.] Gerni. | infer., leg. 

pro pr. j provinciae Aqui tanicae, [p]raetori | 

In agro f^asionensi (XII 1534 semel descripta). — Recte relatum est frag- 
mentum a Reniero (revue de philol. 2 1878 p. 60) ad L. Duvium Avitum, quem ut 
legatum provinciae Aquitaniae hiemorat Plinius h, n. 54, 57, ut legalum Germaniae 
inferioris Tac. ann. 15, 34 seq. (sub a. 38). Consul suffectus fuil a. 36. 

980 M. Arruntio | M. f. Ter. Aquilae | Illviro a. a. a. f. f., | quaest. 
Caesaris, | trib. pi., pr., cos.', | XVviro sacr. fac, | filio. 

Patavii (V 2819 vidit Mommsen). — 1) Fortasse consul suffeelus a. 66 (cf. 
acL fralr. Arv.). 

981 C. Caesio T. f. Cl. | Apro, praef. coh. | Hispanor. equijtatae S 
trib. milit., | quaestori pro pr. | Ponli el Bithyniae, | aedili pleb. Cer., pr., | 
legat. pro pr. projvinciae Sardiniae, | d. d. 

Sestini in Umbria (Bullett. Inst. arch. 1836 p. 141). — 1) C. Caesium Aprum 
cohorti secundae Hispanorum praefuisse a. p. Chr. 60 legitur in diplomate militarijiHif) 
quod infra repetivimus. Apparet Aprum post vvlitiam eqiiestrem ad senatorium 
ordinem transiisse. 

982 lovi 0. m. I pro salute | et victoria L. | Vergini Rufi^ [ Pylades 
saltuar. | v. s. 

Rep. in regione dicta Brianza inter Mediola7iium et lacum Larium (V 3702 
vidit Mommsen). — 1) De L. Ferginio Rufo cf. polissimum Plin. ep. 2, 1. Hic titulus 
scriptus est a. 68, quo tempore Rufus victo f^indice imperium credebatur capessi- 
turus. Cf. Mommsen Herm. vol. 6 p. 127. 



C. Dillio A. f. Ser. Voculae* trib. milit. leg. I, Illlviro viarum 

curandar., q. provinc. Ponti et Bith[y]niae, trib. pi., pr., leg. in Germania* 
leg. XXII Primigeniae. Helvia T. f. Procula^ uxor fecit. 

Romae, semel descripla ante saec. IX, quod exemplum referunt vetus codex 
Einsidlensis et ex simili codice Poggius (f^I 1402). — 1) Cf. de eo Tae. hist. 
4, 24—39. — 2) Non raro in titulis legatorum et tribunorum locus adicitur ubi 
legio tetendit (cf. N. 973. 986. 1059) ; sed hic fortasse is qui titulum seripsit ad- 
monere voluit legentes remim a Dillio in Germania gestarum. — 3) Cf. N. 977. 



984 



[leg. divi C/a«]di pro pr. provin[c. Moe]- 
[siae\ cur. census] Galiici, praef. urb[i] 
[itemm.^ Huic] senatus auct6r[e] 
[imp. Caes. Fesp^asi^no fratre 
[clupeum j3o]suit vddimon[js] 
[honoris cau]s& dilatis, [fu]- 



214 Caput IIII. 

[tms censorium^] censuit, sta [fwawt] 
[m foro dtvi] Augusti [ponen]- 
[dam decrevit.] 
Romae rep. in capite fori Romani (Bull. coin. i883 p. 224). Titulum perti- 
nuisse ad Flavium Sabinum f^espasiani frairem occisum Romac exeunte a. 69 
apparet. Quomodo conceptus fuerit^ ostcTidunt supplementa adiecta a Mommseno. 
— 1) Cf Tac. hist. 5, 7S. — 2) Cf Tac. Iiist. i, 46. 3, 73. Plut. Otho o. — 3) Tac. 
hist. 4, 47. 



985 . • [Tampio FjIavi[ano] 

[cojs., procos. p[row.] 
[Africae, leg. An]^. pro pi-. Pjinn[o]- 
[nj]arum 
[huic /nu]mj)halia ornanien[fa] 

opsidibus a Tran[sda/tM]- 

[vianis acceptis, lim]itihus omnibus e\[plo7'atis,] 
[hostibns ad vectig]di\\di praestanda [adactis] 

L. Tampius Rufus . . . 

Fundis (X 6223, vidit Mommsen; idem supplementa adscripsitj. — Tumpius 
Flavius memoratur a Tacito hist. 2, 86. 5, 4. 5, 10. 3, 26. 



Ti. Plautio M. f. Ani.* | Silvan6 Aeliano, | pontif.', sodali Aug.. j 
Illvir. a. a. a. f. f., q. Ti. Caesaris, | legat. leg. V^ in Germani^, j pr. urb., 
legat. et comiti Claud. | Caesaris in Brittannia^ consuli', | procos. Asiae^ 
legat. pro praet. Moesiae', | in qua plura quam centum mill. | ex numero 
Transdanuvianor. | ad praestanda tribula cum coniugib. ] ac llberis et prin- 
cipibus aul r6gibus sufs | trdnsduxit; m6tum orientem Sarmatar. | com- 
pressit, quamvis parte magnd® exercitiis ] ad expeditionem in Armeniam 
misisset; | ign6tos ante aut infensos p. R. r6ges signa | R6m^na adoritiiros 
in ripam, quam tuebatur, | perduxit; r^gibus Bastarnarum et | Rhoxolanorum 
filios, D^corum^ fratrum | captos aut hostibus 6reptos remisit; ab | ahquis 
e6rum opsides acc6pit; per quem pacem | pr6vinciae et confirmavit et 
pr6tulit"; | Scyth^rum quoqu6 r6gem" a Cherr6nensi, | quae est ultr^ 
Borustenen", opsidi6ne summ6to. | Primus ex ea pr6vincia raagn6 tritici 
modo 1 ann6nam p(opuli) R(omani) adlevavit. Hunc l^gatum in | in " Hispi- 
niam ad pra6fectur. urbis remissum" | senatus in prai^fectura triumpha- 
libus I ornamentis hon6ravit, auctore imp. | Caesare Augusto Vespasiano, 
verbis ex | 6rdti6ne eius q(uae) i(nfra) s(cripta) s(unt): | 

Mo^siae ita praefuit, ut non debuerit in | me differri'^ honor trium- 
phdlium eius | orndment6rum ; nisi quod latior ei | contigit mora*^ titulus 
pra6fecto urbis. | 

Hunc in eadem pra6fectura urbis imp. Caesar | Aug. Vesp^sianus iterum 
cos. f6cit." 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 215 

Prope Tibur, ante mausoleum Plavtiorum, cf. N. 9H (XIF 3608 vidi ipse). — 
Plantium Aelianum cum stirpe M. Plautii Silvani, qui mausoleum aedfficavit, nescio 
quo modo coniunctujn ex scriptoribus memorat solus Tacitus hist. 4, 33. — 1) Ani. 
vocabulum dudum periit, sercatum apograpkis factis saec. Xf^. — 2) Cf, Tac. l. c. 
— 3) Significal.ur legio dicta Alaudarum. — i) A. 43 et 44. — 5) Consul suffectus 
fuit a. 45 (X 823; Eph. ep. 3 p. 204). — 6) Proconsul Asiae videtur fuisse primis 
temporibus JVeronis. — 7) Legalus Moesiae videtur fuisse et fines provtTiciae pro- 
tulissc (cf. infra not. 40) a. S7, quo tempore Tyranos provinciae Moesiae accessisse 
constat (cf. supra N. S23 not. 8). — 8) Scr. partem magnam (aut paullo post missa^. 
Pars exercitus missa in Armeniam aut legio quarta Scylhica fuit initio ut videtur 
principatus Neronis, aut quinta Macedonica paullo ante a. 62 e Moesia in Armeniam 
translata. — 9) Cogitatione supplendum : regi (vel regibus-^ ,• pro fratrum scr. fratrem (vel 
fratres^. — 10) Dicere voluit qui haec scripsit, rebus illis gestis ab Aeliano et pacem 
provinciae confirmatam et fines prolatos esse. — 11) Scr. rege (aut paullo post sum- 
movit). — 12) Significatur Heraclea Chersonesus. De rebus ab Aeliano in Moenia 
gestis a Tacito ne verbum quidem fieri nvtabite est. — 13) in bis positum, errore qua- 
dratarii. — 14) Videtur significari, Aelianum missum in Hispaniam legatum pro 
praetore, revocatum esse ad praefecturam urbis. — 15) Notanda in oratione Fespa- 
siani insectatio Neronis. — 16) Mord (casu sexto). — 17) Iterum consul fuit suf- 
fectus a. 74 (iessera edita ab Henzeno ann. inst. areh. 1839 p. 3). 

987 [A.Larcio A. f. Lepido * | sevi]r. equit. Rom., [trib. mil. leg. . . idjiut., 
Xvir. I [s?]litib. iudic, quaes[/. pr. p]r. provinciae | [Cjretae et Cyrenar[M»w, 
leg. ijmp. Vespasiani | [C]aesaris Aug. leg. X Freten[s., donato] donis mili- 
[taribm \ a]h imp. Vespasiano Caesar[e Augusto et] T. Caesare Aug. f. | 
[6]ello ludaico corona murali vallari aurea hastis puris j [duab. yjexillis duobus, 
tr. pl., leg. provinc. Ponti et Bithyniae, | [Cjaecinia A. f. Larga uxor et | 
[iojrcia A. f. Priscilla filia fecerunt. 

Anlii rep. saec. superiore (X 6639, solus descripsit Marinius). — 1) Supplevit 
R/ lournal des savans 1867 p. 93 seq., item Memoires de Vacademie des inscrip- 
fc^\ t belles-lettres vol. 26, I (1867) p. 269—321 , adhibito loco losephi bell. lud. 
6, ♦> bi inter duces a Tito Hierosolyma obsidente ad consilium convocatos nomi- 
natur . "cius Lepidus legatus legionis decimae. 



hic in omn[t6tis honoribus candidatus] 

Caesarum [fuit]. 
hunc imp. T. Caes[ar Vespasianus] 
triumpbaturus [de ludaeis donavit] 
coronis* muralib[ws // coronis vallaribus II] 
[cjoronis aure[ts // hastis puris . . . totidemque] 
vexill[is]. 
Carthagine (Letaille gazette archeol. 1887 p. 60 cf Schmidt mus. Ithen. 1889 
p. 483). — Ad Sex. Fettulenum Cerealem, legatum legionis quintae Macedonicae 
bello ludaico (loseph. b. lud. 3, 7, 32. 6, 4, 3. 7, 6, 1 cf. 3, 7, 54. 4, 9, 9; Mo. Eph. 
ep. 4 p. 499), refert Schmidt, probabiliter. — 1) Dona militaria accepit non solita, 
sed duplicia, fortaste propter res antea gestas in Armenia, ubi legio quinta Mace- 
donica paullo ante fuerat (vide N. 986 not. 8) (Mommsen). 



216 Caput IIII. 

989 [C.] Calpe[?awo] | Rant[?o] | Quirinal[j | Ffl^lerio P. f. Pomp. 
¥[esto^ I ////]vir. viar. curand., t[r. mil. \ le]g. VI Victr., quaestori, se\viro | 
egM]it. Romanor. , tr. pleb. , prae[fon, | sorfa]li August. , leg. pro praet. 
e\[ercit. \ i/n]cae^ cos.^ donato ab imper[arore | hastis] puris llll vexillis 
IIII co[ron?s | //// ?;]allari murali classica a^urea, | CMra]tori alvei Tiberis 
et ripa[nm^ | pon]t\f., leg. Aug. pro pr. provinc[tae j /*an]noDiae' et 
provinc[?ae] | Hispaniae®, [ patrono, | plebs urbana. 

Tergeste (F351 vidii Mommsen). — 1) Homo notus etiam ex Tacito et Plinio, 
apud quos appellatur Falerius Festus, et compluribus aliis inscriptionibus (cf. infra). 
— 2) Legatus exercitus Africae fuit a. 69. 70 (Tac. hist. 2. 98. 4, 49. SO cf. Plin. ep. 
5, 7, 42). — 3) Consul suff. a. 74 (XIF 2242). — 4) J. 72!3 (FI 4238). — 5) A. 76 
(titulus Carnuntinus arch. ep. Mitlh. 3 p. 246). — 6) A. 79/80 (supra N. 234. C. II 4799. 
4802. 4803. 4838. 4847). 

990 Cn. Domitio* Sex. f. Volt. ] Afro Titio Marcello | Curvio^ Lucano ] 
cos., procos. provinciae Africae^ | legato eiusdem provinciae Tu1[/j] | fratris 
sui*, septemviro epulonum, i^few?]" praetorio legato provinciae Afr[ijc[ae] | 
imp. Caesar. Aug.^ praef. auxiliorum omnium | adversus Germanos', dooato 
ab imp. Vespasiano Aug. et T. Caesar Aug. f.* coronis | murali vallari 
aurfeis* hastis puris III | vexillis III, adlecto inter patricios'°, praetori, | tr. 
pl. , I quaest. propraetore provinciae Afric[ae, | tr.] mil. leg. V Alaud., 
Illlvir. viarum curandar., patrono | optimo | d. d. 

991 [Cn. Domitio^ Sex. f. Curvio^ Tullo cos., procos. pro- 

vinciae Africae^], fetiali, praef. au[a;j7tor. omnium] adversus Germanos' — 
qui cum esset j candidatus Caesar. pr. desig., missus esl ab | irap. Vespa- 
siano Aug. legatus pro praetore ad | exercitum qui est in Africa^ et apsens 
inter | praetorios relatus — , donato ab | [?tn]p. Vespasiano Aug. et Tito 
Caesare Aug. f.* coronis | murali valiari aureis® hastis puris III vexilhs III, | 
adlecto inter patricios'", tr. pl., quaest. Caesar. Aug., | [t]v. mil. leg. V 
Alaud., Xvir. sthlib. iudicandis, patrono optimo | d. d. 

Fulginiis in Umbria (XI 3240. 3244, vidit Bormann). — 1) Domitii Lucanus 
et Tullus fratres, noti ex Plinii epislulis (cf. Mo. iiid. Plin. p. 409), Martiali, in- 
scriptionibus operis fictilis (cf. Dressel C. XFp. 266 seq.). — 2) Curvii fratres dicunlur 
etiam a Martiali 3, 28,3 (cum emendatione Friedlaenderi) ; id nomen iis videtur 
fuisse primum; Domitii dici coepti sunt cum hereditatem adissent Domitii Afri 
(Plin. ep. 8, 48, 3). — 3) Consules suffecti fuerunt aut Fespasiani extremis aut 
Titi aut primis Domitiani temporibus , proconsules Africae (najn Tullum quoque 
proconsulem Africae fuisse constat ex N. 990 cf. not, 4) sub Domitinno (nnte a. 94, 
quo Lucani mortem recentem meviorat Marlialis 9, 34). — 4) Legatus provinciae 
Africae proconsulatu Tulli fratris Lucanus fortasse fuit eo anno qui insecutus 
est ipsius proconsulatum ; simiUter A. Fitellius fratri minori succedenti sibi inpro- 
consulatu Africae factus est legatus (Suet. Vit. 3). — 5) Supplevit Bormann. — 
6) Significatur legaiio exercitus Africani a praetoriis administrari soliia; Tullus 
tamen ad eam promolus est praeior designatus. — 7) Auxiliis exercitus Germa- 
nici fratres praefueriint , postquam inter patricios adlecti sunt, id est non ante 
annum 73 (cf. not. 40); 7ion recte igitur cogitavit Wilmanus de bello Civilis, recte 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 217 

fortasse Borma^vi de expeditione Germanica memorata infra N. 997. — 8) Donis 
militaribus donati sunt fratres non antequam aua^iliis exercitus Germanici prae- 
fuissent, sed postea, sine dubio propter operam praestitam in expeditione Germanica, 
Tulbis reversus demum ex Africa. (Apparet hanc partem honorum fratimm scrip- 
tam esse non inverso ordine, ut reliqua, sed recto). Ceterum mirum est Fespasianum 
et Tittim non dici divos, licet tituli positi sint sub Domitiano. — 9) aureis uterque 
tilulus; expectaveris aurea. — 10) Inter patricios adlecti sunt a Fespasiano a. 73 
i-el 7i, si recte credilur Fespasianus in censura tantum patricios creasse (Mo. 
Staatsr. II ^ 4101 not. 4) , certe non ante censuram susceptam a Fespasiano. 

992 T. Clodio M. f. Fal.' | Eprio Marcello | cos. IF, auguri, | curioni 
maximo, | sodali Augustali, | pr. per.^ procos. | Asiae III \ | provincia Cypros. 

Prope Capuam rep., est Neapoli in museo (X 38S3). — De Eprio Marcello cf. 
Tac. ann. 4G, 22 seq. hist. 4, 7 cet. dial. S, 8, et ex recentioribus Borghesi opp. 3, 
28S seq. — 1) Tribus Campanorum, unde Marcellus erat oriundus (Tac. dial. 8). 

— 2) Primum consulatum gessit sub Nerone, consul iterum fuit suffectus a. 74 
(dipl. IX). — 3) Praetor peregrinus fuit a. 48 uno die, cf. Tac. ann. 12, 4. — 4) Pro- 
consul Asiae videtur fuisse a. 70 — 73. 

993 C. Helvidio I C. f. Arn. | Prisco.» 

994 Plautiae | Quinctiliae A. f. | P. Helvidi | Prisci, et | P. Helvidi 
Prisci.* 

In agro Romano ad viam Praenestinam XP^III millibus passum ab urbe, nune 
Roviae in museo Faticano (XIF 2844. 284S; Huebner ex. scriptur. epigr. 31S. 516). 

— 1) Tribus Amiensis argumento est fuisse hos homines ex eadem^ stirpe cum 
noto Helvidio Pj-isco praetore a. 70, occiso sub Fespasiano (Suet. Fesp. 1S); eum 
f/tim fuisse tribu Arniensi, probabile est propter ea quae Taeitus hist. 4, S tradit 
de origine eius collata inscriptione IX 2999. Fieri potest ut hic C. Helvidius C. f. 
sit ipse Priseus praetor a. 70, honoribus omissis quod mortuus est in exilio. — 

— 2) Verba et P. Helvidi Piisci postea adiecta sunt; scilicet cum titulus positus 
esset Quinctiliae P. Helvidii Prisci uxori, postea, mariti quoque ossibus sub eo 
conditis, huius mentio addi debuit. 

995 Flaviae T. [f.\ \ Sabinae | Caesenni Paeti.' 

In agri Romani vico Zagarolo (XIF 2830 ad exempla nonnulla facta saec. 
XFII). — 1) Caesennius Paetus potest fuisse is qui fuit consul a. 61 et mox Arme- 
niae praepositus (Tac. ann. 13, 6 seq.), postea legaius Syriae sub Fespasiano (loseph b. 
lud. 7, 3, 4. 7, 7, 1) et proconsul Asiae sub Domitiano (Lebas 3, 3S8. Eckhel 2, 319. SS7 
cf. fFaddington fastes prov. Asiae n. IffJ) (si quidem hic non diversus fuit a con- 
sule a. 61). Uxorem Flaviam Sabinam fuisse ex stirpc Flaviorum qui regnaverunt 
ipsum nomen videtur ostendere. 

996 M. Fabius | Fabullus' | trib. militum | leg. XIH Gem., | leg. Aug.' 
provinc. | Africae pr. pr., | leg. Aug. leg. XIII Gem., | sacr. Nym. 

Tnpliczae in agro Poetovionensi (III 4118) rep. — 1) Incertum mim idem sit 
Fabius FabuUus qui caput Galbae circumiulit (Plut. Galb. 27), legatus tegionis quiniae 
Alaudarum eo ipso anno (Tac. kist. 3, 14). — 2) Aug. vocabulum Motumsentu 
adiectum credit errore; nam legatus Augusti pro praetore exereitus Africani vix 
potuit fieri Fabullus ante legationem legionis tertiae decimae Geminae. 



218 Caput IIII. 

997 Cn. PiDarius L. f. Pap. Cor[nelms Clemens 

legat. pro pr. exercitus qu[i est in Germania snp., cnr. aedium 

sacrarum locorumq. pubi [jcorwm 

triumphalibus ornament[?s ob res 

in Germa[»n'a prospere gestas 
Hispelli (XI S271 vidit Bo7'man?i). — Cti. Pinariiis Comelius Cleinens legatus 
Germaniae superioris fuit a. 74 (dipl. IX C. III p. 8o2 ; XII H5 ; cf. Zangemfdster 
Westd. Zeitschr. III p. 249). 

998 Cn. Pompeio | Collegae', | palrouo co[/.J, | d. d. 

Antiochiae in Pisidia (tll S. 6817, descr. Sterrett). — 1) Legatus Galatiae sub 
f^espasiaJio testibus nummis Ancyranls et lapide T/dliario a. 75 (III 306). 

999 P. [(?]l[rt«]o' }>. f. ano cos., | Illvii-. a. a. a. [/. /".], 

sal. Palat.^ | quaestor[e T. Cjac[s]aris^ praelori^ | flamini Augu[s/a?ji^ hasta 
pura donato j per censuram" [a]b imp. Vespasiano | Ca[e]sare Aug. p.' et 
[Ti]io imp. Caesare | [A]\ig. f.* Loc. public. dat. d. d. 

Faleriis, tabula in plures jiartes fracta (XI 5098 deser. Michaelis et Garrucci). 
— 1) GL . . . 110 apograpbum Michaelis; Glitii nomen ihi fuisse cu?iiecit Garruccius, 
confirmat XI 5097. — 2) Igitur patricius fuit Glitius. — 3) Sic supplevit Mommsen 
cf. Staatsr. IP p. S70 not. 2. — 4) Praelor factus est omisso Iribunatu vel aedili- 
tate, utpote patricius (not. 2); cf. Mommsen Staatsr. I^ p. SSS. — 5) Cf. Eph. 
ep. 5 p. 221 seq. — 6) Cf. Mommsen Staatsr. IP p. 599 not. 5. — T) Patre. — 
8) Augusii filio. 

1000 [T]\. f. Pom. Firmo | c, tr. mil. leg. IIII | 

[Scyth\\c.., leg. Aug. Vesp., q. Aug., orn. | [p]raetoricis a senatu auctorib. | 
[t]mperatorib. Vesp. et Tito adlect.S | [ab eisd. «]mperator. d. d. coron. III 
aur. I [mur.? classic]a, hast. pur. III, praetor., | [d.] d. 

Arrelii (XI 1854, descripsit Bormann). — 1) Cf. Mommscn Staatsr. I^ p. 437 
not. 1, p. 467 not. 1. 

1001 [inter praetorios aUecto \ ab i]m[p. Cae]s. V[es2)ase|a]no 

Aug. et Tito I imp. Aug. f., sacerdoti fe|tiali, praef. aerarii j militaris, cos. 
ex Afric[a | p]rimoS Pactume[?]a Vev|. ... m . . . mo . . 

Cirtae (FI1I70S8., descripsit Delamare auctor accuralus). — 1) Titulum ad 
P. Pactumeinm Frontonem cos. a. 80 (act. Arv.) refert Borghesi opp. 8 p. SS9. 

1002 [P. Tullio Varroni] \ Xvir. stlitib. [iudicand.]. \ tr. mil. leg. VIII 
bis August.S I q. urbano, pro q. provinc. ] Cretae et Cyrenarum, | aedili 
pl., pr., legato divi | Vespasiani leg. XIII Geminae, | procos. provinc. Mace- 
doniae, | P. Tullius Varro^ optimo patri. 

Viterbii (XI 5004 vidit Bormann). — 1) Si vere bis Augusia hic dicitur legiu 
nona, illo tempore iterum appellatione Augustae ornata est. Factum id esse con- 
iecit Bormann cum Nerone imperante in Moesia rem gereret conlra Sarmatas et 
Roxolanos, quo tempore legatus eius Numisius Lupus consularihus ornamentis donatns 
est; cf. Tacittis hist. 1, 79. 5, 10. — 2) Eiusdem est titulus Tarqui?iiensis infra 
N. 1047 (tmde eiiam patri cognomen Varronis fuisse apparet). 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 219 

1008 [Sex. AppioY Sex. filioVolt. | Severo | [IIIImr]o viarum curan- 
darum, | [fn6«]no milit. leg. III Gallicae, | [sodaZJi Titio, quaestori | [T. 
Fesjp. Caesaris Augusti fili, ( patri piissimo, j [Appia Sex.] ' fil. Severa Ceioni 
Commodi.- 

Prope Romam rep. ad viam Cassiam, nunc in museo Vaticano (VI 43iS deser. 
Henzen). — 1) \omina suppleta ex X 1004. — 2) Intellege: u,ror. 

1004 Appiae Sex. f. Severae | Ceioni Commodi cos.', | VII vir. epu- 
lorun). ^ 

Prope Homam rep. cum N. 1005 (FI 1349 vidit Henzen). — 1) Conml ordi- 
narius a. 78. 

1005 L. Funisulano | L. f. .\ni. Vettoniano* | trib. mil. leg. VI Vict., 
quaesjtori provinciae Siciliae, | trib. pleb., praet., leg. leg. IIII | Scythic.-, 
praef. aerari SatarjDi, curat6ri viae Aemiliae, cos., | Vllvir. epulonum, leg. 
pro pr. I provinc. Delmatiae item pro[vinc. Pannoniae^ item Moesiae | supe- 
rioris, donato [ab \ imp. Domitiano Aug. Germam]co] * bello Dacico coronis 
IIII j murali vallari classica aurea j hastis puris UII vexlis (sic) IIII, | pa- 
trono I d. d. 

In Croatia loco dieto Lukavecz, ibi prope ubi fuit AndauUmia eivitas Pan- 
noniae superioris (III 4013 vidit Mommsen). — 1) Eiusdem alter eactal titulws Foro- 
popHiensis XI 571 sed mutihu et confusus. — 2) /1. 62 (Tac. ann. 15, 7). — 
3) J. 84. 85 (dipL mil. III p. 855; Eph. ep. 5 p. 95). — 4) Haee erasa, 

1006 .... eliae* | Appi Masimi | bis cos., | confectoris | belli Ger- 
manici.* 

Romae ante portam Flaminiam (FI1347 ter quatlerve descripta saee.XVjXVI). 
— l) . . . . eliae (vel .... Uiae^ superest ex nomine ttxoris Appii Maximi. — 2) Siffni- 
fieatur seditio Antonii Saturnini legati Germaniae superioris a. 88 qitam L. Appiiu 
Maximiu Sorbanus oppressit (Dio 67,11). De Maximo cf. Mommsen ind. Plin. p. 401. 
Ex tegulis quibusdam nuper repertis in finibus Lingonum atque etiam in .4quitania, 
inscripUs )egr. VIU Ang. L. Appio leg., videtur eolligi posse eum ipsum postea factum 
esse legatum Germaniae superioris (Mommsen Herm. 19- p. 438). 

1007 C. Rutilio Gallico» cos. 11", \ T. Fla^ius Scapula. 

Taurinis (F6988 vidit Mommsen). — 1) Ad hunc Statius dedit carmen receptum 
in silvas 1, 4 ; mem->ratur etiam a luvenali 13, 157. Origine videtur fuisse Tauri- 
nensis (cf. Stat. l. c. v. 60). Sodalis Augustalis est cooptatus a. 68, defunctus a. 92 
(yi 1984). Ad filium eius eiusdem nominis videtur speclare titulus Corfiniensit 
IX 3181. — 2) Consul bis fuit suffeetus, neseimus quibus annis. 

1008 Minicia[e] | L. f. Paetioae | uxori | Rutili Gallici | Leptitani^ i 
publice. I 

Taurinis (V 6990 vidit Momvuen). — 1) GaUieus in Africa videtur fuisse ad 
eensus accipiendos (Stat. silv. 1, 4, 8i), unde explicatur Leptitanos uxori eius sta- 
tuam posuisse (Borghesi). 



220 Caput IIII. 

1009 G. Bellicus Natalis Tebanianus cos.' 
XV vir Flavia li um'' 

Ptsis in campo sancto, sarcophagus ornatus (XI ti50 vidit Bormann; Huebner 
ex. scriptur. epigr. 529). — 1) Consul suffectus a. 87 (act. Arv.). — 2) Tebanianus 
videtur fuisse qui7idecimvir sacris faciundis, et sodalis Flavialis (cf, Eph. ep. 5 
p. 215 not. 1). 

1010 A. Didius Gallus | [Fjabricius Veienlo ' cos. | IIP, XVvir sacris 
faciend., | sod^Iis Augustal., sod. Flavial. , | sod. Titialis, et Attica eius, | 
Nemeton. v. s. 1. m.^ 

Moguntiaci rep., tabella aenea (Korrespondmzblatt der IFestdeutschen Zeitschr 
f. Gesch. u. Kunst i884 p. 86). — 1) Fabricivs Feiento viemoratur a Tacito ann. 
U, SO, Dione 61, 6, Plinio ep. 9, 15, 15. 9, 19, 20 el ab aliis (cf. Mo. ind. Plin. 
p. 410 et Korrespondenzbl. l. c. p. 104). — 2) Tertiuvi consulatum Feientotii a Tra- 
iano datum esse coniecit Mommsen, qui confert Plin. paneg. 61 : des quam plurimis 
tertios consulatus. — 3) Moguntiacum venisse et Nemetonae sacrum fecisse Feien- 
tonem inter legat»s, qui a. 97 Traiano in Germania sufteriore degenti nuntium 
attulerunt adoptionis, coniecit Mn. 

1011 [C. Salv\\o C. f. Vel. Liberali | [iVonto] Basso * cos. , procos. 
provin|[c*ae | vl/fl]cedoniae, legalo Augustorum | [iuridi\c. Britann.-, legato 
leg. V Maced., | [fratri 4]rvali^ allecto ab divo Vespasiano | [et divo Ti]lo 
inter tribunicios, ab isdem | [allecto] inter praetorios, quinq. IIII, p. c.'' 
Hic sorte | [procos. /ac] tus provinciae Asiae se excusavit. 

Prope Urbem Salviam (Urbisaglia) rep. (IX 5355 vidit Mommsen). — 1) Cf. 
Borghesi opp. 5, 179; Mommsen ind. Plin.; Henzen act. fratr. Arv. p. 196. — 2) Sup- 
plevit Gsell melanges d'archeologie de 1'ecole fr. de Rome 8, 1888 p. 69 (cf. N. 101S). 
— 3) Memoratur in actis Jrvalium ab anno 78 ad a. 101. — 4) Quinquennali quarto, 
patrono coloniae. 

1012 VitelliHe I C. f. BufiUae' | C. Salvi Liberalis cos., I flamini^ 
Salutis Aug., matri | optumae, | C. Salvius Vitellianus vivos. 

Urbisagliae (1XSS54 vidit Mommsen). — 1) Uocor eius qui praecedit, — 2) Ex- 
pectaveris flaminicae. 

1013 Herenniae M. f. | Helvidiae Aemilianae^ | L. Claudi Proculi ] 
Corneliani cos., | reginae suae, h. c.'' posuit \ Ti. Claudius Ti. f. Qui. | 
Liberalis Aebutianus^ | equo publico, praef. fabr., | trib. mil. leg. III Cyre- 
naicae, | dec. Caes. cos. pr.*, cum | Claudia Nectarea | uxore. 

Tibure rep. a. 1886 (XIF4259 vidit Gatti). Titulus saeculo p. Chr. primo non, 
aut non multo recenlior (cf. not. 5). — 1) Eidem mulieri positus est titulus Caralitanus 
X 7828. — 2) Honoris causa. — 3) Cum Aebutio Liberali, ad qtiem Seneca libros 
dedit de brneficiis, h>c Claudius Liberalis Aebutianus aliqua parentela videtur fuisse 
coniunctu.s. — 4) Decurialis Cuesarum consulum praeiorum (cf. Mo. Staatsr. I^ 544 
not. 5). 

1014 Q. Pomponius P. [/". i?]ufus cos., pont., so[rfa/«s . . . ., kg. 
Aug.] pro pr. provinc[mr«m itf]oesiae, Da[^]mati[ae] * 



Tituli vironun et mullerum ordiuis senatorii. 221 

Lepti magna (f^II1 13 cf. p. 979 non plus semel puto descripta). — 1) Legatus 
Dalmaliae fuit a. 95, Moesiae inferioris a. 99 (dipl mil. C. III p. 839. 863). — 
Povtponius Rufus memoratus a Plinio ep. 3, 9, 55. 4, 9 fortasse idem est. 

1015 C. Octavio | Tidio Tossiajno laoleno | Prisco', 1. leg. IV Flav., 

leg. leg. III Aug. , iuridic. provinc. Brittaniae, leg. | consulari provin[c.] 

Germ. superioris^ |, legato consulari provinc. Syriae, | proconsuli provinc. 

Africae^ pontifici | P. Mutiiius P. f. Cla. [Cjrispinus t. p. i.^ | amico ca- 

rissimo. 

j\adin, ubi fuit Nedinum Dalmatiae., rep. (III 286i p. 4062 descripsit Glaviiiic). 

— 1) Est L. lavolenus Priscus notus auctor iuris (Teuffel Lit. § 342, 3 ; Mommsen 
eph. ep. o'p. 6So). — 2) Germaniam superiorem rexit a. 90 (dipl. mil., Eph. ep. l. c). 

— 3) Omissos esse honores urbanos omnes ipsumque consulatum, in eius vicem ad 
legationes Germaniae et Syriae adscriptum esse vocabulum eonsularis, notat Mommsen. 

— 4) Testamento poni itissit. 

1016 T. lulio Sex. f. Volt. Maximo Ma . . . . | Broccho Servilian. 
A. Quadr6n[to] | L. Servilio Vatiae Cassio Cam . . . | leg. Aug. leg. IIII 
Fldiviae, 16g. Aug. leg. I Adiut[r., leg. ^4«^.?] | iiiridico Hisp. citerior. Tar- 
rac6nens. , pr., a[erf. cur. (?) , q.] \ pr6vinciae Hisp. ulteri6ris Baeticae, 
don[a/o] | bello Dacico cor6nis murali et vajlari h[asta pura] \ vexillo', 
trib, mil. leg. V Macedonic, s6viro [equittim] \ R6m. turm. I, Xviro stli- 
tibus iudic[anrfis,] | Calagurritani | ex Hispdnia cileri6re patr[o«o]. 

Aemausi (XII 3167 vidit Hirschfeld). — 1) Dona haec accepit tribuntis militujn 
legionis quintae Macedonicae a Domitiano ut tndetur, nam Traiani nomen enun- 
tiaretur. 

1017 I P. f. Stel. Sosp[t]ti* | fetiali, leg. Aug. | pro pr. pro- 

vinc. Gal. | Pisid. Phr)g. Luc. Isaur. | Paphlag. Ponti Galat. | Ponti Pole- 
moniani | Arm.% leg. leg. XIII Gem., | donat. don. militarib. | expedit. 
Suebic. et Sarm.^ | cor. mur. cor. vall. cor. | aur. hast. pur. trib. ve|xill. 
trib., curat. cololnior.* et municipior. , prae. | frum. dand. ex s. c, prae- 
tori, I aed. curul., q. Cret. et C[yr.], | trib. leg. XXIIP Primigen., | III vir. 
a. a. a. f. f., | Thiasus lib. 

Anliochiae in Pisidia (III S. 6S18 Mommsen vidit eciypj/m). — 1) /Intea ede- 
batur So[ller]li titulusque putabatur esse Beliicii SoUertis infra -V. 1051 aut patris 
eius. — 2) Galatiam cum regionibus finitimis Sospes rexit praetorius. — 3) fidetur 
intellegenda expeditio Snebica et Sarmalica Domitiani circa a. 90, cf. Mo. Hermae 
vol. 3, 115. — 4) Scr. coloniar. — 5) Scr. XXII. 

1018 Sex. Quinctilio | Sex. f. Ani. Valerio | Maximo', lalo clavo ex- 
ornato a divo Aug. | Nerva, quaeslori Ponti | el Bithyniae, patrono | colo- 
niae, pontifici, Iljviro, praef. fabrum, | Ilviralib. et sacerd. ornam. honor. | 
d. d., 1 vic X.'' 

Alexandriae Troadis rep. (III 584 descr. Kieperl). — 1) Idem ut videtur Marimvs, 
ad quem Plinius scripsil ep. 8. 24 (cf. § 7), unde apparet eum post hunc titulum 



222 Caput IIII. 

positum factum esse praelorem et missum in Achaiam ad ordinandum statum libe- 
rarum civitatium; idem memoratur ab Arriano diss. Epictet. 5, 7 (cf. Mo. Staatsr. 
IP p. 837). — 2) Alexandriae vici numeris distincti erant (111586); liunc lapidem 
posuit vicus decimits. 



1019 • . . . [misso a\ \ divo Nerva ad agros dividendos*, 

[comiti emp.] | Caesaris Nervae Traiaiii Aug. Germ. Dacic [dum] \ 

exercitus suos circumit^ leg. pro pr. provinc. Belgic[ae, adlecto inter] 
patricios ab imperatorib. divis Vespasiano et [Tito] .... 

Roviae rep. saec. XFI (FI 4348 ad exeinplum accjiratufn Metelli amicive eius). 
— 1) X>e agris divisis a Nerva Mu?n?nsenus confert Dinimn 68, 2 et Piinium ei>. 
7, 51, 4. — 2) Iter quo Traiamis exercitus suos circumiit, intellegilur a. 98, quo 
Traianus imperator facius in Gef^mania inferiore inde per superiorem perrexit ud 
provincias Danuvianas et inde demum a. 99 ad urbem accessit (Mo.). 

1020 legalo \ imper. Cae[s.] Nervae^ Aug. Germ. leg. XVI | 

Flaviae Firmae et legato irap. Nervae ] Traiani Caesaris Aug. German, 
Dacici | leg. VI F[e]r[rat]ae^, sodali Flaviali, praetori | aerari militaris^, 
legato imp. Nervae | Traiani Caesaris Aug. Germanici Dacici | provinciae 
Lugdunensis, consuli, legato | imp. Nervae Traiani Caesaris Aug. Germanic. 
i Dacici ad census accipiendos, | colonia Pia Flavia Constans Cmerita | 
[Helv]etio[r]um* foederata | patrono. 

Aventici (Mommsen inscr. Helv. 173 qui descripsit partem dimidiam, reliqua 
su?npsit ex apographo facto saec. XVI). — 1) Hic et per totum hunc titulum in- 
clinatis expressi ea quae perierunt. — 2) Firmae (raditur. — 3) Praetor aerarii 
?nilitaris alibi non ?nemoratur. ~ 4) iinpia Aetiopum traditur. 

1021 [Q. Glitio P.] fil. Stel. | [Atilio] Agricolae | [cos., VII]\iro epulon., | 
[/eg^ajto pro praetor. | [tm]p. Nervae Caes. Aug. | provinciae Belgicae, | 
legat. leg. VI Ferratae, | leg. citerioris Hispan.*, | praetori, aedili cur[M?.], | 
q. divi Vespasiani, [tr. mil.] \ leg. I Italic, Xv[tro stlitib.] | iudic, sev[tVo 
equitum] | Roma[non(m], 

1021* [Q- Glitio] P. f. Stel. | [Atilio] Agricolae, cos. II, | [F//]viro 
epulonum, sodali \ Augustali Claudiali, legat. pro pr. | imp. Nervae Caes. 
Traian. Aug. Ger. Dacici | provinc Pannon., donato ab eodem ( bello 
Dacico donis militaribus corona | murali vallari classic. aurea hast. | puris 
IIII vexillis IIII, legato pro pr. | provinc Belgic divi Nervae, leg. j leg. VI 
Ferrat., leg. Hispan. c{iterior.] \ | praetori, [aedili curuli, q.] di[wt Vespasiani, 
trib. mil. leg. \ I Italicae, Xviro stlit. iud., seviro eq. R.] .... 

Tnurinis (F6974. 6977 vidit Momm.se?i). — Eidem homini p?'aeterea positi sunt 
Taurinis, unde fuit sine dubio o?'iundus (teste etiam tribu Stellatina) ?nulti alii 
tituli, y 6973 seq. (ex quoru?n numero non ?ninus quattuordecim , comminuii sane, 
servati sunt). Pa?'s certe tituloru/n dedicata fuit a civitatib?is provincianmi, quas 
Jgricola re.Teral (cf. C. F 698i seq.). Titiiius JS. 1021 posilus est imperante Nerva, 
sub quo fuit legatus provi?iciae Belgicae, N. 1021 a post secunduvi consulatu?n quem 
gessit a. 105 cum M.' Laberio Maxivio (dipl. XXI, C. III p. 864). Post hunc tituhim 



Tituli virorum et muiierum ordinis senatorii. 223 

positum pervenit etiam ad praefecturam urbis (V 6980). — 1) /n Hispania fuit 
legatus iuridicus. 



1022 [cwm?] imp. Caesar Nerva Traianus [i«p. Germa- 

nicus] I Dacicus gentem Dacor. et regem Decebalum j bello superavit; sub 
eodem duce leg. pro pr.*, ab | eodem donato hastis puris VIII vexillis VIII 
coronis muralib. II vallarib. II classicis II | auratis IP, leg. propr. pro- 
vinciae Belgicae, leg. leg. I | .Minerriae, candidato Caesaris in praetura j 
et in tribunatu pleb., quaestori provinciae | Achaiae, Illlviro viarum curan- 
darum. | Huic senatus auctore imp. Traiano Aug. j Germanico Dacico 
triumphalia ornament. | decrevit statuamq.^ pecun. public. ponend. censuit. 

Romae, rep. esse dicitur in Caelio monte (Vl 1444 vidit Henzen). — Ad Lici- 
nium Suram, amicum Traiani, qui fuit consul iterum a. 102, consul tertium a. 107, 
rettulit Borghesius opp. 3 p. 53 seq., probabiliter. — \) Cf. Mommsen Slaatsr. IP 
p. 833 noL 3. — 2) Bis videtur donis donalus esse , scilicet post ntrumque bellum 
Dacicum, nani ob expeditiones singulas IIIl hastis IIII vexillis IIII coronis plura 
non dabantur. — 3) Cf. Dio 68, 13. 

1023 i potes j senatus 

supplicationes dis immortalib.. \[psi autejm a[u\c[tore] \ imp. Caes. Nerva 
Traiano Aug. Germ. Dacic. senatus ornament. | triumphal. decr. statuamq.* 
in foro Aug. ponendam censuit. 

Romae, fragmentum basis (11 1586 ad exempla duo non optima saec. Xf^II). — 
Ad Cornelium Palmam, qui, eum esset legatus Syriae, a. fere 1ff7 Arabiam ad im- 
perium Rowanum adiunxit, reitulit Borghesius ann. inst. 1846 p. 5i2, opp. 3 p. 31. 
— 1) Cf Dio 68. 16. 

10S4 C. lulio P. f. Hor ... I Cornuto Tertul[/o]* | cos.*, proconsuH 
provinci[ae Asiae], | proconsuU provinciae Narbo[ne»5/s], | legato pro prae- 
tore divi Traiani [Parthici] \ provinciae Ponti et Bith[yn/a«]', | eiusdem 
legato propr[aefore] | provinciae Aquitani[a«] c[e]nsu[Mm] | accipiendorum*, 
cu[ra]to[n viae] \ Aemiliae, praefecto aerari Sa[<M]r[»i]\ | legato pro prae- 
tore provinc[iae] ] Cretae et Cyrenarum, a[<i/]e[c/o] | inter praetorios a 
divis Ves[posiano] | et Tito censoribus, aedili Ce[rja/i], j quaestori urbano, j 
ex testamento | C. lulius Pla[n]cius* Varus Cornutus . . . 

In agro Romano prope vicum La Colonna (^IF 2923 semel descripta saec. 
superiore). — 1) Est Cornutus Tertullus saepe memoratus a Plinio iuniore (cf. 
Mommsen ind. Plin. p. 414). — 2) Consul fuit suff. a. 100 una cum Plinio. — 3) In hoc 
munere videtur fuisse successor Plinii cf. Mommsen Herm. 3 p. 97 not. — 4) Cf. 
Mo. Staatsr. II ^ p. 1092 not. 3. — 5) Praefectus aerarii factus est a iS'erva, una 
cum fiinio (Plin. ep. 5, 14, 3, paneg. 90). — 6) Pl. Anicius traditur (correxit 
Cichorius, cf. Tae. hist. 2, 65). 

1025 L. Boscio M. f. Qui. | .4eliano Maecio | Celeri | cos.', procos. 
provinc. j Africae, pr., tr. pl., quaest. | Aug.*, Xvir. stlitib. iudic, | trib. 
mil. leg. IX Hispan. | vexillarior. eiusdem | in expeditione Germanica^ | 
donato ab imp. Aug. | militarib. donis corona | vallari et murali, vexillisl 



224 Caput IIII. 

argenteis II, liastis puris II, | salio'', | C. Vecilius C. f. Pal. Probus | amico 
optimo. I L. d. s. c* 

Tibure rep. (XIF 5612 descr. Henzen et Mommsen). — 1) Consiil fuit snff. 
a. 100 (C. VI iSI). — 2) Quaestor fuit Domitiani , cuius nomen hic et infra eon- 
sulto tacetur. — 3) Praefuit vexiUariis e legione nona Hispana ad expeditionem 
Germanicam depulatis. Intellegitur expeditio Domitiani in Chattos (cf. Mommsen 
hist. Rom. 3 p. i36). — 4) Salius fuit Tibure , ubi salii saepius memorantur. — 
5) Locus datus senatus (Tiburtini) consulto. 

1026 L. lulio L. f. Fab. Maiin[o] | Caecilio Simplici Illlviro | viarum 
curanilarum, ir. mil. | leg. IIII Scylhicae, q. pro pr. pro|vinciae Macedoniae, 
aedili pleb., | praetori, leg. pro pr. provinciae Cypri, | leg. pro pr. pro- 
vinciae Ponti et | Bithyniae proconsulatu patris sui, | curatori viae Tibur- 
tinae, fratri ArvaHS | leg. Aug. leg. XI C. p. f., leg. imp. Nervae Traiani ( 
Aug. Germ. provincia (sic) Lyciae et | Pamphyhae^ procos. provinciae 
Achaiae, | cos.^ 

Prope Cures Sabinos rep., est Pisauri (IX 496S vidit Bormann). — l) Memo- 
ratur in actis fratrum Arvalium, a. 91 et a, 101 et in fragmentis incertis. — 2) Cf. 
C. I. Gr. 4238 c. — 3) Consul fuit cum L. Arruntio Stella suffectus (VI 1492) anno 
ut videtur 101 vel 102 (cf Slobbe Philol. 26, 77; Mo. Herm. 5 p. 123). 

1027 M. Eppuleio I Proculo L. f. | Claud. | Ti. Caepioni | Hisponi» 
cos., pont., 1 procos. provinc. Asiae | et Hispaniae Baeticae, | praef. aerari 
militar. 

Ravennae (X1 14 descripsit saec. XVI Accursius). — 1) Hic videlur esse Caepio 
Hispo memoratus a Plin. ep. 4, 5, 16 seq. Consul videtur fuisse c. a, 104 (Dig. 40, S, 
26, 7 cf. Mo. ind. Plin.). Eiusdem videtur esse titulus mutilus VS813. 

1028 Q. Licinio | Q. f. Silvano | Graniano j Quadronio | Proculo IIIj- 
viro ad mo|netam, trib. | mil. leg. VI Vic. | p. f.\ ex d. d. 

Baetulone prope Barcinonem (II 4609 descr. Huebner). — 1) Consul fuit postea 
suffectus a. 106 (VI 2016; XS670). 

1029 L. Min[tcms L. fil. Gal. iVajtahs ' cos.^ procos. | provinc. [Africae, 
sodalis iM^Jisjtcilis, I6g. Aug. pr. pr. divi Traia|ni Vdiv\thici et imp. Traiani 
Ha]tir\^m Aug.^ provinc. Pan|nonia[e . . . ., curator ajlvei Tiberis et'ripirum 
et I cIoacar[Mm urhis , leg. divi Tra]\am Parthici leg. III Aug.', leg. di|vi 

Traia[m Parthici leg doni]s donatus expediti6ne Dacic[a] | prima a[6 

eodem imperatore] cor6nci Vcilldri murcili aurea | has[?js puris III vexillis III, 

/]6g. pr. pr. provinc. Africae, pr., | trib. pl., q. p[roy IIIIvi]v. 

vidrum curandarum, et \ L. Minicius L. f. [Natalis Quadro]n\us Verus f.^ 
augur, trib. pl^bis | desig. , q. Aug. et [eodem tempore leg. p]r. pr. patiis 
provinc. Africae, tr. | mil. leg. I Adiut. p. f,, ][eg. XI Cl. p. f., leg. XIIII 
Ma]rl. Vic, Illvir monetalis a. a. a. f. f., | balineum c[um porr]icibus solo 
suo et ( du[cfMS a^Moe] fecerunt. 

Barcinone (II 4S09 et denuo paullo plenius, 7'ep. a. 1879 novo frustulo, II S. 61 4S, 
descr. Huebner). — 1) Ad hunc L. Minicium Natalem pertinent praeterea titulus 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 225 

urbanus, editus ab Huelseno Mitlh. des arch. Inst. in Rom. 1S88 p. 8i, AfricaJii 
FIII 2478. 4676, tegula incertae originis FIII 10962 = X 8045, 12. — 2) Consul 
fuit suffectus a. 106 (FI2016; Xo670). — 3) J. 147. — 4) Legatus legionis tertiae 
Augustae fuit a. 104 vel 105 (FIII 2478). — 5) Filius (de hoc cf. N.1061). 

1030 d. m. I Miniciae Marcellae | Fundani f.* v. a. XII m. XI d. VIT. 

Prope Romam rep. in colle yaticajio, ubi dicitur mons Marius (VI 16651 
descr. Dressel). — 1) Huius puellae mortem deflet Plinius ep. 5, 16 anno 105 vel 106. 
Pater ei fuit Minicius Fundanus consul suff. a. 107, proconsul Asiae sub Hadriano 
(Euseb. h. eccl. 4, 9). 

1031 Claudiae | Ti. f. 1 Marcellinae | Bellici Soliertis* | cos., | M. et 
Q. Hortensi | [Pjaulinus et Firmus. 

Feronae (F5338 vidit Mommsen). — 1) Extant tegulae inscriptae nominibus 
Claudiae Marcellinae et L. Rellici Sollertis (XF 934 — 936. 887). Sollers videtur 
idem esse qui memoratur a PUnio ep. 5, 4. Ex titulis Feronensibus C. V 5337. 3356 
apparet eum filium fuisse Ti. Claudii Augustani et antea, scilicet ante quam adop- 
taretur a Rellicio quodam SoUerte, dictum fuisse Claudium Alpinum. 

1032 M *^'^ Traiani Aug. prov. | Britanniae, curat. 

aquar. | urbis, pr., Irib. mil. leg. XII Ful|minat. , salio Palat. , quaest. 
Aug., curat. actorum senatus^ adlecto inter patric. | ab divo Vespasiano, 
Illvir. I a. a. a. f. f., | ex testamento Vettillae eius. 

Saepini in Samnio (IX 2456 vidit Dressel). — 1) Principium inseriptionis 
abrasum non ob memoriam viri damnatam, sed cum lapis nescio quo tempore in 
aUos usus verteretur (Mo.). Inscriptionem Rorghesi ann. insi. arek. 1852 p. 20 = 
opp. 5 p. 359 probabiUter tribuit L. JSeratio MarceUo, quem legatum sub Traiano 
(a. 103) Rritanniae fuisse constat (dipl. mil., C. III p. 864) et cuius fratri Prisco 
item Saejmii posiU sunt tituU N. 1033. 1034 ; consul iterum ordinarius fuit a. 129. 
Ab eodem videtur Saepini dedicatus esse a. 130 Hadriano tilulus, cuius fragmentum 
est Eph. ep. 8, 108. — 2) Cf Mommsen Staatsr. IP p. 901. 

1033 L. Neratio L. f. | Vol. Prisco' | praef. aer. Sat., cos., | leg. 
pr. pr. in prov. | Pannonia, | scribae qua^stori | et munere functi, | patrono. 

1034 L. Neratius L. f. [Vol. Priscus'] 

praef. aer. Sat., cos., l[e^. pr. pr. prov.] 
Pannonia. 
L. N eratius L. f. Vol. Pr[iscMs? f,, cos.] 
Vllvir. epul., leg. Aug. pr. pr. V[annonia] 
inferiore et Pannonia [superiore.] 
Saepini in Samnio (IX 2454. 2455 vidit Momvuen). — 1) Est Neratius Priscus 
auctor iuris (cf. Teuffel hist. Uli. § 342, 1) et consiUarius Traiani (Dig. 57, 12, 5) 
et Hadriani (vitn c. 4). Legatus Pannoniae fuil ante provinciam divisam, id esi anie 
annum 107, fortasse a. 98 (cf. Rorghesi ann. insi. 1S52 p. 9 = opp. 5, 349). 

1035 Q. Roscio Sex. f. | Quir. Coelio Murenae | Silio Deciano Vi- 
bullo' I Pio lulio Eurycli Herclano | Pompeio Falconi cos., | XVvir. s. f., 
procos. provinc. Asiae, leg. pr. pr. | imp. Caes. Traiani Hadriani Aug. 

Dessac, InscriptioDet Latinae. 15 



226 Caput IIII. 

provinc. | Brittanniae, leg. pr. pr. imp. Caes. Nervae | Traiani Aug. Ger- 
manici Dacici^ \ [prjovinc. Moesiae inferior., curatori | [viaje Traianae et* 
leg. Aug. pr. pr. provinc. | [ludaeae e]t leg. X Fret., leg. pr. pr. prov. 
Lyciae | [et Pamphyl]\ae, leg. leg. V Macedonic. | [bello Dacico, donis mili' 

fanjbus donato | a | 

Prope Tarracinam rep., est Romae (X 6321 vidit He?izen). — 1) Scr. VibuUio. 
— 2) Expectaveris divi Traiani. — 3) et interposilum contra mum. 

1036 Q. Roscio Sex. f. Qui. Coelio Po[mij?]eio Falconi decemviro 
stli[^«6M]s iudicandis, trib. mil. leg. X Y\ret., \ 5]uaestori, trib. pleb., pr. inter 
civ[es I et\ peregrinos, leg. Aug. leg. V Maced., | [/e]g. Aug. pr. pr. provin. 
Lyciae et Pam|[pft]yliae, leg. Aug. leg. X Fret. et leg. pr. pr. | [pr]ovinciae 
ludaeae consularisS | XVviro sacris faciundis, curator. | viae Traianae, leg. 
Aug. pr. pr. prov. | Moes. inf. lionTchov (Ddk/,ova \ Avlog yla^BQiog 
Kaf^€Qivog Tcal | yla^iQiog KafiSQlvog vtog avrov \ ixaTOVTdQXTjg Xey. e 
iyiav.edovLy.rig, | rbv Xdiov (piAov y.ai €v€Qy€tr^v, Ix lov \ idlov, reif^ijg 
eveyiev. 

In Cilicia ad rivum Pyramum loco dicto Budrum, uhi fuit Hierapolis Casta- 
bala (Hicks Journal of hell. studies 4890 p. 233). — 1) Merus error videtw qua- 
dratarii scribendis Latinis titulis vix adsueti ; debuit esse omnino cos. 

Q. Pompeius Falco (sic plerumque appellatur) amicus fuit Plinii iunioris (Plin. 
ep. -/, 23. 4, 27. 7, 22. 9, iS) et imp. Antonini (Fronto ad Marc. 2, 41) cf. Mommsen 
ind. Plin. p. 422. Nomina Roscii Coelii sumpsisse videlur a M. Roscio Coelio, qui 
fuit legatus legionis vicesimae a. 69 (Tac. hist. 4, 60) et consul suffectus a. 84 (act. 
Arv.), nomina lulii Euryclis Herclani a C. lulio Eurycle Hei-clano, ad quem hominem 
ex nobili stirpe Sparlana oriundum, pertinent tituli Lebas 2, 2iS b, C. I. Gr. 4506, 
FibulUi Pii nomina commuriia habuit cum consule anni 437 (infra N. 4063). Titulus 
N. 403S honores Falconis recenset ordine solito id est inverso, N. 4036 ordine recto. 
Tribunus plebis (cf. Plin. ep. 4, 23) fuit Falco a. 97 vel paullo post, legalus ludaeae 
(quo spectare videtur epistula Plinii 7, 22) circa a. 407, si recle Mommsenus (Herm. 
vol. 3 p. 36. S4) statuit de tempore epistularum Plinianarum; legatum Moesiae in- 
ferioris fuisse eum a. 446 exeunte vel a. 447 apparet ex titulo Tomitano III S. 7S37. 
Titulum uxoris habes N. 4057, titulos filii infra N. 4404. 4406. 

1037 Sossiae P611ae* Pompeius | Falc6 proc6s. Asiae j sanctissimae 
uxori. 

In insula Samo (III S. 7463 Mommsen vidit ectypum). — 1) Vxor eius qui prae- 
cedit, filia Q. Sossii Senecionis consulis a. 99 et 407 (cf. infra N. 440S). 

1038 . . nio* L. f. Stel. j Gallo Vecilio | Crispino Mansuanio j Mar- 
cellino Numisio ] [5]abino leg. Aug. pro pr. | provinciar. Galatiae Pisid. 
[P]aphlagoniae, sodali Flaviali, procos. prov. Sard., | leg. legionum I Ita- 
licae et | [Jjl Traianae Fortis^ praef. frum. | dandi, curatori viar. Clodiae | 
Cassiae Anniae Ciminiae Trajianae uovae, praetori, trib. pl. , | quaestori 
provinc. Ponti et 1 [5]ithyniae, leg. Asiae, Illvir. capital. , | [trib.] miht. 
leg. XXI Rapacis.^ 

Antiochiae in Pisidia (III S. 6813 Mommsen vidit ectypum). — 1) Gentilicium 
videtar fuisse Nonius aut Annius. — 2) Legio secunda Traiana fortis ?ion multum 



Tituli virornm et mulierum ordinis senatorii. 227 

postquam instituta est, certe iam anno 109^ tendens in Aegypto , ab equitibus 
Romanis praefectorum vocabulo regebatur, non a legatis. Hunc Gallum praefuisse 
ei crediderim primis eius temporibus, ante annum 109. — 3) Certa mentio legionis 
XXI Rapacis non svperest post Domitianum , creduntque eam dimissam esse post 
rebellionem Antonii Satumini (cf. Marquardt Staatsverw. 11 ^ p. iSO not. 8). Hoc 
si verum est, tribunus militum Gallus fuit ante annum 92, plerosqne honores adeptus 
est sttb Traiano. 

1039 I leg. Aug. pro pr. provinc. Galat. Phryg. | Pisid. 

Lycaon. Paphlag., item ad census Pa|phlag.S leg. leg. I M. p. f. in Germ. 
infer., praeto|ri candidato imp. Traiani Aug. Germ. Dacici Parlh.^ trib. 
pleb. candid. eiusdem, [XFJjvir. sac. fac, ad acta senatus^ q., V[/u?r] | eq. 
R., trib. leg. XXII P. p. f., Xvir. stH[/i&. mrfjjjcandis | et* 

Antiochiae in Pisidia (111 S. 6819, descripsit Ramsay). — 1) Cf. Mommsen 
Staatsr. 11 ^ 1092 not. 3. — 2) Ita Traianus appellabatur a. 116 et 117 (cf. supra 
N. 297), unde de tempore tituli posili constat. — 3) Cf. Mommsen Staatsr. IP p. 901. 

— 4) Periisse videtur nomen alicuius una cum hoc honorati. 

1040 C. luho M. f. Volt. I Proculo cos., XVvir. | sacris faciundis, 
fetiaU, cur. | operum pubUcorum, leg, Aug. | p. p. ad census* provinciae 
Lug|dunensis, leg. Aug. p. p. region. | Transpadanae ', legato leg. VI 
Ferrat., praet., trib. pl., ab actis | imp. Traiani Aug., tr. leg. IIII Scy|thic., 
q. Augustor., Illviro a. a. a. f. f., | Antiates pubhce [ patrono. 

Antii (X 6638 vidi ipse). — 1) Cf Mommsen Staatsr. II ^ p. 1092 not. 5. 

— 2) Cf. Mommsen Eph. ep. 7 p. 397 not. 7. 

1041 C. Atiho Cn. f. j o» luhano Cl. R[«^]no | cos. II, 

procos. provinc. | Afr[tc]ae, ] leg: Aug. pr. p[r. prom]nciae Syriae et proj- 
vinciae Cappad[oaae] et Armeniae maior. | et minor.^ Vllvir. epu[/on., 
d]onis mihtaribus ] donato a divo Tra[iano] corona mur[a/t] | vaUari navah^ 
h[asfts furis IIII vexili\is, IIII, pr. urb., | praef. aerarii Sat[iimt, praef. 

aerar. mjihtar.", leg. | [leg. . . Ge]m. p. f., cu[r. viar ]iae, praef. | 

[frumenti] dandi e[a; s. c, seviro eq. Rom. fu7*m]ae II, | [trib. pl., 9t/a]est[ort 
j»ro pr. provinciae] Asiae. 

Antii (X 8291 descripsit de Rossi). — 1) Hic Cuspii nomen supplevcrunt Rossius 
et Mommsenus, titulum pertinere putantes ad Cuspium Rufinttm, qui fuit consul 
a. 1i2. Sed hic Cuspius (ut ipse monuit Mo.) a. 142 non iterum consul videtur 
fuisse, sed primum. — 2) Legatus Cappadociae et Armeniarum duarum fuit sub 
finem regni Traiani, cum Armenia maior in provinciam redacta esset. — 3) Desi- 
derari mentionem coronae aureae notat Mo. — 4) Praetura si refertur loco suoi 
Atilius praefectura aerarii Satumi et praefectura aerarii militaris functus est ante 
praeturam; quod vix credi potest. Potius statuendum cum Henzeno (X p. 1018) 
praeturam relatam esse loco non suo. 

1042 Senecioni | Memmio Gal. j Afro cos.', proc. | Sicil., leg. pr. 
pr. I provinc. Aquitan., | L. Memmius Tuscillus | Senecio | patri optumo. 

Tibure (XI f^ 5397 descripsi). — 1) Senecio Memmius Afer consul suffectu* 
fuit sub Traiano (C. XIF 2243 v. 5). 

15* 



228 Caput nn. 

1043 Cn. Pinario Cn. f. 

Severo consuli, auguri, regi sa[crorum, praet., qmest. cand.] 

imp. Caesaris Nervae Traiani Aug., salio Col[/mo] 

Cornelia Manli 

Tibure rep., nunc Romae (XIF 560i descr. Henzen). 

1044 P. Manilio P. f. | Gal. Vopisco | Vicinillian[o] | L. Elufrio Severo 
Iul[w] I Quadrato Basso cos.\ | pontif. , flamin.^ praet.^ | quaestori divi 
Traiani | Parthici, trib. mil. leg. | IIII Scythic, Illvir. a. a. a. | f. f., salio 
CoUino, curat. | fani Herc. Vict.'', | N. Prosius Platanu[s] | cum Maniha 
Eutych[ta] | uxore et Vibia Vicinill[a] | et Manilis | Vopisciano et Attico 
libe[m] ] suis. 

Tibure rep. a. ^887 (XIF 4242! vidit Hirschfeld). — 1) Consiil ordinarius 
a. p, C. H4 (XI S614, ubi dicitur P. Manilius Fopiscus), filius puto Manilii Vopisci, 
cuius villam Tiburiinam Statius carmine III libri I silvarum descripsit, villaeque illius 
heres. — 2) Praeter usum omissum Dialis (vel Martialis vel Quirinalis) vocabulum. 

— 3) Ad praeturam pervenit ex quaestura, utpote patricius (cf. supra N. 999 not. 4). 

— 4) Curator fani Herculis Fictoris fuit Tibure. 

1045 Q. Caecilio Q. f. | Arn. Marcello^ | q. prov. Narbonesis, | tr. 
pl., pr. , in uti*oq. [ honore candidato | divi Traiani Aug., leg. | pro pr. 
prov. Narbon. et | prov. Baeticae, procos. | prov. Siciliae. 

In agro Tusculano (XIF 2498 aliquoties descripta saec. XVI). — 1) Titulus 
filii est infra N. 1096. 

1046 \D. re]rentio | Gentiano* | trib. mihtum, [ quaestori, trib. pl., 
pr., I leg. Aug., consuli, ponti[/".], | cens. provinc. Mace[d.]^ | colonia Ulpia 
Tra[{an.] 1 Aug. Dac. Sarmizege[fMsa] | patrono. 

Ex ruderibus Sarmizegetusae sine dubio prodiit saec. sup., mox periit (III 1465 
descr. Ariostus auctor accuratus). — 1) Idem ut videtur Terentiu^ Gentianus cui 
rescripsit Hadrianus (coll. leg. Mos. et Rom. 15, 5, 1). Praenomen supplevi ex 
N. 10i6a. — 2) Cf Mo. Staatsr. in p. 1092. 

1046" vidi Pyramidas sine te, dulcissime frater, 

et tibi, quod potui, lacrimas hic moesta profudi, 
et nostri memorem luctus hanc sculpo querelam. 
Sit nomen Decimi [6r]entia[n]i* pyramide alta, 
pontificis comitisque tuis, Traiane, triumphis, 
lustra sex intra censoris^ consulis, esse^ 



In Aegypto, in pyraniidum una (III 21 p. 967 = /// S. 662S descripta a pere- 
grinatore quodam saec. XIII). Titulus i7icisus vel scariphatus a sorore eiusdem 
D. Terentii Gentiani. cum Aegyptum lustraret (cf. Friedlaender Sittengesch. II ^ 
p. 244). — 1) Centianni traditur. — 2) Significatur munus censitoris provinciae 
Macedoniae. — 3) esse corruptum; deinde 7ion pauca deesse apparet. 

1047 P. TuUio I Varronis fil. [ Stel. Varroni' cos., | auguri, procos. 
provinc. ] Africae, leg. Aug. pro pr. ( Moesiae superior. , curat. | alve 



Tituli viromm et mulienun ordinis senatorii. 229 

Tiberis et riparum | et cloacarum urbis, praef. | aerari Saturn., procos. 
prov. I Baeticae ulterioris Hispa|niae, leg. leg. XII Fulminatae | et VI Vic- 
tricis p. f., i praetori, aedil. Ceriali, ; quaestori urb., tribuno [ milit. leg. XVI 
FL, Xviro stlitibus | iudicand., praetori Etruriae, quinjquennali Tarquinis, | 
P. Tullius Callistio | posuit. 

Tarquiniis (XI 336i vidil Bormann). — 1) Idem rine dubto, qui patri posuit 
tituhim supra N. 400i. Memoratur etiam XI 3366. Filii titulum habes infra N. I08I. 

1048 L. Aemilio M. f. Vol. | Honorato ] lUvir. capitdli, q. pro pr. | 
pr6vinc. Ponti et Bithyniae, | leg. eiusdem provinc.', aed. pleb., pr., [ praef. 
frumenti dandi ex s. c, | sacerdoti fetiali, procos. pr6vinc. | Cr^tae et 
Cyr^narum. | Ilic hos hon6res benefici6 optumi princip.^ | matiirius quam 
per annos permitti solet, | gessit. 

Nemausi (XII 3l6i descripsit Hirschfeld). — 1) Legatus fuit proconsulit Ponti 
et Bithyniae ; a proconsulibus Bithynia regebatur non solum usque ad tempora 
Traiani (cf, Marquardt Slaatsr. /^ p. 332) sed etiam aliquando sub Antonino Pio 
(cf. infra ad N. 10(79 not. 1). — 2) Significari Traianum (cf. Hirschfeld l. c.) non 
est certum. 

1049 Ser. Cornelio | Ser. f. P. nep. P. pro|nep. P. abnepoti | Dola- 
bellae Metijliano Pompeio Marjcello* Illvir. a. a. a. f. f., | salio Palat., quae- 
stori I divi Traiani Parthici, | sevir. equit. Rom. turm. | HI, pr., cos., flam. 
Quir., I Corfinienses publice | patrono. 

Corfinii (IX 3134 vidit Dressel). — 1) Ad eundem perUnet fragmentum item 
Corfiniense IX 3135. 

1050 cius T. f. CI. Dexter Augus[ianMs | Alpin]us Bellicius 

Sollers Metilius .... | .... us Rutilianus* Xvir. stlit. [ti«it canjdis , trib. 

mil. leg. ni Aug., [sevir. eq. | fMrm]a[r.], Vllvir. epulon., sodalis 

quaest]or, trib. plebis, praetor fideico[mtssar., leg. le]g. III Scythicae, leg. 
Aug. pr. pr. pro[tJinctae] j Cihciae. 

[E1lt€ 2]€}.T]vair]v eiV ".AQTe/xi^v \ eXte a]e, dal^ov, 

nvQ(poQOv [Iv I tQi]6dio trjv a€^6(AeaS-\ 'Ex[arrf]v, 
eXze [K]v7tQiv &ri^r^Q /.ao[g] j ^veiaai yeQaiQet 

[r]] Jr^w, Kov^Qag ^rfceQa OeQaecp^vr^g^, 
xXvl^i, xal '^yefxovfja zeov awov re \ (piXaaae 
xal xXetvTjv VTiarov \ rce^xpov eg Ehakir^v. 
udevMog €t»jTj)[^] I T0(5« aol ^Qerag ov eraQoio 
Je^\tQOv 'Aai rovtovg dzrcu edio/ie \ tvnovg. 
In Cilicia ibi ubi N. 1036, in ruderibus Hieropolis Castabalae (Joumal of 
hell. studies 1890 p. 231., Hicks descripsit ectypum). — 1) Propter nomina, quorum 
partem traxit ab homine aetatis Traianae supra N. 1031 communemque habuit, ut 
monuit Hicks, cum consule a. 169 (infra N. 1104), videtur hic Dexler Rutilianus 
vixisse temporibus Hadriani vel Antoninorum; Rutilianus praeses nescio cuius pro- 
vinciae a. 213 (cod. lust. 9, 43, 1 ; cf. Mummsen Zeitschr. d. Savignystift f. Rechlsg. 
1891 p. 149 sep.), vix idem fuit. — 2) Restituerunt Kaibel et WHamowitA (v. S. 5 



230 Caput im. 

traditur Ex . . nvet z£ av tcqlv, v. 5. 4 ysQaiQSiv) : Orj/iTjg 7.a6q videntur dici Cilices 
cf. Strabo U, S, 21 p. 676. 

1051 L. Fulvio C. fil. Popin. | Aburnio Valenti * | pontifici, praefect. j 
urbi feriarum Latinar. ] facto ab | imp. Hadriano Aug. II cos.^ ] Illviro 
a. a. a. f f , quaest. Aug. , ( tribuno plebis designato | candidato Aug., | 
eq. publ.3 I c. i.^ | d. d. 

Romae nunc Florentiae (f^I ii21 vidit Henzen). — 1) Fidetur esse Abwnim 
f^alens auctor iuris , ex cuius libris fidei commissorum complura recepta sunt in 
Digesta (cf. Teuffel hist. litt. §530, 4). — 2) A. 118. — 3) Cf Mommsen Staatsr. 
III p. 470 7iot. 4. — 4) Clarissimo iuveni (videtur postea additum). 

1052 A. Platorio A. f. | Serg. Nepoti | Aponio Italico | Maniliano ] 
C. Licinio PoUioni | cos., auguri, legat. Aug. | pro praet. provinc. Bri|tan- 
niae^ leg. pro pr. projvinc. German. inferior., | leg. pro pr. provinc. 
Thrac, | leg. legion. I Adiutricis, ( quaest. provinc. Maced., | curat. viarum 
Cassiae Clodiae Ciminiae novae | Traianae, candidato divi | Traiani^ trib. 
miL leg. XXII [ Primigen. p. f , praet., trib. | pleb., Illvir. capitali, | 
patrono [ d. d. 

Aquileiae rep. (V S77 vidit Movimseji). — Consul fuit Platorius Nepos a. 119 
(Henzen act. Arv. p. CLF), ut amicus Hadriani memoratur vit. Hadr. 4. 23. — 
1) A. 124 (dipl. mil. XXX). — 2) Apparet haec verba loco suo mota esse, Ceternm 
totus ordo honorum minorum in hoc titulo perturbatus est. 

1053 P. Metilio P. f. Cla. Secundo Pon ' [cos.]\ \ fratri ArvaU', 

leg. Augusti pro [yr.] , | curatori operum locorumq. public, \legatd\ \ 

imp. Caesaris Traiani Hadriani Aug. ['pro pr.\ \ leg. III Aug. et exercitus 
Africani'', Ieg[afo] | Aug. leg. [X]I Cla. p. et f. , pr[a]eto[r]i, trib. []^leh., 
quaest.] \ imp. Caesaris Nervae Traiani Aug. G[e]rmanic[t Dadci]., \ seviro 
equitum Romano[r., trih\\mo m[ilitum leg. \ YII] Geminae p. f., tri[Mm- 
viro] . . . 

Pali, ubi vetus fuii Alsium (XI 3718, bis descripta saec. XFII). — 1) Pon . . . 
superesse ex cognomine, non ex pontificis vocabulo monuit J. Klein. — 2) Consul 
fuit a. 125 vel paullo post (FIII 10114). — 3) Memoratur in actis fratrum Arva- 
lium a. 117. 118. 122. — 4) Ut legatus legionis III Augustae saepe memoratur in 
miliariis viae Carthagine Theveste ducentis et in aliis titulis JSumidiae; functus est 
eo officio a. 125 (FIII 10048. 10081. 10114. Eph. ep. 7, 574. 382). 

1054 [C^ Eggio . .] f. Cor. Ambibulo | Pom[pom'o ion]gino Cassiano 
L. Mae|cio Pos[fMmo cos.], flam. Claud. , salio CoUino, pr. [ candidato^ 
[leg. fro^v. Macedoniae, q. candidato ( divi Traian[? Pan]hici, ab eodem 
adlecto inter patrijcios, seviro eq. [jRom., tr. mil.] leg. XI C. p. f , Xviro 
stlitibus iudicandis, Hvir. q[g. item fa\i. col., p. d. d. 

In vico Bonito, prope Aeclanum Hirpinorum oppidum (IX 1125 duo fragmenta, 
vidit et composuit Mommsen). — Ad Eggium Ambibulum, qtii consul ordinarius 
fuit a. 126, rettulit Borghesius. — 1) Praenomen extat VI 970. — 2) Omisit tribunatum 
plebis, utpote patricius (cf. ad N. 999). 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 231 

1055 A. Larcio A. filio Quiriua Prisco' Vlvir. equitum | Romanor., 
Xvir. stlitib. iudicand., quaestor. | provinciae Asiae, leg. Aug. leg. leg. IIP 
Scythicae, | ped.' leg. consulare provinciae Syriae, trib. pleb., | praetori, 
praef. frumenti dandi ex s. c, leg. pro'vinciae Baeticae Hispaniae, procos. 
provinjciae Galiiae Narbon., leg. Aug. leg. li Aug. , leg. | Aug. pr. pr. 
exercitus provinciae Afric. , Vllvir. | epuionum, cos. desig. , patrono col., 
d. d. p. p. 

Thamugade (Eph. epigr. S, 696; Villefosse buU. epigraphique de la Gaule 4 
p. 439; vidi ipse). — 1) Filius puto A. Larcii Lepidi N. 987 (nam quod in huius 
titulo sepulcrali non memoratur, potest fiiisse qualiseumque causa nobis ignota). — 
2) Sic lapis; requiritur omnino leg. Aug. leg. IIII. — 3) Sic lapis; requiri videtur 
(quod edidit Poulle) pro. 

1056 [Cn.] Minicio Faustino | [5ea;.] I[m//]o . . [/]il. Serg. Severo' | 
[se]v[/ro] t[M]rma[e] V eq. [i?., /]IIIviro j [w]iarum c[Mra]nd[ar]um, XVviro | 
[s.\ f., [fr]ib. m[il. %.] ..II Geminae, | [g]uaestor. pro[um]cia[e] Macedo- 
niae j [c]andida[?]o div[j rr]ai. [P]artici, trib. p[/e]b. | candidat[o ej]usdem, 
praetor., leg. | leg. XIIII Gemin[ae, l\eg. \ pr. pr. imp. Traiani | Hadria[n]i 
Aug. p[r]ovinciae | Dacia[e], cos., leg. pr. p[r.] provinciae | Moesia[e] infe- 
rioris, leg. pr. pr. pro vinciae Brittaniae, leg. pr. pr. | [pr]ovinciae ludeae', 
[^jeg. pr. pr. | [prowi^nciae Suriae. Huic | [smatus a]uctore [im-p. \ Trajiano 
Hadrian[o iw^g. | ornamenta triu[m|)]halia | decrevit ob res in [/wjdea | 
prospere ge[sf]as.* | [/).] d. 

Kistanje in Dalmalia , ibi prope ubi fuit Bumum (III 2830 p. 4039 primtu 
descr. Mommsen cf. Hirschfeld arch. ep. Mitth. 9 p. 30). — 1) Hic est Sex. Iitlius 
Severus consul suffeclus a. 127 (dipl. XXXI), lulius Severus memoratus a Dione 69, 43. 
Adoptattis videtur esse a Cn. Minicio Faustino consule suffecto a. 416 (dipl. XXFII). 
— 2) De rebus a lulio Severo in ludaea gestis cf. Dio 69, 43. (Alius est Severus 
memoratus a Dione propter administrationem eius Bithynicam, cuius habemtu titulos 
Ancyranos C. I. Gr. 4031. 4032). 

1057 1 leg. A^M^.] pr. pr. | provinc. Syriae, | leg. Aug. pr. 

pr. I provinc. Brittaniae, | leg. Aug. pr. pr. pro|vinciae German. | inferioris, 
praef. | aerari Saturni, | leg. leg. XXX Ulpiae, | praetor., tribuno j plebis, 
quaestori | Aug., tribuno lati|clav[i]o leg. X Freten|sis, triumviro j a. a. a. 
f. f., I Aequenses | municipes. 

Citluk prope Sign, ubi fuit colonia Claudia Aequum Dalmatiae, rep. (III 2732 
bis descripta saec. XFIII). — Ante repertum iitulum N. 4036 hunc titulum esse 
lulii Severi memorati a Dione 69, 43 coniecit Borghesius opp. 4 p. 469; et est omnino, 
ut recte vidit Borghesius, temporum Hadria?ii vel Antonini. 

1058 T. Haterio Nepoti | Atinati Probo | PubUcio Mateniano* | cos., 
pontif., triumphalib. | [ornamentis honorato] 

Fulginiis (XI 3242). — \) T. Haterius Nepos, memoratus inter fratres Arvales 
a. 448. 420 (Henzen acl. Arv. p. 487), consul sxtff. a. 434, legatus Pannoniae supe- 
rioris a. 438, ab hoc non videlur diversus esse. T. Haterii Nepotis praefecti Aegypti 
a. 424 et 424, cuius titulum edimus infra, fuit aut frater aut filius. 



232 Caput IIII. 

1059 C. Oppi6 C. f. Vel. I Sabino Iuli6 Nepoti | M.' Vibi6 Sollemni 
Sev6ro^ I cos., | adlecto a sacralissim6 imp. | Hadriano Aug. | inter tribu- 
nicios, pr. peregr. | candidato Aug., | leg. prov. Baeticae, cur. vidr. | Clo- 
diae Anniae Cassiae | Ciminae trium Traianarum j et Amerinae, leg. legion. 
XI I Cl. p. f., leg. Aug. pr. pr. | provinc. Lusilaniae, | procons. prov. Bae- 
ticae, I patr6no col., | Leoaas lib. | adcensus patroni, | et in dedic. statuae ] 
colonis cenam dedit. 

Auximi (IX 3853 vidit Mommsen). — 1) Fortasse filius C. Oppii Sabini cos. a. 84. 

1060 C. lavoleno Calvino | Geminio Kapitoni ( Cornelio PoUioni | 
Squillae Q. Vulkacio | Scuppidio Vero cos. , j procos. prov. Baetic. , leg. 
Aug. I pro pr. prov. Lusitan., leg. leg. IJI j Gallic, pr. cand. divi Hadriani, | 
trib. pl. cand., q. prov. Afric. , trib. | mil. leg. V Mac, Xvir. stlitib. iud. 

In agro Tusculano (XIF2499 descr. de Rossi). 

1061 L. Minicio L. f. Gal. Natali | Quadronio Vero* cos., procos. | 
prov. Africae, auguri, leg. Aug. | pr. pr. provinciae Moesiae infer., | cura- 
tori operum publicorum | et aedium sacrar. , curat. viae | Flamin., praef. 
alimentor.^ leg. | Aug. leg. VI Victr. in Britannia, | praetori, trib. pleb. 
candidato, | quaestori candidato divi | Hadriani et eodem tempore legato | 
prov. Afric dioeceseos Carthaginien. | proconsulis patris sui, trib. mil. 
leg. I I Adiut. p. f. item leg. XI Cl. p. f. item leg. | XIIII Gemin. Martiae 
Victric, Illviro | monetali a. a. a. f. f., patrono municipii, ( curat. fani 
Herc. V.^ decuriones Tiburt. [ ex aere coUato, q. q.* maximi exempli. 
(In latere) curante [ M. Tullio Blaeso. 

Tibure (XIF5S99 vidi ipse). — 1) Filius L. Minicii Natalis N. 1029, in quo titulo 
et ipse memoratur. Ad eundem pertinent praeterea tituli Tiburtini XIF 5SSi. 3600. 
C. I. Gr. S977 , Etrui-iae XI 292S. 50002, Barcinonenses II 4SI0. 4S11 , Africanus 
FIII 4645, Megarensis eph. ep. i p. 2S1, Olympius arch. Zeitnng 5, 1878 p. 59 n. 419. 
Natus erat Barcinone (II 4S1I); praetorius vicit Olympiae curru Olympiade CCXXFII 
i. e. a. 129 (arch. Zeitung l. c), consul videtur fuisse paullo post, proconsul Africae 
a. 159 (FIII 4645). — 2) Cf. Mo. Staatsr. IP p. 1080 not. I. — 3) Curator fani 
Ilerculis Fictoris, 4) item quinquemialis fiiit Tibure. 

1062 [T. Statilio] \ Maximo^ ^' j trib. leg. IIIl S,c[yth.]., \ donis 

milit. a divo | Trai. d[o]n., quaest. u[r6.], | ab acti (sic) senat., iT\ih. \ p]leb., 
praet., curat[o]|ri viae Aurel. , leg. [ leg. I Ad., iuridic[o] | pr. pr. utrius- 
qu[e] I Pannoniae^ leg. p[r.] ( pr. Pannoniae infe[r.], | cos.*, sodali Augu- 
s[?o]|li, curat. aed. sacra[r.]^ | canabens.® pu[^'] 

Stuhlweissenburg Hungariae (Eph. epigr. 4, 42S). — l) Nomen suppleri potuit 
ex titulo memorato infra not. S. — 2) Periit menlio vigintiviratus. — 3) Hoc 
munere, quod praeterea non memoratur, funclus est Maximus anno 156 vel 457 sub 
Aelio Caesare, utramque Pannoniam proconsulari imperio regente , cf. supra ad 
N. 544 (Hirschfeld). — 4) Consul fuit ordinarius a. 444 (XIF 490). — 5) Curator 
operum publicorum fuit a. 446 (FI 4008). — 6) Canabenses hi dubitat Mo. (eph. l. c), 



Tituli virorum et mulierum ordiuis senatorii. 233 

utrum intellegendi sint cives Romani consistentes Aquinci, an vicani vici illius ubi 
titulus repertus est. 

1063 P. Coelio P. f. I Ser. Balbino | Vibullio Pio | Xviro stlitib. iudic, | 
Vlviro equit. | Roman. i turm. quint., tr. mil. leg. | XXII Primig. p. f., ad- 
lecto I inter patric. ab imp. Caes. | Traiano Hadriano Aug., | salio Collino, 
quaest. j Aug. , flamini Ulpiali, pr. de fidei commiss.^ cos. | designato^ | 
decuriones sua pecunia. 

Romae, sed videtur lapis eo adlatus esse ex municipio aliquo (VI 1585 saepius 
descripta saec. XFl). — 1) Cf. Mo. Stantsr. II^ p. 105. 2$6. — 2) Cum Coelius Bal- 
binus eonsul fuerit ordinarius a. 457, titulus positus esse videtur a. 156. 

1064 L. Aemilio L. f. Pap. Arcano* | trib. mil. leg. XI"-' Gem. et trib. | 
mil. leg. I Minerv. item trib. mil. leg. II Aug. , omnib. hono|ribus in 
colonia sua funct., | adlecto in amplissimum | ordinem ab imp. Caes. | 
Hadriano Aug. , Iiiiilvir. | equitum Romanor. , curioni, | quaestori urbano, 
trib. I plebis, praetori designat., | L. Aemilius Moschus Iiiiilvir | Aug. 
patrono optumo post j obitum eius, inlatis arcae ] seviror. ob locum et 
tuitio|nem statuae HS n. IIII, | 1. d. d. Iiiiilviror.^ et sportulis dedicavitX'' III. 

Narbone (XII 4534 vidit Hirschfeld). — 1) Arcanus amicus Martialis origine 
jSarbonensis ibique honoribus functus (Mart. 8, 72, 5) huius videtur fuisse pater 
(monuit Herzog). — 2) Scr. aut VII aut X aut XIII aut XIIII. — 3) Loco dato de- 
creto sevirorum. — 4) Denarium. 

1065 Q. Lollio M. fil. I Quir. Urbico cos.\ | leg. Aug. provinc. Germ. | 
inferioris, fetiali, legato | imp. Hadriani in expedition. | ludaica, qua donatus 
est I hasta pura corona aurea^ leg. | leg. X Geminae, praet. candidat. | 
Caes., trib. pleb. candidat. Caes., leg. | procos. Asiae, quaest. urbis, trib. | 
laticlavio leg. XXII Primigeniae, | Illlviro viarum curand., | patrono, 1 d. 
d. p. p. 

Tiddi in pago agri Cirtensis in Numidia (FIII 6706 vidit ffilmanns). — 
1) Consul suffectus fuit anno incerto sub Hadriano, quo vivo titulum positum esse 
ostendit quod non appellalur divus. — 2) Nota dona exigua legato huic praetorio 
data. — Postea hic Lollius Urbicus factus est legatus Britanniae (FII 4041. HSS ; 
vit. Pii S) , proconsul Africae (Apuleius apol. 2) , praefectus urbi (FI 28. 40707. 
FIII 6703. Fronto ad amic. 2, 7 p. 494 Nab. ; Eusebius hist. eccl. 4, 47). 

1066 L. Burbuleio L. f. Quir. | Optato Ligariano | cos., sodal. Aug., 

leg. imperat. | Antonini Aug. Pii pro pr. prov. | Syriae in quo honor. de- 

cessit, leg. | eiusdem et divi Hadriani pro pr. prov. | Cappad., cur. oper. 

locor. q. publ. , praef. | aerar. Saturn., procos. Sicil., logiste | Syriae, 

legat. leg. XVI Fl. Firm., cur. rei p. | Narbon. item Anconitanor. ilem [ 

Tarricin., curat. viar. Clodiae Cassiae 1 Ciminae, pr., aed. pl., q. Ponti et 

Bithyn., | trib. laticl. leg. IX Hispan., Illvir. kapit., | patr. col., | Rasinia 

Pietas nulr.* filiar. eius | s. p. p. L. d. d. d. 

In ruinis Minlumarum rep, , nunc Neapoli (X 6006). Illustravit Borghen 
opp. 4 p. 404—478. — 1) Nutrix. 



234 Caput IIII. 

1067 P. Pactiimeio P. f. | Quir. Clementi j Xvirum stlitibus iudicand., | 
quaest., leg. Rosiani Gemini* \ [sjoceri sui procos. in Achaia, | [t]rih. pleb., 
fetiali, legato divi | Hadriani Athenis Thespiis | Plataeis item in Thessalia^ | 
praetori urbano, legato | divi Hadriani ad rationes | civitatium Syriae pu- 
tandas^ | legato eiusdem in Cihcia, ( consuli^, legato in CiHcia | imp. An- 
tonini Aug., leg. Rosiani | Gemini procos. in Africa, | iuris consulto*, | 
patrono HH coloniarum®, | d. d. p. p. 

Cirtae sive Constantinae (FIII 70S9 vidit ff^ilmanns). — 1) Est alter ex 
T. Prifemiis Paetis Rosianis Geminis memoratis XIF 246. 2o0 (cf. VI Ui9). — 2) Cf. 
Mommsen Staatsr. IP p. 838 not. 2. — 3) Cf. ib. p. 861 not. 4. — 4) Consul videtur 
fuisse in legatione Ciliciae, circa a. 158. — 5) Cf. Dig. 40, 7, 21, 1. — 6) Cf. N. 1068 
not. S. 

1068 T. Caesernio . . f. Palat. Statio | Quintio Stal[ta]no Memmio 
Macrino cos. , sod[aZ]i AugustaH, leg. pr. pr. | provinciae Af[n]cae\ leg. 
leg. XHH G. M. V.% | misso ad dilec[fu]m iuniorum a divo | Hadriano in 
r[e]gionem Transpada|nam^ trib. pl.^ quae[sf.] candidato divi Hadriani, [ 
comiti eiusdem in [On]ente, XVvirum (sic) stlitib. | iu[dican]dis, | d. d., 
pat[rono //// c]oIon.*, p. p. 

Cirtae sive Constantinae (VIII 7056 vidit fFilmanns). — 1) Legattis Augusti 
pro praetore exercitus Africani fuit a. 141 (Eph. ep. 7, 558). — 2) Geminae Mar- 
tiae Fictricis. — 3) Cf. Mommsen Staaisj: II ^ p. 8S0 not. 5. — 4) Praetura omissa 
videtur crrore quadratarii. — 5) Patrono quattuor coloniarum (scilicet Cirtensium, 
cf. N. 459 not. 5). — Post hunc titulum positum Statianus factus est legatus Ger- 
7naniae superioris a. 1S0 (tit. edilus ap. Borghesium opp. 8 p. 103, et a Mowatio 
rev. arch. 1889 p. S75). 

1069 [T.] Caese[rmo Statio] Quincti[o | Macedani] \ Quinctia[no cos.y, \ 
sodali Aug., [cnraf.] | viae Appiae, \i\raef. alim\ \ legato legionis . . . . | 
piae fldelis, co[mrt? imip.] \ per Orientem, [^praet. cand.] \ inter cives et 
[peregr., trih] \ plebis candidato, [censitori^ per] \ Africam Maur^eraneas^., ?.] ] 
candidato, tri^ftnno mil.] \ legionis tr[ices?mae Ulpiae j Ftjctricis, {[rinmviro | 
aM]ro argen[?o aere f. f., \ pat]vono co[llegi fabr.] | d. [d.] \ Servi[^?«s] . . . 
I amic[o]. 

Citta nuova Dalmatiae rep., postea Veronae, sed origine videtur esse Aqui- 
leiensis (V 863). — 1) Eiusdem consulis sunt tituli Aquileiensis V 866 et suburbaiius 
XIV 2235 (ex hoc nomina suppleri potuer-unt). Propter nomina frater eius qui 
praecedit magis mihi credilur quam filitis. — 2) De supplemento cf. Mommsen 
Staatsr. IP p. 1090 not. 2. (dilectatori, suppleverat Renier melanges d'epigr. p. 81). 

1070 L. Novio Crispino | ftlartiali Saturnino | cos. desig., leg. Aug. 
pr. pr. I provinciae Africae', procos. Galliae | Narbonensis, leg. Aug. leg. I 
Italicae, | leg. Aug. iuridico Astyriae et Gallaeciae^ \ praetori, trib. pleb., 
quaestori pro praet. | provinciae Macedoniae, trib. mil. | leg. VHH Hisp., 
HHviro viarum | curandarum, seviro eq. Romanorum, | veterani (leg. HI)^ 
Aug., I qui militare coeperunt Glabrione | et Torqualo^ item Asiatico II 
et Aquilino cos.* 



Titali virorum et mulierum ordinis senatorii. 235 

Lambaeti (FIII 2747 contuUt fyUmanns). — 1) Similis tilulus huius legati est 
eph. ep. 7, 397 ; memoratur praeterea saepius in inscriptionibus Xumidiae. Rexisse 
Numidiam a. 1i7 et 148 intellegitur ex VIII 2342. 26S2 ; hic titulus positus est 
anno 130 (cf. not. 3). — 2) Scr. Gallaeciae. — 3) leg. III repositum in litura (ef. 
supra N. 503 not. 1). — 4) A. 124, 5) a. 123. Milites veterani cum post quina 
et vicena stipendia dimitti solerent, recte conclusit Wilmanns hunc titulum positum 
esse a. 130. 

1071 C. Popilio C. f. Quir. Caro | Pedoni cos. , Vllviro epulon., 
sodali Hadrianali, legato j imp. Caesaris Antonini Aug. | Pii pro pr. Ger- 
maniae super. et ex ercitus in ea tendentis, curatori oper. publicor.', praef. 
aerari Satur., j curatori viar. Aureliae veteris et | novae, Corneliae et trium- 
phaiis, I legalo legionis X Fretensis [ a cuius cura se excusavit, praelori, | 
tribuno plebis, q. divi Hadriani Aug., | in omnibus honoribus candidato | 
imperator. , trib. laticlavio leg. III | Cyreneicae, donato donis mihjtaribus 
a divo Hadriano ob | ludaicam expeditionem , Xviro | sthtibus iudicandis, 
patrono | municipi, curatori maximi exemph, | senatus p. q. Tiburs | optime 
de re pubhca merito. 

Tibure rep. (XIV 5610 vidit Henzen). — 1) A. 130 cf. C. VI 833. — Post 
positum hunc titulum Popilius Carits fuit etiam proconsul Asiae, cf. fVaddington 
fastes des prov. asiat. n. 147. 

1072 M.' Aciho M.' f. Gal. \ Glabrioni | Cn. Corneho Severo | cos.', | 
pontifici, Illvir. a. a. a. f. f. , I Vlvir. turm. equit. Roman., | trib. mil. 
leg. XV ApoUinaris, | saho Colhno, leg. prov. | Crelae Cyrenar.S leg. prov. | 
Africae^ quaest. imp. Caesar. | T. Aeh Hadriani Antonini Aug. Pn, | [pr]ae- 
tori^ leg. Asiae, s. p. q. Tiburs | [pa^jrono municipi, qq.'' designato. 

Tibure rep. a. 1886 (XIV 4257 vidit Gatli). — 1) Consul fuit ordinarius 
a. 1S2. — 2) Legatus proconsulis Cretae et Cyrenarum et legatus proconsulis Africae 
videtur fuisse nondum quaestorius, extra ordinem. — 3) Praetor factus est statim 
ex quaestura, utpote patricius (cf. IS\ 999 not. 4). — 4) Quinquennali. 

1073 Arriae L. f. Plariae | Verae Prisciilae | flaminicae, | M.' Acili 
Glabrionis cos.', | d. d. | publice. 

Pisauri (Orell. 2228, descr. Bormann). — 1) Uxor fortasse eius qui praecedit, 
Flaminica videtur fuisse Pisauri. 

1074 T. Flavio Longino | Q. Marcio Turboni | leg. Aug. pr. pr.* | 
Tilius Crispus | cornicul. | eius. 

Tomis (Kiistendsche) rep. (III 767 = /// S. 7342 vidit Domaszewski). — 
1) Eiusdem legati Moesiae inferioris eodem loco rep. est titulus Graecus, omnes 
eius honores recensens (arch. ep. Mitth. 8 p. 21). Legatus Moesiae fuil a, 133 
(III S. 7449). 

1075 M. Met[t]lio P. f. Cl. Aquilho I Regulo Nepoti Volusio \ Tor- 
qua[<]o Fronton[t] | cos. ex ka[/.] lan.', augur[t, saUo\ \ CoUino, so[rf<i]h 
Flaviali, [praet.], \ quaestori, [frt]umviro m[onetali] \ a. a. a. f. f., ^[raef. 
feriar]um La[tinarum \ ad 



236 Caput mi. 

In ngro Tusculano (XI F 2501 fragmenta disiecta composuit de Rossi qui 
partem vidit). — 1) Consul ordinarius (id significatur verbis ex kal. lan.^ fuit a. 437. 

1076 L. Neratio C. f. | Vol. Proculo' | Xvir. stlitibus iudican., ] trib. 
militum legion. | VII Gemin. Felic. et leg. | VIII Aug., quaest., aedil. | pleb. 
Cerial., praet., leg. | leg. XVI Flaviae fidel., | item misso ab imp. | AntoniDO 
Aug. Pio ad d[e]ducen|[d]as vex[i]Ilationes in Syriam ob | [6]ellum [Par]- 
thicum^ praef. aerari | militaris, | cos., | municipes Saepinat. 

Saepini (IX 2437 vidit Dressel). — 1) Affinis sine dubio Neratiorum, cuius 
titulos Saepinates dedimus supra N. i032 — 1034. — 2) Fidetur indicari bellum motum 
a Fologaese sed priusquam ad arma ventum est compositum. Cf. Borghesi opp. 5 
p. 376. 

1077 L. Aemilio L. f. Cam. Karo' co[s.], | leg. Aug. pr. pr. provin- 
ciae Cappadociae, | leg. Aug. pr. pr. censitori provinciae Lugdunensis, | 
leg. Aug. pr. pr. provinciae Arabiae, | curatori viae Flaminiae, leg. leg. 
XXX U. V.^, I praet., trib. pleb., quaest. Aug., | trib. militum leg. VIII Aug., | 
trib. militum leg. VIIII Hispanae, 1 Xviro stlitib. iudic. , | sodali Flaviali, 
XVviro s. f., i C. lulius Erucianus Crispus praef. ] alae primae Ulpiae 
Dacorum | amico optimo. 

Romae (FI 1553 vidit Henzen). — 1) Fidetur vixisse sub Antonino Pio (cf. Bor- 
ghesi opp. 4 p. 139) ; memoratur etiam in titulis Coloniensi Brambach 334 et Dacicis 
III H33. 1413. III S. 7771 (= arch. ep. Mitth. aus Oestr. 9, 246), ex quibus apparet 
eum post hunc titulum positum factum esse legatum trium Daciarum. — 2) Legatus 
legionis tricesimae Ulpiae Fictricis. 

1078 dis genitoribus* | L. Plotio C. f. Pol. Sabino, ] praetori, sodali 
Titiali, | aedili cur. , seviro eq. R., | quaestori urb., trib. laticl. | leg. I 
Miner. p. f., Xvir. | stl. iudic, habenti quoq. | salutation. secundam | imp. 
Antoniui Aug. Pii.^ | Sabinus praetor, magna res^ Formis perit. 

Prope Romam in ruderibus mausolaei siti ad viae Tiburtinae lapidem VII, in 
praedio le Capanaccie (Tomassetti Bull. com. 1890 p. 103, Gatti Notizie 1890 p. 36). 
— 1) Dis genitoribus dedicatos titulos sepulcrales praeterea non habemus; sed ex- 
tant complures tituli sepulcrales dedicati diis parentum vel etiam diis parentibus 
(cf. de his diis lordan ap. Prellerum Roem. Myth. II ^ p. 98 not. 2), a quibus, ut 
monuit Buelsen, dii genitores non videntur esse diversi. — 2) Cf. Huelsen Mitth, 
4890 p. 501. — 3) Cf Huelsen l. c. p. 502. 

1079 L. Coelio Festo | cos. , praet6ri, procos. | provinciae Ponti et 
Bithyn., j praef. aerari Saturni, | 16g. [t]mp. Antonini Aug.' ,j Astu[n]ae et 
Callieciae, | praef. fr[w]menti dandi ex s. c, | adlect[o i]nter tribunicios, 
res publica Velleicit. | patrono, 

Veleiae rep., est Painnae (X1 1185 vidit Borma7in). — 1) Imperator Antoninus 
non video cur non sit Antoninus Pius. Caracallam significari putant quippe a quo 
demum Asturia et Callaecia provincia instituta sit (Marquardt Staatsverw. I^ p. 223 
not. 5; cf. infra N. 1137 not. 2); sed hic fuit iuridicus, non legalus pro praetore. 
Proconsul Bithyniae, quam provinciam Antonini Pii temporibus a legatis rectam esse 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 237 

putant (Marquardt Staatsr. I- p. 5SS), eisdem temporibus fuit etiam Q. Foconitu 
Saxa Fidus (Bull. de corr. 1890 p. 645). 

1080 M. Servilio Q. f. Ho[r.] | Fabiano MaximoS \ leg. Augustorum 
pro prae|tore provinciarum Mysiae j superioris item Mysiae inferijoris ^, cura- 
tori aedium sacra|rum, cos.^ fetiali, praef. aer. S.*, | leg. leg. III Gal., cur. 
viae Vale|riae. leg. pr.' provin. Asiae, prae[^], | aed. cur., ab actis senatus, 
q. I urb., tr. mil. leg. I Minerv., | Illhiro viar. curandar., | Licinii Fortis 
et Honoratu[s] j centurio leg. I ] ami[co]. 

Romae (FI 1o17 deser. Henzen). — 1) Hic ut videtur Servilius Fabianu* qui 
fiiit cos. suff. cum Q. Jllio Basso d. 6 lul. 4o8 (dipl. mil. in Hungaria rep., archaeo- 
logiai ertesito 6, 1886 p. 507); idem memoratur Inscr. Gr. Sicil. Ital. 2545. — 
2) Legatus Moesiae inferioris fuit a. 162 (arch. ep. Mitth. 1i p. 21). — 3) Cf. not. 1. 

— 4) Praefecto aerari Saturni. — 5) Ser. pr. pr. 

1081 L. Dasumio P. f. | SteL Tullio I Tusco ' cos., (comiti August.^) | 
auguri, sodaL Hadria|nali, sodal. Antoni|niano^ curat. operum [ publi- 
corum, I legato pr. pr. provinciar. | Germaniae superior. | et Pannoniae 
superior.^ | praefecto aer. Saturni, | praetori, tribun. pleb., | leg. provinc. 
Africae, | quaest. imp. Antonini Aug. Pii*, | trib. milit. leg. HII Flaviae, j 
triumviro a. a. a. i. L | P. TuUius Callistio | posuit. 

Tarquiniis (XI 556S vidit Bormann). — 1) Genitus videtur a P. TulUo Farrone 
supra N. 1047, adoptatus a L. Dasumio qui consul sub Traiano auctor fuit senatus 
consulti Dasumiani de fideicommissariis libertatibus (Dig. 40, S. 56 ,• cf. Mo. Herm. 5 
p. 4S not.) et ad quem referendum esse videtur testamentum lapidi ineisum n 10229. 

— 2) Quae uncis (> inclusi, litteris minoribus in margine adiecta sunt. — 3) Apparet 
Tuscum Antonino Pio, in cuius consecrati honorem instituti sunt sodales Antoni- 
niani, supennxisse. — 4) Legatus Pannoniae superioris posuit titulum Poetovio- 
neiuem III 4117. — 5) Expectaveris divi Pii (cf. not. 5). 

1082 D. Fonteio Frontiniano ( L. Stertinio Rufino | legato Augu- 
storum I pr. pr.*, cos. designato, | Sex. Terentius Saturninus 7 (leg. HI)* 
August. 

Lambaesi (FIII S758 vidit fTilmanns). — t) Legatus Numidiae fuit a. 160 
(VIII 2694. 4205. 4204. Eph. ep. S, 784) -162 (FIII 4S89. Eph. ep. S, 1276). — 
2) Cf supra N. IfflO not. 3. 

1083 I Titiano c. f.* C. Maesi | Titiani et Fonteiae | Fron- 

tinae* consu|larium^ filio, | patricio*, ob hono[rem togae virilis | Clodius 
Rufus eques Romanus | amico suo incomparabili. 

Thermis in Sicilia (X 7546 vidit Mommsen). — 1) Expectaveris c i. (claris- 
simo iuveni). — 2) Secundum stemma propositum a Mommseno eph. ep. 4 p. 1S4 
hi homines vixerunt saec. p. Chr. altero fere medio. Ipsum nomen indicat Fon- 
teiam Frontinam stirpe coniunctam fuisse cum D. Fonteio Frontiniano N. 1082, 

— 3) More Graeco dicunlur consulares maritus et uxor. — 4) Raro patricium ali- 
quem fuisse in inscriptionibus adnotatur, nisi ipse adlectut fuit inter patricios. 

1084 Q. Servilio | Q. L Hor. | Pudenti' | trib. mil. leg. Illl Scy|tbicae, 
quaest. projvinciae Siciliae, | trib. pL, praetori, | praef. frumenjti dandi. 



238 Caput im. 

iuridi|co Aemiliae | [ef F/a]mini|ae, [^jrojcos. Cretae et Cyrenarum | | 

[A^a^ajmen^es | ]?a?r]on[oj. 

Calamae in Numidia (FIII S3Si descr. Renier). 

1065 Q. Servilio | Pudenti, | Q. Servili | Pudentis | procos.' filio, | 
patrono | municipii, | d. d. p. p. 

Bisicae (Hr. Bischka) in prov. Africa (Eph. ep. 7, 93 = FIII S. i229I). 

1) Maritus Ceioniae Plautiae sororis L, Veri (supra N. 550). Postea ad consu- 
latum pervenit ordinarium a. 166. — Titulos N. lOSijS Mommsenus (ad Eph. 3, 298) 
positos putat Pudentibus paullo post a. 161 propter adfinitatem cum novo imperatore. 

1086 Ti. Claudio | Saetliidae | Caeliano, [ Cl. Fronti[ni] | cos. f., V^vir.] \ 
stl. iud., trib. mil. leg. | III Gallicae, [q.] provinc. | [52ci]liae candidato 
imp. I [injtonini etVeri August[or.], | sodali Hadrianali, le[^.] ... ., | [trih.] pleb., 
praet. fid. com[wi.], | legato leg. XI Cl., aug[Mr.], | patrono coloniae | d. d. 

1087 Ti. Claudi[o] Quir. Fronti|no INicerato, Cl. | Frontini cos. f., | 
Xvir. stl. iud., | trib. laticlavio leg. | IIII [F/]a[t;?]ae, qua[es]|tori pro praet. 
[pro]|vinc. Achaiae, [ab] \ actis senatus, a[ed.] | cur., praetori . . ., | patr. 
[col., d. d.]. 

1088 Ti. Claudio Quir. Sa[e]thida[e] Cethego Frontino, Ti. Claud[t] 
Frontini legat. legionis filio, Ti. Claudi Frontini cos. nep., patrono col., d. d. 

Montorii Inter Salernum et Abellinum rep. a. 1342 (X 1125. 1122. 112i semel 
descriptae). — Ti. Claudius Saethida Caelianus et Ti. Claudiiis Frontinus Niceratus 
noti sunt praeterea ex compluribus titulis in Peloponneso repertis. Simvl posue- 
runt L. Vero Messeniacum III 493, ille Marco Caesari Spartanum C. I. Gr. 1518; 
huic dedicati sunt Spartae et Argis tituli C. I. Gr. 1527. 1155. Frontini filiits fuit 
Ti. Claudius Saethida Cethegus (N. 1088), qui memoratur etiam VI 16440. — A 
Pausania 4, 52, 2 viemorantur, ut monuit Foucart (ad Lebas 2, 519), Aethidae 
complures Messenii, quod nomen fortasse ex Saethidae nomine corruptum est. 

1089 d. m. I Corneliae | Procula et | Placida fecer. | L. Stertinio 
Quintiliano Acilio | Straboni Q. Cornejlio Rustico Apronio | Senecioni 
Proculo 1 proconsuH provin|ciae AsiaeS patri bene | merenti. 

1090 d. m. I Corneliae | Procula et ( Placida fecer. | Q. Cornelio 
Senejcioni Proculo^ | praetoricio legato provin|ciae Asiae, fra|tri bene 
meren|ti. 

Romae (VI 1587 in museo Valicano. 1588 nunc Neapoli). — 1) Proconsul 
Asiae fuit Marco et Vero imperantibus (Dig. 48, 18, 1, 4 cf. fVaddington fastes des 
prov. asiat. n. 130). — 2) Q. Comelius Senecio Proculus videtur mortuus esse eodem 
fere tempore quo pater (N. 1089); certe titulus videtur eodem positus esse. 

1091 Genio domus sacrum (Infra, sub imagine Genii) pro salute I 
Q. Antisti Adventi Postumi Aqui|liniS leg. Aug. leg. II Adiutricis, | et 
Noviae Crispinae^ eius, et [ L. Antisti Mundici Burri^ et Anto|niae Priscae 
matris eius, et li|berorum et famihae eorum, | Agathopus lib. ex viso | 
d. d. (In utroque latere) Q. Antistius Agathopus ex I viso d. d. idemq. [ 
dedicavit k. Mart. 1 Macrino et Celso cos.*^ 



Tituli Yirorum et mulierum ordinis senatorii. 239 

1091 " Victoriae j Aug. sac. [ pro salute | Antistior. Ad|Venli et Bur|ri 
et liberor. | eorum Aga[^]ho|pus lib. d. d. 

Thibili (Annilna) in Numidia (Poulle llecueil de Constantine 24 p. 168, 23 p. 14o ; 
N. 1091 vidi ipse). — 1) Eidem positus esl titulus Thibilitanus eph. ep. o, 834. — 
2) Filia videtur L. Novii Crispini supra N. 1070. — 3) Idem puto L. Antistius 
Burrus consul ord. a. 181, quem unum eundemque esse atque L. Antistium Burrtim 
Adventum receptum inter salios Palatinos a. 178 (FJ 1979) non est certum. — 
4) J. 164. 

1092 [M. Statijo M. f. Cl. Prisco I [Z]icinio Italico ' leg. Augu- 
storum I pr. pr. prov. Cappadociae-, leg. Aug[^.] | pr. pr. prov. Brittan- 
niae^ leg. Aug^g'.] | pr. pr. prov. Moesiae super., curato[rt] | alvei Tiberis 
et cl[o]acarum urbis, c[os.]\ | leg. Aiig. prov. Daciae% leg. leg. XIII G. p. 
f., leg. leg. I [X]III1 Gem. Martiae Victricis, sacerdoti Titiali | [F/]aviaIi, pr. 
inter cives et peregrinos, tr. pL, quaes[/.], | proc. Aug. XX hereditatium 
prov. Narbones. et Aquita[n. , | p]r. eq. alae I pr. c. R.®, tr. mil. leg. 1 
Adiutr. p. f. et leg. X [G.] p. [/. \ e]t leg. IIIF Gallicae, praef. coh. IIII 
Lingonum, vexillo mi[Z. [ d]onato a divo Hadriano in expeditione Iudaic[a] 
Q. Cassius Domitius Palumbus. 

Roviae olim, descripserunt Smetius et Metellus (FI4S25). — 1) Hic est Statius 
Priscus a quo sub initium imperii Marci et Veri res prospere in Armenia gestas esse 
Arlaxataque capta narrat vit. Marc. 9 cf. vit. Feri 7, Dio l. 71 ap. Suid. — 2) Ad 
hanc legationem pertinent quae narrant de eo auctores (not. 1), item III S. 7505. 

— 3) Ad hanc Prisci legationem rettulit Borghesius opp. 5 p. 249, quod in excerptis 
a Maio editis (Dio ed. Dindorf 3 p. 208) de Prisco quodam traditur, eum ab exer- 
eitu Britannico imperatorem salutatum recusasse. — 4) Consul fuit ordinarius 
a. 139. — 5) A. 137. 138 cf dipl. mil. XL et lapides Dacici III 940. 1061. 1299. 1416. 

— 6) Alae primae praetoriae civium Romanorum, — 7) Scr. III. 

1093 L. Pullaieno Gargilio | Antiquo, | Xv. sllitib. iudic, trib. laticl. | 
leg. III Gallic, quast. (sic) cand. Aug. |, trib. pl., pr., curat. viae Clodiae | 
Cassiae Ciminiae trium. Trajianar., legato leg. I Minerv., | leg. Augustor. 
pro pr. prov. | Thrac*, cos. designato, | Gaius Alexander et | Aelius Sacerdos 
et I Flavius Valens | corniculari. 

Perinthi (III S. 7394 Mommsen vidit ectypum). — 1) Legatus Thraciae fuit sub 
Pio et Marco et Vero (Le. a. 161), iettibut nummis complurium Thraciae civitatium. 

1094 M. Pontio M. f. Pup. | Laeliano Larcio Sabino cos.', pon|tifici, 
sodali Antoniniano V'eriano, ] fetiali, leg. Aug. pr. pr. prov. Syriae, leg. 
Aug. I pr. pr. prov. Pannon. super., leg. Aug. pr. pr. Pan|non. infer.*, 
comiti divi Veri Aug. , donato donis | militarib. bello Armeniaco et Par- 
thico I ab imp. Antonino Aug. et a divo Vero Aug. | [coron.] mu[ra/i val- 
lari c/as]sica aur[ea | hastis puris IIII vextUis IIII ....]. 

Romae rep. in foro Traiani (FI 1i97 deseripsit Pighius). — I) Consul fuit 
ord. a. 163 ; memoratur a Frontone ad Ferum imp. 2, 1 p. 128 Nab. Fiiius videtur 
fuitte Pontii Laeliani legali Pannoniae superiorit a. 148 (dipl. mil., ap. Mowat 



240 Caput im. 

Revue arch. ser. 3 t. 7, 1891 p. S16); cf. C. III 6182. — 2) De tempore horum 
honorum cf. Domaszewski mus. Rhen. 1890 p. 206. 

1095 [5]plendidissima[e] ( civitatis Ephesiorum | irjg TtQwrriQ xat 
fisyiaTrjg \ /.irjTQOTtolscog rijg ^Aoiag xat /> vew/.6qov ' tlov ^e^aOToiv. \ 
A. lunium P. f. Fabia | Pastorem L. Caesennium | Sospitem^ leg. pr. pr. 
provinciae | Asiae, praetorem designatum, tr. | pleb., quaestorem Aug., Iri- 
bunum | militum leg. XIII Geminae, trium|virum aere argento auro flando | 
feriundo, | seviro turmae equitum | Romanorum, rarissimo viro, | Sex. lunius 
Philetus [ et M. Antonius Carpus | honoris causa, | h. c^ 

Ephesi (III 6076 cf. p. 128S). — 1) Alq vecoxoQOq Ephesus dicitur in nummis 
inde ab Hadriano usque ad Caracallam (Eckhel 2, S20). Ceterum non perspicilur 
quo pertineat Ephesi mentio. — 2) Eiusdem sunt tituli urbanus VI 143S et Mogon- 
tiacensis Brambach 10S2. Fidetur esse Pastor qui cum Laeliano (N. 1094) fuit 
consul ordinarius a. 165. — 3) Fidetur honoris causa bis positum, et perscriptum 
et notatum. 

1096 Q. Caeciho Q. f. Arn. Mar|cello Dentihano', Xviro sthjtib. iudic, 
trib. mil. leg. XI Cl. piae fid., | [gwaesf.] provinc Afric, aed. cur. candij- 
dato divi Hadriani^ pr. candidato eiusdem, leg. provinc Hispan., procos. | 
provinc Cretae Cyrenar., leg. leg. | XII Fulminalae, leg. Aug. pr. pr. pro]- 
vinciae GaUiae Aquitanicae, | col[onjae] patrono, | Thibiucenses aere conlato. 

In Africa in ruderibus oppidi Thibiucensis (Eph. ep. 7, 206 = FIII S. 14291). 
— 1) Consul suffectus a. 167 (dipl. mil. C. III p. 888). — 2) Hunc solum aedilem 
curulem candidatum principis adhuc invcntnm esse notat Mo. 

1097 M. Cl. Ti. fiho Quirin. | Frontoni cos.^ leg. Aug.^ | pr. pr. trium 
Dac et Moes. sup.^ | comiti divi Veri Aug.^ donat. j donis milit. bello Armen. 
et Parth. ab | imp, Antonin. Aug. et a divo Vero August. | coron. mural. 
item vallar. item classic j item aurea item hast. puris IIII item vexill.'', | 
curator. oper. locorumq. public, leg. leg. I Min., j leg. leg. XI Cl, prae- 
tori, aedili curuli, ab actis | senatus, quaestori urbano, deceinviro 1 stlitibus 
iudicandis, | col. Ulp. Traian. Aug. Dac | Sarmiz., patrono, ( fortissim. duci, 
amplissim. ( praesidi. 

Sarmizegetusae (III 14S7 descr. Mommsen). 

1098 M. Claudio [Ti.] f. (^[uir.y \ Frontoni cos.^ ( leg. Aug. pr. pr. 
pr6vincicirum Ddcicirum et ( super. simul leg. Aug. pr. pr. pr6vincia [ 
Ddciar. leg. Augg. pr. pr. Moesiae super. [ Daciae Apulesis^ simul leg. 
Augg."* pr. pr. pro(vinciae Moesiae super.^ comiti divi Veri | Aug.®, d6ndt6 
donis miht^rib. bello Ar|meniac6 et Parthic6 ab imperatore Ant6nin6 Aug. 
et d divo Vero Aug. corond ( murali item vallari item chissica item ( aureci 
item hastis puris IIII ilem v[e]xinis ( IIIF, curat6n operum loc6rumq. 
pubhc6r., ( misso ad iuventutem per Itallam legenjdam^ 16g. Augg. pr. pr. 
exercitus legi6narii | et auxih6r.^ per Orientem in Armeniam ( et Osrhoenam 
et Anthemiisiam*" ducto|rum, leg. Augg. legioni primae Minervijae in ex- 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 241 

speditionem Parlhicam d6ducen|dae, leg. divi AQtonini Aug. leg. XI Cl., 
prae|t6ri, aedili curuli, ab ^ctis senatus, quae|st6ri urbano, Xviro stlitibus 
iudicandis. | Huic senatus auctor[e] imperatore M.*' Au|reli6 Ant6nino j Aug. 
Armeniaco Medico j Parthico maximo, quod post ahquot se'cunda proelia 
adversum Germanos | et lazyges ad postremum pr6 r. p. fortiter | pugucins 
ceciderit'^ armatam statuam [pom]'' | in foro divi Traiani pecunia publica 
ceu[smt]. 

Romae rep. in foro Traiani^ descripsit solus Ligorius, notus falsarius (VI 1577). 
Hanc sinceram esse (exceptis paucis locis com/ptis) ostendit titulus N. 1097. — 

Claudius Fronto , cui posHi sunt N. 1097. 1098, N. 1097 cum esset legatus 
Daciarum, N. 1098 post mortem, videtur esse Fronto memoratus, teste Luciano 
quom. hist. conscr. sit 21, in aliqua historia belli Parthici L. Feri. — 1) Claudio 
f. q. traditur; corrigitur ex N. 1097. — 2) Consul fuit suffectus, anno ut videtur 
166 vel paullo ante (cf. not. 7). — 3) Haec corrupta vel confusa esse apparet, 
Mommsenus coniecit fuisse in lapide leg. Aug. pr. pr. provinciarum Daciarum trium, 
prov. Daciae Maluensis, prov. Daciae Porolissensis, pro. Daciae Apulesis (de his tribus 
provinciae Daciae partibus cf. Marquardt Slaatsv. /* p. 509). — 4) Recte dicitur 
legatus Augustorum duorum in titulo posito post mortem, si quidem Fero adhuc 
superttite Moesiam adniinistrare coepit, item recte legatus Augusti in titulo posito 
ipsi vivo post mortem Feri, cum imperaret solus M. Aurelius. — 5) Legatus trium 
Daciarum et Moesiae superioris, in quarum provinciarum defensione occidit, videtur 
fuisse a. 169 (cf not. 4) et a. 170 (cf not. 12). — 6) Comes Feri (defuncti a. 169) 
videtur fuisse initio belli Germanici Sarmatici. — 7) Dona mililaria accepit triumpho 
Marci et Feri a. 166, iam consularis, ut apparet ex numero quatemario horum 
donorum. — 8) Cf. Mo. Staatsr. II^ p. 850 not. 5. — 9) Legatio extra ordinem data, 
de cuius generis legationibus dixit Mo. Staatsr. II^ p. 835. Et hoc munus et id 
quod praecedit omittitur in inscriptione N. 1097. — 10) Anthemusia regio Meso- 
potamiae. — 11) auctorem imperatorem traditur. — 12) Occidisse Frontonem non 
ante a. 170 Borghesius inde collegit quod eo anno M. Claudius Fronto Neocydes 
filiut ut videtur eius inter salios Palalinos receptus est (FI 1978), quod non fieri 
potuerit nisi utroque parente superstite. Fidetur autem occid'Sse ipso anno 170; 
certe eo ipso anno reperimus eius successorem factum in Dacia Comelium Cle- 
mentem (N. 1099). — 13) et traditur (cf. N. 1100). 

1099 Sex. Corneho Sex. f. | Fal. Clemeoti cos.' | et duci trium Da- 
ciarum | . . Avidius Valens [ . . . [fe]g. VII Gem 

Caesareae (hodie Cherchel) Mauretaniae (FIII 9563 cf. Eph. epigr. S, 967 vidit 
Schmidt). — 1) Consularis Daciarum fuit a. 170, post Claudium Frontonem 
(III S. 7303). 

1100 \comitx imp. Anto\n]ini Aug. et divi Veri 

bello Gerraanic, | item comili imp. Antonini Aug. Germanici Sar|matici, 
leg. leg. I Miner., curatori civit. Araus. | prov. Galliae Narb., praetori, trib. 
pleb. candidato | imp. divi Hadriani, ab acl. senat., quaestori prov. ( Narb., 
trib. mil. leg. VI Victr., cum qua ex Germ. in | Drittan. transiit', Illlvir. 
viar. curandar. | Iluic senatus auctore M. Aurelio Antonino Aug. | Ar- 
meniac. Medic. Parthic. maximo Germ. Sarmat. | statuam poni habitu civili 
in foro divi Traiani | pecunia publica censuit. 

DsssAC, Inscripliones Latinae. 16 



242 Caput IIII. 

Romae apud forum Traiani, bis vel ter descripta saec. XFI (Fl iS49). — 1) Le- 
gionem sextam Victricem primum Castris Veteribus Germaniae, postea Eboraci 
tetendisse inscripiiones illis locis repertae docent (Brambach 223 c; C. FIl p. 61). 

1101 P. Mummio P. f. Gal. Sijsennae Rutiliano* cos., | auguri, procos. | 
provinc. Asiae, legato Aug. j pr. pr. Moesiae superioris, j praef. aliment. 
per Aemiliam, | praef. aen Saturni, leg. leg. VI | Victric, praetori, tr. pl., 
quaest., | trib. leg. V Maced., Xviro stlijtib. iudic, patrono municijpii, cur. 
fani H. V.^, salio, Her|culanii Augustales, ( 1. d. s. c' (In dextro latere) 
dedicata kal. lun. Maximo | et Orfito cos.'' (in sinistro) curantibus P. Ra- 
gonio Saturjnino et C. Marcio Marciano, q.' j ordinis Augustalium Tiburtium. 

Tibure rep,, est Florentiae (XIF 5601 vidit Henzen). Eiusdem viri titulus 
aller ibidem repertus est XIF 4244. — 1) Hic est Rutilianus vir sui temporis 
primarius et apud Marcum imperatorem gratiosus, quem Lucianus pseudomanti 
c. 30 seq. narrat pravis artibtts Alexandri Abonutichitae captum et obstrictum. 
— 2) Curatori fani Herculis Fictoris (cf. supra N. 1044. 1061). — 3) Locus datus 
senatus conmlto. — 4) A. 172. — 5) Quaestoribus. 

1102 [P. /]ulio P. fil. Quir. | [Gejminio Marciano | [cos.\ sodali Titio, 
procos. provin|[cja]e Macedoniae, leg. Augg. pro pr. | [pro]vinciae Arabiae*, 
leg. Augg. su|[per] vexillationes in Cappaj[rfo]cia*, leg. Aug. leg. X Geminae, | 
[%.] pro pr. provinc Africae, | [;)r]aotori, trib. pleb., quaestori, | [m]buno 
laticlavio leg. X | [Fr]etensis et leg. IIII Scy[fA]icae, Illviro kapilali, j [oj3]timo 
constantissimo | . . [D]urmius Felix primi|[pi]laris leg. IH Cyreneicae | 
[sf]rator in Arabia maioris | [?e]mporis legalionis eius, | [^]on. causa d. d. 

1103 n. ^lovhov [r]€fiiviov I MaQ-/.[ia]v6v, \ n:Q€a^evT[r^]v ^e^a- 
OTiov avti[oT]QaTriyov, \ vjtarov, rj [p]ovXrj xal 6 \ drjf^og l4d[Qia]vd)V 
n€TQa[i]\cov , fxr^TQOTt[6]?.€iog rfjg .A\Qa^iag, dia [Kk]avdiov .Aivi\ov 
fCQ€0^€[vT]ov , €v€Qy€Ti]\d-€vr€g v[7t av]xov av€d-€\o[av]. (In latere) 
Tonog kd^d^rj \ xprjcpio/naTi ^ov/.^g. 

1103* JT. ^IovUo) r€fii\viq> MaQ-Kiavi^ , \ nQ€0§€VTf^ ^e^aOToiv 
avT iOTQ[a]\Triyip, vTtaTio, ^(5^[a]|/;vcov 7i6).ig r} \ rfjg ^Qa^iag, dia | 
/lafiaoiovg Koaiq)ov, 7tQ€g§€v\Trj (sic) ^dQar^viJuv €\7taQX€iag L^Qa^iag. \ 
Translata ab urbe secun|dum voluntatem Marcia|ni testamento significa- 

t(am).3 I D. d. 

Cirtae (FIII 70S0. 70S1. 70S2). Tractavit Renier melanges d'epigraphie p. 99 seq, 
— 1) Ad legationem eius Arabicam pertinet etiam titulus Bostrensis III 96. — 
2) Tempore belli Parthici M. Aurelii et Feri. — 3) Apparet hunc titubim scriptum 
fuisse si/b statua ab Adrahenis Romae Marciano dedicata. — Post hos titulos scriptos 
Marcianus etiam proconsul Asiae factus est, sub Commodo (C. I. Gr. 2742 cf. fFad- 
dington fastes des prov. asiat. n. 438). 

1104 Q. Pompeio Q. f. Quir. Senecioni | Roscio Murenae Coelio 
Sex. I lulio Frontino Silio Deciano | C. lulio Eurycli Herculaneo L. | Vi- 
bullio Pio Augustano Alpino | Bellicio SoUerti lulio Apro | Ducenio Pro- 
cuio Rutiliano j Rufino Silio Valenti Valerio | JNigro Cl. Fusco Saxae [im]yn- 



Tituli Tirorum et mulierum ordinis senatorii. 243 

tiano * 1 Sosio Prisco * pontifici, sodali | HadriaQali, sodali Antoniniani (tic) 
I Veriani (sic)^ salio CoUino, quaestori j candidato Augg., legato pr. pr. 
Asiae, | praetori, consuli', proconsuli Asi|ae sorlito, praefecto alimentor., | 
XXviro monetali, seviro, praef. | feriarum Latinarum; qq. , patrono | 
municipii, salio, curatori fani H. V.* | s. p. q. T." 

Tibure (XIF 5609). — 1) Uryntiano legit Borghesius , sed imtium incertum 
est, Amyntiano commendatur lapide Paviphylio buU. de corr. H (1890) p. 643. — 
2) Est filius Q. Pompei Falconis, siipra N. 1033, pater Sosiae Falconillae JW 110S. 
Ei (praeter JS. 1106) positi sunt tituli Tarracinensis X 632S et Campanus X3724; 
in his appellatur Q. Pompeius Q. f. Senecio Sosius Priscus, alibi Q. Sosius Priseus 
tantum. JSomina Q. Pompeii Rosdi Murenae Coelii Silii Deciani lulii Euryclis 
Herculanei Fibulli Pii communia habuit cum patre, Senecionis et Sosii nomina 
sumpsit ab avo materno Q. Sosio Senecione (cf. N. 1103 not. 5), Sex. lulii Frontini 
a proavo (cf. X. 1103 not. 3), Augtutani Alpini Bellici Sollertis a Bellicio Sollerte, 
consule temporibus Traiani (N. 1051 ; cf. etiam N. 1030). — 3) Consul fuit ordi- 
narius a. 169. — 4) Cf. supra iV. 1101 not. 2. — 5) Senatus populusque Tiburs. 

1105 Sosiae Falconillae, | Q. Pompei Sosi Prisci cos.* fil., ( Q. Pompei 
Falconis cos.' nep., | Q. Sosi Senecionis cos. H' pro.*, | Sex. luli Frontini 
cos. ni* abn., | quod oblalis publice | parenti eius Sosio Prisco c[os.] | 
statuis eiusdem FalconiIIa[e] | n. V*, ipse una recepta circ[a ) rejli^gjuas 
onus sumptus[g. | omnes] remiserit ordin[t] | 

Cirtae (FIII 7066 aliquolies deseripta, post periit). Cf. Borghesius Btill. Inst. 
arch. 1835 p. 184 seq. = opp. 8 p. 364. — 1) Fide N. 1104. — 2) Idem cui positi 
sunt tituli supra N. 105316. — 3) Sosius Senecio consul fuit a. 99 et 107. — 4) Pro- 
nepti. — 5) Sex. lulius Frontinus abavus Sosiae Falconillae, noius est scriptor, 
cos. tertium ordinarius a. 100. — 6) Numero quinque. 

1106 Q. Pompeius Falco Sosius Priscus j c. v. , pontifex, praetor 
designatus | Q. Pompeio Quirina Sosio Prisco* | proavo, qui vixit annis LXII | 
mens. VHI d. Xllll in Praesente II cos.', | sanctissimo viro et fortissimo, 
somnio | monitus pronepos piissimo et domus suae | conditori religiosis- 
simo consecravit. 

Romae (FI 1490 bis deseripta saee. XFI). — 1) De Q. Pompeio Sosio Prisco 
cf. N. 1104. Pronepos eius, qui titulum posuit, praeterea ignotus est. — 2) Fidetur 
significari Priscum vixisse usque in Praesente(m) iterum consulem, i. e. tuque ad 
annum 180, quo Bruttius Praesens (infra N. 1117) consul fuit iterum eum Condiano. 

1107 M. Macrinio Avito M. f. Claud. Catonio | Vindici* cos. , aug. 
p. R. Quiritium, leg. Aug. | pr. pr. prov. Moes. inf. , leg. Aug. pr. pr. 
prov. Moes. | sup., cur. civitat. Arimin., p[r]oc. prov. Dac. Malu., | praef. 
alae contar., praef. alae III Thrac, | Irib. mil. leg. VI Victr., praef. coh. VI 
Gall., donat. | donis mil. in beli. Germ. ab imp. M. Aur. Antonino Aug. 
hast. I pur. II et vexill. II corna (sic) mural. el vallar., | lunia Flaccinilla 
marito karissimo et Macrinia Kufina patri piissimo. | Vixit anuis XLII m. V. 

Romae in museo Faiicano (Fl 1449 vidit Henzen). — 1) Incertum qua parentela 
hic Macrinius Catonius Findex coniunctut fuerit cum Macrinio Findiee praefecto 

16* 



244 Caput mi. 

praetorio M. Aurelii occiso a. 472 (cf. Hirschfeld Verw. I p. 227). Si filius fuit 
praefecti praetorio (ut putavit Borghesius opp. 5 p. 576) , hic grandaevus in pro- 
cinctu ceciderit necesse est. 

1108 Tib. Cl. Pomlpeiano' c. v., | bis consuli, | C. Val. Firmus | 
y leg. I Ital. 

Troesmi (Iglitzae) rep., nunc Bucaresti (III 6176 cf. p. iSS5). — 1) Est gener 
imperatoris Marci, consul iterum a. 173. De eo Borghesi 5, 436 seq. 

1109 L. Aurelio L. fil. | Quir. Gallo cos.*, | praef. aer. Sat., praef. | 
frum. dandi, procos. | provinc. Narbonensis, | legato Aug. leg. III | Gallic, 
curatori viae | Clodiae Anniae Cassiae | Ciminiae et novae Traianae, | legato 
provinc. Africae, | pr., tr. pL, quaest. provinc. Asiae, | M. Aemilius Alcima 

amicus. 

Romae (F1 1336 descr. saec. XFI Pighius). — 1) Consul fuit ordinarius a. 174 
(Notizie 1889 p. 8). 

1110 C. Memmio C. f. Quir. | Fido lulio Albio cons., sodali | Titio, 
leg. Aug. pro pr. prov. Noricae, cur. | viae Flam., praef Minic, procos. 
provin. | Baetic , leg. Aug. leg. VII Claudiae, iuridico per j Italiam reg. 
Transpadanae, praetori, leg. | pr. pr. prov. Afric', aedil. Cerial., q. prov. | 
Asiae, trib. laticl. leg. II Augustae, | C. Annius lulius Secundus i 1 ', '. '. ', ', | 
( ! i j i i i ! '. 1 '. i i ! 1 ( '. ( '. i ! i ( ( i ^ I amico rarissimo ob eximiam eius 
er|ga se benivolentiam sua pec posuer. et d. | d. d. 

In provincia Africa loco dicto Henchir el-M'den, ubi fuit municipium Fina 
(FIIl S. 12442). — 1) Hoc munere functum esse Memmium Fidum a. 173 vel 176 
Schmidt collegit ex fragmento quodam reperto in ruderibus Uzappae. — 2) Erasum 
videtur nomen alterius amici (Schmidt l. c). 

1111 [A.] lulius Pompilius A. fil. Cornelia Piso T. Vib[ms Varus 
Laevillus] \ Berenicianus* Xvir stlitibus iudicandis, tn[bunus mililum leg. 
.. .] I item XV ApoUinaris, quaestor urb., adlec[/MS inter trihunicios^, 'praetor] \ 
candidatus Augustorum, legatus leg. XIII [Geminae item IIII Flaviae]^, | 
praepositus legionibus I Italicae et III[/ Flaviae^ cum omnibns copiis] \ auxi- 
liorum dato iure gladi, leg. August^onm pro praetore leg. III Aug.y, | 
consul desig[nafMs]. 

Lambaesi rep. in templo Aesculapii (FIII 2382 vidit Wilmanns). — 1) Idem 
memoratur in aliis titulis Africanis, ex quorum uno (FIII 2i88) nomina suppleri 
potuerunt, nisi quod Vari cognomen sumpsi ex nominibus C. lulii Lupi T. I^ibii 
Vari Laevilli (Herm. 4 p. 192). — 2) Haec suppleta ex VIII 2743. — 3) Legatus 
exercitus Africani fuit a. 176 (VIII 2347) atque etiam postquam Commodus Augusius 
dictus est, i. e. a. 177 (VIII 2488). 

1112 [T. Pomponio Proculo \ Vitrasio Pollioni^ cos. II j amico^ 

ilM^^justorum, comit[i M. Antonini \ et L. Ver]i Augg. expeditio[n«s 

I Gmn]anicae, item comiti [M. Antonini \ et Com]modi Augg. expedi- 
t[joms Germa\nicae 5ar]maticae, bis donis m[ilitaribus do\nato, cor]onis mura- 



Titalum viroram et malierum ordinis senatorii. 245 

libu[s II vallar. II \ aur. II] has[/is purts IIII vexillis IIII, \ procos. Asiae 

leg. Aug. pr. pr. Hispaniae, \ leg. Aug. pro pr. Moesiae inf.^, \ 

pontif., sjodali AntoniD[iano, praef. alimento]vum, praetori, q\i[aestori, 
Illviro I monetal]i a. a. a. f. f., marito A[nniae Fundaniae* \ Faustinae] 
imp. Caesaris M. [Antonini Aug. \ et div]ae Faustinae Piae Tpa[truelis, affxni \ 
domus] Aug. I [Huic senatus] auctoribus 'vm\]^eratoribus \ Antonino et] Com- 
modo Augg. G[ermanicis j Sarmati]ch statuas duas, u[nam habitu \ milita]vl 
in foro divi Tra[mnj, alte\ram habi]lu civili in pron [ao aedis divi | Pii 
pon]en(ias cen[suit]. 

Romae rep. fragmenta duo basis marmoreae (VI io40 vidit Henzen). In super- 
ficie superiore basis dicuntur esse littei'ae ad hanc inscriptionem certe non pertinentes 
. . . . Cl. Caesa. — 1) Ad T. Fitrasium Pollionem, qui consul fuit iterum ordinarius 
a. 476, titulum rettulit Borghesius ann. inst. arch. 1846 p. 348 = opp. S p. 37 cf. 
Rhein. Jahrb. 2 (1843) p. 404 propter ea quae infra leguntur de uxore eius, adhibito 
titulo iam tum noto N. 4444. Pomponii Proculi etiam nomina ei fuisse docuit 
postea titulus N. 4443. — 2) Amici vocabulum supplevit Wilmanns, fortasse recte; 
minus recte praefecti praetorio vocabulum suppleverat Borghesius. — 3) Procon- 
sulem Asiae et legatum Hispaniae et Moesiae inferioris fuisse Pollionem intellegitur 
ex N. 4413. 4444. Cf C. III 762. III S. 7420. — 4) Etiam Fundaniae nomen fuisse 
uxori Fitrasii Pollionis apparet ex tegula inscripta ex pr. Fundaniae Faustinae 
et Vitrasi PoUio. (C. XF S20). Filius quoque eorum appeliabatur T. Fundanius 
Fitrasius Pollio (C. FI4978). 

1113 Nymphis | T. Pomponius | Proculus | Vitrasius | Pollio cos., | 
pontif. , procos. 1 Asiae, leg. Aug. pr. j pr. provinciar. | Moesiae inf. et | 
Hisp. citer., | et Faustina eius | [v. s. l. m.]. 

Legione (Leon) Hispaniae (Eph. epigr. 4, 25 — II S. 3679 semel descripta 
ab ignoto auctore, ted accurate). 

1114 [Annia Fundania M.y \ fil. Faustina | T. Vitrasi Poll[j]|onis 
cos. II, praet., | quaest. imp., pontif., ] [proc]os. Asiae | uxor, ] nymphis [ 
GriseHcis. 

Ad aquas Griselicas, hodie Greoulx, provinciae Narbonensis (XII 361 vidit 
Hirschfeld). — 1) Cf. N. 4442 not. 4. Pater Faustinae videtur fuisse M. Annius 
Libo consul ordinarius a. 428 (de euius praenomine dixit Mo. C. III S. p. 4273). 

1115 [Vitras]\a T. f. Faus[fina' | Pjolionis cos., pon^ri/., f., \ Matri] 
magnae sua pecii[«ia fecH]. 

Prope Cales rep., est Neapoli (X 4633). — 1) Supplevit Mommsen, referens 
ad filiam Pollionis N. 4442. Sane mirum est, ut ipse monuit Mo., eam dici Titi 
filiam et mox 7'ursus Pollionis filiam. Cum Pollio dicatur consul, non consul iterum, 
titulus positus est ante a. 476. Eadem sine dubio Fitrasia Faustina occisa a Com- 
modo (vit. Comm. 4). 

1116 P. VigeUio Ralio Plario Saiturnino Atilio | Braduano Au|cidio 
Tertuljlo' leg. Aug., | ordo Troesmen. | ex decreto suo. 

Troesmi (III 773). — 1) Hic ut videtur Figellius Satuminus qui proconsul 
Africae fuit a. 480 (Tertullian. ad Scapul. 3 ; act. martyr. Scillit., ap. Usener ind. 
lect. Bonn. 4884 aest.). 



246 Caput nil. 

1117 

L. Fulvio C. f. Pom [C.] 

Bruttio Praesenti Min 

Valerio Maximo Pompeio L 

Valenti Cornelio Proculo 

Aquilio Veientoni cos. II', pr[ocos. prov , patri] 

[C]r[t]spinae Aug., socero* imp. [Caes. Commodi Aug., sodali] 
Hadrianali, sodali Antonin[mno item Veriano item] 
Marciano, comiti impp. Ant[onmz et Commodi Augg.] 
expeditionis Sarmaticae, \)[raet., trih. pleb., qnaes-] 
tori Aug. , tr. mil. leg. III Galiic[ae , donis milit. donato] 

ab imp. divo Antonino Aug. \\io] 

Folceiis (Buccino) in Lucania (X 408 vidit Kaibel). — 1) C. Brutlius Praesens 

fuit iterum consul ordinarius a. 180 cum Sex. Quinctilio Condiano. — 2) Cf, vit. 

Marc. ^, 8. 

1118 [C.] Arrio ...[/". | (?]uir. Anto|nino prae[/".] | aer[a]ri Saturn[t], | 
iurid[j]co per Italiam [re]|gionis Transpadanae pr[z]|mo', fratri Arvali, prae- 
tori I cui primo iurisdictio pupilla|ris a sanctissimis imp. mandata | est^ 
aedil. curul., ab actis senatus, se|viro equestrium turmar.^ tribuno | lati- 
clavio leg. IIII Scythicae, Illllviro viarum curandar., qui pro|videntia maxi- 
morum imperat. mis|sus urgentis annonae difficulijtates (sic) iuvit, et cosu- 
luit securi|tati fundatis reip. opibus, ordo | Concordiensium patrono opt. 
ob innocentiam et labori (sic). 

Concordiae in Fenetia rep. (F 1S7i vidit Mommsen). 

1119 [prae^] | curatoribus et tutoribus dandis | 

primo constituto^ curatori Nola|norum, fratri Arvali, augur., sodali Marj- 
ciano Antoniniano, iuridico regionis | Transpadaneae^ curatori Ariminienj- 
sium, curatori civitatum per Aemili|am, aedili curuli, ab actis senatus, 
se|viro equitum Romanorum, quaest. | urbano, tribuno leg. IIII Scythicae, | 
quattuorviro viarum curanda rum, patrono IIII col.'', | C. lulius Libo trier- 
chus (sic) classis no|vae Lybice, patrono, d. d no f. 

Cirtae (FIII 7050 vidit IFilmanns). De C. Arrio Antonino, cui uterque titulus 
positus est, cf. Borghesi opp. S, 383 seq. in commentario ad titulum priorem, et 
Henzen ind. frat. Arv. p. 177. Prior titulus est positus est ante mortem Feri 
(a. 169), alter post mortem Marci. — 1) Cf. Mommse?i Staatsr. II ^ p. 108S not.S. 
— 2) Cf. Mommsen Staatsr. IP p. 226 not. 1. — 3) In altero titulo omissa est 
quaestura, errore. — 4) Cf. N. 1068 not. S. 1147 not. 2. 

1120 M. Atilio T. f. ( Severo cos.', | [T7/|viro epul[Zo]num, sodales | 
[fler]culani ob plu|[nOT]a in se j [6e]neficia. 

Prope Romam ad quarlum lapidem viae Labicanae (Eph. ep. 7 p. 384 semel 
descripta saeculo superiore). — 1) Hic est Alilius Severus in exilium actus a Com- 
modo (vit. Comm. 4, 11). 



Tituli virorum et mnlierum ordinis senatorii. 247 

1121 [I. Annio] j L. f. Arn. Ravo | [cos., pr]aet., quaestori | [can- 
dt]dato imp. Caes. | [M. iujreli C[ommodi | iMfJonini Aug. Pii | [Feli]cis, 
pontifici, I [sa/]io Palatino^ tri|[Mw]viro monetali | [a. a. a.] f. f., sodales | 
[HercM]lani ob me[rita pat]rono. 

Romae in museo Faticano (VI 1559). Supplevit Borghesius opp. 5 p. 20. — 
1) Salius esse desiit exauguratus anno 470, teste latereulo salioriim Palafinorum 
ri 1978. 

1122 C. iMatio C. f. I CoUin. | Sabinio Sullin. | Vatinian. | Anicio 
Maximo | Caesulen. Martiali ( Pisibano Lepido | allect. inter. quaest., | salio 
Palatin.», | lllvir. monet. a. a. a. f. f., | seviro equit. Roman., | flam. lulian.*, 
patricio, | praetori caodidat., cos., | curat. et patron. | d. d. 

Gemonae (F 1812). — 1) Salius esse desiit anno 186 (VI 1980). — 2) Fuit 
flamen lulianus, id est divi lulii cf. eph. ep. 5 p. 223. 

1123 C. Sabucio C. f. Quir. 3Iaiori | Caeciliano * cos., | sodali August. 
Claudial., procos. prov. j Acha., leg. Aug. pr. pr. prov. Relgicae, | praef. 
aerari miL, leg. iurid. prov. | Rritanniae, iurid. per Flamin. et | Umbriam, 
curat. viae Salar. et | alimentorura, praet. candid., tr. pleb. | 

Romae rep. a. 1808 in basiliea S. Pauli, mox periit (VI 1309). 

1123* C. Sabucio | Maior[i] | CaeciIian[o]' | cons. m. v.'' | C. Sabucius | 
Maio[r] Plotinus | Faustinus c. i. | nepos. 

fiomae rep. ad Ihermas Caracallae (V1 1310 vidit de Rossi). — 1) Est ut videtur 
C, Sab . . . memoratus ut consul in aetis Arvalium sub Commodo (a. 186 ut videtur; 
Henzen act. Arv. p. CXCII). — 2) Consularis memoriae viro. 

1124 L. Ragonio L. f. Pap. Urinatio | Larcio Quintiano' cos., | 
sodali Hadrianab, leg. leg. j XIIII Gem. , donis milit. donato ab | imp. 
(Commodo)^ Antonino Aug., | procos. prov. Sardin., iuridico | per Apul., 
praef. f. d.^ praet., | aed. pl., q. pr. pr. provinc. j Africae, seviro, | Ti. CI. 
Phaedimus | h. c* 

Romae (VI 1302 vidit Henzen). — 1) Eiusdem viri tituli plane similes (nisi quod 
dedicati sunt ab aliis), sunt V1 1305 et V2112, breviores V 1968—1970. — 2) Voca- 
bulum abratum et postea restitutum. — 3) Praefecto frumenti dandi. — 4) Honoris 
causa. 

1125 L. Ragonio L. f. Pap. j Urinatio Tuscenio | Quintiano ' | domiDo, 
ob honorem | togae virilis | Ofellius ser. ark. 

Romae (V1 1304 descripsit saec. XV lucundus). — 1) Est filius eius qui prae- 
tedit (cf. VI 1303). Eiusdem titulus plane similis est V 2089. 

1126 [XVviro sacris faci]\ini\\s, praetori | candidato, legat. | 

provinc. Africae dioe|ceseos Hipponiensis, [ adlect. inter. quaest. a | divo 
Commodo et in[ter patricios, trib. | laticl. leg. V Maced. , | Xviro stlitib. 
iudic, I ob singularem erga pa[triam civisque adfecftionem p. d. d.* 

Beveventi (1X1392 deseripta taec. XVII a Verusio Beneventano). — 1) PubHce 
decreto decurionum. 



248 Caput nil. 

1127 tl. m. I M. Antonii Antii Lupi' pr., | palricii, auguris, quaest., 
sodal. Titii, trib. | rail. leg. II Adiutr. piae fidel., Xvir. stl. iud., praef. 
fer. I Lat., cuius memoriam per vim oppressi in | integrum secundum am- 
plissimi ordinis | consultum restiluta est.' Sepulchrum ab eo coeptum [ 
Claudiae Regillae uxori et Antiae Marcellinae fiL | pietatis suae erga eum 
testificandae gratia et ] nominis eius in perpetuum celebrandi perfecerunt 
atfines | M. Valerius Bradua Mauricus^ pontif. et Antonia Vitellia, | amici | 
Q. Fabius Honoratus, T. Annaeus Placidus.'' 

Romae extra portam Ostiensem in sepulchro diruto saec. XFl exeunte, de- 
scripserunt multi auctores saec. XF et XFI (VI 4543). — 1) Memoratur Aniius 
Lupus inter occisos a Commodo, vit. Commodi c. 7. — 2) Fit. Pertin. c. 7 : revo- 
cavit etiam eos qui deportati fuerant crimine maiestatis, eorum memoria restituta 
qui occisi fuerant. — 3) Cf. JS. 1428. — 4) Infra insculpti fuerunt versus Graeci 
et Latini, quorum lacerae tantum partes descriptae sunt. 

1128 M. Valerius Bradua Mauricus c. m. v.*, cos.^ pont. , sodalis 
Hadrianalis, curator operum publicorum, curator aquarum sacrae urbis 
et Miniciae, censitor provinciae Aquetanicae, procos. provinciae Africae 
balneum quod vivos inchoaverat, Q. Vi[r]ius' Egnatius Suipicius Priscus 
consularis, pontifex et flamen divi Severi, curator aquarum sacrae urbis 
et Miniciae eodemque tempore praefectus alimentorum, perfectum Albi[»]- 
ga[M]nensibus a[f]signavit. 

Albingauni in ora Liguriae (F7783 semel descripta saec. XF exeunte versibu* 
non divisis). — 1) Clarissimae memoriae vir. — 2) Consul fuit ordinarius a. 491. — 
3) quieius traditur; correxi ex titulo FI 1341, ubi Q. Firius Larcius Sulpicius ali- 
quis memoratur cum eodem Bradua Maurico consule et pontifice, et X 80S9, 154. 

1129 M. Aufidio Frontoni, | pronepoti M. Corneli | Frontonis oratoris*, 
consuhs, magistri | imperatorum Luci et Antonini, | nepotis^ Aufidi Victo- 
rini | praefecti urbi, bis consulis^ | Fronto consul'' j filio dulcissimo. 

Pisauri (Olivieri marm. Pis. p. 30, LXIX). — 1) Huius Frontonis titulum vide 
infra in capite de viris litteratis. Consul fuit a. 145. — 2) Scrib. nepoti. — 3) C. Aufi- 
dius Victorinus, Frontonis oratoris gener, consul iterum fuit a. 183, — 4) Est 
M. Aufidius Fronto consul ordinarius a. 199. 

1130 C. Fufidio Atjtico e. m. v.' | C. Fufidius Atjticus v. c. cos. 
fillius et Nerati|a Marulhna j c. f. norus. 

1131 C. Neratio Fu|fidio Anniano | Fufidi Attici c. v. | q. des.* fil., [ 
Nerati Prisci^ cos. | nepoti, | Acci luliani cos. | pronepoti, | municipes Sae- 
pinatjes. 

1132 C. Neratio Fufildio Prisco, | Fufidi Attici | c. v. q. des.^' fil., [ 
Nerati Prisci^ cos. | nepoti, Acci Iulia|ni cos. pronepoti, | municipes Sae- 
pi|nates. 

Saepini in Samnio (IX 24S0. 24S2 vidit Dressel. 3l4Sl deser. Caraba). — 
1) Egregiae memoriae viro; saeculo II exeunte vel tertio scriptos esse titulos hoc 



Tituli virorum et mulienim ordinis senatorii. 249 

et similia declar.ant. — 2) Quaestoris designati. — 3) Fix est auctor iuris N. 1055} 
magis filius eius. 

1133 Aciliae M.' f. | Manliolae c. f.M M.' Acili Glabrion. ] sen. cos.' 
pronepti, | M.' Acili Glabrionis j cos. W nepti, | M.' Acili Faustini | cos.* 
tiliae, | ordo decurion. 

1134 Aciiiae Gavinijae Frestanae | C • S -^ | 01. Acili Cleobolis» | fil., 
M.' Acili Faustini | cos.* nepti, Acili Glaibrionis bis cos.\ Ilvir. | q. q., 
pronep., Tib. Claujdi Cleobolis [s]en. cos.' | nep. 

Allifis (IX 2335 vidit ^fommsen, 235i descr. Acctirsitis et Smetius). — 1) Cla- 
rissimae feminae. — 2) Clarissimae puellae. — 3) -V.' Acilius Glabrio senior videtur 
is qui supra N. IffJi, consul a. to2. — 4) 31.' Acilius Glabrio iterum consul a. 186 
ordinarius cum Commodo quintum. — 5) J/.' Acilius Faustinus cos. ord. a. 210. 

— 6) Cleoboles uterque praeterea ignotus. Cf. stemma propositum a Mommsen l. c. 

1135 [Fer]cul[t] 1 Victori | P. Plotius Romanus* cos., sod. Aug. CI., | 
leg. Aug. pr. pr. prov. Arab. item Gal., | praef. aer. Sat., leg. Aug. cens. 
acc. Hisp. cit. , | iur. per Aem. Lig. , cur. viae Labic. , cur. Verc. , | pr. 
urb., trib. pl., q. kand., Vlvir. eq. R. tur. II, | trib. miL legg. I Min. et 
II Adiut., IIIIv. v. cur., | aedem cum omni cultu consecravit. 

Romae extra portam Portuensem rep. (FI 53l2 vidit Bormann). — 1) Homo /3 
praeterea ignoti/s; videtur vixisse saec. II exeunte, certe non ante M. Aurelium, qui 
iuridicos instituit. 

1136 Laberiae | Pompeianae c. f.*, | coniugi M. [C/.] Macrini | Vin- 
dicis Hermog[e]nijani* c. v. et consularis, | ob rarissimam praecipuamque 
ac munificam | eius in se liberosque | adfectionera | pietatemque, | L. Gabi- 
nius Cosmianus^ | pontif., pat. col. et a mijlitiis, consocer. | L. d. d. d. 

Venafri (X 4861 descripsit de Utris Fenafranus). — 1) Clarissimae feminae. 

— 2) ludice Borghesio (cf. ad C. X l. c.) filius M. Macrinii Findicis praefecti prae- 
torio M. Aurelii (cf. ad N. 1107). — 3) Huic Gabinio Cosmiano positus est titulus 
Fenafranus X 4860. 

1137 [adlecto inter \ patr]icios a divo Pertinace, IHvir. 

a, a. a. f. f., j [so]daU Hadrianali, flamini Commodian.*, | [Po/]ytimus lib. 
et proc* patrono. 

Romae in museo Faticano (FI 1S77 vidit Henzen). — 1) Cf. eph. epigr. 5 p. 294. 

— 2) Libertus et procurator. 

1138 M. Fabio M. f. Quir. Magno | Valeriano* Xvir. stlitib. | iud., 
trib. laticl. leg. XI CL | p. f., XVvir. s. f.*, q. cand., Vlvir. | turma V, tr. 
pl., pr., luperco, | cur. r. p. Velitrensium, | cur. viae Latinae, iur. | reg.' 
Tusciae et Piceni, leg. | Augg. leg. I Italicae, | splendidissimus ordo | CIu- 
sinorum patrono | optimo ob benivolen|tiam eius in se conlajtaro. 

Clusii (XI 2106 vidit Bormann). — 1) Num hic sit Falerianus memoratus 
una cum Anullino (infra N. 1159) ut dux Severi (Dio 74, 7), id quod in mentem 
venit Henzeno (ann. inst. arch. 1865 p. 284), incertum. — 2) Memoratur Fabius 



250 Caput mi. 

Magnus ut quindeeimvir sacris faciundis in actis ludorum saecularium a. 204 nuper 
repertis. — 3) luridico regionis. 

1139 P. Cornelio P. f. Gal. AnuUino^ | Iliber.-, praef. ur[6.], cos.', 
procos. I prov. Africae^, p[ro]et., trib. | pleb., q. , leg. prov. Nar|bonens.', 
proco[s. pro]v. \ [j?a]eti[c.] , l[e]g. l[e]g. VII Gem. [p. /"., | leg.] Aug. pr. 
pr. pro[y.] . . . | curat. a[^]v[e]i^ et [rip. \ Tiberis] . . . 

Granada (Iliberri) (II 2075 et melius II S. 3306 vidit Huebner). — 1) Hic 
est Anullinus qui a. 194 copiis Severi ad Issum praefuit (Dio 74, 7); memoratur 
etiam Dio 73, 3 ; epit, 20, 6. — 2) Iliberritano (praeterea vix umquam domus enun- 
tiatur in titulis senatorum , cf. Mommsen Staatsr. III p. 887). — 3) Consvl fuit 
suffeclus anno incerto sub Marco aut Commodo ; post liunc titulum positum factus 
est iterum cohsul ord. a. 199. — 4) A. 195 (supra N. 415). — 5) Apparet ordinem 
honorum confusum esse. — 6) Ilaec pri^nus recte legit Huebnerus. 

1140 (Tib. 01. Candido' cos.>=^ | XVvir. s. f., leg. Augg. | pr. pr. 
provinc. H. c^ | et in ea duci terra marique | adversus rebelles H. h. p. 
R." I item Asiae ilem Noricae^ | duci exercitus Illyrici | expeditione Asiana® 
item Parthica^ | item GaUica^ logistae civitatis | splendidissimae Nicome- 
densium | item Ephesiorum, leg. pr. pr. provinc. ( Asiae, cur. civitatis 
Teanensium, | allecto inter praetorios item | tribunicios, proc. XX hered. 
per I Gallias Lugdunensem et Beljgicam et utramq. Germaniam, | prae- 
posito copiarum expeditijonis Germanicae secundae^, | trib. mil. leg. II Aug., 
praefecto | cohrtis (sic) secundae civium | Romanorum, ] Silius Hospes 
hastatus leg. X | Geminae, strator eius, | optimo praesidi. 

Tarracone (II 4114 vidit Huebner). — 1) Hic est Candidus memoratus inter 
duces Severi a Dione (cf. not. 6. 7). — 2) Quae uncis inclusi, in litura dicuntur 
reposita esse. — 3) Hispaniae citerioris. — 4) Sic excepit Huebner CH. h. p. p. 
alii) ; videtur significari: rebelles Hispaniae, hostes populi liomani (Mo. C. II p. 711). 

— 5) Asiae et Noricae, scilicet rebelles. Noricum sive provinciam Noricam Severi 
partibus vi demum coactam accessisse ex hoc titulo collegit H^ilmanns (ex. 1201). 

— 6) A. 194 contra Pescennium Nigrum (Dio 74, 6). — 7) Iniellegitur expeditio 
quae Pescennianum bellum secuta est (Dio 73, 2). — 8) Contra Albinum. — 
9) M. Aurelii et Commodi adversus Marcomannos a. 178 seq. 

1141 L. Fabio M. f. Gal. Ciloni Septijmino Catioio Aciliano Le|pido 
Fulciniano' cos.^ | comiti imp. L. Septimi Severi Pii | Pertinacis Aug. 
Arab. Adiab. p. p.^ | sodal. Hadrianal., cur. Min.^ leg. | Aug. pr. pr. 
provinc. Pann.* et Moe[siae sup., Bithyn. et Ponti, duci velxill.^ per Ita- 
liam exercitus imp. | Severi Pii Pertinacis Aug. et M. | AureU Antonini 
Aug., praepo|sito vexiUation. Perinthi per|gentib.', leg. Aug. pr. pr. prdvin. 
Ga|lat., praef. aer. militar. , procos. prov. | Narbon., leg. Aug. leg. XVI 
F. f. , pr. urb., | leg. pr. pr. prov. Narb., trib. pl., quaest. | prov. Cret. 
Cyr., trib. mil. leg. XI Cl., | Xvir. stlit. iudic, cur. r. p. Nico|medensium, 
Interamnajtium Nartium, item Gravijscanorum, Ti. Cl. AmbreUanus y leg. V | 
Macedonicae ob merita. 



Tituli Yirorum et mulierum ordinis senatorii. 251 

1142 L. Fabio M. f. Gal. Ciloni | Septimino* cos.^ praef. urb., | 
leg. Augg. pro pr. Pannon. | super.*, duci vexill., leg. pro | pr. provinciar. 
Moesiae super. | Ponti et Bithyniae, | coraiti Augg. , leg. Augg. pro | pr. 
prov. Galatiae, praef. | aer. militaris, projcos. it^mq. leg. prov. Narbonens., | 
leg. leg. XVI FI. f. Samosate, | sodal. Hadrianal. , ] pr. urb., trib. pleb., 
q. prov. I Cretae, trib. leg. XI Cl., Xvir. sllitib. iudicandis, | Mediolanenses | 
patrono. 

Romae, bases duae neseio quo loco repertae (fJ 1i08. i409 descr. de Rossi), 
— 1) Fabius Cilo vir primarius aetalis Severianae. Ei praeterea dedicati sunt 
tituli urbani /7 4H0 et C. I. Gr. 5896. — 2) Consul suffectus fuit a. i9o (cf. vit, 
Comm. 20). Post hos titulos positos factus est iterum consul ordinarius a. 20i. — 
3) Severvm comitatus est statim post legationem Galatiae ul ex N. 11^2 intellegitur 
(apparet in N. Hil comitis honorem, ut consulatum et sacerdotium, ex reliquorum 
honorum ordine exemptum perscriptum esse loco non suo). — 4) Curatori Miniciae 
(de curatoribus Miniciae, praefectis Miniciae, curatoribus aquarum et Miniciae cf. 
Hirschfeld Philol. 4869 p. 66). — 5) Memoratur in viiliariis Pannonicis III i617. 
4622. i638. 46iO. 4642. Fuit legatus Pannoniae ab anno certe i98 ad a. 201. — 
6) Hoc munere functus est, teste N. Hi2, post legaiiones Bithynicam et Moesicam, 
ante Pannonicam; apparet in N. HH legationes a Cilone sub Severo administratas 
iunctas esse. — 7) Narrant auctores Nigrum occupato Byzantio Perinthum quoque 
voluisse occupare, sed plurimis de exercitu Severiano interfectis re infecta abiisse 
(vit. Sev. 8; Dio 7i, 6). His copiis Severi videtur Cilo praefuisse; quamquam mire 
dicuntur vexillaliones Perinthi pergentes. 

1143 P. Porcio Optat[o] | Flammae c. p.*, fil. | [P.] Porci Optati 
Flamma[e] | c. v. praetoris, inter tribuni [c«os] | adlecti, quaestoris pro- 
[t;m]|ciae Baeticae, sacerdot[jo] | Flaviali Titiali iudicio dom[mt] | n. sanc- 
tissimi et fortissi[mt] ( imp. Caes. L. Septimi Sever[t Per]|tinacis Aug. Pii 
exor[nafi], | legati ab amplissimo s[enav'M] | ad eundem dominum | [j]mp. 
in Germaniam et [ad] | Antoninum Caes. | [m]p. destinatum- in Panno- 
ni[am] | missi, ob debitam pietat[em] | memoriae eius | C. Volumnius 
Marcellus Ca[ect]|lianus eq. publ. exornat[Ms] } posuit. 

Conslantinae rep. (FIII 7062 vidit IFilmanns). — 1) Clarissimo puero. — 
2) .i4. 197 (cf, supra N. 446), Apparet ex hoc titulo Caracallam, qui a. 196 fimi- 
nacii ad Danuvium Caesar dictus est (trila Sev. 10) , dum pater contra Albinum 
pugnaret, in Panyionia substitisse. 

1144 [rf.] m. 

[Statilio] . . Barbaro cos., 

\leg.\ Augg. Germ. super., 

[/]eg. Augg. prov. Thrac.*, 

[donato donis mil. 6]ello Parth. Mesop.'', 

[praet., q.] prov. Afric, tr. latic. 

[leg. . . .. Xvir. stli]t. iudic, sevir. eq. Rom. 

[6e]nemerenti * 
arciana c. f. 



252 Caput IIII. 

Romae rep. cum ecclesia S. Pauli reaedificarelur (Fl 1S2S). Tractavit Bot^ 
ghesius opp. 5 p. 265 seq, — 1) Legatus Thraciae fuit etiam a. 196 vel 197, teste 
titulo edito a Dumont inscr. de la Thrace n, 72 c. — 2) Significatur nisi fallor 
prior expeditio Severi Mesopotainica (Dio 73, 2), (Borghesius, nondum reperto titulo 
Thracico, cogitaverat de expeditione anni 197). 

1145 Q. Hedio L. f. Pol. | Rufo LoUiano | Gentiano auguri, cos.', | 
procos. Asiae^ censitori j prov. Lugd. item Lugdujnensium, comiti Severi 
et I Antonini Augg. ter, leg. Augg. | prov. H. c^ item censit. | H. c^ 
cur. c. splend. Pu[teolanor. et Veliterjnor. , quaest. cand. , praet. | cand., 
leg. leg. X[Xjn Prijmig., trib. leg. VH G. p. f., ni|viro a. a. a. f. f., | 
Fab. Marcellus .... 

Tarracone (II 4121). — 1) LoUianus Gentianus eonsul fuit ante a. 193 (vit. 
Pert. 7, 7). — 2) Proconsul Asiae fuit a. 203 (Bull, de corr. hell. 12 p, 66). Fuit 
etiam salius Palatinus (VI 1978). — 3) Hispaniae citerioris. 

1146 [Pjoraponiae | Germaniljlae cl. f., conjiugi | 01. Claudi|ani'' cos. | 
duarum Pan|noniarum', | L. Cornelius | Restitutus | praef. clas|sis Flaviae | 
Pannonicae, | rarissimae | feminae | d. d. 

1147 Claudiae P. f. | Quir.» Gallittae | coniugi | Q. Austurni P. f. | 
Quir, Lappiani eq. | p. exor., aed., Hlvir. HH col., | praef. HI col.^ duc. 
bis', I sorori | Ti. Claudi Claudiani* leg. [ Auggg.' pr. pr., c. v., | consul. | 
provinc et exerc Pann. | inferior et superior.®, | praepositi vexillation. | 
Daciiscar. (sic)., leg. leg. XIII Gem. | et V Macedonicae piae^ | candi- 
dato® Auggg.* et | eis devotiss[tm]o prae|tori tutelar[!0, sacerjldoti septem- 
y\ir6\ I epulonum, [sacerjdo ti Laurent. Lavinat., \ Q. Austurnius | Lappianus 
coniug. ra|rissimae s. p. p. d. d.* 

Rusicade (Philippeville) Numidiae (F1II7977. 7978 vidit Wilmanns). — 1) Tribus 
mulieri tribuitur non raro in titulis Jfricae. — 2) Qualtuor coloniae intelleguntur 
Cirtenses, scilicet ipsa Cirta, Rusicade, Milev, Chullu, tres coloniae eae ipsae ex- 
cepta Cirta (cf. vol. FIII p. 618. 619). — 3) Ducenarius (procurator ut videtur) 
bis. — 4) Ipsi huic Claudiano dedicatus est titulus FIII 3549 Calamae in Numidia 
(cf. praeterea not. 6.7). — 5) Tres Augusti sunt Severus, Caracalla, Geta; huius 
mentio postea deleta. — 6) Memoratur in lapidibus Pannoniae inferioris a. 197/8 
(III 5587. 5743), — 7) Nota Claudianum praefuisse duabus legionibus tunc temporis 
in Dacia tendentibus ; legatus legionis quintae Macedonice fuit a. 193 (III 903), 
— %) A consuetudine recedit candidati vocabulum coUocatum ajite praetoris. Pro 
casu tertio hic et deinceps requiritur secundus. 

1148 M. Nonio M. [/".] | Pob. Arrio | Mucian[o]' | cos.^ pr., X\[viro] \ 
sac f.^ curat[on] | et patrono r. [p.] | Veronens. | ob largitionem [eius] \ 
quod at ther^mas] | Iuventia[nas] | perficiend. H[5] . . . . | rei public d[e- 
derit], \ ordo .... 

, Feronae (F 5542 vidit Mommsen). — 1) De hoc homine cf. Mommsen C. l. c, 
(F p. 559). Fidetur fuisse origine Brixianus ; qui evenerit, ut pro tribu BrixiO' 
norum Fabia FeroneJisium Pobliliam adsciverit, ignoratur (Mo.). — 2) Consul 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 253 

fuit ordinarius a. 201. — 3) Memoratur ut quindecimvir sacris faciundis in actis 
ludorum saecularium a. 20i. 

1149 M. Nummio | Umbrio Primo | M. f. Pal. Seoecioni | Albino^ 
c6s.*, pr. candidat., | leg, prov. Africae, leg. prov. Asiae, | q. candid. 
Augustor., pontif., | salio Palatino*, Vlvir. eq. R. lurmae pr., | Illviro mone- 
tali a. a. a. f. f., | M. Nummius Euhodus lib., nutritor et procurator. | L. 
d. d. d. 

Brixiae (V 4347 vidit Mommsen). — 1) Eiusdem praeterea sunt tituli urbanus 
VI 147S et Hispanus II 5741. — 1) Consul fuit ord. a. 206. — 3) Salius Palaiimts 
factus est a. 191, esse desiit propter poniificatum a. 199 (V1 1980 v. 14, 1982 v. 6). 
Post hunc titulum posilum factus est etiam legatus Hispaniae Tarraconensis Attgu- 
stomm duorum, aut Severi et Caracallae, aut Caracallae et Getae (II 5741). 

1150 M. Nonio 31. f. | Fab. Arrio Paulino | Apro* c. v., XVviro | 
sacris faciundis, quae[s]|tori candidato, praeto[n] j urbano, curatori rei 
pu[6Z.] I ISicomedensium et ISica[een]sium, curatori viae App[tae], | iuridico 
region. Trau[spad.], | coll. dendropb[or.], quod eius industria immuni[/]as 
collegi nostri sit confirma[fa], | patrono. L. d. d. d. 

Brixiae (V 4341 vidit Mommsen). — 1) De hoc homine cf. Mommsen C. V 
p. 339. ludice Borghesio non diversus fuit ab Apro consule ordinario a. 207. 

1151 M. An[fioJ . . I Crescent[t] | Calpurniano' [cos.], \ proc[o]s. prov. 

M[ac«<i.], I XVvi[ro s.] f.^ iurid. Brit, vice leg.^ leg. pr. pr. | prov , 

[cur.] r. [p.] 1 Mars[oni;n Marruvior.], \ pr[aef.], .... 

Romae rep. saec. XVII exeunte (VI 1336 bis deseripta). — 1) Idem homo 
Ostiae fuit pontifex Volcani ab a. 194 certe usque ad a. 203 (XIV 324IS, unde 
7iomen supplevi). — 2) Vt quindecimvir sacris faciundis memoratur in actis ludorum 
saecularium anni 204 miper repertis. — 3) Nota iuridicum vice legati provinciae 
fungentem. 

1152 Bonae Menti* ac r[e]|duci Fortunae red|hibita et suscepta | 
pr6vincia* | T. Flavius Secundus Phihpp^tajlnus v. c. leg. Auggg.' pr6v. 
Lug[Mrf,], I leg. legg, I M. et XIIII Gem., allect. | inter praetorios tribu- 
nici|os qua^storios, trib. mihtum | leg. VII Gem. cum lulia Nepotitjia c. 
f.* sua et T. FI. Vict6rino Phihppiino c. i.*, trib. mil. leg. V Majced., et 
T. FL Aristo Ulpiano c. p.', lec|lo in patriciis familias, | aram constituit 
ac I dedicavit. 

Lugduni (Allmer et Dissard vmsie de Lyon I p. 428). — 1) Initio litteras 
, , . vi de , . ., suppletas lovi depulsori praemittit unus ex auctoribus, Millin, 
nescio num recte. — 2) Provincia intellegitur sine dubio ea in qtia lapis positus 
est et cuius Philippianus fuit legatus, Gallia Lugdunensis; redhibita cur dicatur, 
obscurum est. — 3) Auggg. saepius adhibitum de Severo filiisque etiam ante Getam 
fratri aequiperatum (cf. N. 1133 not. 1), id quod videtur evenisse anno demum 209. 
— 4) Clarissima femina, 5) clarissimo iuvene, 6) clarissimo puero. 

1153 C. lul. Sept. Castinus cos. | desig., leg. Aug[^^.]' pr. pr. | P. 
i.», leg. leg. I M.», ex praec. dom. | nn[n.]> dux vexil. IIII | Germ.* VIII 



254 Caput im. 

Aug. XVIIF Pr. I I Min. XXX UIp. adversus defectores | et rebelles^ 
procos. Cretae et Cyr., | iurid. per Apul. Cal. Luc. Brut., | cur. viae Sal., 
cur. Ae[c]lan.', praet. | tutel., trib. pl., quaest., tr. mil. leg. 1 1 Adi. item V Mac. 
Alt-Ofen (Aquinci) ara rep. a. 1889, simul prodierunt alii duo lapides eadem. 
fere inscriptione inscripti (Frohlich arch. ep. Mitth. U, 1894 p. 71 cf. Domaszewski 
Korrespondenzbl. der westd. Zeitschr. 1890 p. 9, mus. Rhen. 1890 p. 203). — Initio 
potest aliqiiid penisse (fortasse indicatio numinis cui ara dedicata fuit). — 1) Duae 
gg (sed altera errore) ex Auggg., ultima n ex nnn. erasae, post caedem Getae sine 
dubio (de tribus Atigristis cf. N. 1132 not. 2; in titulo item Aquincensi arch. ep. 
Mitth. l. c. p. 39 idem Castinus dicitur leg. Augg.>. — 2) Pannoniae inferioris (in 
hac legatione posuit titulum Aquinccnsem III 3480). — 3) Ad curam legionis primae 
Minerviae spectat titulus Bonnensis Brambach 320 positus a. 203 aut 208. — 4) Dux 
vexillationum quattuor legionum Germanicat^/m Castinus videtur fuisse vel factus 
esse cum esset legatiis unius ex iis, primae Minerviae. — 5) Scr. XXII. — 6) Doma- 
szewskius cogitavit de factionibus Nigri et Albini; sed fieri potest ut significalur 
tumultus aliquis praeterea nobis ignolus. — 7) /ETAN legitur in tribus lapidibut. 
— Post hunc titulutn positum, adeptus consulatum Castinus factus est legattis Daciae 
(tit. PoroUssensis arch. ep. Mitth. 5, 88 = C. III S. 7638), ex qua revocatus est a 
Macrino (Dio 78, 13). 

1154 M. Aurelio | Cominio Cas|siano c. v. | leg. Augg.* pr. | pr., 
omnibus | virtutibus | abundan|ti viro, | Memmi[us Valeri|anus a IIII [ mili- 
tiis I V. e.^ 

Lambaesi (VIII 2732 descr. Renier). — 1) Altera g erasa pertinens scilicet 
ad Getam. Cassianus videtur rexisse Numidium ab a. 208 usque ad a. 211 (cf. 
FIII 2611 ; Pallu de Lessert fastes de la Numidie p. 130 seq.). — 2) A quattuor 
militiis (i. e., functus quattuor militiis equestribus, cf. Mommseyi Staatsr. III p. 3i5 
not. 4), vir egregius. 

1155 Terentiae Flavolae | sorori sanctissimae , | v. V. maximae*, | 
Q. Lol[?]ianus^ Q. f. | PoU. Plautius Avitus^ | cos., augur, pr. cand. | tutel., 
leg. leg. VII I Gemin. piae felicis, | iuridic. Asturicae et j Callaeciae, leg. 
Augg.^ prov. I Asiae, quaest. candidat., trib. | laticlav. legion. XIII Gemin., ] 
triumvir monetalis a. a. a. | f. f., cum | Claudia Sestia Cocceia Sev[e]- 
riana | coniuge et LoUiana Plautia Sestia Servil|la filia. 

Romae basis rep. in atrio Festae (Lanciani bull. com, 1883 p. 216). — 

1) Eiusdem Terentiae Flavolae virginis Festalis ma.vimae Caracallae temporibus 
(cf. FI 2130) alterum titulum dabimus infra inter titiilos sacros et sacerdotum. — 

2) Lolllianus fapis. — 3) LoUianus hic Avitus fortasse fiUus fiiit LoUiani Gentiani 
supra N. 1143; cognomen Aviti sumpsit ab avo L. LoUiano Avito consule a. 144, 
vel a patruo L. Hedio Rufo LoUiano Avito, de quo cf. Borghesi opp. 4 p. 312. 
Fortasse idem est Avitus consul ordinarius a. 209. — 4) Augg. adiectum videtur 
errore quadratarii ; nam sine dubio Avitus adhuc quaestorius non extraordinaria 
aUqua legatione iussu imperatoris in Asia functus est, sed comitatus est procon- 
sulem Asiae. 

1156 C. lulio Aspro' | cos. designato, | curatori viae Appi|ae, sodali 
Augustajli, praetori peregr., | trib. pleb., quaestor. | provinc. Africae, | curat. 
aedium sacrar., | prov. Mauretania ) Tingilana patrono | optimo. 



Titoli virorum et mulierum ordinis senatorii. 255 

Jnter Romam et Tusculum ad XI lapidem viae Latinae rep. (XIF io09 vidit 
Bormann). Eodem loco prodierunt mulli alii tituli eidem A^^pro positi (XIf^2303seq.). 
— 1) Alteruter ex duobus C. luliis Aspris qui una consules fuerunt a. 212, alter 
iterum alter primum (cf. Borghesi opp. 7 p. 93). 

1157 lunoni regina[e], | pro salute [a]c im[perii] \ diuturnitate [imp.] \ 
M. Aurelli Antonin[j] | Pii Fel. Aug. et Iulia[e] | Piae Fel, Aug., matri[s] | 
Antonini Aug. ca[s]|trorum senatus ac | patriae, j C. lul. Cerealis cos-S leg. | 
Aug. pr. pr. pr. H. n. c. Anton^tjlnianae", post divission. | provinc. primus 
ab eo m[?ssMs]. 

LegioJie (LeonJ rep. , est f^alladolid (II 2661 vidit Huelner praeter paucas 
litleras). Alterius exempli huius tituli fragmentum nuper rep. est, II S. 5680 vidit 
Huebner. — 1) Non est Cerialis consul ord. a. 213 sed alius praeierea ignotus. — 
2) Legatus pro praetore provinciae Hispaniae novae citerioris, Antoninianae a 
Caracalla dictae. Ceterum de hac divisione provinciae praeierea Jiihil compertum 
est, nec certum num duraverit. Legati Augusti AstUTnae et Callaeciae iuridiei 
fuerunt, neque umquam dicuntur pro praetore. 

1158 P. Aelio Coerano | cos. , procos. prov. Mac, | leg. leg. VIII 
Aug. , iuridico | per Flaminiam et Umbri|am, praet. urb., trib. plebei | 
kand., quaest., Illlvir. iur. dic.\ | fr. Arvali^ curat. civit. j Antiatium et 
Aquinatium, | patrono et fiamini Diali Tib., ] decuriones Tiburtes. 

Tibure (XI F 5386 vidi ipse). — 1) Quattuojnnr iure dicundo fuit Tibure (nisi 
debuit esse IIIlTir. viar. cur.j. — 2) Memoratur P. Aelius Coeranus in actis fratrum 
Arvalium a. 215 et a. 214 (ubi appellatur P. Aelius Coeranus iun.). 

1159 C. Octavio App. S[M6]|trio Sabino* c. v., po[n]itif. et auguri*, 
cos. ordio^ar.]', | legato Aug. pr. pr. Pannon. i^n/".]*, | elect. ad corrig. 
statum Ita[/.]*, praef. aliment. , iudici ex dele^gf.] | cognition. Caesarian.", 
legato [Aug?^ \ pr. pr. prov. Raet. , praeposit. vexi[?/.] | Germ. expedit.', 
comit. Aug. n.*, legat. l^e^. //] | et vicensim. Pr[im]ig., iur[id]ico per A[eni.] | 
et Liguriam, curat. viae Latinae n[oy.]®, | curat. rei publicae Ocriculano[r.], ] 
praet. de bberabb. causis'", tribu[n.] ] et quaestori candidato, | plebs Aqui- 
natiu[m] | patrono rarissim. 

Aquini (X 3598 MomJuseJi vidit ectypum). IUustravit Momjnsen eph, ep. 4 
p. 450 seq. — 1) Eidem Sabino posili sunt tituli Casinas XS178 et urbani F1 1476. 
4477 sed jnutili omnes; memoratur in compluribus aliis tiluHs et a Dione (cf. 
not. 4). — 2) Pontificatus et auguratus meliore aetate vix unquam in unum eundem- 
que homijiem privatum collati reperiuntur. — 3) Consul fuit a. 214. — 4) Ad lega- 
tionem Pannonicam pertinent tituli Aquincenses III 5428. 5429. Eph. ep. 2, 677. 
Arch. ep. Mitih, 14, 1891 p. 69. Revocatus est e Pannonia a Macrino a. 217 (Dio 
78, 15). — 5) De hoc munere disputal Mommsen eph. l. c. p. 140 cf. Staatsr. II^ 
1086, Marquardt Staatsv. I^ 229. — 6) Cf Mo. Staatsr. IP p. 986 Jwt. 1. — 7) S>gni- 
ficatur expeditio Germanica Caracallae a. 215, de qita cf supra N. 431 not. 9. 
— 8) CojJtes Augusli fuil in hac ipsa expeditione (amicus CaracuUae dicitur Sabinu* 
a Diune 78, 15). — 9) Novae vocabulujn supplevit Mommsen; ita dicta via propter 
viam Latinam veterem (cf. infra N. 4174 not. 4). — 10) Cf. Mo. eph. ep. I p. 455, 
Staatsr. II^ p. 226. 



256 Caput IIII. 

1160 C. Caerellio Fufidio \ Annio Ravo C. fil. Ouf. | Pollittiano' 
sodali Marciano Aureliano | Commodiano Helviano | Severiano, Illvir. monet. j 
a. a. a. f. f., trib. laticlavio j leg. III Cyr. , Vlvir. equit. Rom. | turmae 
primae, quaeslor. ] caudid. | imp. Caesaris M. Aurelli | Antonini Pii Felicis 
Aug.^ I trib. pl. candid., pr. haslar.', c. v.'', | FuQdii Amycus et | Clirestina 
nutritores. 

Romae, nunc Florentiae (Fl 156S vidit Henzen). — 1) Filius videtur C. Cae- 
relli Sabini et Fufidiae Pollittae, a quibus Apuli in Dacia positi sunt tituli C. III 
4074— i 076. — 2) Inter a. 212J3H7. — 3) Cf. Mommsen ad Borghesii opp. S p. 390, 
Staatsr. II ^ p. 22S. — 4) Clarissimo viro. 

1161 Helvini. | C. Caerellio | Pollittiano^ c. v. , | procos. provinc. ( 
Macedoniae, | Boncii Victorinus | Agentius et Brutto ( patrono ( incom- 
parabili. 

Romae in mus6o Faticano (FI 4S67 vidit Henzen). — 1) Fidetur esse idem 
qui N. H60, postea proconsul Macedoniae factus. Similis eiusdem titulus est F1 1566, 
in quo tamen Helvini agnomen praetermissum est. 

1162 M. Valerio Sejnecioni' leg. | Aug. pr. pr. prae|sidi provin. Gerjman. 
infer., cos., | speculator. j et benefic. et quaestionari, | curante Agilio Felice 
quaesjtore. 

Lambaesi (FIIl 27Si descr. Renier). — 1) Idem fuit legatus Numidiae sub 
Caracalla (FIII 249i. 2619). 

1163 M. Flavio T. fil. j Quir. Postumo* | praef aerari milit., j ordi- 
nato in Gal[Iia at quinque fasces^ j leg. leg. VI Ferratae, praejlori, adlecto 
inter trijbunicios ab [ imp. Antonino Aug. , cu|ratori coloniae Arde[a- 
tinorum, quaest., pat. IIII | col.', M. Paccius Rufinus | Q. Aemilius Pon- 
tianus P. ]No[nius Silvanus A. Publicius Pontijanus C. lulius Gargilianus, 
patr. op|timo 

Cirtae (Constanline) (FIII 7044 vidit fFilmanns). — 1) Eiusdem est t. Min- 
turnensis X 6008. — 2) Cf Mommsen eph. ep. 1 p. 129. — 3) Cf N. 1147 not. 2. 

1164 Q. Herennio Silvio | Maximo c. v., legat. leg. | II Italicae* et 
alae Antoni|nianae*, iurid. per Calabr. [ Lucaniam Brittios, pr., aed. j Caer.^ 
quaest. urb., curiojni, sevir. turmae equit. Ro[manor. civi et patron. col., | 
colleg. fabrum tignuar. | quib. ex s. c. coire permis. est. | L. d. d. d. 

Telesiae in Sanmio (IX 2215 vidit Mommsen). — l) Ea legio Norico praesi- 
debat. — 2) Antoninianae appellabantur legio?ies alaeque sub Caracalla solum et 
Elagabalo; unde de tempore et huius tituli et N. 116S constat. — 3) Intellegitnr 
aedilis plebis Cerialis. 

1165 L. Mario Per|petuo cos. Dac. j 111', leg. Aug. pro | pr. pro- 
vinciae [ Moesiae super., [ curat. rerum pujblicar. Urbis.' item | Tusculanor., 
[p]rae[sidi prov. Ara[6]iae, | leg. leg. XVI FI., [j^uaes. | candid. Aug., trib. j 
latic. leg. IIII Scy[^A., pr]aes. ( [jjustiss., M. Ulp. Caius Y | [leg.] III Ital. 
Antoninilanae. 



Titali virorum et mulierum ordinis senatorii. 257 

^puU in Daeia (III 1178). — 1) Conmlari Daciarum trium. — 2) Vrbisal- 
viensium (in Piceno). 

1166 Mariae Au|rel. Violentil|lae , Perpetui | cons. viii' fil., | cons. 
femin.*, j coiugi Q. Eg,nati Proculi | cos., | dec. et plebs | Ascul. ob sin[^.] | 
erga se amor. 

Asculi in Piceno (IX 6414 b misit Gabriellius). — 1) Fidetur esse L. Marius 
Maximus Perpetuus Aurelianus, cos, iterum a. 22S, cuius titulos dabimus inter 
titulos virorum in Htteris claroriim. — 2) Consulari feminae (raro ita dicuntur 
uxores consularium, cf. Mo. Staatsr. III p. 468 not. 5)- 

1167 A. Egnatio A. f. Pal. Proculo c6s., | praef. aer. Sat., praef. f. 
d.', leg. leg. I VIII Aug. p. f., leg. Aug. prov. Afr. dioeces. | Numid., cur. 
r. p. Concord., cur. r. p. Alb. Fuc, i cur. r. p. Bovian., coniugi caris- 
simo, I et Egnatis Secundillae Procliano j Illlyir. \iar. cur. et Leoni filis, | 
Laberia C. f. Galla c. f. fecit. 

Romae in aedibus privatis (FI 4406 vidit KiessKng). — 1) Praefecto frumenti 
dandi. 

1168 C. Aemilio Bere[m] cicino Maxim[o] | cos., VIIvir6 epul6n,, pro- 
c[os.] 1 splendidissimae provincia[e] | Narbon6nsis, 16g. pr6 pr. pr6vin[c.] | 
Asitie, pr«ietori supr6mar.*, allecto | inter tribunic. a div6 Magn. Ant6nino*, 
q. urbano, tribun. Idticlavi6 | leg. IIIl Scythicie item VII Gemln^e | iterato 
tribunAtu, Xvir6 stlitibus | iu[rf]icandis | 

Nemausi (XII 3165 descripsil Hirschfeld. — 1) Idem qui alibi dicitur praetor 
fxdeicommissarius (Borghesi opp. 3 p. 590 cf. Mommsen Staatsr. II^ p. 104 not, 1). 

— 2) Ita dictus Caracalla sub Elagabalo et Alexandro. 

1169 Furiae L. f. | Caeciliae majtri piissimae | Furius | Octavianus* | 
cos., pontif., fil. 

Romae (Fl 4425 bis desenpta saec. XFIl). 

1170 Fortunae aetemae domus Furianae, pro [s.] * C. Furi Octaviani* 
c. V., Furius Alcimus* et Pontius V[er]anus pecunia Octavian[a] faciendum 
cur[a]verun[f]. 

Prope Gracanika Albaniae (III S. 8469 ad apographum indigenae cuiusdam). 

— 1) Pro salute (traditur proc^. — 2) C. Furius Octavianus memoratur etiam III 
S. 8258 et in albo ordinis Canusini a. 225 inter palronos clarissimot virot (IX 558), 
idem cum Alcimo liberto matemo ab (Jlpiano fragm. Fat. 220 (monuit Hirtchfeld). 

1171 L. Fulvio L. fil. Ouf. | Gavio Numisio Petronio | Aemiliano 
praetori | tutelario candidato | Augg., quaestori caodid. | Augg., pontifici 
promagijstro, salio Collino, praef. | feriar. Latinar., Illvir. monetali a. a. a. 
f. f. , Vlvir. I turmae 1 equit. Romanor. , | Attia Cervidia Vestina, marito. 

Romae in museo Faticano (FI 4432). 

1172 [I. Ftdvio L. f. Gavio ^]umisio Pe[fr]on. Aem[i]liano | [c. v. 
praetori tutelarjio candid[a]to Augg., cu[r]atori | [rei publicae, ^*aes/or]i 
item ca[n]didato Au[^]ustorum, j [pontif. promag., sodali F]laviali, [s]allio (tie) 

DissAD, Inscriptiones Latinae. 17 



258 Caput mi. 

Col[?]ino, I [Illviro a. a. a. f. f., praef. f]erh[ru]m Latinar. , Illlllvir. | 
[turmae I equitum Roma]ao[rum, Lugdunenses \ pafroJQO. — 1172* [Cjervi- 
diae Q. f. | Vestinae c. t., | [I.] Fulvi Aerailiani, | ex decreto dejcurionura. 
Lugduni (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 118. 123). (Memoratur Ful- 
vius Aemilianus etiam in tertio titulo Lugdunensi, l. c. p. 123). 

1173 L. Fulvio Gavio N 

Aemiliano cos., I^//' 

pontif., electo ab op[timo imp. Severo] 
Alexandro" Aug. ad [dilect. habend.] 
per regionem Tra[7ispadanam], 

praet. can[did.] 

Lugdunen [ses patrono]. 
Capuae (X 38S6 vidit Mommsen). — 1) Periit vocahulum incipiens «6 I F N 
similive liltera (fortasse fetiali vel fratri Arvali^. — 2) Nomen Alexandri in litura 
restitutum est (cf. supra N. 483). 

Titulos N. 1171 et 1172 eiusdem hominis esse apparet; de N. 1173 res minus 
certa est. Fulvius Aemilianus aliquis praetor tutelarius fuit temporibus divi Marci 
(fragm. Vat. 189. 210); si ad hune pertinent., ut pertinere videntur, tituli N. 1171 2, 
t. 1173 alterius hominis esse necesse est. 

1174 L. Annio L. f. Quir. Italico | Ilonorato* cos., sodal[j] | Hadria- 
nali, leg. Aug. pr. pr. | prov. Moes. inf.-, cur. oper. | pub., cur. Neap. 
et Atell. , praef. | aer. milit. , leg. leg. XIII Gera.', iurid. per Fl. ct Um- 
briam, | cur. viae Lavic. et Lat. veter.^ | praetori qui ius dixit inte[r] | 
civ. et civis* et peregr., trib. | p., q. prov, Achaiae, sevir. | turmar. 
equ., Illlvir. viar. | curandarum, | Fl. Severianus dec. alae | I Atectorum* 
Severianae | candidatus eius. 

Tomis rep., nunc Bukaresti (III 61Si cf p. 13S8 vidit Domassewski). — 
1) Diversus ab hoc fuit L. Annius L. f. Quir. Italicus . . .'. atus tituli urbani edili Btill. 
viun. 188S p. 166. — 2) Moesiam inferiorem readt a. 224 (III S. 7S91). — 3) In hac 
legatione posuit Apuli in Dada tituluni II1 1071. — 4) Fias Latinas aliquando fuisse 
duas, veterem et novam, ex hoc solo titulo et N. 11S9 innotuit. Cf. Jordan Top. I, 1 
p. 56S not. 37. — 5) et civ. errore videtur bis positum. — 6) Haec ala ?ion videtur 
diversa esse ab ea quae alibi appellatur Atectorigiana (Mommsen Hemi. 22 p. Si7 
not. 1 ; cf. infra inter titulos militare.9). 

1175 Se[r.] Cal[pi]r[?ito] | Dextro c. m. [v.\ \ cos.] ord.^ XVvir. s. 

[/".^, I leg.] prov. Asiae, c[Mr. rei p.] \ Minturnensium | item Cale- 

norum, cur. via[e] Ae[m.] | et alimentorum^ praet. tutel. , | [9]ua[esf]ori 
candidato, | triumviro monetali, ! Calpurnia Rufria | Aemilia Domitia | Severa 
c. f.^, filia, I patri piissimo j secundum voluntale eius. 

hi agro Romano rep., inter vias Nomentanam et Tiburtinam, FIII mill. pass. 
ab urbe, est Romae (F1 1568. XIF 5995 vidit Henzen). — 1) Clarissimae memoriae 
viro. — 2) A. 22S. — 3) Ui prornagister quindecimvirum sacris faciundis memo- 
ratur in ara deae Circes (X 6422) quam infra dabimus inter titulos sacros. — 
4) Cf. Mo. Staatsr. II ^ p. 1080 not. 1. — 5) Clarissima femina. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 259 

1176 Q. Atrio CloDio* | leg. Aug. pr. pr. | provinciarum | Thraciae 
Cappadociae | Syriae maioris | Hispaniae citerioris, j Clauclius lustus 7 | 
leg. VII Gem, p. f. | Severianae | Alexandrianae^ | praesidi abstinentissirao. 

Tarracone (II HH vidit Huebner). — 1) Fidetur idem esse Atrius Clonius 
qui a. 200 cooptatus est in collegium aliquod sacerdotale (Fl 2004) et ad quem 
rescripserunt Severus et Caracalla (Dig. 26, 10, 7, 2). — 2) Focabulum quamquam 
consulto erasum clare legi testatur Hue. 



1177 P. lulio luniano Martialiano c. v. , | cos., quaest. provinciae 
Asiae, trib. | piebei, praetori, curatori civitatis Ca|lenorum, curatori viarum 
Clodiae [ Cassiae et Ciminiae, praefecto aerari mili|taris, proconsuli pro- 
vinciae Macedoniae, | legato leg. IIP Aug. Severianae Alexandrianae*, | prae- 

sidi et patrono, res publica Cirtensium de|creto ordinis dedit dedicavitque. 

Cirtae (Constantine) (FIII 7049 vidit Wilmanns). 

1178 P. lulio luniano Martialiano c. v. , cos., leg. [iMSf.]' pr. pr. 
provinc[toe] | Numidiae^ procos. provinciae Macedoniae, praef. aerari mi|li- 
taris, curatori viae Clodiae, praetoriae^ Iribuno plebei, | quaestori pro- 
vinciae Asiae, patrono coloniae et muni[cipi, res publica coloniae Thamu- 
gadensium dejcreto decurionum. 

Thamugade (FIII 2392 vidit ffllmanns). — 1) Quae punctis subiectis nota- 
vimus erasa sunt, sed pleraque legi potuerunt. — 2) Eiusdem praesidis j\'umidiae 
est titulus Lambaesitanus FIII 2742. Nota Mariialianum in altero iitulo dici lega- 
tum Numidiae, in altero legatum legionis tertiae Augustae. — 3) Scr. praetori. 

1179 Cn, Petronio | Probato j Iu[n2]ori lusto* c. v., | leg. [/]egion. 
duarum | Xll[/7] Gemin. et VIII Aug. ] '&e[verianar. Alexandr\\[anY,\ pro- 
cons. provinc. Cretae, | leg. provinc. Achaiae, | prae[/.] fideic[o»j]missar., j 
tribuno p[/e]bi, | [yuae]stori p[royjJnciae | [4]fric[fle, | CMra]tori v\e{\ pu- 
[6]licae j Ardeat[i]norum, | quattuorvir. viarum | curandarum, M. Terentius 
Aelianus | 7 l^e^. FJIII Aug. | pr[aesj]di iustissimo. 

Nolae (X 1234 descripsit et recognovit Mommsen). — 1) Idem komo postea 
factus ett etiiim legatus Numidiae (FIII 8327). — 2) Litterae erasae. 

1180 Q. Petronio Meliori viro | cos.', cur. r. p. Tarquiniens. | et 
Graviscanor., praefeclto frum. dandi, legat. leg. j XXX Ulpiae, curat. Pyrgens. | 
et Ceretanor., leg, leg. VIII Aug,, praet., trib. pleb. | kandid., quaest. prov. 
Nar|bon., quaest., sodali Aug. | Claudiali^ sexvir. turm. | pr., frib. lalicl. 
leg. pr. Min., ] Xviro stlitib. iudicand., | ordo et cives Tarquilniensium 
palrono op|timo, quod rem p. fovejrit et thermas resti(tuerii. 

Tarquiniis , hodie Corneto (XI 3567 descr. Bormann). — 1) Firo consulari, 

quod raro sic enuntiatur. — 2) Cooptatus est inter sodales Augustales Claudiales 

a. 230, teste albo huius sacerdotii Fl 4984 (cf. eph. ep. 5 p. 7S). — Pater kuius 

videtur fuisse Q. Peironius Q. f. Meiior procurator annonae, cuius tHulum dabimus 

infra N. 1429. 

_ 



260 Caput nn. 

1180* d. m. I Q. Petrojni Melijoris | cos. m. v.* 

Florentiae rep. sarcophagus, nunc Parisiis (X1 1393 vidit Henzen). — 1) Con- 
sularis memoriae viro. 

1181 L. Ti. Claud. | Aurel. Quir. | Quintiano* | triumviro mo|netali 
a. a. a. f. f., ( quaestori can|did., praet., cos., | pontif., | Ti. Cl. Felix Ilvir | 
amico incompar. | L. d. d. d. 

Prope Capuam (X 3830 vidit Mommsen). — 1) Consul ordinarius fuit a. 2SS 
(cf. supra N. 466 not. i4). 

1182 C. Caesonio C. f. Quir. Macro RuQniano | consulari, sodali 
Augustali, comiti imp. | Severi Alexandri Aug., cur. r. p. Lanivinor. II, | 
procos. prov. Africae, cur. aquar. et Minic, | leg. Aug. pr. pr. German. 
superioris, cur. alvei | Tiberis, cur. r. p. Teanens., leg. Aug. pr. pr. prov. | 
Lusitan. , cur. r. p. Tarracinens. , procos. prov. ( Achaiae, leg. leg. VII 
Claud., cur. r. p. Asculan., ( leg. prov. Asiae, pr., leg. prov. fiaetic, trib. 
pl., I quaestori prov. Narbon., trib. leg. I Adiutric, | donato donis militarib. 
a divo Marco, ( Illvir. capitali, ( patri dulcissimo et incomparabili, [ Cae- 
sonius Lucillus' filius ( consularis. 

1183 Maniliae Lucillae c f. , [ matri piissimae et ( incomparabili j 
Caesonius Lucillus* ( v. c filius. 

In agro Tiburtino rep. (XIF 5900. 3901 saepius descriptae saec. XFI, illiut 
particulam vidi ipse). — 1) Cf. N. 1186. 

1184 [qui dedit ^ijeneadum fastis ex ordine consul* 

[nomjjna, progenies Claudius Appiadum, 
[al\ia Sabinillae dat dulci moenia natae 

.... anus- genitor de rude coepta solo^ 
[e quibm awjn6s6 mea Claudia lucis in aevo 
[despiciajt iepidam pulchra anus in subolem. 
Neapoli (X 1688 vidit Mommsen). Svpplevit Buecheler. — 1) Inter consules 
ordinarios Claudios nomine Appii distinctus invenitur solus Ap. Claudius lulianus 
cos. a. 224; ad eum carmen hoc rettulit Borghesius opp. 8, 329 supplens v. 4 
[Iuli]anus, quod tamen propter metrum ferri posse negat Buechelerus (proposuit 
[germa]nus^. Fortasse progenies Appiadum dicipotuit quivis nobilis Claudius, propter 
parentelam sive veram sive creditam cum Appiis Claudiis. — 2) Lapis admittit 
etiam . . . mnus. — 3) Apparet non in sepulcro titulum stetisse, sed in domo 
quam pater filiae aedificavit fortasse nubenti (Mo.). 

1185 T. Clodio M. f. . . . ( Pupieno Pulchro M[aximo] ' ( c v., cos., 
cur. aed. sacr. et'-' oper. p[m6/ic.], [ cur. r. p. Benevent., electo iud. sacro 
ad [censMsJ j accept. per prov. Velgicam, cur. r. p. Leptim. [ et TripoHtanor., 
vice oper. publ., procos. ( prov. Macedoniae, cur. r. p. Catinensium, ( pr. 
urb., q. k., XVviro s. f., triumviro monetali, j patrono municipii, s. p. q. T. 

Tibure (XIF 3395 vidi ipse). — 1) Fortasse filius M. Clodii Pupieni Maarimi, 
qui imperavit a. 258, praeterea ignotus (Borghesi opp. 8 p. 156 seq.), quem ad hos 
honores ante imperium patris pervenisse statuendum erit, — 2) sacre. t lapis. 



Tituli virorum et muliemm ordinis senatorii. 261 

1186 L. Caesonius C. fil. Quirina Lucillus | Macer Rufinianus cos., 
frater Arvalis*, | praef. urbi, electus ad cognoscendas vice Caesaris | cogni- 
tiones^ procos. prov. Africae, XXviros^ ex senatus j consulto r. p. curandae, 
curator aquarum et Miniciae, | cur. albei Tyberis et cloacarum urbis, 
legatus prov. | Africae, eodem tempore vice proconsulis, curator r. p. | 
[PJuteolanorum, curator r. p. Suessanorum, | praetor kandidatus, quaestor 
kandidat., | electus in familiam patriciam, Xvir ] stlitibus iudicandis. 

Jn agro Tiburtino rep. ibi ubi N. H82, saepius descripta saec. XFI (XI f^ 3902). 
— 1) Memoratur act. Arv. a. 215. 218. — 2) Cf. Mommsen mem. deW Inst. arch. 2 
p. 515. — 3) Sic ve/ XXviro apographa; requiritur XXvir. f^igintiviros rei publicae 
curandae senatus creavit a. 258, ut Italiam contra Maximinum tuerentur (vit, 
Gord. 10 cf. c. 14,- Zos. 1, U; Herodian. 8, 2, 3. c. S, S). 

m 

1187 C. Luxilio C. f. Pompt. Sabino Egnatio | Proculo c. v. , cur. 
rer. | publicar. Pisaur. et Fanest., | leg. leg. X Gem. Gordian., | iur. reg. 
Transpad., cur. | viar. et praef. aliment.* | Ciodiae et coherent.*, | leg. prov. 
Achaiae, praet., | aedili Ceriali, quaest. | pr. pr. prov. Cretae Cyr., | trib. 
laticl. leg. IIII Flav., | patrono coloniarum | Pisaur. et Fanest. 

Pisauri (Orell. 3145 vidit Henzen). — 1) De praefectura alimentorum con- 
iuncta cum cvra viaruvi cf. Mommsen Staatsr. II ^ p. 1080. — 2) Cdhaerentes vias 
intellege Cassiam, Anniam, reliquas enumeratas una cum Clodia in tilu/is supra 
N. 1058. 1032. 1039. 1066. 1095. 1109. 

1188 I \cetensque dis de]abu[sque omnibus j pro] 

sa[/Mjte a[tqne | incolumitate] el victo[rns imp. Caes. \ M. Antoni G]ov- 
diani Pii [Felicis Aug. \ et Furiae iSjabiniae Tranqu[tWmae Aug. \ totiusq.] 

d. d. eorum | us L. f. Fab. Annian[a(s | Xvir stli]i\bus, iudi- 

candi[s, trib. mil. leg. . . . \ . . et 1] Min. Gordianarum, in [qtiibus \ vi]c. 
leg. sustinuit, q. pr. [pr.] | . . . . tiam \ c. c. civit. admi. Li . . | . an. Haliq.* 

a . . itan . ., | [yjlvir. turm. I eq. [Rom.], ad. . . | . . . n.% praef. 

fr. dan[/ij] ro .... | ... n. et missus ad v . . . . p. p. *inae . . j 

. . ad tir. legend. et arm. fabr. in | [Ital. Me]Aio\.\ iurid. per Cal[a]briam | 
[lMc]an. et Bruttios, leg. leg. XXI[/ | iVt]mig. p. f. Gordianae, vo|tum solvit 
kal. lul. 1 [4«i]co et Praetextato cos.* 

Mogontiaci rep. a. 1887 (Ikm ann. antiquar. Rhenan. 84., 1887 p. 89, cuius 

tunt pleraque supplementa). — 1) (^aestor pro praetore per tiam, intellegit 

Ihm p. 92; sed ex provinciis senatoriis nulla habet nomen quod exeat in -tia. Quae 
sequuntur, plane obscura; curator coloniis civitatibus administrandis, quod volunt, 
parum probabile, [Mommseno in mentem venit: [ad senten]tiam (i. e.: ad iu* dicen- 
dum) cum cura civitatium]. — 2) De civitate Siciliae eui nomen fuit Halicyae cogi- 
tavit Ihm, in eis quoque quae antecedunt supplens nomina civitatum Sicularum. — 
3) s6[lectus inter tribu]n. supplevit Ihm. — 4) Mediolani mentio debetur hellero 
Korrespondenzbl. d. ff^estd. Zeilschr. 1887 p. 48. — 5) A. 242. 



262 Caput IIII. 

1189 [D. 5]imoDi Proculi luliani* c. [u.], .... [leg. Aug.] 

[5i/]riae Coeles, Daciarum IIF, p 

[mr]idico per Traaspadum, pr 

. . . . ti hii qui centura iugera agri non 

Romae in ecclesia S. Martini de Montibvs (FI iS20 semel descripta saec. XFI). 
— 1) Idem homo fuit etiam praefectus urbi, teste inscriptione modii Medicei (Orell. 
4547), ante a. 234, cum desit nomen eius in laterculo praefectorum a. 234— 534 
(fortasse ut putavit Borgkesius opp. 5, 485. 3, 404, sub Gordiano). — 2) Cf. III 1375: 
Herculi sanclto Simonius | lulianus v. c. | praeses Dajciaruin. 

1190 L. Valerio L. f. Cl. Poplico[^ae] | Balbino Maximo cos. o\rd.\\ \ 
pr. k. lut., q. k., leg. prov. As[me] , | cur. reipubl. Laur. Lavin[aa'Mm], | 
item cognoscenti ad sac[ras] | appellationes, XVvir. sac. [/iac.], | seviro 
equitum Rom[anor.], | amico incompara[6i7«], ] L. lun. Septim. Hermogenes \ 

pontif. L. L.^ trib. coh , | ob eximium eius erga se in omn[i6Ms] | 

honorem. 

1191 I Balbino Maximo cos. ord.*, | pr. k. tut. , q. k., 

leg. prov. Asiae, | cur. r. p. Laur. Lavinat., item | cognoscenti ad sacras 
app., I cur. aquar. et Miniciae, praef. j aUmentor. viae Flaminiae, | XVvir. 
sacr. fac. , Illviro ka[pj., | seviro equit. Romanor., \ lun. Septim. Verus 
Hermogenes ( sexagenaria procuratione ] suffragio eius ornatus. 

Romae rep. (VI iS5I. 1352; lianc Florentiae vidit Henzen). — 1) Foriasse 
Maximus is quem fasti recensent sub a. 236, ei enim L. Falerii notnina fuisse titulus 
Pisaurensis Notizie 1880 p. 261 ostendit; sed pari iure polest cogitari etiam de uno 
ex Maximis qui saec. III fasces gesserunt et de quorum reliquis nominibus nihfl 
certi compertum est, scilicet de altero consule unius ex annis 252.255.234.235 
(de huius Maximi gentilicio cf. XI 4999). — 2) Pontifex Laurentium Lavinatium. 

1192 M. Aeho AureUo | Theoni v. c, ) iurid. de infinito per Flam. ] 
et Umbriam Picenum, sodali | Hadrianali, praetori, tribun. plebis, | adlecto 
inter quaestorios, trib. ] mihtum laticlavio leg. XI Claud., ] item tribuno 
militum laticl. ] leg. Xli Fulm[j]natae, decemjvir. sclitibus' iudicandis, ] ob 
singularem abstinentiam I industriamq. exhibitae iudicat.* | ordo Ariminen- 
sium I palrono. 

Arimini (XI 576 semel descripta saec. XF). — \) De scriptura sclitibus cf. 
Mo. Herm. vol. 4 p. 563 not. 2. — 2) ludicationis. 

1193 Ael. Aurel. Theoni leg. ] Augg. pr. pr., cos. desig., j optiones 
7 7' leg. III Kur.'' ] Valerianae Gallianae^ rarisi]mo et per omn[e]a iustis- 
simo *cosiic.'' 

Bostrae (III 89 descripserunt Waddington aliique). — 1) Optiones centurio- 
num. — 2) Intellege: Cyrenaicae. — 3) Scr. Gallienae. — 4) cos. fec. scribendum 
fuisse coniecit Mo. 

Eiusdem Aelii Aurelii Theonis est alter titulus Bostrensis III 90. 

1194 L o. m. I ceterisq. diis deabusq. immortahb. ] C. Macrinius 
Decianus v. c, legat. ] Augg. pr. pr. prov. Numidiae et JNojrici^, Bavaribus^ 
qui adunatis IIII \ regibus in prov. Numidiam injruperant, primum in 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 263 

regione ( Millevitana, iterato in confi|nio Mauietaniae et Numidijae, terlio 
quinquegentaneis- 1 genlilibus Mauretaniae Caejsariensis, item gentilibus Fra- 
xi|nensibus^ qui provinciam | Numidiam vastabant, capjto famosissimo duce 
eorum, | caesis fugatisque. 

Lmnbaesi (P III 261S vidit IVilmanns), — 1) Legatus Norici fuit sine diibio 
non eodem tevipore, quo Numidiae, sed aut antea, aut postea, scilicet pauUo ante 
hunc titulum positum in Noricum translatus. — 2) Bavares et Quinquegentanei 
sive Quinquegeniiani memoraniur saepius aetate Diocletiani et Maxiniiajii (latereulus 
gentium barhararum adiectus catalogo provinciarum f^'eronensi ; Fict. Caes. 59, 22. 
Eutrop. 9, 22. 25 ; cf. supra N. 628. 6iS). Incursionis Bavarum factae a. 260 meminit 
etiam titulus Auziensis / III 9047 Q. Gargilii Martialis (infra inter militares ex- 
hibendus) ; eiusdem fere aetatis videtur hic titulus esse. — 3) Fraxinenses praeterea 
non memorantur; fortasse nomen traxerunt a Faraxene rebeili, memorato in iitulo 
Auziensi Q. Gargilii Martialis. 

1195 divum sodalisS consul e[i\ j verno die^ 

et post Sicanos^ j postque Picentis v[iro]s\ | 
ac mox Hiberos Ce[/f]as^ | Venetos^, Delmatas^ 

na regna*, post feros l^ajjjuldas 

Germaniarum conjsularis Maximus, 
paren[s] | adultae prolis gemina[e | /]iberum. 
aram dicavit j [5]ospiti Concordiae, | 
[G]ranno, Camenis, Marjtis et Pacis Lari, 
qui[n] I et deorum stirpe \ genito Caesari. 
. . Fulvius G. f. I Maximus leg. j Aug. pr. pr. 

Bonnae, ara rep. a. 1862 (Zangemeister 7nus. Rhen. 19, 1864 p. 30 cum ima- 
gine; Huebner ann. inst, arch. 1864 p. 22S ; Brambach inscr. Rhen. 484; Buecheler 
ind. schol. Gryph. 1870 aest. p. S n. VI). — 1) Fuit sodalis aut Augustalis Clau- 
dialis aut Flavialis Titialis aut Uadrianalis aut Antoninianus. — 2) Plerumque 
crediderunt significari consulatum suffectum, susceptum vemo die, i. e. kalendis 
Martiis; sed veri simiiius videtur^ significari fasces ordinarios (nam suffectum 
consulem se fuisse vix admonuisset legentes Maximus); nuper Mommsenus coniecit 
eum fuisse consulem ord. a. 265, postquam huius anni consuli alteri nomen fuisse 
Fulvii Maximi t. Narbonensis XII 4524 cf. p. 84S docuit. — 3) Proconsulem Siciliae, 
4) iuridicum Picem Maximum fuisse videtur significari. — 5) Videtur indicari 
legatio Hispaniae Tarraconensis. — 6) Fortasse functus esl legatione vel iuris die- 
tione aliqua trans Padum (cf. Mo. Eph. ep. 7 p. 597 et supra N. 1040). — 7) Legatus 
fuit Dalmatiae. — 8) [Libur]na supplevit Zangemeister ; eiusque vocabuli vestigia in 
lapide repperit Hettner catal. mus. Bonn. 67. Et Libumiae et lapudiae mentio 
tpectare videtur ad legationem Dalmatiae. Muneris nov/ssime transacti recens memoria 
uberiorem hanc orationem videtur suggessisse (Bue.), 

1196 L. lul. Apronio Maenio | Pio Salamalliano' ] trib. lalic. leg. X 
Gem., adjlecto inter qq.', prae|posito actis senat.^ | aed. curuli, praeto|ri, 
leg. Aug. vice quin[5]ue fascium prov. | Belgi[c<ie, /e]g. leg. | I Adiutric, 
leg. Au[g.] I pr. pr. provinc. Ga[/a]|tiae item 1 | pr. pr. c. v. . . . 

Lambaesi (Eph. ep. 7, 59S vidit Purgold). — t) Idem videtur este L. Apro- 
nius Piut VIII 8782, Eph. S, 669, 7, 793, quem vixitte medio tertio taeeulo opinio 



264 Caput IIII. 

est Schjnidtii (ad Eph. 7, 795). Hunc non post GaUienum floruisse ostendunt tri- 
bunatus militaris et legatio legionis. — 2) Cf. Mommsen Staatsr. II^ p. 941 not. S, 
3) ib. p. 901. 

1197 M. Rubreuo Vi|rio Prisco Pompo|niano Magiano | Proculo 
cos., c. V., pr. cos. Afric.\ | cur. col. Minturnensium, | cur. col. Formia- 
norum, | praet. candidato, quest. I candidafo, Xviro, | salio CoUino, civi | 
et patrono, | ordo et pleps Atinas [ publice. 

luniae Arriae | Rufinae c. f., | viri cos.^ fil., | eius. 

Atinae in Campania (X S058 vidit Mommsen), — 1) Ferba pr. cos. Africae 
postea adiecta sunt. — 2) Cf. supra 7V. 1180 not. 1. 

1198 . . . ano cos., c. v., | [cur. ag]uarum et Mini|[c«ae] e[f] alvei Tiberis, | 
[prae/".] alimentorum, | [XFjviro s. f., X[II]viro [ [w^rbis Romae', leg. Nu|mi- 
diae, praet. urbano | candidato, quaestori, | alleclo in patricias | familias, 
triumviro | a. a. a. f. f., seviro turmae | e. e. q. q. R. R., patrono per|-. 
petuo, Aelius Felix et | Fabius Donatulus. 

Sufetulae inprov. Africa (FIII S. 11558 vidit Cagnat). — \) Cf. infra N. 1249. 

1199 C. Passienio C. f. Scap. j Cossonio Scipioni i Orfito c. v., auguri | 
publ. p. R. Quir., adlec. | inter patric, prae[f.] | candid., cur. r. p. S[m]|- 
trinorum, q. urb., | Xvir. sclit.^ iud., | seviro equit. Rom., j populus aere 
conl. d. d. 

Grumenti (Sapotiara) Lucaniae (X211 vidit Mommsen). — 1) Cf. N. 1192 not. 1. 

1200 Fabatiae Luci | filiae PoUae | Fabiae Domi|tiae Gelliolae | con- 
sulari fe|minaeS lampa|diferae^ | M. Fabalius Do|mitius Pan|cratius li|bertus 
et I procura|tor palro|nae piissime. 

In ora Mauretaniae loco dicto Taksebt (VIII 8995 semel descripta, sed aecu- 
rate). — 1) Cf. N. 1166 not. 2. — 2) Lampadiferae vocabulum apparet versum esse 
ex Graeco dadovxog; MomTnsenus coniecit significari sacerdotium huius nominis 
Eleusinium, et sane fuit, ut idem monuit, Aconia Paulina sacrata apud Eleusinam 
deo laccho Cereri et Corae (infra N, 1260). 

1201 F. Val. Theoponjpo Romano c. p.\ | palricio nato^ | queslore 
(sic) kan|didato design|ato, filio duljcissimo, parenltes. 

Romae ad viam Latinam rep. sarcophagus marmoreus (FI 6995 vidit Henzen) 
— 1) Clarissimo puero. — 2) Fidetur titulus scriptus esse eis temporibus , quibus, 
adlectionibus promiscue factis (cf. vit. Comm. 6, 9), plerique patricii non erant 
nati patricii, fortasse non multo ante Conslanlinum , cuius temporibus iam nullos 
fuisse natos patricios constat. 

1202 L. Septimiae Pata|biniane Ralbil|le Tyriae | Nepotille Odaelna- 
thianae C. S.* | Aur. Publiana | Elpidia nutrix | patrouae dulcisjsime et aman- 
tissijmae feliciter. 

Romae (FI 1S16 descr. Henzen). — 1) Clarissima puella. — Originem videtur 
duxisse Septimia Odaenathiana ex eadem stirpe Palmyrena, ex qua fuit Odaena- 
thus maritus Zenobiae. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 265 

1203 Secundini. | L. Crepereio | Rogato c. v. | pontifici | dei Solis*, | 
septemviro | et insigni | luperco, | istarum | aedium j conditori. 

1204 L. Baebiae | Sallustiae | Crescen tillae c. f., | veteris sanctitatis ( 
matronae et | lectissimae j pudentissi maeque coniugi | Creperei | Rogati c. v. 

Romae in museo f^aticano (n 1597. 1598). — 1) Pontifices dei Solis instituti 
esse creduntur ab Aureliano (vit. Aurel. 5o). 

1205 M. Aur. Victori | c. v., j praef. feriar. | Latin. , sacerdoti | dei 
Soiis I religiosissimo, | lovinus Callidianus | condiscipul. patron. dignissimo. 

Romae (Fl 1538 vidit de Rossi). 

1206 L. Caesonio L. f. Quirina j Quinto Rufino Manlio | Basso* cla- 
rissimo viro, | salio Palatino, pontifici | maiori*, praetori, | quaestori, L. | 
Caesonius Hedylus | proc. patris. 

Neapoli (X 1687 ad apographum factum saec. XFIH ab Alex. Symm. Mazochio). 

— 1) Filius nisi fallor L. Caesonii Lucilli Rufiniani supra N. 1186. — 2) Si recte 
creditur pontifices dici coeptos esse maiores institutis demum pontificibus Solis, 
tituli hic et N. 1207 non stint positi ante Aurelianum. 

1207 M. Tineio Ovinio | L. f. Arn. Casto Pulchro j c. v. , pont. 
maiori', | q. urb., pr. k., cos., | s. p. q. T.^ | filio patroni, j nepoti patro- 
norum. 

Tibure (XIF 5614 vidi ipte). — 1) Cf N. 1206 not. 2. — 2) Senatus populut- 
que Tiburs. 

1208 Hydriae TertuUae j c. f. coniugi amanlissijmae et Axiae Aelianae* | 
filiae dulcissimae | Terentius Museus | hoc sepulchrum | posuit. 

Arelate, sarcophagus omatus anaglyphis (XII 673 vidit Hirschfeld). — Titulum 
tertio saeculo non recentiorem esse litterantm formae Hirschfeldio teste declarant. 

— 1) Ex nomine Axiae Aelianae apparet aliqua parentela coniunctam fuisse eam 
cum Axio Aeliano variis procurationibus sub Severo Alexandro functo (infra N. 1571). 
Ckristianae fidei deditos fnisse ipsam et parentes, anaglypha indicant (cf. Leb- 
lant inscr. chret. de la Gaule 11 p. 2SS n. S17). 

1209 an . . . . I Lupo c. v., consui[/]ari sacrae urbis | regionis 

inP, cur. I Laurentum Lavin. ] Val. Commagenus, j PuIIaenius Martialis, | 
Aelius Benediclus, | Aemilius Eutycianus, | Aur. Fortunius, ( Caesius Dul- 
citius vv. ee. [ patrono dignissimo currjr. 

Lavinii, hodie Pratica (XI F 2078 vidi ipse lapidem male habitum). — t) Sic 
(vel 11 etj lapis (cf. de Rossi bull. comun. 1890 p. 286) ; de consularibtu regionum 
urbis Romae cf. vit. Alex. 55; Mo. Staatsr. II' p. 1061. 

*1210 . . [Viri]o Lupo c. m. v. 

[cos. ord.]., praef. urbi*, pontif. d. S.-, 
[iudici sjacrarum [co]gnition. 
[per Asiatn] et per Ori[e]ntem, praes. 
[Sjfriae] Coeles et Arabiae 



266 Caput IIII. 

Romae rep. in platea Cenci (Gatti bull. com. 1887 p. 223 qui supplevit). — 
1) Firius Lnpus praefectus urbi fuit a. 278 — 280, teste laterculo praefectorum urbis. 
Idem non videtur diversus esse a Lupo consule ord. a. 278. — 2) Pontifici dei Solis. 



1211 L. Aelio Helvio | Dionysio' c. v., | iudici sacrarum cogjnitionum 
totius Orien.^ | praesidi Syriae Coele[s], j correctori utriusque | Italiae^ 
curatori aq. ( et Miniciae*, curator.' | operum publicoru[m]^ | pontifici dei 
Sol.®, I coUegium | fabrorum tignuar., | multis in se patrociniis co 

Romae (FI 1675 ad exempla JioiinuUa non optima facla saec. XFII). — 
1) Praef. urbi a. 501, ante quem annum hic titulus positus est. — 2) Cf. MotnTnsen 
mem. deW Inst. 2 p. 515. — 3) De utraque llnlia cf. Marquardt Stantsv. P p. 229 
not. 11. — 4) Cf. supra N. Ilil not. 4. — 5) Singulos versus intercidisse in parte exem- 
plorum adnotatur, nescio num recte. — 6) Cf. supra N. 621 j2. — Ex rescripto aliquo 
Diocletiani et Maximiani proposilo Carthagine a. 298, in quo memoratur Aelius 
Dionysius v. c. amicus Augustorum (fr. Fat. 41), coUegit Borghesitis opp. 5 p. 103, 
Aelium Dionysium fuisse eo anno proconsulem Africae; sed neque illa res certa est, 
neque utrum illo loco significetur hic Aelius Dionysius, an is qui est N. 1212. 

1212 Fulviae | Augurinia|nae c. f., P. Helvi Aeli | Dionysi cons. viri, | 
corr. Campan.* uxori, | Formiani publice. 

Formiis rep., est Neapoli (X 6084 vidit Mommsen). — 1) Hunc diversum esse 
a L. Aelio Helvio Dionysio N. 1211 non soluin praenomen , sed etiam correctura 
Campaniae ostendit. 



1213 i religiosissimoque | C. Caeionio Rufio Volu- 

siano' v. c, | corr. Italiae per annos octo^ | proconsuli Africae, | comiti 
domini nostri | Constantini invicti et | perpetui semper Augusti, j praefecto 
urbi, iudici sacrarum | cognitionum, consuli.^ 

Romae in aede S. Potenlianae, saepius descripta .sacc. XF et Xf^I (FI 17tf7). 

— 1) Idem est qui posuit supra titulum N.692, pater Ceionii Rufii Albini infra 
N. 1222. — 2) Corrector Italiae posuit a. 285 vel 284 titulum Puteolanum X 1633. 

— 3) Titulus si integer infine est, positus est ante kal. lan. 514 quo Folusianus 
processit consul iterum. 

1214 Dogmalii.' — | Honori^ | C. Caelio Saturnino v. c, | allecto petitu 
senatus inter | consulares, comiti d. n. Constantini | victoris Aug., vicario 
praefecturae | urbis^ iudici sacrarum cog., vicario | praeff. praetorio bis, 
in urbe Roma* | et per Mysias', examinatori per Itajliam^ praefecto an- 
none urbis, ratio|nali private^ vicario summae rei | rationum^ rationali 
vicario per | Gallias*, ma^istro censum, vicario j a consiliis sacris*, magi- 
stro stujdiorum, magistro libellorum, ducejnario a consiliis^, scxag. a con- 
siliis I sacris*", sexag. studiorum adiutori, | flsci advocato per Italiam, | 
C. Fl. Caelius Urbanus v. c. ] consularis, patri. 

Romae rep. ad radices montis Quirinalis basis cum siaiua, est in museo Late- 
ranensi (V1 1704). Illustravit Mommsen Memorie deW Instiluto arch. vol. II (1865) 
p. 299 seq. — 1) Dogmatii vocabulum, agnomen sine dubio Saturnini, legitur sub 
ipsa statua in plintho, reliqua in basi. — 2) Idem vocabulum superscriptum invenitur 
titulis honorariis infra N. 1220. 1245 (cf etiam C. V 5401. XII 5163). — 3) Munut 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 267 

praeterea vix memoratum (fortasse apud Zosimitm 7, 9); cf. Mo. l. c. p. S09. — 
4) Idem munus quod alibi dicitur vicarii urbis Romae. — 5) Dioecesis Moesiarum, 
nota etiam ex laterculo provinciarum f^eronensi, postea divisa in duas, Macedoniam 
et Daciam (Mo. l. c. p. 546). — 6) Examinatorem Mommsenus re non differe putat 
ab exactore auri el argenti memorato in titulo huius aequali 3. 1216. — 7) Idem 
officium quod postea dicebatur comitis rerum privatarum. — 8) De his muneribus 
praeterea non memoratis vide observationes Mommseni. — 9) Insere sacris. — 10) Cf. 
infra N. lioS. 

1215 C. Caelio Saturnino v, c, | praefecto praetorio', | C. Caelius 
Urbanus v. c. | consularis | patri posuit. 

Romae rep. eodem fere loco ubi 3. 1214, postea in vinea quadam extra portam 
Flaminiam (VI il06 vidit de Rossi). — 1) Idem ent qui supra, ad praefecturam 
praetorianam promotus. 

1216 C. Caelio Censoriino v. c.\ praet can(li|dato, cons., cur. viae | 
Latinae, cur. reg. VIP, j cur. splendidae Car|thagin., comiti d. n. | Con- 
stantini maximi Aug. | et exactori auri et argen|ti provinciarum IIP, cons. 
projvinc. Sicil., cons. Camp., aucta | in meiius civitate sua et reforjmata 
ordo populusque Atellanus. L. d. s. c. 

In vico Grumo inter J\eapolim et Capuam, spectat ad veterem Atellam (X 5752 
praeter paucas litteras evanidas descripsit de Petra). — 1) Diversus est Caelius Cen- 
sorinus memoratus V 1112216. — 2) Sic apographa nonnulia facta saeculo Xflll, 
recte ui videtur; cf. supra J\. 1209 not. 1. — 3) De munere exactoris cf. N. 121 i 
not. 6. Tres provindae videntur esse Sicilia, Sardinia, Corsiea. 

1217 C. Vettio Cossinio Rufino* c. v., | praefecto urbi*, comiti { 
Augg. nn., corr. Camp., corr. | Tusciae et Umbriae, | corr. Venitiae (sie) 
et Histriae, cur. alvei \ Tiberis et cioacarum sacrae urbis, | cur. viae Fla- 
miniae, proconsuli projvinciae Achaiae sortito, pontifici dei | Sohs, auguri, 
salio Palatino, ordo pojpulusque Atinas, quod in correctura | eius, quae 
sevissimam (sic) tyr.injnidem' incurrerat, uuliam | iniuriam sustinuerit, j 
palrono dignissimo. 

Atinae (X S061 vidit Mommsen). — \) Ab eodem homine positus est titulus 
urbanus Eph. ep. 4, 829. — 2) Praefecttu urbi fuit a. 513. — 3) Maxentii puto. 

1218 L. Nonius Verus v. cons.*, bis correct.', Apuliae et Calab., | 
Venetiarum et Istriae, comes, patronus Mutinensium Aquileien. | Brixia- 
norum et universarum urbium Apuliae Calabriaeque, | Viniciae Marciane 
c. f. , fil. Caeciliani p. v.^ bis ration.*, | urhis Romae et Africae, praes. 
Lusitaniae, corr. Apul. et Calab., vic. praef. per Ital.^ | coniugi sanctissimae 
ac benignissimae, cuius vita morum | studiorumq. laudihus et universis 
virtutum animi lam clara | exstitit, ut admirabilia veteris probitatis exempla 
superarit, | quo merito omniumque iudicio singulari praeconio | inlustrium 
matronarum decus ornamentumq. est abita. 

Mutinae, sarcopliagus (XI 851 vidit Bonnann). — 1) Vir consularis. — 
2) Corrector fuit bis, Apuliac et Calabriae (sub Constantino, inter annos 5171526 



268 Caput im. 

cf. IX 4HS. 1116), tum Fenetiae et Histriae. — 3) Perfectissimi viri. — 4) Ratio- 
nalis fuit bis, Romae et in Africa. — 5) Vicarii praefectorum per Italiam. — In 
latere huius sarcophagi haec extilisse dicuntur: m. c. f., | m. c. p., j L. Noni Fau- 
stini, I Laudiciae (non vidit Bormann). 

1319 Barbaro | Pompeiano v. c. consulari Camp.\ j universus ordo 
fotus adq. ad|iutus beneficiis eius, simul etiam | quod publica aedificia in 
ru|inam conlapsa benivola dispojsitione reflci adq. instaurari prae|cepit, 
statuam ad perpetuitatem | nominis eius adque memoriae in fojro habitu 
civili exultantibus | cunctis constituit, curante lul. Lauren|tio v. p. cura- 
lore civitatis eius. (In latere) ded. V non. Mart. | M. Nummio Albino | 
M. Laelio Maximo cos.^ | curant. C. Valerio Dolutio Marciano. 

Praeneste (XIF 2919 cf. p. 494 semel descripta saec. XF vel XFI ab ignoto 
auctore). — 1) Eiusdem est titulus X 1199. Fuit co7isularis Campaniae a. 333 (cod. 
Theod. 1, 2, 6). — 2) Consules sunt anni 227; apparet titulum priTuarium substi- 
tutum faisse in locum inscriptionis antiquioris erasae , titulum autem lateris re- 
lictum esse. 



1220 honor[«J.' Ammio Manio Caesonio Nico|macho Anicio Paulino 
V. c, cons. ordinario, [ pref. urbi iud. sacrar. cognit., [prjoconsuli | prov. 
Asiae et Hellesponti vice sacra iudicanti, | legato Kartacinis^ sub procons. 
Africe Anicio | luliano patre suo'', cuius providentia adque | [ct]v[i] litas' 
et integritas reipublicae corporis | corariorum insulas ad pristinum statum j 
suum secundum leges principum priorum | impp. VaL Septimi Severi" 
et M. Aur. Antonini Augg. | restaurari adque adornari pervigilantjia sua 
providit, in mira memoria adque | in omnia (sic) iustitia sua corpus coria- 
riorum | patrono digno statuerunt. 

1221 Amnii- iun(ioris). | Anicio PauHno iun. c. v., | procos. Asiae 
et Hellesponti, | consuli ordinario, praef. urbi | vice sacra iudicanti, ob | 
meritum nobilitatis eloquii ( iustitiae atq. censurae, qui|bus privatim ac 
publice I clarus est, petitu popuH R., | testimonio senatus, iudicio | dd. nn. 
triumphatoris Aug. | Caesarumq. florentium, | statuam secundam auro | 
superfusam locari sumptu | publico placuit. 

Romae olim (F1 1682 Parisios translatam vidit Henzen ; F1 1683 in foro Tra- 
iani, postea in aedibus privatis, aliquolies descripta saec. XV et XFI). — Tituli positi 
sunt Anicio Paulino iuniori consuli ordinario et praefecto urbi a. 334 (cf. supra 
N. 698). — 1) honorii lapis (videtur accipiendum esse ut supra N. 1214 et infra 
N. 1245, non pro agnomine Honorii). — 2) Sic lucundus recte fAmnius pater eius 
dtcitur ap. Symmachum ep. 1,2, Anicius Amnius Paulinus ipse, C. FI1632); Anicii 
Smetius, aliter alii. — 3) Legatus Carthaginis non videtur differre a legato pro- 
consulis Africae dioeceseos Carthaginiensis, — 4) Anicius lulianus proconsul Africae 
fuit sub Diocletiano ; videtur enim esse lulianus proconsul Africae ad quem rescrip- 
serunt Diocletianus coUegaeque (collat. 13, 3). Idem fuit consul ordinarius a. 322 
(cf. Seeck Symm. praef. p. XCII). — 5) eutilitas lapis. — 6) Errore, sed non qua- 
dratarii, Septimio Severo additum Falerii nomen; in mentem venerunt ei qui iussu 
corporis coriarorum haec dictavit, Falerius Diocletianus et Aurelius Maximianus. 



Tituli viroruin et mulierum ordinis senatorii. 269 

1222 Ceionium* Rufium Albinum v. c. cons. [orrf.]^ 

philosophmn^ Rufi Volusiani bis ordinarii cons.^ 

fi[/]ium^ senatus ex consulto suo quod eius hberis 

post Caesariana tempora id est post annos CCCLXXX et I 

auctoritatem decreverit® 

Fl. Magnus I[a]nuarius v. c. cur. statuarum 

Romae in Capitolio , semel deseripta ante saec. IX, quod exemplum, tradunt 
vetus codex Einsidlensis et ex simili codice Poggius (FI 1708), descripta autetn 
videtur non sine mendis, neque indicatis lacunis (lacunosam esse monuit Seeck Henn. 19 
p. 187). — 1) Ceinonium Eins. (reliqua sphalmata huius generis non notavi). — 
2) Consul fuit a. 55S , praefectus urbi a d. 50 Dec. a. 553 ad 40 Mart. a. 537. — 
— 3) Cf. Teuffel Lit. § 407, o. — 4) Est is cuius est titulus supra iV. 1^15. — 5) finium 
traditur. — 6) Haec pertinere putavit Mommsen (Ber. d. sachs. Ges, d. fFiss. 1850 
p. 511, sed cf. Staatsr. IP p. 751 noL %) ad ius consulum creandorum, Seeekius 
ad ius praetoimm quaestorumqjie creandorum anno CCCLXXXl post Caesariana 
tempora, i. e. anno circiter 556 p. Chr., senatui restitutum. Seeckius in lapide 
haec fere fuisse existiniat: quod eius li[<i]eris [exoratus d. n. Constantinus max, 
p. f. semper Aug.l post Caesariana tempora, id est post annos CCCLXXX et I [sibi prae- 
torum quaestorumq. ereandor.] auetoritatem decreverit. 

1223 Q. FI. Messio Egnatio | Lolliano' v. c. j q. k., praet. urbano, | 
auguri pubhco p. R. ! Quiritium, comiti | dd. nn. Aug. et Caesarum*, | 
curatori albei Tiberis | et cluacarum sacre (sic) urbis, | curatori operum 
publico |rum, consulari aquarum | et Minuciae, consulari | Campaniae^ | ordo 
populusque | Suessanus. 

Suessae (X 4732 vidit Mommsen). — 1) Hic est Mavortius Lollianus (MavortU 
nomen titulis N. 1224. 122S^praescriptum est, quod ab hoc lapide abest), ad quem 
Firmicus Matemus dedit matheseos octo qui extant libros (Teuffel Lit. § 406), 
praefectus urbi a. 542, praefectus praetorio a. 533 et 536 (Amm. 16, 8, 3), consul 
ordinarius a. 533. — 2) Intelleguntur Constantinus et filii eius Caesares ; titulus 
positus igitur est non post a. 557. In titulo N. 1224 pro eomite Augusti et Cae' 
sarum LoUianus dicitur comes Flamalis. — 3) Memorantur '^fasces Campaniae 
provinciae' a Firmico lib. I praef. 

1224* Mavortii. | Q. Flavio Maesio Egnatio | Lolliano c. v., q. k., prae- 
tori ur|bano, auguri publico popuh j Romani Quiritium, cods.* albei | Tiberis 
et cloacarum, cons.* ope|rum pubhcum-, cons. aquarum, | cons. Campaniae, 
comiti Flaviali', | comiti Orientis*, comiti primi ordinis et | proconsuli pro- 
vjnciae Africae', | regio portae triumpbahs patrono dignissimo. (In latere 

legitur titulus vetustior X 1693). 

1224** Mavortii. | Q. Flavio Maesio Egnatio Lolliano | c. v.(utsupra, 
ted versibus aliter divisis, et in fine) proconsuli provinciae Africae I regio clivi 
vitriari sive vici turari | patrono dignissimo. 

1224* Mavortii. | Q. Flavio Maesio Egnatio LoIIiano c. v. | (ut supra, 
sed in fine) colligeus decatressium* patrono dignis|simo posuerunt. 

Ptiteolis rep. (X 1695 vidit Mommsen ; Eph. ep. 8, 565,- X 1696 vidit Mommsen). 
Hi tituli reeentiores sunt quam N. 1225 , sed antiquiores a. 542 quo LoUianus prae- 



270 Caput im. 

fectus urbi fuit. — 1) JSota consularem dici Lollianum, cum in iV. I^^S dictus sit 
curator. — 2) publicum eodem errore lapides tres (in uno N, 1224^ c litterae um 
expunctae sunt). — 3) Cf. N. 122o not. 2. — 4) Cf. Firmicus Mat. lib. I praef. : 
nam cum tibi totitis Orientis gubernacula domini atque imperatoris nostri Con- 
stantini Jugusti serena atque venerabilia iudicia tradidissent. — 5) Post admini- 
stralionem Orientis proconsulem factvm esse Lollianum ait Firmicus l. c. — 6) Deca- 
tressium xive decatrensium (cf. N. 1226) vocabulum obscurum; explicare tempta- 
verunt Mincrvinius (cf. Henzen ad Or. III p. 291) et Hirsclifeld Gallische Studien III 
(Sitzungsber. der Wiener Ak., phil. hist. Cl. vol. 107, 1884, p. 249 not. 3). 

1225 Mavortii. | Fl. Lolliano v. c. q. k. , praet. urb., | curat. alvei 
Tiberis et operum | inaximoriiiTi et aquarum, cons. | Camp., comiti intra 
Pal[afmmJ et | [w]ice sa[cro iudicanti, comiti] Or|i[en/?s] 

Romae (1^1 1725 descr. Lipsius). 

1226 Mavorti iun. | Q. Flavio Maesio | Cornelio Egnatio | Severo Lol- 
liano^ I c. p., q. ii.'' i dt^catrenses^ clijentes eius patroiio | praestanlissirao | 
posuerunt. 

Ihiteolis rep., est Neapoli (X1697 vidit Mommsen). — 1) Filius eius qui prae- 
cedit. Fieri potest ut huius sit tabella aenea edita a Rossio bull. Inst. arch. 1877 
p. 81 : Lolliani v. c. pret. triumfalis (certe non pertinet ad patrem eius). — 2) Cla- 
rissimo puero quaestori kandidato. — 3) Cf. N. 1224 not. 6. 

1227 Fabio Titiano v. c, | correctori Flaminiae | et Piceoi, consulari j 
Siciliae, proconsuli | provinciae Asiae ] iudici sacrarum cogjnitionum, comiti 
primi | ordinis, consuli ordi|nario*, praef. urbis*, | Peregrinus | serbus 
domino prestantissirao. 

Romae (FI 1717 saepius descripta saec. XFI). — \) A. 537. — 2) A. 559—541. 
In hac ipsa praefectura posuit cippos 11 16S5. 16S4, ^ph. ep. 4, 847. Post hunc 
titulum positum ad alteram praefecturam nrbis pervenit, cf. supra N. 741. 

1228 mirae iustitiae atq. exi|miae moderationis | L. Crepereio Mada- 
liano V. c, | procos. p. A.' et vice sacra iu|dicanti. comiii ordinis pri|mi, 
vicario Italiae^ praef. ann. | urb. cum iure gladii^ con|suIari Ponti et 
Bithyniae, | correctori Flaminiae et | comit[j] ordinis secun[rfj] 

Calamae (hodie Guelma) in Nrimidia (FIII S548 descripserunt Delamare alii- 
que). — 1) ProcoJisuli provinciae Africae. — 2) A. 541 (cod. Theod. 16, 10, 2). — 
3) Inter annos 557 et 541, cf. supra N. 707. 

1229 Asterii. | L. Turcio Aproniano v. c, | fdio L. Turci Aproniani 
V. c I praefecti urbi\ uepoti ] L. Turci Secundi c v. consulis, ] quaestori, 
praetori, quindecem|viro sacris faciundis, correcjtori Tusciae et Umbriae^ 
omni ) virtute praestanti, statuam | ex aere ordo Spolelinorum j ad memo- 
riam perpetui nominis ] conlocavit, ] curantibus Flavio Spe v. p. et Codonio 
Tauro iun. | Post Amanti et Albini cons.^ 

Romae (Fl 1768 vidit Bormann). Similis est titulus eiusdem hominis V1 1769. 
— 1) Praefectus urbi a. 359. — 2) Corrector fuit a. 542, ut in titulo FI 1769 
diserte legitur. — 3) Significatur annus 546. — Post hunc titulum positum Apro- 
nianus factus est praefectus urbi, a. 565, quo spectare videntur tituli F1 1770. 1771. 



Titttli virorum et mulierum ordinis senatorii. 271 

1230 Asterii. | L. Tiircio Secundo' c. v., | filin L. Turci Aproniani 
c. m. V. I praef. urbi, nepoti | L. Turci Secundi c. m. v., | consuli prae- 
tori quaestori, | comiti Augustoruni, correctori | Piconi ef Flaminiae^ elo- 
quentia | iustitia integritate auctoritate | praestaoti, in omni denique | vir- 
tute perfecto, ordo | splendidissimus Amiterninae | civitatis ob insignem 
erga se | amorem patrono dignissimo j statuam ex aere | post administra- 
tionem | ad perpetui nominis | gloriam dedit. 

Roniae (f'I 1772 vidit Henzen). — 1) Frater est praecedentis. — 2) Ad hoc 
jnunus pertinent tituli supra N. 706. 729 posili alter fortasse a. 357 , alter inter 
a. 340 et 530. — Titulus quem uxori idem posuit est f^I 1775. 

1231 M. Maecio Memmio Furio Baburio ( Caeciiiano Placido' c. v., j 
pontifici maiori, auguri pu'blico p. R. Quiritium, quindecem|viro sacris 
faciundis, correctori Venetiarum et Histriae, | praefecto annonae urbis | 
sacrae cum iure gladii, comiti | ordinis primi, comiti Orientis | Aegypti et 
3Iesopotamiae, iudijci sacrarum cognitionum | tertio^ iudici iterum ex de|- 
legationibus sacris, praejfecto praetorio et iudici | sacrarum cognitionum | 
tertio, consuli ordinario^ | patrono prestantissimo (sic) j regio Palatina j 
posuit. 

J\'eapoli olim, sed origine Puteolana; nunc puto Florentiae (X 1700; vidi 
ectypuvi). — 1) Ex maioribus huius viri fuit C. Memmius M. f. Quir. Caecilianus 
Placidus (Bull. corr. 1887 p. 179). — 2) tertio videtur esse delendum, repetitum ex 
loco inferiore. — 3) Placidum consulem ordinarium recensent fasti a. 545. Post 
hiinc titulum positnm videtur factus esse etiam praefectus urbis, certe Ptacidus 
aliquis fuit praefectus iirbi a. 5467 (chronogr. a. 554). 

1232 \comiti Ort\\entis v. s. iudicanti, procons.^ | prov. 

Africae et v. s. iudicanti, | praef. urbis et v. s. iudicanti, itejrum comiti 
ord. primi intra Pa]latium, praef. praet., consuli ord.*, [ Placidus Severus 
v. c. filius patri religioso | et Antonia Marcianilla c. f. nurus ] socero sanc- 
tissimo. 

Romae (VI 1757 vidit Henzen). — 1) Baec olim deperdita servarunt Smetius 
aliique. — 2) Nescimus quo anno, eum nomen perieril (Rossius titulum retulit ad 
Memmium Piacidum, cuius titulus est N. 1231 , consulem ord. a. 545, coniectura 
incerta). 



1233 lnlio Eubulidae | c. v. corr. Tusciae* | Xviro*, praefecto aerarii 
s.^ Saturni, ( ob inlustria ipsius ( merita et amorem iuxjta cives ordo In- 
te|ramnatium patrooo. 

Interamnae ad Narem (Temi) (XI 4181 vidit Bormann). — 1) Idem fortasse 
Eubulidas qui ftiit vicarius Africae a. 544 (cod. Theod. 8, 10, 2). — 2) Bormannu* 
cogitavit de decemviro urbis Romae, conferens titulum supra N. 1198, in quo tamen 
videtur fuisse X[II] vir. — 3) Fortasse: aerarii sacri (Hirschfeld Ferto. p. 25 n. 1). 

1234 [Flavio Domitio] \ Leontio [v. c, praefect]o \ praetorio adque 
o[rd]inario consuli*, | provocantibus eius meritis, quae per | singulos 



272 Caput mi. 

honorum grados ad hos | [ejum dignilatum apices provexerunt, | decrelis 
provinciae Phoenices senten|tia divina flrmatis dd. nn. Constanti et | Con- 
stantis aeternorum princi|pum, ordo Berytiorum statuam | sumptibus suis 
e[x] aere locatam | civili habito dedicavii. 

Beryti rep. (IIJ 467 cf. p. 971 descripserunt Thomson et Waddington). — 
1) Praefectus praetorio fuit Leonlius a. 338 (cod. Theod. 9, 4, 7) et a. 342 — 344 
(cod. Theod. 4, S, 4. 7, 9, 2. 9, 24, S. 44, 36, 6. 42, 4, 5S. 45, 4, 5) , consul ordinarius 
a. 344. Huic Flavii nomen fuisse ostendit C. X 478; Domitii nomen accessit ex cod. 
Theod. 9, 4, 7. 

1235 largitate dd. nn. pp. Augg. | Constanti et Constantis', | Ceionio 
Italico clarissimo | atque consulari viro", eximi|o ac singulari virtutum j 
omnium, ob merita erga se ] et provinciam contijnentiae patientiae | for- 
titudinis liberaUjtatis et amoris in omnes | praecipui, ordo feHcis | coloniae 
Constanti|nae et provincia Numidia patrono posuit. 

1236 iussione venerabih j dd. Augg. que nn. | Constanti [et Con- 
sta]ntk^ I Ceionio Itahco v. c. et consu|lari^ contineatiae integrijtatis pa- 
tientiae aequitatis | adque honoriflcentiae sin|gulari ac praecipuo viro , | 
statuam aeneam ad petijtum suum et provinciae orjdo coloniae Milevitanae 
in fo|ro Constantinae civitatis, | ubi honoriflcentius erigenjdam credidit, 
patrono | posuit. 

Constantinae (riII7042. 7043 vidit Wilmanns). — 1) A. 540 -5S0. Constanti» 
nomen erasum est (cf. supra N. 729), sed in altero titulo legi potuit. — 2) Videtur 
fuisse consularis JSumidiae (cf. cod. Theod. 4, 43, 5 , ubi tamen nomen corruptum 
est vel certe editur; Renier bull. Inst. arch. 4860 p. 20). 

1237 singulari auc[f]oritatis splendore pollen|ti admirabiUsque elo- 
quentiae benijvolentie felicitate glorioso, cuncjtarumq. dignita[f]um fastigia 
fabo]rabih moderatione ius[f]i[f]iae superjgresso , Vulcacio Ruflno' v. c, 
cons. I ordin.^ prae^/.] praetorio^ comiti | per Or[V]entem, Ae[^]ypti et 
Mesopotamiae , | per [e]asdem* vice sacra iudicanti, | comili ordinis primi 
intra consistori um , Numidiae consulari*, pontiflci maiori, [ ob innum[e]- 
rabiles subhmis benig[m]tatis titulos | Ravennates monumentum p[e]rennis j 
memoriae in vestibulo domus statuah venejratione dicaverunt ut.® 

Romae rep. loco antiquo, ibi ubi fuit domus ytilcacii Ruftni, in monte Qui- 
rinali, ubi dicitur via Modena (Lanciani Bull. corr. 4885 p. 235, 4884 p. 4S, Notizie 
4884 p. 40. 490) , litteris malis (pro L, F, T, passim est \). — 1) Avunculus Galli 
Caesaris, Amm. Marc. 44, 44, 27. — 2) A. 547. — 3) Cf. supra N. 727. — 4) pasdem 
lapis, — 5) Propter administrationem Numidiae patronus cooptatus esse videtur a 
Thamugadensibus (FIII 2405). — 6) Dele ut. 

1238 Triturrii. \ M. Nummio Albino v. c. | quaestori candidato, | 
praetori urbano, comiti | domestico ordinis primi et | consuh ordinario 
iterum\ | Nummius Secundus eius. 

Romae (VI 4748 vidit Bormann). — 1) Titulus positus esse videtur Albino con- 
suli ordinario a. 54S ; is iterum consul ordinarius factus est fortasse, ut coniecit 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 273 

Rossius, temporibus Magnentii vel Nepotianij quem consulatum in fastos vulgares iion 
receptum esse non est mirum (aliter de tituli aetate iudicaverat Mommsen eph. 
ep. 1 p. 453, sed cf. eph. ep. 4 p. 186). 

1239 Adelfl. 1 Clodio Celsino insigni | et c. v., praestanti benivojlentia 
auctoritate iusjtitia, corr.' regionum | duarum memorabili | et praeteritorum 
iudi|cum exempla virtutijbus omnibus supergres,so, ordo splendidis|[s]imus- 
Beneventane ( civitatis patrono | dignissimo. 

Beneventi (IX 1S76 vidit Mommsen, recognoverunt Hirschfeld et Dressel). 
— 1) Correctori. — 2) splendidis|bimus lapis. — De Clodio Adelfio praefecto urbis 
a. 534 cf. Ammian. 16, 6, 2 et praeterea Seeck Symm. p. XCF. 

1240 Populonii. I L. Aradio Val. Proculo v. c, | auguri, j pontifici 
maiori, | quindecemviro sacris faciundis, | ponlifici FlavialiS | praetori tute- 
lari, I legato pro praetore provinciae IVumidiae^ j peraequatori census pro- 
vinciae Calleciae (sic), \ praesidi provinciae Byzacenae, | consulari provin- 
ciae Europae et Thraciae, | consulari provinciae Siciliae, j comiti ordinis 
secundi, | comiti ordinis primi, | proconsuli provinciae Africae vice | sacra 
iudicanti eidemq. iudicio sacro | per provincias proconsularem et | Numi- 
diam Byzacium ac Tripolira | itemque Mauretaniam Sitifensem et | Caesa- 
riensem | perfuncto officio praefecturae praelorio^ | comiti iterum ordinis 
primi intra Palatium, | praefecto urbi vice sacra ilerum iudicauti'', ] con- 
suli ordinario.* 1 Huic corpus suariorum et confectuariorum | auctoribus 
patronis ex aiTectu eidem iure debito | statuam patrono digno ponendam 
censuit. 

Roviae rep. in monte Caelio a. 1561 , extat in villa CaeHana Matthaeiorum 
(FJ 1690 vidit Henzen). Similis fuit basis eidem f^alerio Procvlo dedicata a Puteo- 
lanis (Fl 1691). — 1) Cf supra N. 106 not. 12. — 2) De hoc munere cf Mo. C. FIIl 
p. 408. — 3) Cum proconsul esset Africae, iussu principis etiam vices praefectorum 
praetorio egit per dioecesem Africanam. — 4) Praefectus urbi fuit Proculus a. 337. 
— 5) A. 340. — Post has bases positas Proculus factus est iterum praefectus urbi 
a. 551 j2. Idem celebratur apud Symmachum ep. 1, 2. 

1241 bic bis praefectus patriae*, | praefectus et idem | 
hic Libyae*, idem Libyae | proconsul et ante, | 
ter vice qui sacra | discinxit iurgia iudex^ | 
consul et aelerno | decoravit nomine fastos. | 
Cetera quid memorem | tanto sub iudice gesta, | 
cum Procuhim videas | toto qui natus honori esl? j 

Collegium suariorum patrono | prestantissimo. 

Romae rep. ibi ubi N. 1240 (Fl 1693 saepius deseripta saec. XVI). — 1) Signi- 
ficantur duae urbanae praefecturae Proculi (cf. ad N. 1240). — 2) Significatur 
administratio dioecesis Africanae (N. 1240 not. 3). — 3) Fice sacra iudicavit pri- 
mum proconsul Africae, iterum tertiumque praefectus urbi. 

1242 Populonii. I 

Ille ego sum Proculus, | totus qui natus honori. | 

Okss&o, InscriptioDes Latiaae. 18 



274 Caput IIII. 

Aut dic quis sit lionos, | quem mihi inesse negas. | 
Collegium pistorum | patrono prestantissimo. 
Romae rcp. ibi ubi iV. 4aO {FI i692 saepius descripta' saec. XFI). 

1243 honori* Memmio Vitrasio Orlito^ v. c. , genere nohili, domi 
forisque ad exemplum veterum conlinentia iustitia constantia providentia 
omnibusque virtutibus semper inlustri, praef. urbi, non multo interposito 
lempore iterum praef. urbi^ proconsuli Africae\ comili ordinis primi, item 
comiti intra consistorium ordinis primi , legato petitu senatus populiq. 
Romani, comili ordinis secundi', consulari provinciae SiciHae, pontifici maiori 
Vestae, quindecimviro s. f., pontifici Solis, consuli, praetori, quaeslori [fr.]®, 
atque his omnibus ab ipsa iuventute perfuncto, ob eius temporibus dif- 
ficillimis egregias ac salutares provisiones, susceptorum Ostiensium sive 
Portuensium antiquissimum corpus^ ob utihlatem urbis Romae recreatum, 
statuam constituit. 

Romae rep. prope basilicam Lateranensem: semel iteriimve descripta saec. Xf^ 
(yi 1744). — \) Cf. supra N. 1244. 1220. — 2) Eidem Memmio Orftto positi sunt 
tituli huius similes ab atiis corporibus FI 1739. 1740. 1742. Idem in praefectura 
priore posuit titulum FI 11S9, in praefectura altera titulos VI 1161. H62. 1168. 
Memoratur apud Symmachum, cuius fuit socer, ep. 1, 1. 9, iSO rel. 54 et saepius 
apud Ainmianum. — 3) Praefectus urhi fuit a. 3S3!S, iterum a. 3S6 — 339. — 4) et 
(vel ic) teitio sacrarum cognitionum iudici, 5) expeditiones bellicas gubernanti addunt 
similes tituli enumerati not. 2. — 6) quaestori r. traditur. — 7) Cf. C. XIF p. 8. 

1244 Fl. Eugenio^ v. c, ex praefecto praetorio, j consuli ordiuario 
designato^ magistro | ofQciorum omnium^, comiti domestico ( ordinis primi 
omnibusque Palatinis | dignitatibus functo, ob egraegia eius | in rem pubhcam 
merita: huic | dd. nn. Constantius victor ac | triumfator semper Augustus 
et I luhanus nobihssimus Caesar* 1 statuam sub auro in foro divi | Traiani, 
quam ante sub divo | Constante vitae et fidehssimae | devotionis gratia 
meruit, | adprobanle amplissimo senatu | sumptu publico loco suo | resti- 
tuendam* censuerunt. 

Romae olim in aedibus privatis, nunc in foro Traiano (FI 1721 vidit Bor- 
viann). — 1) Hic est Eugenius memoratus ut gratiosus apud Constantem a Libanio 
pro Aristophane (ed. Reiske 1781 I) p. 427 (Evyevioq 6 (iiXQOq ylvexui naQa Kcuv- 
atavTi iiiyao) et p. 440, item ab Athanasio apolog. ad Constantium c. 5, ut magistri 
(i. e. inagistri offtciorum) munere apud Constantem functus. — 2) Cum in fastis non 
commemoretur , vita functus esse putandus est aritequam consul procederet. — 
3) Cf. not. 1. — 4) A. 3331360. — c) Statua Eugenio dedicata sub Constante, 
eversu foriasse fuit temporibus Magnentii. 

1245 Naeratio CereaU v. c. | consuli ord.', praef. urb.^ | conditori 
balnearum^ | Cursius Satrius | patrono omnia | praeslantissimo. 

1346 Naeratio Scopio v, c. ( [/']iho\ consiilari | Campaniae*, j Cur- 
sius Satrius ( nutritor eius | patrono omnia [ praestantissimo. 

Romae (FI174S. 4746 vidit Uenzen). — 1) A. 338. — 2) A. 3S2J3, cf supra N. 731. 
— 3) Ad haec balnea spectant complures bases inscriptae Naeratius | Cereaiis v. c. ( 



Titali virorum et mulierum ordinis senatorii. 275 

cons. ord. | conditor | balnearum | censnit (Fl 1744. 4744 a). — 4) eilio lapi* (filitu 
fuit Neratii Cerealis N. 4243). — 5) Cf. IX 4566. X 4233. 

1247 Fabio Majximo v. c, j conditori mo|eniiim publico|rum, Tindici i 
omnium peccajtorum, ordo et | populus Allira|Dorum patrono. 

Allifi* (IX 2337 saepius descripla saeculis superioribus). 

1248 Fabio Maximo ( v. c, ) instauratori | moenium | publicorum, j 
ordo et populus | curante Aurelio | Paulininiano curaj[f]ore et patrono. 
(In laiere) d[ed.j VIII k[al] . . | d. n. Co[nsranJ!tio Aug. V [cos.]\ 

Aesemiae (1X2639 vidit Dressel praeter latus). — Fabius Maximus rector fuit 
Samnii testibus etiam multis aliis titulis, quorum bona pars spectat ad opera ab 
eo restituta (IX 2242. 2338. 2U7. 2448. 2449. 2640. 2643. 2842. 2936. 2937. 6307). 
— 1) Sig^nificatur unus ex annis 332. 533. 334. 336. 337. 

1249 singularis integritatis | et bonitatis exsimiae | M. Aur. Consio 
Quarto | iuniori c. v., correctori | Fiaminie et Piceni, | pontifici maiori | 
promagistro iterum, | duodecimviro \ | Anconitani et | Fanestres, clientes 
I patrono. 

Romae in museo CapitoUno (FI 4700). — 1) Duodecimviro , iniellege urbis 
Romae, quod sacerdotium reperitur efiam in titulo anni 377 quem infra dabimus 
inter sacros; cf. etiam supra N. 4498. 

1250 [ad eojjrum consolandu[m sfojtum, prae- 

posito Pallajdii Palatini', praefecto | operum maximorum, comiti portuum, 
correc|tori Tusciae et Umbriae^ | cons. Camp. Huic ordo | splendidissimus 
col. I Privernatium ob insigjnem erga se beDivolenti|am et religionem et 
inte|gritatem eius statuam | conlocaadam censuit. 

Priverni rep. saec. XFIII exeunte, videtur periisse (X 6444). Tractavit Henzen 
bull. deir Inst. arch. 4863 p. 208 seq. — \) Cf Henzen L c. p. 244. — 2) Ante 
a. 370, quo Tuscia et Lmbria sub consulari fuit. 

1251 Betitio Perpetuo | Arzygio v. c.\ consulari* Tusciae^ et Umb., 
ob singu|laria eius erga provinciales | beneficia et ob moderationem | pro 
documento etiam postejris relinquendam aeter|Dum statuae monumentum | 
Tusci^ et Umbri patrono | praestantissimo | coUocarunt. 

Romae (FI 4702 descripta a Poggio ; melius Notizie 4888 p. 493 descripta 
a Martio Miiesio Sarasanio). — 1) Filius ut videtur Beiitii Perpetui correctoris 
Siciliae sub Constantino (X 7204; Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. p. 69f7 n. 4078 a cf. 
Huelsen Notizie 4888 p. 494). Hic est Arzygius cui Pelagnnius (cf. Teuffel Lit, 
§ 463, 6) dedicavit librum de veterinaria (Borghesi opp. 6 p. 305. 343). Ipsum 
quoque Arzygium nonnulla de equis scripsisse coniecit Buecheler mus. Rhen. 4890 
p. 333. — 2) Post a. 366, quo Tuseia et Umbria fuit adhuc sub eorrectoribus (cod. 
Theod. 9, 4, 8); cf. Marquardt Staatsv. I- p. 237. — 3) Tliusciae, Thusci Sarazanius. 

1252 ex decreto ordo Lunens. \ et cives immortalibus | beneficiis 
relevali, ob memojriam posteritati tradendam, | statuam collocaruut Lucilio | 
CoDslaotio, praesidi Mauretaoiae | et* TiogitaDae, v. c', coDSulari | Tusciae 
et Urabriae. 

18* 



276 Caput lUI. 

Sarzanae, ubi fuit Luna (Noiizie 4890 p. 377). — 1) JSescio an et delendum 
sit. — 2) V. c. (viro clarissimo) hic positum, propterea quod Constantius ad ad- 
ministrationem Tusciae et Umbriae proveclus primum clarissimatum adeptus erat, 
cum antea in perfectissimatu substilisset. 

1253 Clodio Octavian^o]* | v. c. pontific[t] | maiori, consuli^ | Pan- 
noniaium | secundae post | presides (sic) primo, | vicario urbis ( Romae, | 
comiti I ordinis primi, | ordo Boviane|nsium patrono | iam privato. 

Boviani in Samnio (IX 2S66 vidit Mommsen). — 1) Idem fuit etiam proconsul 
Africae , sub luliano et loviano , cf. supra iV". 756; periisse videtur a. S7i (Amni. 
S9, 3, 4). — 2) Debuit esse consiilari. 

1254 Fl. Sallustio v. c. | cons. ordinario', | praef. prael.^ comiti | 
consistorii, vicario | urbi Romae, vicario | Hispaniarum, vicario | quinq. 
provinciarum , | pleno aequitatis | ac fidei, ob virtutis | meritorumq. glo- 
riam | missis legat. ius. sac^ | Hispaniae dicaverunt. (In latere) dedicata 
V kal. lun. | divo loviano Aug. et Varronian[oJ | coss.'' 

Romae in foro Traiani (F1 1729 descr, Borinann). — 1) A. 563 ciim luliano. 
— 2) Scilicet Galliarum a. 561 seq. (Amniian. 21, 8, 1. 25, 1, 1. c. S, 4). — 3) Missis 
legatis iussione sacra. — 4) A. 564. 

1255 Saturninio Secundo' v. c. | praesidi provinciae Aquitanicae, i 
raagistro memoriae, comiti ordi|nis primi, proconsuli Africae, item | comiti 
ordinis primi intra con|sistorium et quaestori, praef. | praetorio iterum, ob 
egregia | eius in rempublicam merita dd. nn. Valentinianus et | Valens 
victores ac triumfa|tores semper Augusti | statuam sub auro consti|tui 
locarique iusseruut. 

Romae basis effossa saec. XFI e foro Traiani, dudum periit (f^I 1764 ad 
exemplum accuraium Nicolai Florentii). — 1) Hic est Secundus praefectus prae- 
torio (Orieniis) , ad quem non pauca rescripta leguntur iii codice Theodosiano 
a. 562— 564, auctor imperii in Falenlinianum conferendi (Philostorg. 8, S), ah Am- 
miano semel appellatus Secundus Sallustius (22, 5, 1), saepius ab eodem^ item a 
Zosimo (5, 56) Sallustius tantum (Sallusiii nomen potest periisse in plintho basis); 
ab eodem positus est a. 565 tituhis supra N. 734. Cf. Tillemont lulian. not. S. 

1256 Hymetii. — | . . . lulio Festo Hymetio * c. v., | correctori Tusciae 
et Umbriae, praetori urbano, | consulari Campauiae cum Samnio, | vicario 
urbis Romae aeternae^ proconsuli | provinciae Africae^ ob insignia eius ( 
in rempublicam merita et ob depulsam ( ab eadem provincia famis et 
inopiae vastitatem } consiliis et provisionibus^ et quod caste | in eadem 
provincia integreque versalus est, [ [jwjod neque aequitati in cognoscendo | 
neque iustitiae defuerit, quod studium [ sacerdotii provinciae restituerit | 
ut nunc a conpetitoribus adpetatur ( quod antea formidini fuerit^: ob quae 
eadem ( provincia Africa, decretis ad divinos principes [ dominos nostros 
missis ( Valentem Gratianum et Valenliuiauum^ ( perpetuos Augustos, ( sta- 
tuam unam apud Cartbaginem sub auro, ( alteram quoque Romae eidem 



Tituli Tirorum et mnlierum ordinis senatorii. 277 

sub auro j postulandam esse credidit, quod nulli | proconsulnm vel ex pro- 
consulibus j statuendam (sic) antea postularit. (In latere) dd. nn. Val[en/e V 
et Valentiniano coss.y .... 

Romae basis e/fossa non longe a foro Traiano (Fl ■/756 deser. de Rossi). — 

1) HymeUum a. 368 iussu falentiniani in exHium actum esse narrat Ammianus 28, 4 
17 — 2o, defuncto f'aIentiniano in integruvi restitutum esse demonstrat hic titulus. — 

2) A. 362 (cod. Theod. H, 30, 29). — 3) A. 366 seq. (cod. lust. 3, 61, 1. cod. Theod. 9, 
13, 3). — 4) Has provisiones Hymetii mernorat etiam Ammianus l. c. — 5) Decli- 
nabatur sacerdotium provinciae (de quo cf. 0. Hirschfeld ann. inst. arch. 1866 
p. 72) propter onera ei iniuncta. — 6) A. 576 — 578. — 7) A. 376. 

1257 Phosphorii.* ( Lucio Aur. Avianio Symmacho v. c, | praefecto 
urbi", consuli^ pro praefectis praetorio in urbe Roma finitimisque | pro- 
vinciis*. praefecto annonae urjbis Romae', pontifici maiori, quinde|cemviro 
s. f., muhis legationibus | pro amphssimi ordinis desideriis | apud divos 
principes functo^ qui | primus in senatu sententiam rogajri solitus auc- 
toritate prudentia atq. | eloquentia pro dignitate tanti ordi|nis magnitudinem 
loci eius inplevejrit, auro inlustrem statuam, quam | a dominis Augustisq. 
nostris senatus | amphssimus decretis frequentib. in'petrabit (sic)., idem 
Iriumfatores principes | noslri constitui adposita oratione iusjserunt, quae 
meritorum eius ordinem ; ac seriem contineret; quorum perenne | iudi- 
cium tanto muneri hoc quoque adjdidit, ut aiteram statuam pari splenldore 
etiam apud Constantinopohm | conlocaret. ] (In latere) dedicata III kal. Maias | 
d. n. Graliano IIII et Merobaude cos.' 

Romae rep. sub CapitoUo, esl in museo f^aticano (FI 1698). Titulus positus 
est Symmacho, patri Symmachi oratoris. Cf. Seeck in editione Symmachi p. XLI seq. 

— 1) Agnomen Symmachi. — 2) A. 364 (Amm. 27, 3, 3); cf. Seeck Symm. p. XLII. 

— 3) Symmachum consulem suffectum a. 376 putavit ilaius; rectius nisi fallor 
Seeckius p. XLIII statitit destinatum ei fuisse consulatum ordinarium a. 377 , sed 
decessisse eum ante initum honorem. — 4) Fiearium urbis Romae fuisse Symmachum 
alibi non traditur. — 5) Cf. supra N. 726. — 6) Legatio ad Constantium stucepia, 
qua Antiochiam adiit, memoralur ab Ammiano 21, 12, 24 et a Libanio in epistula 
923 data ad Symmachum huius filium. — 7) A. 577. 

1258 Vettio Agorio Praetextato v. c. et inl., | correctori Tusciae et 
Umbriae, | consulari Lusitaniae, proconsuH | Acbaiae^ praef. urb.*, praef. 
praetorii j Illyrici Itahae et Africae^ cons. designato*, [ legato amphssimi 
ordinis septies et ad impetrandum reb. arduis ] semper opposito, ] parenti 
pubhce privatimq. reverendo, | ut etiam statuae ipsius domus ) honoraret* 
insignia constitui ] locarique curavil." 

Romae rep. in monte Aventino (F1 1777 saepius descripla saec. XFI — XFIII). 

— De Agorio Praetextato cf. Jahn Berichte d. sdchs. Ges. d. ff^us. 1851 p. 338; 
0. Seeck Symmach. p. LXXXIII seq. — l) A. 362, cf. Ammian. 22, 7, 6. Zosim. 
4, 3. — 2) A. 36718; cf Ammian. 27, 9, 8. — 3) A. 384 (cod. Theod. 6, 5, 2). — 
4) Praetextalus mortutis esse videtur in ipsa praefectura praetorii, cum esset 
consul designatus; cf. Symmachtu relat. 10-12 (potissimum 12, 4). — 5) Haec 
confusa videntur. — 6) Deesse in fine aliquid non traditur sed probabile est (periiue 
nomen filii conieeit Seeck). 



278 Caput IIII. 

1259 d. m. 1 Vettius Agorius Praetextatus augur, | p[o]ntifex Vestae, | 
pontifex Sol[is] , quindecemvir, | curialis Herc[w]lis, sacratus | Libero et 
Eleusi[m]s, hierophanta, | neocorus, tauroboliatus, | pater patrum', in [r]e 
pubHca vero | quaestor candidatus, | pretor urbanus, | corrector Tusciae 
et Umbriae, | consularis Lusitaniae, | proconsule Achaiae^| praefectus urbi^ j 
legatus a senatu missus V^, | praefectus praetorio II Italiae [ et Illyrici, 
consul ordinarius j designatus, | et Aconia Fabia Pauhna c. f. , | sacrata 
Cereri et Eleusiniis, | sacrata apud Eginam Hecatae, | tauroboHata, hiero- 
phantria." | Hi coniuncti simul vixerunt ann. XL. 

(In tatere dextro) Vettius Agorius Praetextatus ( Pauhnae coniugi. | 

Paulina, veri et castitatis conscia, 

dicata temphs atq. amica numinum, 

sibi maritum praeferens, Romam viro, 

pudens, fidelis, pura mente et corpore, 
5 benigna cunctis, utilis penatibus 

caldas n us . . . n . 

(nonnulla perierunt) 

(In latere sinistro) Vettius Agorius Praetextatus I Paulinae coniugi. ] 
Paulina, nostri pectoris consortio 
fomes pudoris, castitatis vinculum 
amorque purus et fides caelo sata, 
arcana mentis cui reclusa credidi, 
5 munus deorum, qui maritalem torum 
nectunt amicis et pudicis nexibus, 
pietate matris, coniugali gratia, 
nexu sororis, fihae modestia, 
el quanta amicis iungimur fiducia, 
10 aetatis usu, consecrandi foedere, 
iugi fideli simplici concordia 
iuvans maritum, dihgens, ornans, colens. 

(J tergo) [Sp?e]ndor parentum nil mihi maius dedit^ 

[^Mam] quod marito digna iam tum visa sum, 
[se]d lumen omne vel decus nomen viri, 
Agori, superbo qui creatus germine 
5 patriam, senatum coniugemq. inluminas 
probitate mentis, moribus, studiis simul, 
virtutis apicem qufs supremum nanctus es. 
Tu namque quidquid hngua utraq. est proditum 
cura soforum, porta quis caeh patet, 
10 vel quae periti condidere carmina, 
vel quae solutis vocibus sunt edita. 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 279 

meliora rffiilis quam legendo sumpseras/' 

Sed isla parva: tu pius m[«/]stes' sacris 

teletis reperta mentis arcano premis, 
15 divumque numen mulliplex doclus colis, 

sociam benigne coniugem nectens sacris, 

hominum deumque consciam ac fidam tibi. 

Quid nunc honores aut potestates loquar 

hominumque votis adpetita gaudia, 
20 quae tu caduca ac parva semper autumans 

divum sacerdos infuhs celsus clues? 

Tu me, marite, disciphnarum bono 

puram ac pudicam sorte moriis* eximens, 

in templa ducis ac famulam divis dicas; 
25 te teste cunctis imbuor mysleriis; 

tu Dindymenes Atteosqu[e] antislitem 

teletis honoras taureis consors pius; 

Hecates ministram trina secreta edoces 

Cererisque Graiae tu sacris dignam paras. 
30 Te propter omnis me beatam, me piam 

celebrant, quod ipse me bonam disseminas 

totum per orbem: ignota noscor omnibus. 

Nam te marito cur^ placere non queam? 

Exemplum"* de me Romulae matres petunt 
35 subolemque pulchram, si tuae simihs, putant. 

Optant probantque nunc viri, nunc feminae, 

quae tu magister indidisti insignia. 

His nunc ademptis maesta coniunx maceror, 

fehx, maritum si superstitem mihi 
40 divi dedissent, sed tamen fehx, tua 

quia sum fuique postque mortem mox ero. 

Romae i?i museo Capitolino, incertum quo loco reperta, basis magna marmorea 
(Fl 1779 descr. Henzen). Est litulus sepulcralis Fetti, Praelextati i>'. 12S8 et 
uxoris eius Aconiae Fabiae Paullinae (cf. iV. 1260). Carmina tractavit Buecheler 
ind. schol. Gryph. aest. 4870 p. 45. — l) Sacerdotia Praetextati enumerat etiam titulus 
ei posilus /7 ^775. — 2) Cf. supra JS. 4SS8 not. 4 seq. — 3) lidetur scribenduvi VII, 
cum in titulo iV. 4iS8 dicatur legatus septies. — 4) De sacerdoUis Paulinae cf. 
J\. 4260, — 5) Ferba sunt Paulinae. — 6) Apparet Praetextatum emendandis vete- 
ruvi scriptorum codicibus operam dedisse (cf. Jahn Ber. der sdchs. Ges. 48S4 p. 544). 
— 7) movestes lapis (emendavit Haupt). — 8) Sic lapis (non morbis^. — 9) For- 
tasse scr. cai (Jo. Schrader). — 10) Scr. exempla. 

1260 Fabiae Aconiae Pauiinae c. f., fihae Aconis Catullini v. c. ex 
praef. et cousule ord.*, uxori Vetti Praetextati v. c. praef. et consuhs de- 
signati, sacratae apud Eleusinam deo laccho Cereri et Corae, sacratae apud 



280 Caput IIII. 

Laernam^ deo Libero et Cereri et Corae, sacratae apud Aeginam deabus, tau- 
roboliatae, Isiacae, hierophantriaedeaeHecatae,Graecosacraneae^ deaeCereris. 
Romae (VI i780 , descripsit Cyriacus, solus ut videtur). — 1) Aco CatuUinus 
Philomaiius Tpraefectus urbi fuit a. 342—544, consul ord. a. 549. Cf. Cagnat 
melanges d'arch. et d'hist. de Vecole fr. de Rome 7, 1887 p. 266,- J. Schmidt ad 
Eph. ep. 7, 220. — 2) Significantur mysteria Lernaea, de quibus cf. Pausanias 2, 56, 7. 
2, 57, 2. 8, 1S, 9. Kaibel ep. Gr. 866. Ea ipsa aetate qua hic titulus scriptus est 
memoralur 6 zijV AiQvav xazexa>v "laxxog a Lihanio pro Aristophane I p. 427 
Reisk. — 3) Dubium num recte exceptum sit vocabulum ; sed cf. ad C. FIll 10364. 



1261 Coehae Concordiae, virgini | Vestali maximae, Fabia Paujina c. f. 
statuam facien|dam conlocandamque | curavit, cum propter ( egregiam eius 
pudicijtiam insignemque | circa cultum divinum | sanctitatem, lum quod | 
haec prior eius viro j Vettio Agorio Praetexta|to v. c, omnia singulari | 
dignoque etiam ab huius|modi virginibus et sa|cerdotibus coh*, statujam 
conlocarat. 

Romae rep. in 7nonte Esquilino, ubi etiam aedes Praetextatt (teste fistula 
plumbea, edita Bull. municip. 2 p. S8) fuisse constat (VI 2143 aliquoties descripta 
a. 1391 quo reperta est). — 1) Conferenda est epistula Symmachi 2, 56, ex qua 
colligitur virgines Vestales voltiisse staluam dicare Praetextato, contradicentibus non- 
nullis, in his Symmacho. Apparet vicisse sententiam Symmachi, et virginem Festalem 
maximam suis stnnptibus statuam illam posuisse. 

1262 Auchenii. j Anicio Auchenio Basso* v. c, quaestori candidato, | 
uno eodemque tempore praetori tutelari, proconsuli | Campaniae^ prae- 
fecto urbi, trini magistratus | insignia facundiae et natahum speciosa luce 
virtutis I ornanti, qui claritatem generis paternis avitisque fastorum | paginis 
celebratam inimitabihum in rem pubhcam meritor. prae propria laudis 
industria reddidit auctiorem prosapiae; lumini aeque diserto ac nobih; 
provisione efficacia vigor[e] eloquentia egregia moderatione praestanti; in 
ipso flore iuvenihs aetatis frugem maturae auctoritatis . . . 

Romae (F1 1679 fortasse non plus semel descripta saec. XFI). — 1) De hoc viro 
cf. Seeck Symm. p. XCIII, item infra N. 1292. — 2) Proconsul Campaniae fiiit inter 
a. 579 et 582 (X 6636). Proconsul cur dictus sit, non consularis, quaesivi' Mommsen 
mem. deW Inst. 2 p. 514. 

1263 Bassi. I Anic[j]o^ Auchenio | Basso v. c, procons. { Camp., pro- 
visori eiusjdem provinciae, resititutori generis | Aniciorum, ob merita | eius 
in[/]ustria^ | ordo populusque civita|tis Praenestinae pon. cens. 

Praeneste rep., est Romae (XIF 2917). — 1) Aniclo, 2) induslria lapis. 

1264 inter avos proavosque tuos sanctumque parentem 
virtutum meritis et honoribus emicuisti, 
ornamentum ingens generis magnique senatus, 
sed raptus propere hquisti, sancte Kameni, 
aeternos fletus obiens iuvenahbus annis. 

Te dulcis coniunx lacrimis noctesque diesque 
cum parvis deflet natis, solacia vitae 



Tituli yirorain et moliernm ordinis senatorii. 281 

amisisse dolens casto viduata cubili. 
Quae taraen extremum munus solacia luctus 
omnibus obsequiis ornat decoratque sepulcrum. 
• Alfenio Ceionio luiiano Kamenio*, v. c. quaestori candidato, ] pretori 
triumfali, Vllviro epulonum^, patri sacrorura summi | invicti Mitrhe, hiero- 
fante Aecatae, arcibuculo dei Liberi, XVviro | s. f. , tauroboliato deum 
matris, | pontifici maiori, consulari | Numidiae et vicario Africae^; qui vixit 
annos XLII ra. VI d. XIII, | rec. II nonas Septemb. d. n. Archadio et 
FL Bautone v. c. conss." 

In paludibiis Pomptinis loco dicto San Donato rep. a. 1884 (Elter bull. inst. 1884 
p. S6 cf. p. 208). — 1) Eiusdem viH est tiiulus urbanus VI 1S7S non recte relatus ad 
Ceionium lulianum Camenium qui fuit praefectus urbi a. 333. — 2) mag. addit 
titulus urbanus. — 3) Ficarius Afncae fuit d. 13 Febr. a. 381 (cod. Theod. 12, 
1, 84) ; hoc solum munus abest a titulo urbano. — 4) ^. 383. 

1265 nobilitatis culmini, | litterarum et eloquentiae lumini, | aucto- 
ritatis exemplo, | provisionum ac dispositionum magistro, | humanitatis auc- 
tori, I moderationis patrono, j devotionis antisliti, | Petronio | Probo ' v, c. 
proconsuli Africae^, { praefecto praetorio | per Iliyricum Italiam et Afri- 
cam', I consuli ordinario^, | ob insignia erga se remediorum genera | Veneti 
adque Histri peculiares eius*, | patrono praestantissimo. (7n /aferey dedicata | 
VI idus Aug., I dd, nu. | Valente VI et ] Valentiniano II j Augg. cons.® 

Romae rep. in monte Pincio (FI17S1 vidit Henzen). — \) De Petronio Probo 
cf. Seeck Symm. p. CII et Movnnsen Herm. 24 p. 400. — 2) Proconsul Africae fuit 
a. SS8 (cod. Theod. 11, 36, 13). — 3) Praefectus videtvr fuisse primum ab a. 568 
usque ad a. 373. — 4) A. 571. — 5) Significatur origo Probi Veronensis, cf. N. 1266 
et Herm. 24 p. 537. — 6) « Atig. 578. 

1266 Petronio | Probo v. c. | totius admirationis viro, projcons. 
Africae ', praef. | praetorio IUyrici ^ j praef. praet. Galjliar. II *, praef. praet. | 
Italiae atque Africae | IIP, coos. ordinario*, | civi eximiae boni|tatis, diser- 
tissimo I atque omnibus | rebus eruditissimo | patrono, [ nepoti Probiani, | 
filio Probini vv. cc. | praef]/.] urbis et conss. 

Veronae vel prope Feronam (V 3344 fortasse non plus semel descripta saec. XF). 
— 1) Cf. N. 126S not. 2 — 4. — 2) Prae/eciura Galliarum Probi raro commemoratur 
(cod. lust. 7, 38, 1) ; videtur pertinere ad a. 380. — 3) De praefectura Probi tertia 
quartaque (cf. N. 12&718) cf. Seeck /. c. p. CIII not. 

1267 Sexto Petronio Probo | Aniciaoae domus | culmini, proconsuli | 
Africae, praefecto praetorio quater ] Italiae Illyrici Afri cae Galliarum, con|- 
suli ordinario, con|suIum patri, Auicius | Hermogenianus | Olybrius v. c, 
coDsul I ordinariusS et Ani|cia luliana c. f. eius, | devotissimi filii, | dedi- 
carunt. 

1268 Sexto Petronio Probo v. c. | proconsuli Africae, | praefecto 
praetorio | qualer Italiae Illyrici | Africae Galliarum, | consuli ordinario, | 
palri consulum, I Anicius Probinus v. c, | consul ordinarius^ | et Anicius 



282 Caput im. 

Probus V. c^, I quaestor candidatus, filii, | munus singulari religioni | debitum 
dedicarunt. 

Romae (VI 17SS vidit Henzen; i7S2 vidit Bormann). — Hi tituli positi sunt 
aliquantum. post mortem Probi, nam Probus ad consnlatum filiorum suorum (not. i) 
non advixit, — I) Olybrius et Probinus , Probi filii, consules ordinarii fuerunt 
a. 39S. — 2) Tertius filius Probi, qui postea consul ordinarius fuit a. 406. 

1269 Consimiles fratrum trabeis gestamina honorum 

tertia, quae derant, addidimus titulis. 
Dilectae Probus haec persolvo munera matri 
restituens statuis praemia quae dederat. 

Aniciae Faltoniae | Probae', Amnios Pincios^ | Aniciosque decoranti, | 
consuhs uxori, | consulis fiUae, 1 consulum matri, | Anicius Probinus v. c. | 
consul ordinarius | et Anicius Probus v. c. | quaestor candidatus | fllii 
devincti | maternis meritis | dedicarunt. 

Romae (FI 17Si saepius descripta saec. XFI; nunc pars est Lugduni Bata- 
vorum). Titulus positus est ab eisdem hominibus et eodem tempore quo N. 1268, 
inter annos 59S et 406; versus stipra titulum primarium additi sunt a. 406, cum 
etiam Probus iunior ad consulatuni ordinarium pervenisset. — 1) Uxor Probi eius 
cui positi sunt tituli N. i26S — 8. Eidem mulieri positus est a filio natu maadmo et 
eius uxore, id est ab eisdem qui posuerunt N. 1267, iilulus Vl 17SS. — 2) Gens 
Pincia alibi non memoratur. Ab aedibus huius gentis mons Pincius nomen videtur 
traocisse (Huelsen Roem. Mitlh. 1889 p. 269 not. 2). 

Epitaphia Petronii Probi et uxoris reperta ad S. Petri edidit Henzen C. VI 
p. 589 (cf. de Rossi inscr. Chr. II, p. 548). 

1270 Q. Clodio Hermogeniano | Olybrio' v. c. , fratri | admirandae 
pietatis, | Faltonius Probus | Alypius v. c^ 

Romae (VI 1715 aliquoties descripta saec. XVI). — 1) Cf N. 1271. — 2) Cf 
supra N. 785. 

1271 Tyrraniae Aniciae | lulianae c. f. , coniugi | Q. Clodi Hermo- 
geniani | Olybri v. c. , | consularis Campaniae^ | proconsulis Afncae^ j 
praefecti urbis^ j praef. "praet. Illyrici, | praef. praet. Orientis, | consulis 
ordinarii*, | Fl. Clodius Rufus v. p. I patronae perpetuae. 

Romae (VI 1714 vidit Henzen). — 1) Cf X 6085. — 2) Proconsul Africae fuit 
sub finem regni Cojistantii ct sub luliano (VI 111860. S554 cf. Seeck Symm. p. XCVIl). 
— 3) A. 568—570 (cf. Seeck l. c). — 4) A. 579 cum Ausonio. 

1272 Ragonio Vincentio Celso v. c. , | a primo aetatis introitu in 
actu I publico fideli exercitatione versato, | cuius primaevitas, officio sedis 
urbanae | advocationis exercito', fidem iuncxit ingenio, | prudentiae miscuit 
libertatem, ita ut nemo de | eius industria, nisi ille, contra quem susce- 
perat, | formidaret; cuius accessus aetatis amplissimi | honoris et qui solet 
seniorib. provenire, orna|menta promeruit: nam rexit annonariam poles|- 
tatem urbis aeternae'' ea aequitate, ut inter omnes, | qui ad eum animo 
litigantis intrassent, parentem se | plerumq. magis his quam iudicem prae- 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 283 

buisset. I Hinc etiam factum est, ut mensores nos Portuenses, | quib. vetus 
fuit cum caudicariis diuturnumq. | luctamen , voti conpotes abiremus, ut 
utrumq. | corpus et beneficio se et victoria gratuletur ] adfectum ; nam ut 
hoc esset indicio, iam posito | magistratu statuam patrono praestantis|simo 
testimonium gratulationis exsolvimus, 1 cum res non adulatione, privato, 
set iudicio, posito in otio et quiete, reddatur. (In latere) dedicata VIII 
kal. I Sept. Fl. | Timasio et Fl. Promoto | vv. cc. conss.^ 

Jtomae olim in insula Tiberina, nunc in museo f^aticano (FI 17o9). — 1) A. 38S, 
quo anno memoraUir Celsus causidicus fori urbanae praefecturae a Symmacho 
rel. 23. — 2) Ad praefecturam annonariam eius pertinent tituli Portuentes XIF 158. 
139. 173. Eiusdem est praeterea litulus X 4S60. — 3) J. 589. 

1273 domini nostri invictissimi et venerabiles j ac perpetui Augusti 
Theodosius et | Arcadius' toto orbe victores | Materno Cynegio* omnium 
virtutum viro et ad in|signem laudem gloriamque progenito, per | omnes 
honorum gradus meritorum conlteraplatione provecto, praefecto | praetorio 
per Orientem, statuam | civili habitu ad petitum primorum nobiIissim[e]' | 
Alexandrinae urbis in eadera splendida | urbe ad perpetuitatis faraara loco 
ceIe|berrimo constitui collocarique iusserunt | per clarissimos Alexandrinae 
civitatis. 

Alexandriae Aegypli (II1 19 = III S. 6387 ad exempla duo facta saec. XFIII). 
— 1) Cf. not. 2. — 2) Hic est Cynegius praefectus praetorio Orientis , qui iussu 
Theodosii per Aegyptum templa clausit (fasti Idat. sub a. 588; Idat. chron. a. 588; 
Zosimus 4, 57—43), et ad quem non pauca reseripta a. 584—589 leguntur in codiee 
Theodosiano (quem tamen defunctum anno 588 tradunt fasti Idatiani). Consul 
ordinarius fuit a. 588, qui honor cum non memoretur, ante hunc annum titulum 
positum esse crediderim; offendit tamen mentio omissa Valentiniani iunioris occisi 
anno demum 592. — 3) nobilissimi traditur. 

1274 Cronio Eusebio v. c. , | consulari Aemiliae addita | praedictae 
provinciae contuitu ] vigilantiae et iustitiae eius ] etiara Ravennatium civi- 
tate quae | antea Piceni caput provinciae | videbatur, vicario Italiae, quae | 
potestas supra dicto viro ob testimonium ante acti honoris est | adtributa, 
petitione senatus, | contemplatione vitae alque | eloquentiae eius ab invic- 
tissimis | principibus est delata. (Infra) ['/raJA/jjg aQxovra aa6\pi]xoXiv 
laT\iq\oavro ^ov\Xri y\al ^aai[X\evg tov aocpov Evai^iov. (in latere) 
dedicata | V idus Novemb. | cons. Fl. Mallio | Theodoro v. c' 

Romae (FI 1713, Inscr. Gr. SiciL Ital. ■/075, descripta saec. XF, fortatse semel 
tantum). — 1) A. 599. 

1275 FI. Peregrino Saturnino j a primis adulescentiae suae annis | 
pace belloque in repubhca desujdanli. post iuges excubias militiae | tri- 
buno militum', comiti ordinis | primi, moderanti inlustrem sacri' | patri- 
monii comitivam', secundo urbi | praefecto^ cui ob testimonium morum, | 
integritatis adque iustitiae | singularis, inlustris urbanae | praefecturae ge- 
minam dignitatem | sacro iudicio aeterni principes | detulerunt meritorum- 



284 Caput IIII. 

que insignium | contemplatione ad posteritatis | memoriam decorandam 
statuam sub | auro fulgentem in foro divi Traiani | erigi conlocarique ius- 
serunt. 

Romae (FI 17^ vidit Henzen), — 1) Fuil tribunus et notarius (cf. Mommsen 
Staatsr. I p. d27 not. 5). — 2) sacrii lapis. - 3) A. 599; nam Peregrimis comes 
et procurator divinae domus ad quem scripsit Honorius a. 599 (cod. Theod. 9, 42 
46), videtur idem esse. Cf. Hirschfeld Verw. 4 p. 48 not. 4 ; Mommsen neues Archiv 
f. aelt. deulsche Gesch. 44, 4889 p. 46i not. 5. — 4) De praefecturis urbis Pere- 
grini cf de Rossi ann. insl. arch. 48i9 p. 519 not. 

1276 Postumio Lampadio v. c. | et inlustri, cons. Camp.', | restitu- 
tori patriae | et redintegratori operum | publicorum, ordinis provisori, | 
populi subventori, ob insignia | eius unibersa, patrono longe | a maioribus 
originali, ordo | Capuensis voti et obsequi sui | pignus locavit. 

Capuae (X 5860 partem vidit Mommsen, integra descripta aliquoties saec. 
XVIjXFIII). — 1) Idem consularis Campaniae est X 4704. Idem videtur Postumius 
Lampadius praefectus urbis Romae inter a. 405 — 408 (FI 9920), 

1277 Fl. Stilichoni v. c^ \ Fl. Stilichoni inlustrissimo viro | magistro 
equitum peditumque, | comiti domesticorum , tribuno praeteriano | et ab 
ineunte aetate per gradus claris|simae militiae ad columen gloriae | sem- 
piternae et regiae adfinitatis evecto, | progenero^ divi Theodosi, comiti divi | 
Theodosi Augusti in omnibus bellis | adque victoriis et ab eo in adfini- 
tatem | regiam cooptalo itemque socero^ d. n. | Honori Augusti, Africa 
consiliis eius | et provisione liberata", ex s. c. 

Romae rep. in foro a. 4359, basis viagna mai-morea (VI 4750 vidit Bormann): 

— l) Haec scripta in margine basis iam non extant. — 2) Uxor Stilichonis Serena 
filia fuit fratris Theodosii. — 3) Cf. supra N. 800. — 4) Significatur victoria 
de Gildone reportata a. 598. Tituhis positus esse videtur non multo post, certe 
ante annum 400, guo Stilicho primum consul prodiit. 

1278 \Fl. Stilichoni inlustrissimo] \ viro, bis consuli ordinario', | magi- 
stro utriusque mihtiae, | comiti domesticorum | et stabuli sacri adque | ab 
ineunte aetate per | gradus clarissimae | militiae ad columen regiae j ad- 
finitatis evecto, socio | bellorum omnium | et victoriarum adfini | etiam 
divi Theodosi Augusti ] itemque socero | domni nostri Honori Augusti, [ 
populus Romanus j pro singulari eius | circa se amore | adque providentia \ 
statuam ex aere argentoque | in roslris ad memoriam | gloriae sempiternae | 
conlocandam decrevit, | exequente Fl. Pisidio Romulo | v. c. praef. urb.* 

Romae basi magna marmorea, una cum praecedente ut videtur rep. (VI 4754). 

— 1) Consul primum prodiit Stilicho a. 400, iterum a. 403. — 2) Cf. supra N. 799 
not. 2. 

1279 Cl. Postumus Dardanus v. inl. et pajtriciae dignitatis, ex con- 
sulari projvinciae Viennensis, ex magistro scrijnii lib.S ex quaest., ex praef. 
pret. Gall.^ et | Nevia Galla clar. et inl. fem. , mater fam. | eius, loco 
cui nomen Theopoli^ est, | viarum usum caesis utrimque mon|tium laterib. 
praestiterunt , muros | et portas dederunt, quod in agro ] proprio consti- 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 285 

tutum tuetioni omjnium voluerunt esse commune, adnijtente etian v. inl., 
com. ac fratre me|morati viri, Cl. Lepido ex consulari | Germaniae primae, 
ex mag. memor., ] ex com. rerum privat., ut erga omni:um salutera eoru|m 
studium ejt devojtionis public[a«] ti|tulus possi^f] ostendi. 

In provincia Narhonensi prope victtm Sisteron (olim Segvstero) in viva rupe 
ineisum (XII io24 vidit Hirschfeld). — 1) Libellorum. — 2) Dardanus kic memo- 
ratur et apud rerum scriptores et ab Au^uslino Hieronymoque , cf. Hirschfeld et 
Mommsen C. XII l. c; praefectus praetorio GalUarum (secundo ut videlur) fuit 
a. 409—413. — 3) Intellegitur vicus non longe a rupe illa distans hodie dicius Theoti. 

1280 Brutt. Aurelianae c. f., | filiae Musolami patron. et Aste[riae c. 
f., nepti Marcellin. ex comit. | et Marinae et Gallicani* conss. | ordinari, 
quae vixit ann. XXXVll j mens. X dies XVIIII, ob merita j honestalis et 
concordiae | coniugalis, Fl. Vitalis v. c. protec. | et notarius^ uxori aman- 
tissimae | et sibi. 

Mutinae, arca marmorea omata (XI 850 descripsit BormaniiJ. — 1) Fidetur 
esse GalUcanus consul ordinarius a. 550. — 2) Propter clarissimatum adscriptum 
proleciori Borghesius opp. 6 p. 578 titulum incisum putat non ante a. 414 (cf. cod. 
Theod. 6, 24, 7), nescio num recte. Domestici et notarii, ex quorum numero hic 
protecior et notarius videtur fuisse (cf. Mommsen eph. ep. o p. 157), iant a. 581 
consularibus aequiperaii sunt, 

1281 Spedii. I Acilio Giabrioni Sibidio v. c. et omnibus | meritis in- 
lustri, legato in provincia Achaia, | consulari Campaniae, vicario per Gal- 
lias I septem provinciarum, sacri auditorii cogni|tori, fori huiusce inventori 
et conditori pri|mo, patri reverentissimo, Anicius Acilius j Glabrio Faustus 
v. c.*, loci ornator, togatam | statuam offerens piae non minus quam de|- 
votae mentis religione ponendam j erigendamque curavit. 

Romae (VI 1678 vidit Henzen). — l) Cf. N. 1285. 

1282 Tarrutenii. ( Tarrutenio Maximiliano' v. c. | eloquentissimoque, 
consulari | Piceni anno aetatis nonodecimo, | vicario urbis Romae, iegato 
amplis|simi senatus secundo, socero | exoptatissimo , Anicius AciHus | Gla- 
brio Faustus v. c.% loci huius | ornator, togatam statuam | libens optuli. 
(In parte aversa lapidis) Anicius Acihus Glabrio Faustus I V. c. consul dicaviL' 

Romae rep. dicebatur in foro Romano , est in museo faticano (VI 1767). — 
l) Hic videtur esse Maximilianus ad quem Symmachus dedit epistulas. — 2) Cf. 
N. 1285. — 3) Haec non vidit Henzen, nec magis quae in eodem saxo exlitisse 
dieuntur deornm participi | hominum nutrici. 

1283 Anicio Acbilio Glabri|oni Fausto* clariS|Simo viro, quaestori | 
candidato, praetori | tulilari (sic)^ comitis (sic) injtra consistorium, | tertio 
praefecto ur bi* utriusque inpejrii iudicii (sic) sublimita[to', praefecto prae- 
to|rio Italiae Africe et | Inlyrici *, quod et prac[sentibus gloriae et | futuris 
intcitamenjto (sic) ad virtutem fore (sie), ro gantibus Aricinis, | qui beneficiis 
et rejmediis eiusdem ampl issimi viri ab intorabilibus (sic) necessitati bus 
fuerant vindica ti, ob praestita circa | se beneficia, ordo | et cives statuam | 
conlocaverunt. 



286 Caput Iin. 

Ariciae (XIF 2165 vidi ipse). — 1) Jdem est qui posuit tilulos supra iV. 803. 
■1281. 1282. — 2) Similiter tertio expraefecto urbis appellatur hic Faustus in Gestis 
senatus urbis Roinae de recipiendo codice Theodosiano (a. 438). Primum prae- 
fectus urbi fuerat ante a. 424 (C. VI 1676), iterum a. 423 (cf. supra N. 803). — 
3) Significatur Faustum ad unajn alteramve praefecturam urbis iudiciis impera- 
torum uiriusque imperii esse promotum (cf. Mommsen JSeues Archiv f. dlt. d. 
Gesch. 14 p. 243 not.). — 4) Praefectura praetoriana fungebatur a. 438, teslibus 
Gestis supra (not. 2) laudatis; ceterum hic titulus positus sit necesse est ante kal. 
lan. 438, quo Faustus consul ordinarius processit. — Ad eundem Faustum, iudice 
Rossio (bull. di arch. crist. ser. IV a. 6, 1888j9 p. 121) spectant fragmenla epi- 
taphii cuiusdam metrici nuper reperta. 

1284 Fl. Olbi Auxenti Drauc[i]. | Fl. Olbio Auxentio Drauco v. c. 
et inl. , patriciae familiae | viro, senatus munis prompta devotione per- 
functo, j comiti ordinis primi et vicario urbis Romae, comiti | sacri con- 
sistorii, praefecto urbis RomaeS ob egregia | eius administrationum merita, 
quae integritate, | censura et moderatione ita viguerunt, ut sublimissi|mae 
potestatis reverentiam honorifica eius aucto ritas custodiret et humanitatem 
amabilis censura | servaret, petitu senatus amplissimi, qui est iustus | ar- 
biter dignitatum, excellentibus et magniticis | viris legatione mandata, ut 
imperatorum dignijtas cresceret, quae paribus studiis amore iustitiae et 
providentiae desiderabantur, dd. nn. FFIl. | Theodosius et Placidus Valen- 
tinianus invicti | ac triumfatores principes semper Augusti 1 ad remune- 
rationem titulosque virtutum, quib. | circa rem pubhcam eximia semper 
probitas | invitatur, statuam auro fulgentem erigi | conlocarique iusserunt. 

Romae rep. prope forum Traiani (FI 172S descr. de Rossi). — 1) Praefectus 
urbi fuit Auxentius quidam, ab hoc vix diversus, a. 441 (JSov. Valentiniani terlii 
8, 2), praefectus urbi iterum a. 443 (ib. 13, 1). 

1285 Rufius Praetextatus * | Postumianus v. c. , filius | magnifici viri 
Mariniani^ | praefecti praetorio | et consulis ordinarii^ | quaestor candi- 
datus, I praetor urbanus, tribunus | et notarius praetorianus, | praefectus 
urbi secundo, | consul ordinarius", quos | tantos ac tales honores ] primo 
aetatis suae flore | promeruit. 

Romae (FI 1761 vidit Henzen). — 1) Haec verba scalpro deleta (nescio qua 
de causa), sed tamen leguntur. — 2) Flavius Avitus Marinianus, teste titulo ap. 
de Rossi inscr. chr. I n. 633. — 3) A. 423. — 4) A. 448. 



1286 lun. Bassus v. c. qui vixit annis XLII men. II, in ipsa prae- 
fectura urbi neofilus iit ad deum, VIII kal. Sept. Eusebio et Ypatio coss.* 

Romae rep. a. 1393 ad sepulcrum Petri apostoli, est in cryplis basilicae S. Petri, 
sarcophagus ornatus variis rebus petitis ex vetere novoque testamento (de Rossi 
inscr. chr. 1 141). — 1) A. 339. Bassum, paullo postquam praefectus urbis factus 
esset, decessisse narrat Ammianus 17, 11, 3 siib a. 538. 

1287 depositus Constantjius v. c. ex proconsul|e Africae die prid. 
no|n. lul. post cons. d. n. Grajtiani Aug. III et Ejquiti v. c' 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 287 

Salonis, sarcophagus (III S. 9306 vidit Hirschfeld). — luxta legitur titulus 
Honoriae uxoris Constantii versibus conceptus. — 1) j^. 573. In codice Theodo- 
siano 4, 12, 7 legitur rescriptum Falentiniani et collegarum ad Consfantium procon- 
s^ulem Africae datum Mogunliaci FII id. Sept. eiusdem anni 37S, sed aperto errore. 

1288 mire pietatis, sapientia huius' et inno[centi[a]e totius, consu- 
laris Sicilije, vicarius Africe, coniugi dulcissimo | Castorio qui vixit ann. 
XXXV m. VIII d. XV, | recessit III idus | Dec, depositus idibus Dec. dd. 
nn. Arcadio et Bautoni conss.^ 

In oppido Piceni Ripalransone, rep. in ruderibus Cuprae Maritimae (IX S500 
vidit de Rossi). — 1) avitus coni. Mommsen. — 2) J. 383. 

1289 Fl. lul. Catervius' v. c. ex praef. praetorio, qui ( vixit cum 
Septiraia Severina c. f. dulcissima | coniuge annis XVI minus d. XIII, 
quievit in pace | annorum LVI dierum XVIII, XVI kal. Nob., depojsitus 
est IIII kl. Dcb., Septimia Severina c. f. | marito dulcissimo ac sibi sar- 
cofagum I et panteum cum tricoro^ disposuit et perfecit. 

Tolentini in ecclesia S. Catervii, arca magna ornata anaglyphis spectantibus 
ad religionem Christianam (IX SS66 vidit Mommsen). In eodem sarcophago prae- 
terea leguntur versus pertinentes ad fidem Christianam Catervii et Severinae, alii 
pertinentes ad Bassum filium Catervii. — 1) Incertum num idem Catervius fuerit 
comes sacrarum largitionum a. 379 (cod. Theod. 6, 50, 5); in inscriptione sepul- 
crali honor ante praefecturam praetorii susceptus omitli potuit. — 2) Significari 
aedificium rotundum cum absidibus tribtis pulat de Rossi (Roma sotterr. 3 p. 472 
cf p. 460). 

1290 Fl. Gorgonius v. c. | ex comite largi|tionum privatajrum^ ex p. 
pret., fie. sibi ius.* 

Anconae in ecclesia calhedrali, arca marmorea (IX 5897 vidit Mommsen). — 
1) Comes rerum privatarum fuit a. 386 (cod. Theod. 40, 15, I). Idem memoratur 
a Symmacho ep. 1, 59. — 2) Fieri sibi iussit. 

1291 [vi\v inl. ex|[co»ijVe sacrar. /a]rgitionu[»iJ , | qui est 

depositus die IIII k[a/.J | Octobr. consulatu d[rf. nn.J j Honorio XII et 
Theodos[tV)J | VIII Augustorum' | et iugaUs eius Saura inl. f. sim[u/J | quie- 
scit, qui est dep. prid. kl. Mar[f/as] | Festo v. c. cons.* et qui de Oriente 
fu[en7j I nuntiatus.^ 

Mediolani (V 6268 viderunt de Rotsi et Mommsen). — 1) A. 418. — 2) A. 439. 
— 3) Cf de Rosxi inscr. chr. I p. XXXIII; Mommsen neues Archiv li p. 232. 



1292 Anicius Auchenius' Bassus v. c^ et Turrenia Hono|rata c f. 
eius cum Oliis deo sanctisque devoti J?. 

Ostiae rep. lapis, nunc Romae in museo christiano Lateranenti (XI F" 1S75). 
— 1) AVCIIENIVS lapis. — 2) Idem qui supra i\. 1262. 

1293 Fl. Feiix V. c', magister utriusque miUtiae, patricius et cods. 
ord., et Padusia eius inl. femina, voti compotes de proprio fecerunt.* 



288 Caput IIII. 

Romae olim in basilicae Laleranensis abside, in opere musivo, periil a. 429i : 
accurate descripta legitur in codice saec. IX olim Laureshamensi nunc Palatino-f^ati- 
canoj alterum apographum reperitur in sylloge inscriptionum basilicae Lateranensis 
facta saec. XII vel XIII, quam adhibuit Panvinius et quae praeterea perscripta 
reperitur in codice aliquo Sessoriano (de Rossi inscr. chr. II I p. 149, 17 ; p. 307, 3). 
— 1) Victor Constantinus sylloge Lateranensis compendiis male soluiis (Tlavius Con- 
stantius Felix Victor edidit Panvinius). — 2) Felix patricius et magister militum 
memoratur ab Idatio siib a. 42S, a Prospero sub a. 426. 427. 429. Consul ordinarius 
fuit a. 428. Interemit et ipsum et vxorem eius Padusiam a. 450 Aetius (Prosper, 
Idatius, Marcellinus ad a. 450). Ex his tilulum positum esse inter a. 428/450 ap- 
paret. Cf. infra N. 4298. 

1294 Fl. Ricimer v. i.^ magister utriusque milltiae, patricius et ex 
cons. ord.% pro voto suo adornavit. 

Romae, in ecclesia S. Agalhae, in opere musivo, saepius descripta saec. Xf^I, 
sub cuius finem periit (de Rossi inscr. chr. II, I p. 458 n. 127 ad apographa Petri 
Sabini, Cittadinii, fFinghii). — 1) Fir inlustris. — 2) Ricimer consul fuit a. 439. — 
Ricimer, natus patre Suebo, matre Gotha (Sidonius paneg. in Anthem. 561), sectae 
Arianae fuisse putandus est. Et fuit illis tetnporibus ecclesia S. Agathae urbana, 
quam ille adomavit, Arianorum, mansitque usque ad tempora Gregorii Magni papae, 
ui apparet ex huius dial. 5, 50 et ex libro pontificali. 

1295 + I Felix V. i. | ex consule ord.*, | servus vest.*, pro | conlinuis 
bene|ficiis vestris [ oplulit. 

Prope Gabios rep. cippus est Romae in museo Lateranensi (XI f^ 2824 descr. 
de Rossi). — 1) A. S14. — 2) Servus vester, scilicet sanctorum. 

1296 Memmius Sallustius \ Salviniis Dianius v. s.' | basilicam sanc- 
torum I angelorum fecit, in j qua sepelliri non licet. 

Ih-ope Perusiam rep. (XI 2089 descr. Marinius aliique). — 1) Fir spectabiUs. 

1297 + Opilio V. c. j et inl., p. p. adq. | patricius, hanc | basilicam vel 
ora|torium in honore | scae lustinae mar|tyris a fundamentis j coeptam 
deo iu vante perfe | + cit +. 

Patavii in ecclesia S. lustinae (F 5100 vidit Mommsen). — Opilio fuit magister 
offidorum Falentiniani III a. 449. 430 (Nov. Falent. 2!7, 29), consul ordinarius 
a. 4S5. Alius eiusdem nominis fuit comul ord. a. 324, idem sine dubio ad quem 
Ennodius dedit epistolas complures (1, 22. 5, 5) , legatus ?nissus a Theodahato ad 
lustinianum (Procop. Goth. 1, 4). 



1298 1. 2. 

Fl. Felicis v. c, com. ac mag. utrq. mil., patr. et cos. ord.' 

Diptychon eburneum, cum imagine consulis, olim in monasterio Comodolia- 
censi in Gallia, nunc pars 1. extat Parisiis (Gori thesaur. diptychorum tab. 2, 
vol. 1 p. 129; Lenormant tresor de glypt. II tab. 12; Chabouillet catalogue des 
camees de la bibl. imp. p. 360 n. 5262). Diptycha huius generis, inscripta nomi- 
nibus et pleraque ornata imaginibus consulum ordinariorum saec. p. Chr. F et 



Tituli virorum et mulierum ordinis senatorii. 289 

yi, vtdentur ab eis esse donata amicis et senatoribtu (cf. N. 1307. 1508). Recensuit 
huius generis monumenta et plenissime enarravit W. Meyer zwei antike Elfenbein- 
tafeln der konigl. Staatsbibl. in Miinchen (1879). — 1) Est Felix consul ordinarius 
a. 428, qui et supra N. 1293. 

1299 i. 

Fl. Ardabur Aspar vir inlustris, com. et mag. militum et consul ordinarius. 

2. 3. 

Ardabur Plinta 

4. 

Ardabur iunior 

pretor 

Florentiae in museo, clipeus vel discus argenteus rotiindus, cum imagine con- 
sulis ludis praesidentis et praeterea compluribus imaginibus minoribus, rep, in ter- 
rilorio Cosano in alveo rivi cuittsdam (XI 2637 vidit Bormann ; enarravit W. Meyer 
zwei Elfenbeintafeln der Staatsbibliothek zu Miinchen p. 6 seq.). Titulus 1. legitur 
in margine clipei, 2. 5. adscripti sunt ad prolomas virorum duorum sceptra geren- 
tium, t. 4 ad imaginem adulescentis mappam tenentis. Clipeus factus est propter 
consulatum Flavii Ardaburii Asparis, scilicet Asparis eius, cuius consulatum fasti 
recensent sub a. 454, viri per magnam partem saeculi p. Chr. quinti in aula Orientis 
potentissimi (a. 424 dux fuit xma cum patre Ardaburio expeditionis missae a Theo- 
dosio contra loannem, invasorem regni occidentalis , a. 461 Leonem imperatorem 
feeit, a. 471 occisus est iussn Leonis; cf. Tillemont 6 p. 409 — 415); Ardabur iunior 
praetor (t. 4) sine dubio est fiiius eius, postea consul a. 447, Ardabur (t. 2) pater 
eius, consul a. 427, Plinta consul a. 419 nescio qua affinitate curn illis coniunctus. 

1300 1 2. 

Fl. Astyrius' v. c. et inl. com., ex mag. utriusq. mil., cons. ord. 
Diptychon ebumeum, cum imagine consulis sedentis, olim Leodii (Liege) ad- 
servatum (Gori thesaurus diptychorum I p. 38 cum tab.; W. Meyer zioei Elfen- 
beintafeln p. 65). — 1) Est consul a. 449, memoratus a Sidonio ep. 8, 6, S, interdum 
vitio codicum dictus Asterius (cf. de Rossi inscr. chr. I p. 525). 

im J. I 

Nar. Manl. Boethius ' v. c. et iol. ex p. p., p. u. sec.*, cons. ord. et patric. 
Diptychon ebumeum, cum imagine consulis stantis, servatur Brixiae (^8120, 1 
Mommsen vidit ectypum). — 1) Fidetur esse Boethius consul ordinarius a. 487. — 
2) Ex praefecto praetorio, praefectus urbi secundo. 

1802 i. 

Rufius I Achilius | Sividius* v. c. | et inl., ex praef. | urbis 

2. 
patricius, [ itprum | praef. urbis, | consul ordilnarius. 
Diptychon ebumeum, servabatur Geronde (in valle Rhodanica) in seminario, 
nunc pars adservatur Parisiis (XI1 135 partem 1. vidit Hirschfeld). — 1) Est is qui 
anno 488 cum Dynamio consul processit, Sifiditu plerumque (sed male) dictus; 
genus duxit sine dubio ab Acilio Glabrione Sibidio (supra N. 1281); cf. de Rossi 
inscr. chr. I p. LXFIII seq. 

Obisad, iDscrlptiones Laiinae. 19 



290 Caput Iin. 

1303 1. 2. 

Fl. Areob. Dagal. Areobindus^ v. i.^ ex c. sac. sta. et m. m. p. Or.^ ex c. c. or.* 
Diptrjchon ebumeum cum imagine consulis ludis praesidentis, servatur Turici 
(Mommsen inscr. Helv. 542, 2 qui vidit). Diptycha eiusdem consulis praeterea in- 
notuerunt complura, alia huius plane gemella, alia in nonnullis diversa (cf. Meyer 
l. c. p. 63 seq.). — 1) Areobindus consul processit in Oriente a. S06. Nota Areo- 
bindi vocabulum bis positum. Similiter consulis nomen primarium repetitur etiam 
in diptychis N. 1304. iSOS. 1508, unum ex secundariis N. 4506; duo nomina con- 
sulis bis ponunttir N. 1540. — 2) Fir inlustris. — 3) Ex comiie sacri stabuli et 
magister militum per Orientem, — 4) Ex consule, consul ordinarius. 

1304 i. 

F]. Taurus Clementinus Armonius Clementinus' 

2. 
V. il., com. sacr. larg., ex cons., patric. et cons. ordin.* 
Diptychon eburneum, cum imagine consulis , servabatur Norimbergae (Gori 
thesaur. diptychorum tab. 9, vol. 1 p. 229 seq.; cf. Marriot vestiarium christ. 
tab. 25). Supra caput consulis sculptus est discus cum monogrammate exprimente 
litteras KXsfitjVzlvov. — 1) De nomine Clementini bis posito cf. ad N. 4505 not. 1. 
— 2) Clementinus consul processit in Orienie a. S45. 

1305 i. 

FI. Anastasius Paulus Probus | Sabinian. Pompeius Anastasius 

2. 

vir inl., com. domestic. equit. | et cons. ordin.* 
Diptychon eburneum, cum imagine consulis, servabatur Bourges, nunc ser- 
vatur Parisiis (Gori thesaur. diptychorum tab. 42, vol. I p. 265 seq.; cf. IV. Meyer 
zwei Elfenbeintafeln p. 67). Eiusdem consulis alia complura prodierunt diptycha 
(Mommsen C. V 8120, 2; Meyer l. c). — 1) Anastasius (diversus ab imperatore) 
consul processit in Oriente a. S47. 

1306 Fl. Anastasius Paul. Prob. | Moschian. Prob. Magnus.' 
Diptychi eburnei pars dimidia, servabatur apud Batavos , nunc servatur 

Parisiis (Gori thesaur. diptych. vol. II p. 44; Chabouillet catalogue des camees de 
la bibl. imp. p. S65 n. 5263; Hirschfeld ap. Meyer zwei Elfenbeintafeln p. 37). — 
1) Magnus solus consul in Oriente processit a. 348. 

1307 1. 2. 

-j- Fl. Petr. Sabbat. lustinian.' v. i. 4-com.,mag.eqq.etp.praes.*etc. od. 

munera par- patribus 

va quidem pre- ista meis offe- 

tio, sed hono- ro cons. ego 
ribus alma 

+ + 

Diptychon eburneum, servabatur Cremonae, postea Mediolani, deinde in Anglia 
(V 8210, 5). Gemella diplycha innotuerunt duo (cf. W. Meyer zwei Elfenbeintafeln 



Tituli viroram et mulierum ordinis senatorii. 



291 



p. S8. 70). — 1) lustinianus qui imperavit consul Orientalis a. 321 (de consulatu 
eius phtra habet Marcellinus chron. s. a.). Sabatii nomen traxit a paire. — 2) Ma- 
gister equitum et peditum praesentalis. 



1308 


1. 






2. 




TOt- 




TL tO 


VTta- 




rog 


doj- 


Fl. Theodorus 

Filoxenus 

Sotericus 

Filoxenus' 

vir illust. 


QOV 


VTtaQ- 


com. domest., 

ex magistro m.' 

per Thracia 

et consul 

ordinar. 


Xiov 


yeqov- 




ao(prj 
aia 


rtQOG- 
(DlIo- 




(pSQU) 

^evog 



Diptychon eburneum cum protomis consulis et uxoris eius, olim servabatur 
Compendii, nunc Parisiis (Gori ihesaur. diptychorum tab. 13, vol. II p. IBseq.; Cha- 
bouillet catalogue des camees de la bibl. imp. p. 363 n. 3266; cf. W. Meyer zwei Elfen- 
beintafeln p. 71). — Eadem fere leguntur in diptycho eiusdem consulis Mediolanensi 
(F 8120, 4 descr. Mommsen), nisi quod versuum Graecorum prior sic est eonceptus: 
T<p aefivvvovTi xolq tgonoiq t^v a^iav. De tertio eiusdem consulis diptycho cf. Meyer 
l. c. — 1) Philoxenus consul ordiriarius Orientalis fuit a. 323. — 2) ^Tto OT^az^Xa- 
Z(Sv dicitur Philoxenus etiam chron. Pasch. p. 612 Bonn. — Quo iure hic Philoxenus 
habeatur auctor glossarii Latino-Graeci quod extat, quaesiverunt Rudorff Abh. der 
berl. Akad. 1863 p. 220 seq. et post hunc W. Meyer p. 72. 



1309 i. 

Ruf. Cenn.' 



2. 



Prob. Orestis 



V. c. et iuL, coDS. ord. 

Diptychon ebumeum, cum imagine consulis, servabatur Mediolani, nunc puto 
in Anglia (Gori thesaur. diptychorum tab. 17, vol. II p. 87 seq., unde C. V 8120, 6; 
cf. W. Meyer zwei Elfenbeintafeln p. 73). Supra caput consulis seulptus est diseus 
cum monogrammate exprimente litteras ^OQiaxov (non Oresta^, — Orestes consul 
processit cum Lampadio Romae a. 350 (cf. de Rossi inscr. chr. I p. 470). — 1) In- 
tellege: Gennadius. 



1310 i. 2. 

FI. Strategius Apion' Slrategius Apion^ v. inl., com. devv. domm.' et cons. or. 
Diptyckon eburneum, cum imagine consuiis, Oviedo in archio ecclesiae cathe- 
draUs (II 2699 cf. aet. acad. Berol. 1861 p. 837 descr. Huebner). — 1) Apion consul 
proeessit Constaniinopoli a. 339. Strategii nomen traxit a patre, cf. chron. Pasch. 
p. 634 ed. Bonn. (monuit Mo.). — 2) De nominibus bis posiiis cf. supra ^\ 1303 not. 1. 
— 3) Domestici dicti devotissimi fortasse spatii tantum supplendi causa (Mommsen). 



1311 i. 2. 

Fl. Mar. Petr. Theodor. Valent. vsnl." c. dom. et cons. ord. 

Rust. Roraid. Germ. lust.* 

Diptychon ebumeum, cum protome eonsulis, Berolini (W. Meyer Zwei antike 
Elfenbeintafeln tab. I cf. Mommsen apud eundem p. 10), — 1) Significari lustinum 

19* 



292 Caput IIII. 

Germani filium, qui consul processil a. SiO (cf. Ducange famil. Byzant. p, 100), 
vidit W. Meyer. Germani nomen CGerna. liiteras primus legit Mommsen ap. Meyer 
l. c.) traxit lustinus, ut observavit idem Meyer, a patre, Boraidis nomen a patruo, 
Petri nomen fortasse a pairuo magno lustiniano imperatore (cf. N. 1307), Theo- 
dori nomen sumpsit propter huius coniugem Theodoram. — 2) Litterae corruptae; 
debuerunt esse v. inl. 



1312 Anic. Faust. Albin. Basilius v. c. 

Tabella eburnea, cum imagine consulis stantis, adservatur Florentiae (Gori 
thesaur. diptychorum tab. 20 vol, II p. 127 seq.). — 1) Pldettir esse Basilius qui 
a. SH ultimus ex privatis consul processit. — Fortasse eiusdem diptychi pars fuit 
tabella olim Floreniiae nunc Mediolani adservata, inscripta et inl. ex com. dom. pat., 
ctim imagine Fictoriae tenentis clipeum, in quo ad protomen consulis adscripta 
leguntur vocabula bono rei publice ] et iterum (Gori tab. 21 vol. II p. 136). 



CAPVT V. 

TITYLI YIEORYM DIGNITATIS BQYESTEIS. 



1313 diis manibus | Sex. Gavi Sex. f. | Proculi | vix. an. XVI, | equo 
publico I transvectus est. 

Montefiascone (XI 5024 semel iterumve descripta saec. XVI). 

1314 C. Pompeius C. f. Ter. \ Proculus | trib. mil. leg. XVIIP, | 
praefeclus fabrum, | sevir centur. equit.^ | hic sepultus est. 

Romae (VI 3330 vidit Henzen). — 1) Legio decima octava periit cumVttrOf 
tituhit est igiiur aetatis Augusti. — 2) Sevir centuriarum equitum, 

1315 Q. Rupilio Q. filio | Pap. Honorato | in equestres | turmas ad- 
lecjto a divo Alexan|dro, flamini p p.', [ L. Popilius Salturninus l patrono 
iDJcomparabali. 

Mactari in provinda Africa (VIII 6J87 vidit Wilmanns). — 1) Perpetuo. 

1316 Ti. Claudio | Ti. filio Pal. | Secundino ( an. nat. IX m. IX | 
d. XIIX, equo pub., | f. dulcissimo, | Flavia Irene | mater. 

Romae ad viam Appiam rep. (VI 160S vidit Henzen). 

1317 d. m. I Annio luliano | eq. R., q. v. annis III | m. VIIII h. 
VIIJ, I Falcidius Vicjtor pater fi|lio fecit. 

Romae (Bull. com. 488S p. W, 1886 p. 4U). 

1318 M. Valerio M. f. Pal. |. Amerimniano, ] vixit annis XVII mensib. | 
VIII diebus duobus hor. X, | M. Valerius M. f. | Amerimnus | pater in- 
felicissimus | filio sanctissimo et pientissimo fecit; | natus eques Romanus 
in vico lugario.* 

Romae (V1 1652 descr. Smetius). — 1) Significari Amerimnianum equilem Roma- 
num fuisse et natum in vico lugario putat Mommsen (cf. Slaaisr. III p. SOO not. 5). 

1319 C. Hadius Ventrio | eques natus Romanus inter | beta et brassica. 

Pompeiis, scariphatum in pariete domus cuiusdam (Bull. delV inst. 1878 p. 190). 
— Scriptum hoc, ut muUa huiut generis Pompeiis, ad irridendum aliquem; et Ven- 
trioni» nomen aperte est ridieulum, item nomen vici ubi natus esse dicitur Ventrio» 



294 Caput V. 

13S0 dis" manibus sacrum | C. Caesio Q. f. Ter. Nigr. | ex prima 
admissione^ | ex qua[f]tuor decurisS | curio minor. | Caesia C. 1. Theoris | 
patrono | et sibi. 

Romae (Fl 2469 semel iterumve descripta saec. XFI). — 1) [Titulus cum 
positus sit aetate Augusti vel Tiberii (nam C. Caesar quintam decuriam addidit), 
hunc Nigrum significat alteri utri fuisse amicum primae admissionis (Mo.)]. 



Praefecti praetorio. 

1321 Vasiens. V6c.' | patr6no , | Sex. Afranio Sex. f. | Volt. Burr6 ] 
trib. mil., proc. Augus|tae^ proc. Ti. Caesar., | proc. divi Claudi, | prief. 
pra[e]torI^ ornajm[enf]is consular. 

Fasione (Vaison) provinciae Narbonensis rep. (XII S842 Hirschfeld vidit ecty- 
pum). — 1) Fasienses Fbcontii. — 2) Intellegitur Livia. — 3) Praefectus praetorio 
fuit Afranius Burrus a. 34 — 62 (cf. Hirschfeld Ferwaltungsgesch. p. 220, 42). Eum 
non solum patronum Fasiensium fuisse, sed etiam oriundum Fasione ex tribu Fol- 
tinia coUegit Hirschfeld. 

1322 I. 0. m. I C. Nym|phidius | Sabinus | [pr]ae[/.] 

' Prope Brigetionem (III 4269 semel descripta saec. XFIII). — In ianta nominis 
Nymphidii raritate, cum accedat non solum Sabini cognomen, sed etiam C. prae- 
nomen, probabile est hunc esse C. Nymphidium Sabinum (de praenomine constat ex 
t. FI 6621 ) praefectum praetorio Neronis; is potest in Pannoniam venisse praefectus 
alae. Servus eius nominatur in titulo urbano FI 6621. 

1323 Ti. Claudio | Liviano pr. pr., | amico optimo. 

Romae (FI 4604 vidit Mommsen). — Claudius Livianus praefectus praetorio 
fuit Hadriani (Dio 68, 9 ; vita Hadr. 4 cum emendatione Hirschfeldii Ferw. p. 224 ; 
cf. FI748. XI F 5439. 4094, 50). 

1324 Q. Marcio Turboni | Frontoni Publicio | Severo* praef. praet. | 
imp. Caesaris Traiani ] Hadriani Augusti p. p., | colon. Ulp. Traian. Aug. j 
Dacica Sarmizegetus. 

Sarmizegetusae in Dacia (III 4462). — 1) Hadriani amicus et praefectus prae- 
torio (vit. Hadr. S. 6. 7. 9. 4S ; Dio 69, 48; Fronto ad Ant. Pium 5 p. 46S Nab. ; 
Eusebius hist. eccl. 4, 2). Eiusdem fuit titulus Tiburtinus XIF 4245. 

1325 M. Gavio M. f. | Palat. Maximo | praef. praet.', | consularibus 
orna|mentis^ ornato, j Ti. Claudius j Firmus p. p. | ex cornicular.^ | ipsius, | 
1. d. d. d. 

Firmi Piceni (IXS5S8 saec. XFI ineunte semel vel bts descripta). — 1) Eidem 
dedicati sunt praeterea Firmi tituli IX S5S9. S560 mutili, Treviris Brambach 798, 
Solvae in Norico III S528. Praefectus praetorio fuii sub Pio per annos viginti 
(vit. Pii 8, 7) certe annis 459. 440. 442. 445, testibus titulis positis a militibus ur- 
banis infra editis. Occurrit etiam apud Fronionem (ad Ant. Pium 4, p. 467 Nab.). 
— 2) De ornamentis consularibus praefectorum praetorio Pii cf. vit. Pii 40. — 
3) Primipilaris ex corniculario. 



Tituli virorum dignitatis equestris. 296 

1326 M. Bassaeo M. f. St[e/.] | Rufo pr. pr. [ [imjperatorum M. Aureli 
Antonini et { [I.] Aureli Veri et L. Aureli Commodi Augg.\ | [cjonsula- 
ribus ornamentis honorato | [e]i ob victoriam Germanicam et Sarmatic. ] 
[ijntonini et Commodi Augg. corona | [mjurali valiari aurea hastis puris 
IIIl j [fojtidemque vexiliis obsidionahbus j [ab iisdem] donato, praef, Aegypti, 
praef. | . . . .^ proc. a rationibus, proc. Be\g[icae \ et rfu]arum Germa- 
niarum, proc, regni [iVo|riJci^ proc. Asturiae et Calleciae, trib. | [coh.] 
. . pr. , trib. coh. X urb. , trib. coh. V vigul., pp. bis," | [Huic smjatus 
auctoribus impp. Antonino et \ [CommJ odo Augg. statuam auratam in foro 
I [divi TVaiflJni et aliam civiH amictu in templo | [divi PiiJ, tertiam lori- 
catam in temj[j)/o Martis Ultoris? pojnendas [censuit]. 

Romae (V1 1599 bis descripta saec. XFI exeunte). — 1) Bassaeus Rufus prae- 
fectus praetorio M. Aurelii memoratur a DioJie 71, 5 et exc. Vat. (Dio ed. Dind. o 
p. 206) et a Philostrato vit, soph. S, 1, 11, item una cum collega Macrinio Vindice 
in titulo Saepinate IX 2438. Cf. Hirschfeld Ferwalt. p. 227. — 2) In lacuna periit 
aut ann. aut vig. — 3) Huc pertinet titulus iVoricus 1113171. — 4) Primipilo bis. 

1327 L. lulio Ve[Ai/Jio Gr[afoJ | luliano pra^e/",] pr.\ praef. | ann., 
a rationib. , praef. c[?assts pjraet. Misenat. , pra[e/",] | classis praet. Ra- 
ven[naf., proc.J Aug. et praep. vexil[?aJition. tempore belh [Britannici, 'pr]6c, 
Aug. provinciae | Lusit[a«iae] et Vett[oniae, proc. ijug. et praeposit[o] | 

vexillationis per , pr6c. Aug. | et praef. classis Po[nficJa[e, proc. 

Augg. ejt pra[ep.J | vexillationis per Achaiam et Macedoniam | et in Hispa- 
nias adversus Castabocas et | Mauros rebelles^ praeposito vexillatiojnibus 
tempore belli Gerraanici et Sarmat. , | praef. alae Tampianae, praef. alae 
Herjculanae, trib. cohort. primae Ulpiae Pan|noniorum, praef. cohort. ter- 
tiae August. | Thracum, donis mihtaribus donato ab impe| [raf ojribus An- 
tonino et Vero ob victoriam | [belli Parthi]c\, item ab Antonino et J [Com- 
modo ob «icjtor. belli Germ[a]nic. | . . . . 

Romae basis rep. in alveo Tiberis sub Aventino (Bamabei Notizie 1887 p. 556 
qui supplevit). — 1) Est lulianus praefectus praetorio Commodi , ab eo occisus 
(Dio 72, 1i; vit. Comm. 7, 4. 11, 5). — 2) De incursione Castabocarum sive, ut 
saepius dicuntur , Costobocorum iii Macedoniam et Achaiam cf. supra N. 854 (et 
praeterea Heberdey arch. ep. Mitth. aus Oeslr. 1890 p. 186 seq.); Mauri Bispanias 
vastabant sub M. Aurelio, teste vita Marci c. 21. 

1328 C. FuIv[io] I C. f. Qui[r.] | Plautian[o] | praef. p[raef.] | ac 
ne[c6ssarioJ | dom[inorum nn.J, | ex con [sensu ord.J | plebisq[ue Lunens.] 

Lunae rep., nunc Florentiae (X1 1557). 

1328* [C. Fulvio PJIautiano | [praef. p7-Jaet. c. v., | [cos. II, adfini] 
dominor. nn. | [fortissim.] principum | [5et;eri et Ant]omni Augg. I [et Getae 
noh.] Caesaris, | [tr]es \ [Galliae]. 

Lugduni (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 112). Praeterea positi sunt 
Plautiano tiluli Patavinus V 2821 et Atheniensis C. I. Att. 5, 635. 



296 Caput V. 

1329 ato , a studis, leg. leg , [c]os.\ 

comiti, amico [fidisjsimo, praef. ann., [pontifi]ci minori, praef. praet. [imp. 
Caes. M.] Aurelli [Antonini Pt]i Felicis Aug. [pontificis] maximi, sacerdotis 
amplissimi^ L. lul. Aur. Hermogenes ob insignem eius erga se [benevo- 
/]entiam, qua sibi [viam str]ay\t in [mjdulgenliam sacram [aWogwJii divini 
honore [obtento, o6?a]tis commentaris 

Romae rep. in Esquilino, tabulae duae olim eadem inscriptione inscrifjtae, sed 
mutilae et rasura pessumdatae (FI S839 descr. de Rossi et in altera quae perierunt 
ex altera supplevit). — 1) Nota confusionem honorum senatoriorum et equestrium, a 
temporihus Elagabali (cf. not. S) non alienam. — 2) ScHicet dei Solis Elagabali 
(cf. supra N. 475). 

1330 C. Furio Sabinio Aquilae | Timesitheo * proc. prov. Lugud. et | 
Aquit. , proc. prov. Asiae, ibi vice XX | et XXXX^ itemq. vice procos., 
proc. I prov. Bithyniae Ponti Paphlagon. | tam patrimoni quam rat. pri- 
vatae, | ibi vice proc. XXXX, item vice proc. | patrimon. prov. Belgic. et 
duarum | Germaniar. ibi vice praesid. prov. | German. inferior., proc. prov. 
Sy|riae Palaestinae ibi exactori reli|quor. ann6n. sacrae expeditio|nis, proc. 
in urbe magistro XX ^ | ibi logistae thymelae^ proc. prov. | Arabiae ibi vice 
praesid. bis, pr[oc.] | ration. privat. per Belgic. et duas | Germ., praef. 
coh. I GaUic. in Hispan., | C. Atilius Marullus Arvern. | et C. Sacconius 
Adnatus Me|diomatr. patrono optimo. 

Lugduni (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 167). — 1) Est Gordiani 
praefectus praetorio et socer, Misitheus appellatus in vila Gordiani, Timesicles 
a Zosimo 1, 17. 18, Timesocles a Zonara 12, 18, sed nondum ad praefecturam prae- 
torianam promotus. Ad eundem praefectum praetorio spectat titulus urbanus 
C. VI 1611 , sed mutilus et male descriptus (cf. Rom. Mitth. 1890 p. 91). — 2) In 
Asia cum esset procurator, functus est vice procuratoris vicesimae (hereditatium, 
ut puto), item viee procuratoris quadragesimae (portoriorum) per eandem provin- 
ciam. — 3) Ficesimae, sc. hereditatium (cf. Hirschfeld Ferw. I p. 66 not. 4). — 
4) Cf Hirschfeld Ferw. I p. 18S. 

1331 .... I praef. pra[eforto], | praef. Mesop.', iu[ridico Alexan- 

dreaey., | vice praef. Aeg[ypti, proc. prov.] j Maced., proc. pro[y.] J 

ubiq. vic. praes[edjs, praeposito] \ vexillation. in dia [item a divo] j 

Gordiano leg. I , [item \ tj]exili. class. pr , | [proc. prov. [ His]p. 

cit., proc. pr[ow | proc. p]ro\ | .... v ... . 

Romae rep., est Neapoli (VI 1658 descr, Mommsen). — 1) Memoratur Pris- 
cus i^ox(6xaroq snagxog MeaonoxafiLaq in duobus titulis Philippopolitanis Bata- 
neae Lebas 5, 2077. 2078. Hunc eum ipsum esse, cui hic titulus positus est, eundem 
autem non diversum a Prisco Philippi imperatoris fratre (Zosim. 1, 19. 20) coniecit 
IVaddington (ad Lebas l. c). — 2) Supplevit Henzen. 

1333 L. Petronio L. f. | Sab. Tauro Volu|siano v. cos. | ordinario*, 
praef. praet. | em. v.^, praef. vigul. | p. v.', trib. | coh. primae praet. 
protect. j Augg. nn.^, item trib. coh. HH praet., | trib. coh. XI urb., trib. 



Tituli virorum dignitatis equestris. 297 

coh. III vig,, leg. X | et XIIII Gem. prov. Pannoniae superiori. | itim (sic) 
leg. Daciae', praeposito equitmn sinjgularior. Augg. nn., p. p." leg. XXX 
Ul|piae, centurioni deputato, eq. pub., | ex V dec, Laur. Lavin. | ordo 
Arretinorum patrono | optimo. 

Arretii (XI 1856 descripsit Bormann). — 1) Videtur intellegendum esse: viro 
consulari ordinario. Fasces gessit a. 261, ad praefecturam urbis pervenit a. 267. 
— 2) Eminentissimo viro. — 3) Perfectissimo viro, — 4) Protectori Augustorum 
duorum nostrorum. Est haec antiquissima mentiu protectorum , cf. Mo. eph. ep. 5 
p. 126. — 5) Legionis Daciae; tribunus fuit primum legionis XIII Geminae in Dacia, 
deinde legionum X et XIIII in Pannonia superiore tendentium. — 6) Primo pilo. 

1333 Aurelio luliano | praef. praet., | eminentissim. | et singularis | 
exempli viro, | ordo Brixianor. | patron. clemen^fiss.j 

Brixiae (F 4323 vidit Mommsen), — Ad eundem virum nondum praefectum 
praetorio pertinet hic tilulus extans in agro Romano prope Marino oppidum 
( XI F 2465): Marco | Aurelio luliano | a rationibus | et a memoria, | socero optimo, | 
Sex. Pedius | lustus .... 

1334 M. Attio I Corneliano | praefecto praejtorio, eminentissimo | viro, 
civi et patrono, | ob incomparabilem | erga patriam et cives | amorem res 
publica I coloniae Marianae Aujgustae Alexandrianae | Uchitanorum maiorum. 

In provincia Africa in ruderibtis oppidi Lci maioris (FIII S. 1o4Si deser. 
Cagnat). 



Praefecti Aegypti, annonae, vigilum. 

1335 M. Magio M. f. Maximo | praef. Aegypti', Tarraconenses. 

Aeclani rep, (IX 1123, partem viderunt Hirschfeld et Dressel). — 1) PraefuU 
Aegypto imperante Augusto, teste Philone adv. Flaccum e. 10 (ubi dicitur, errore 
seripturae, Manius vel Magnus Maximus), cf. Plin. h. n. 36, 9, 69, C. I. Gr. 4936, 27. 

1336 P. Graecinio | P. f. Pob. | Laconi | ornamentis | consularibus.' 
yeronae (F 3340 vidit Mommsen). — 1) Praefectus vigilum a, 31 p. C. Ma- 

cronem in opprimendo Seiano adiuvit (Dio 38, 9, 10), ob hoe ornatus est omamentis 
quaestoriis (l. c. 12), postea, curn factus esset procurator Galliae, etiam consularibus 
(Dio 60, 23). 

1337 Laco praef. vig. XIII. 

Romae rep., plinthus statuae (Bull. com. 1889 p. 132). — 1) JVumerus quid 
significet, obscurum. Fortasse singulae regione* urbis Romae Laconi statuas po- 
tuerunt, hanc regio decima tertia. 

1338 . . prae[/". ! coAJortis, trib. milit[tim], | pjraef. equit., censito[n] | 
Brittonum Anavion[e«s.] , | proc. Aug. Armeniae mai[om]', | ludi magni, 
hereditalium | et a censibus, a libellis Aug., | praef. vigilum, praef. Aegy[pri] | 
M. Taminius Ce . . . . 

Fu/giniis (XI 3215 vidil Bormann). — Titutum referendum esse ad T. Hate- 
rium Nepotem, qui fuit praefectus AegypU a. 121 (III 59) et a, 124 (papyrus in- 



298 Caput V. 

edita citata a Bormanno l. c), cum iuxta extet titulus T. Haterii Nepotis supra 
N. 4038, intellexit Borghesi opp. S p. 5. — 1) Aetate extrema Traiani, cf. supra 
JS. mi not. 2. 

1339 Ti. Claudio | Ti. fil. Pal. | Secundino | L. Statio Macedon[e] | 
p. p. leg. IIII F. f.', trib. coh. | prim. vig. , trib. coh. XI | urban., trib. 
coh. VIIII pr., I p. p. iterum^ praef. leg. II Tra. [/■.], | proc. XX her., 
proc. provin[c.] | Lugdunens. et Aquitan[2cce] , | a rationib. Aug.', praef. 
an[non.], | L. Saufeius IuHanu[s] | amico oplim[o]. 

Aquileiae (V SffJ vidit Mommsen). — 1) Primo pilo legionis quartae Flaviae 
felicis. — 2) De primo pilo post militias equestres iterum suscepto cf. infra inter 
titulos militares. — 3) Huc pertinet inscriptio tubi pluinbei Xlf^ 2008a, ex qua 
intellegitur Claudium Secundinum a rationibus fuisse Antonino Pio. 

1340 M. Petronio [M. f.] \ Quir. Honorat[o] | praef. coh. I Raet[o- 
rwm], I trib. mil. leg. I Miner[u2ae] | p. f., praef. alae Aug. p. f. [Thrac.], \ 
proc. mouet., proc. XX [hered.], \ proc. prov. Belg. et duar. | Germaniar., 
proc. a ratio[n.] | Aug., praef. annon., praef. ] Aegypti, pontif. minor[j], | 
negotiatiatores ol[earj] | ex Baetica patrono. | Curatoribu[s] j Cassio Faus[fo] | 
CaeciUo Ho[nora/o]. 

Romae in monte Auentino (F'! i62Sb accurate descr. saec. XVI Ach. Statius). 
Eiusdem viri est titulus VI 162Sa hoc paullo a?itiquior, sciiicet nondum praefecti 
annonae. 

1341 L. Valerio L. f. Quir. Proculo | praef. cohort. IIII Trachum | 

Syriacae, trib. milit. legion|[js] VII Claudia[e ^). /".]' 1 praef. classis 

Alexandrin. | etpotamop[^]y[Z]aciae^ proc. | Aug. Alpium maritumar., | delec- 

tatori Aug. prov , [yroc.] provinc. ulter.^ Hispan, | Baetic. , proc. 

provinc. Ca[p;>. Pa|/?]ag. Gal.", proc. provinciae | Asiae, proc. proviuciarum 
trium I [Galliar.] * r. p. | Malacit. patrono | d. d. 

Malacae (I1 1970 ad exemplum relatum a Ramberto Veneto saec. XVI, adhibitis 
paucis quae ex lapide enotavit saec. XVIII exeunte Bayer Hispanus). — 1) Nota 
fratrem huius Proculi, C. Valerium L. f. Quir. Florinum, praefectum fuisse cohortis 
secundae Thracum Syriacae, tribunum et ipsum in legione septima Claudia pia fideli 
(XIV 29S7). — 2) POTAMO PYIAGIAI Ramb., POTAMOI .... ACIAF Bayer,- 
de praefectura potamophylaciae coniuncta ctim praefectura classis Alexandrinae 
praeterea nil traditur; videtur pertinuisse ad stationes in flumine Nilo insti- 
tutas portoriorum exigendorum causa; stationes enim huius generis in Aegypto 
appellatas esse (pvXaxdq (Strabo 17 p. 815; Agatharchides c. 22, ap. Mueller geogr. 
Gr. min. p. 122; papyrus Leydensis, ap. Franz C. I. Gr. III p. 297) constat (Henzen 
syll. n.6928). — 3) ulteris Ramb. (veteris aliud exemplum); fortasse scr. ulterioris. 
Ulterior Hispania Baetica dicitur jirovincia , ut hic, etiam N. 1016, cf. N. 105. — 
4) Car|tag. Gal. Ramb. (emendavit Mo.). — 5) Probabile est excidisse mentionem prae- 
fecturarum annonae et Aegypti, quarum altera Valerium Proculu?n esse functum 
a. 1H colligitur ex titulo urbano VI 1002, alteram ei attribuit titulus uxori eius 
positus I1 1971. 

1342 C. lunio C. f. Quir. | Flaviano j praefecto annonae, | proc. a 
rationibus, proc. | provinciarum Lugduncsis | et Aquitanicae, proc. here- 



Tituli virorum dignitatis equestris. 299 

ditat., I proc. Hispaniae citerioris | per Asturicam et Callaeciam, | proc. 
Alpium maritimarum, | promagistro XX hereditatium, | tr. mil. leg. VII 
Gem., pontif. minori, | mercatores frumentari | et oleari Afrari. 

Romae (FI i620 partem vidit Bonnann). — Ad eundum virum frustulum in- 
scriptionis ctnusdam Lugdunensis (Grut. 493, H) rettuUt Renier (in editione libri 
Sponiani de antiq. Lugduni, 4837, p. 305). 

1343 Cn. Marcio Cn. fi[?Jio Rustio [Rufino praef. co]|hortium vigilum, 
p[r]aeposito an [nonae imp. L. Septimi] \ Severi Pii Pertinac. e[t] M. Aurelii 
Anton[im Augg., praef.] \ classium praetoria[rM]m Misenatium [et Ra- 
vennat., trib. co]|hortium primae prae[fo]riae, XI urban., [F/ vigiL, prim. \ 
pil. %?]onum III Cyrenaicae, III Gal][icae, et \ 5a/inafo]riae P. fil. Augu- 
stinae ei[«s]. 

Beneventi, lapis fractus , partes plerasque vidit Mommsen (IX i382). Eidem 
viro posilus est Abellini titulus X 4127, sed nondum praefecto annonae, ab eodem 
Beneventi IX 1383. Praefectus vigilum fuit certe ab anno 203 ad a. 207 (F1 1036. 
Eph. ep. 7, 1204—1206). 

1344 .... ab epistulis Graecis | et a rationibus Augg. | et praef. 
vigilum, I Spectatus Augg. n. | lib. adiut. tabuL' ob me[rita eius. | Ti. KL 
Ovei^iavbv \ TeqxvXXov tov \ €7ti xaiv '^Ekkrjviy.div \ suLatoXcov xai rcov \ 
v.ai^oXov Xoyojv rcuv \ (xsyLotcav avxoY.QaTo^Qtov '/.al STtaQxov ovi\yov- 
Xcov^ I ^TterKtaibg ^e^§. a7teXev\d^eQog ^or^^. Tjx^laQicov \ rbv 'idiov 
eveQyiTTjv. 

Ephesi rep. a. 1873 (III 6374 = III S. 7126). — 1) Adiutor tabulariorum. 

1345 I [|)r]aef. vig., e. m. v., | [j?o]ntif. Albal[n]o minori. 

Beneventi (IX 1393 vidit Mommsen). 

1346 Cl. luliano p. v.', ] praef. annon., | Ti. lul. Balbillus | s. Sol.=^ 
Ded. XIII kal. | Feb. L. Annio Fabiano | M. Nonio Muciano cos.^ 

Romae (I^1 1603). — 1) Perfectissimo viro. — 2) Sacerdos Solis (idem sacerdos 
memoratur H 708. 2129. 2130. 2269. 2270). — 3) 20 lan. 201. 

1347 . . nes . . idi.* C. Attio Alcimo Feliciano p. v., | vice praeff. praet., 
praef. annojnae vice praef. vigulum, mag. r[ei] | summae privatae, magi- 
str[o SMmma]|rum rationum, curatori operis [/Aeajjtri^ proc. hereditatium, 

p[rocwra/oriJ | sacrae monetae p. . v | prov. Narbonens., proc. priv. 

per Salariam | Tiburtinam Valeriam Tusciam, proc. per | Flaminiam Umbriam 
Picenum, item vice | proc. quadrag. Galliar., proc. alimentor. per | Trans- 
padum Histriam Liburniam, ad[i;Jocat[oJ | fisci provinciar. XI, ob eximium 
amorem in | patriam, splendidissimus ordo Turcet. patrono. 

In provincia Africa loco dicto Burza, ubi fuit Turca (FIII 822 vidit ff^ilmanns). 
— 1) Vocabulum incertae lectionis (cf. Schmidt VIII S. 12546) ; sed certum est fuisse 
agnomen Feliciani. — 2) Fidetur intellegendum esse theatrum I^ompeianum; cf. 
N. 145011. 



300 Caput V. 

Procuratores praesides vel vice praesidum. 

1348 Q- Caicilio | Cisiaco Septicio j Picai Caiciliano | procur. Augustor. 
et I pro leg. provinciai | Raitiai et Vindelic. | et vallis Poenin.^ auguri, | 
flamini divi Aug. et Romai, | C. Ligurius L. f. Vol. Asper | coh. I c. 
R.^ ingenuor. 

Prope Feronam rep. (V 3936 vidit Mommsen). — 1) Praefecttu Raetis Fin- 
delicis vallis Poetiinae fuit etiam Pedius Lusianus Hirrutus, cuius titulum (C. IX 
3044) dabimus infra, temporibus Tiberii. Hunc vixisse temporibus divorum 
fratrum et Raetiam rexisse paullo antequam legato traderetur , censet Hirschfeld 
Sitzungsber. der berl. Akad. 1889 p. 450. — 2) Centurio cohortis primae civium 
Romanorum, 



1349 C. Baebio P. f. Cla. ( Atlico | Ilvir. i. [d.\ primopil. leg. | V Mace- 
donic, praef. | civitatium Moesiae et | Treballia[e, /)ra]ef. [cjjvitat. | in Alpib. 
maritumis, t[r.] mil. coh. | VIII pr., primopil. iter.', procurator. | Ti. Ciaudi 
Caesaris Aug. Germanici | in Norico, ] civitas | Saevatum et Laiancorum.'' 

Zuglii ubi fuit lulium Carnicurn rep., tabula aenea (V i838 vidit Mommsen), 
— 1) Cf. N. 1339 not. 2. — 2) Populi Norici., Laianci praeterea ignoti; ad Saevates 
videtur pertinere Sebatum statio memorata in itinerario Antonin. p. 280. 

1350 [P.] Prifernio | P. f. Qui. Paeto | Memmio Apollinari | Illlvir. 
iur. dic quinq., mag. iu.', | praef. coh. III Breuc. , trib. leg. X | Gem., 
praef. alae I Asturum, donis | donato exped. Dac. ab imp. | Traiano hasta 
pura vexillo | corona murali, proc. provinc. | Sicil., proc. provinc. Lusitan., | 
proc. XX her. , proc. prov. Thrac. , | proc. prov. Noricae, | P. Memmius 
P. f. Qui. j ApoIIinaris | patri piissimo. 

In agro Reatino loco dicto Contigliano (IX 4733 vidit Stevenson). — 1) Magi- 
stro iuvenum. 

1351 Ti. CI. Prisciano | proc. Aug. | proc. provinciae | Pannoniae | 
superioris, | proc. regni Norici, | proc. XX hereditalium, | proc. provinciae', | 
Q . . n . . . io|rius Severus | praef. coh. | Sigambrojrum^ praepo|situs clasl- 
sibus' 

Caesareae Mauretaniae (VIII 9363 semel descripta ab ignolo auctore). — 
1) Mauretaniae puto. — 2) Scr. Syg-. — 3) Fractam esse in fine non traditur. 

1352 P. Besio P. f. Quir. Betuiniano | C. Mario Memmi6 Sabino | 
praef. coh. I Raetorum, trib. leg. X G. p. f., | praef. alae Dardanorum, 
procuratori | imp. Caesaris Nervae Traiani Aug. Germ. Dacici | monetae, 
proc. provinc. Baeticae, proc. XX hered., proc. pro | leg. provinc. Mau- 
retaniae Tingitanae, donis donato ab | imp. Traiano Aug. bello Dacico 
corona murali vallari hastis pur. vexillo argent., | exacti exercitus. 

Tingi (Tanger) Mauretaniae rep., nunc Oxonii (FIII 9990 vidit Huebner). 

1353 C. lulio Pacatiano [v. e.], proc. | Augustorum nostrorum, militiis | 
equestribus perfuncto, proc. provinc. | O[sr]hoenae*, praefecto legionis 



Titali Tirorum dignitatis equestris. 301 

Parthijcae^ pr[o]c. Alpium Co[f]tiaium ', adlecto | inter comit[es i]uggg. nnn., 
procuralor. | pro legato provinc. 3Iauretaniae Tingijtanae, col[o]nia Aelia 
Aug. Italica | p[afr]on6 merentissimo. 

Fiennae rep. a. 487S tabula aenea (XII 18S6 contulit Hirschfeld). — 1) Pro- 
curator Osrhoenes fuit sub Severo, qui post bellum Parthicum devicto Abgaro 
regnum videtur in provinciam redegisse, sed postea restituisse. — 2) Tres legiones 
Parthicas a Severo institutas non a legatis ex ordine senatorio , sed a praefeetis 
equitibus Romanis rectas esse observavit Hirschfeld Sitzungsber. der berl. Akad. 
4889 p. 454. — 3) CORITTARVM aes. 

1354 C. Vallio I Maximiano { proc. provinciar. j Macedoniae Lusi|taniae 
Mauretan. | Tingitanae', fortis|simo duci, | resp. Italicens. ob | merila et 
quot I provinciam Baetic. | caesis hostibus | paci pristinae | restituerit. 
(In latere) dedicata anno [ Licini Victoris et | Fabi Aeliani Ilviror., ] pr. kal. 
lanuar. 

Italicae prope Sevillam rep., est Sevillae (II 1120 vidit Huebner). — 1) Pro- 
curatorem Tingitanae Maximianum fuisse jnito (cum Huebnero) temporibtu 
M. Aurelii, cum Mauri (N. 1354*) Hitpanias vastarent (cf supra N. 1527, not. 2); 
nec recte opposuit fFilmanns (ex. 667) egregii viri vocabulum Maximiano attributum. 

1354* G. Vallio Maxumiano j proc. Augg., e. v., } ordo Singil. Barb.' | 
ob municipium ] diutina obsidione | et bello Maurorum | Hberatum | pa- 
trono, I curantibus G. Fab. Rustico et | L. Aemil. Pontiano. 

Antequerae in Baetica, quo venit lapis ex ruderibus vicini municipii Singi- 
liensis (II 2013 Huebner vidit ectypum). — 1) De municipio Singilia Barba cf. 
Huebner C. II p. 272. 

1355 Q. Sallustio Mac[n]niano proc. Augg[^.]' | utriusq. prov. Mau- 
[re]taniae, praesidi suo, et | Q. Sa^Wwjstio Mac[ri]niano c. v. fiho eius ; 
commilito[njJ rarissimo, et | Q. Sallustio Macr[m]iano c. p. nepoti eius, | 
ob insignem [eo]rum erga se hH|manitatem Anullius Geta | ex praef. [a/]ae 
Parthorum. 

Caesareae (Cherchel) Mauretaniae (FIII 9571 eontulit fFilmanns). — 1) TerUa g 
erasa est, pertinens scilicet ad Getam. 

1356 [T. Itc]inio Hierocleti viro egregio, prcc. Augusti n. | [|>r]aesidi 
provinciae Mauretaniae Caesariensis *, | praesidi provinciae Sardiniae, prae- 
fecto legionis secundae | Parthicae Severianae [Alexandrianae] vice legati-, | 
proc. hereditatium, j tribuno cohortis octavae praetoriae piae vindiciis (sie) 
Severianae [Alexandrianae], praeposito | equitum itemque peditum iuniorum 
Maurorum iure | gladii, tribunos' cohortis undecimae urbanae | Scverianae 
[Alexandrianae], primi pilum bis, et | Claudiae Nervianae coniugi eius, el 
Liciniis Hieroclcti | Hierocliae Paulinae et Axiae fiHis eorum, | M. Aelius 
Saturninus veteranus ex dec. alario, patronis dignissimis. 

Caesareae (Cherchel) rep. a. 1889 (ff^aille comptes rendus de VAcademie des 
inscr. 1889 p. 202). — 1) Praeses Mauretaniae Caesariensis fuit a. 227 (FIII 9554 



302 Caput V. 

cf. siipra jS. 486). De praenomme cf. eph. ep. 5, 968. — 2) Cf. lY. 1555 not. 2. 
— 3) tribunos lapis, sed correctum. in tribuno. 

1357 C. Octavium Pujdentem Caesijum Honoratum | proc. Augg[^]., | 
praesidem incomjparabilem, inno|centia praecipuum | omniumque vir|tutum 
virum, mu|nicipem piissimum, | Auzienses. 

Auziae in Mauretania (FIII 9049 vidit fFHmanns). 

1357' C. Octavio Pudenjti Caesio Honora|to proc. Auggg. | a cen- 
sibus, I Cornelius ( Primus | d[ec. ala\Q Thrac. | ex [s(r]atore ] [e]ius, | prae- 
sidi in|nocentissimo. 

Caesareae Mauretaniae (FIII 9570 vidit JVilm.anns). 

Idem praeses occurrit in lapide fracto Eph. ep. 7, 804 ubi videtur dictus 
fuisse, ut in N. 1537'', a censibus. 

1358 L. Ba[eJbio* L. f. [6r]al.'^ Aurelio | lunclno proc. heredit., | 
proc. Aug. praef. prov. Sard., | praef. vehicul. ad HS CC^ | praef. vehicul. 
ad HS C^ I proc. ad annonam Ostis | ad HS [I]X, proc. b[i/6]liothec. | 
ad HS [I]X, Laurenti[Mm] | Lavinatium, | Q. Mon[f]an[«]us Po[//]io | dec. 
[e]q., s[?]ra|tor eius, | v. e., praesidi rarissimo. 

Caralibus (X7S80 semel descripta saec. XFII no7i sine mendis). — l) Balbio, 
2) Cal. traditur (reliqua menda huius generis non adnotavi). — 3) Praefecto vehi- 
culationis ad sestertia ducenta , 4) ad seslertium centum milia; cur eadem prae- 
fectura modo centenaria modo ducenaria fuerit, quaesivit Hirschfeld Ferw. I p. 101 
not. 1. 

1359 M. Cosconio M. f. PoU. Frontoni* | praef. fabr. a cos. adlecto, 
praef. coh. I | . . . I f.^, trib. mil. leg. I ItaL, proc. August. | ad vectig. XX 
her.^ per Pontum et Bithyjniam et Pontum mediterraneum et | Paphlago- 
niam, proc. Augg. item ad J vectig. XX her.^ per A[s]iam Lyciam | Phry- 
giam Galati [am] insulas Cy|clades, subpraef. a[n]nonae urbis, | proc. Augg. 
ad vectig. ferr. Gallic.'', | proc. Augg. et praef. [pr]ov. Sard., | optimo et 
sanctissimo praeposito, | Lucretius [i]ugg. 1 labul. prov. Sard. 

Caralibus (X 7384 cf. p. 993 ectypum vidit Mommsen). — 1) Eidem positus 
est similis titulus X 7385 ; idem memoratur X 7869. — 2) Sic legit Mommsen in 
ectypo; qtiid fuerit, ignoratur. — 3) Fectigal vicesimae hereditatium. — 4) Fec- 
tigal ferrariarum Gallicarum. " 

1360 Q. Gabinio Barbaro | v. e., a commen. praefec. | praet., praef. 
vehic. per | Flam., proc. prov. Siciliae, proc. hered., proc. Auggg. | nnn. 
praef. prov. Sard. [..... 

Calaribus (X7383 vtdit Mommsen). 

1361 d. m. s. I P. Vibi P. f. Mariani e. m. v.', proc. | et praesidi 
prov. Sardiniae, p. p. bis^ | trib. cohh. X pr. XI urb. IIII vig., praef. 
leg. I II Ital., p. p. leg. III Gall., y frument., | oriundo ex Ital. lul. Der- 
tona, I patri dulcissimo, | et Reginiae Maxime matri | karissimae, | Vibia 
Maria Maxima c. f. fil. et her. 



Tituli viromm dignitatis equestris. 303 

Prope Romam ad miliarium qnintum viae Cassiae (V1 1656 vidit Henzen). — 
1) Egregiae memoriae viro. — 2) Cf. N, 1539 not. 2 

1362 T. Vario T. fil. | Clementi Cl. Cel., | proc. Aiig. provinciar. | 
Raetiae, Maiiretan. | Caesarensis', | Lusitaniae, Ciliciae, | praef. al. Bri- 
tannicae miliar. , | praef. auxiliariorum tempore | expeditionis in Tingita- 
niam | missorum^ | praef. eq. alae II Pannoniorum, | trib. leg. XXX Ulp., 
praef. cob. II | Gallorum Macedon., | Valer. Urbanus, j Licin. Secundinus 1 
decuriones | alar. provinc. Mauretan. | Caesarensis. 

1362 • T. Vario Clementi pr6c. | provinciarum Belgicae | Germaniae 
superioris Germaniae | inferioris, Raetiae, Mauretaniae Caesarens., ] Lusi- 
taniae, Ciliciae , praef. eq. al. Britannic. miliar. , | praef. auxili6rum in 
Mauretaniam Tingitanam ex | Hispania misso[r]um^ praef. eq. al. II Pan- 
nonior., trib. mil. | leg. XXX U. v., praef. coh. II Gallorum Macedonicae, | 
cives Romani [e]x Italia et aliis provinciis | in Raetia consistentes. 

1362** T. Vario C16menli [ ab epistulis August6r., | proc. provinciar. | 
Belgicae et utriusq. Germ., | Raetiae, Mauret. Caesarens., | Lusitaniae, Cili- 
ciae, j praef. equit. al. Britannicae miliar. , praef. auxiliorum in Mauret. 
Tingitan. | ex Hispcinia miss6rum^ praef. equit. aL II | Pannoniorum, trib. 
leg. XXX U. V., praef. | praef.^ coh. II Gall6rum Macedonicae, | civilas 
Trever6rum | praesidi optim6.* 

Celeiae (Cilli) in Norico, nunc Vindobonae (IlIo2H. 3212. 3213 descr. Mommsen). 
Similes fuerunt tituli III 3215. 3214. 5216 quorum fragmenta tantum extant. — 
Titulus 1. positus est Vario cum ex Mauretania promotus esset in Raetiam, t. 2 
cum e Raetia transferretur in Germaniam, t. 5 eum iniuncta ei esset ab imperatoribus 
(Marco et Vero) cura epislularum, positi autem sunt omnes ab hominibus earum pro- 
vinciarum quas paullo antea reliquerat. — 1) Procurator Mauretaniae fuit a. 1S2 
(VIII 2728). — 2) Significatur expeditio adversus Mauros, memorata vit. Pii c.S, 
Pausan. 8, 45, 3. — 3) praef. vocabulum errore bis positum. — 4) Nota praesidem 
dici a Treveris procuratorem Germaniarum. Cf. Hirschfeld comm. Momms. p, 445, 

1363 d. [w.] I Sex. Bai[o . . Pudentiy \ proc. Aug 1 item 

. . Norici, Raetiae | Vindelic[jae, 3/rt«r]etaniae Caesar., et | Septi^mme] . . . e 
M . . . . ae, I Baia V\\identilla? j3ar]entib. dulciss. 

In agri Sabini vico Toffia (IX 4964 partem vidit Stevemon), — 1) Cognomen 
ruppletum est ex tittilis Caesariensibus Eph. ep. S, 977. 1022, — Ad euJidem for- 
tasse spectant fragmenta tituli originis urbanae C. XIV* 289 c. d. 

1364 T. Deslicio T. f. | Cla.« Severo p. p. leg. | X Gem., subpraef. 
vigil., I proc. Aug. prov. Daciae superior., proc. provinc. | Cappadoc. item 
Ponti medijterran. el A[rweni]ae minor. el Lyjcaon. An[fioc/i]ian.', proc. 
prov. Raejtiae', fla[mmi rftyt /jToJdriani, pontifici, j [patrono] coloniae. | Ala[e 
/ Aur.* . . . 6rer]manus, Martial. Titianus, | Fro [nfmtws] . . . an.; alae I 

FJ. : luUus Memorinus, | Iuli[«s] s, Fl. Speralus; alae I sing.: Aelius | 

Seve[nis, Pe]tron. lulianus, decurion. exerc. | Raetici ] praesidi optimo et 
sanctissimo. | L. d. d. d. 



304 Caput V. 

Concordiae (F 8660 vidit Mommsen). — 1) Claudia tnbus Concordiensium, 
unde sine duhio oriundus fuit Desticius Severus. — 2) Supplevit Benndorf (bull. 
delV Jnst. i874 p. 80) ex Ptolemaeo S, 6, 17, ubi in Cappadocia recensentur regiones 
duae, Lycaonia cum Iconio oppido, Anliochiana citm oppido Derbe. — 3) Raetiam 
rexit a. 166, teste tabula honestae missionis Eph. ep. 2 p. 460. — 4) Supplevit 
Mommsen. Significaiur ala prima Hispanorum Auriana. De alis exercitus Raetici 
cf. diploma militare anni 107 infra editum, item Mo. C. III p. 708. 



1365 . . Ael. lanuario | [pjroc. heredilal[«<m], j proc. Chosdroe[nes, | 
'proc.] Syriae Coeles, [proc] vect. lllyric, \proc] prov. Hispa[nme j ciu]- 
rioris Tarrac[on., | praesjjdi prov. T\u%[it., \ praes«]di prov. Mau[re^ | Cae- 
sariensis\. . . . 

Tarracone (II 415o saepius descripta saec. XFI). 

1366 . . s, proc. \Augg. \ nosfr]or. item prae[stW | i/pm]m Cottiar. 
et ma[nY. , fraef. \ t)efttc]ulationis Panno[nme | Mfrm]sq. et Moesiae sup[e- 
rioris \ et iV]orici, praef. al. pr. A[sturum, tri]b. leg. XI Cl., advoc. f[tscf, 
comiti] I ! i / ( (' I [c.] V. adfinis domin^ornm | nosrr]orum Augustor[«m, j 

Ly]cus- Augusto[rMm | ser.] adiutor tabul. pr[oy. Asiae] or. ark. 

mag. . . .^ 

Ephesi rep. (III 6073 cf. p. 128S Momm.ien vidit ectypum; idem snpplevit). 
— 1) Rasura quaedam. periertmt, Fulvi Plautiani pr. pr. ut videtur verba. — 3) Supple 
hoc aliudve nome servile. — 3) Haee obscura ; nisi quod arcarii vocabtilum ap- 
paret. 

1367 M. Aurelio Masculo | v. e.' | ob eximiam praesidatus* | eius 
integritatem , et | egregiam ad omnes homines j mansuetudinem , et ur- 
gentis I annonae sinceram praebitionem | ac munificentiam, et quod aquae | 
usum vetustate lapsum requi|situm ac repertum saeculi | fehcitate cursui 
pristino | reddiderit, | colleg. III | quib. ex s. c. c. p. est^ | patrono 

digniss. 

Cimiez, ubi fuit Cemenelum (V 7881 servavit liber Gioffredi de Nicaea editus 
a. 16S8). — 1) Firo egregio. — 2) Praeses fuerat Alpium marilimarum. Idem 
antea, a. 2S9, tribunus fuerat cohortis vigilum, praepositus vexillationi vigilum 
Ostiensi (Eph. ep. 7, 1210). — 3) Collegia tria, quibus ex senatus consulto coire 
permissum est. 

1368 T. Cornasidio 1 T. f. Fab. Sabino e. m. v., | proc. Aug. Daciae 
Apulensis, proc. | Alpium Atractianar. et Poeninar. j iur. glad., subpraef. 
class. pr. Raven., { praef. alae veter. Gallor. , trib. leg. II | Aug. , praef. 
coh. I Mont., p. c, auguri, Laur. ] Lavin., aed., Ilvir., q., q. q. p. p.', | 
collegia fabrum centon. dendrophor. | in honorem | T. Cornasidi | 
Vesenni Clementis | fiii eius, equo pubL, Laur. | Lavin. patroni plebis et 
col{legior., qui ab ipsis oblatum | sibi honorem statuae in | patris sui nomen 
memolriamque transmisit. 

Fale7'ione Piceni rep., est Romae (IX 3439 vidit Mommsen). — 1) Acdili, duo- 
viro, quaestori, qtdnquennali perpetuo. 



Titoli virorum dlgnitatis equestris. 305 

1369 Cl. Pater[nu]s [ Clement[j]a[n]us' j proc. [Au]g. j provincia[rum] | 

lud. V. a. 1.^, Sar[dm.] , | Africae et , | praef. eq. [alae] \ Silianae 

[torq. c. R.y, | trib. milit[im] | leg. XI C[/a»d.J, pra[ef. coh. classicY .... 

Epfach, ubi videtur fuisse Abudiacum , rep., est Augsburgi (III 3776 vidit 
Mommsen). — 1) Ad eundem pertinent III 5775. 5777. De tempore quo vixerit cf. 
0. Hirschfeld Sitzungsber. d. berl. Akad. 1889 p. 429. — 2) Fices agens legati. — 
3) Suppletum ex III 5775. 

1370 Ulpio I proc. Aug [iprov.] | Dac. Apul. a. v. p.^ 

item I proc. prov. Poroi., sub|praef. annoo. sacrae j urbis, praep. leg. VII 
Gem. I G i .' .' 1 l !% item proc. stat. ] privat. per Tusciam el | Picenum, 
item proc. ad | bona Plautiani, trib. | mil. leg. II Part. G .' i i j J^ | praep. 
vexill. auxiliar. | Pann. infer. , praef. coh. j VII Breucor. . | Siscius Vale- 
rius y | leg. XIII Gem. ! ! ! i i i- i patrono optimo. 

Prope Sarmizegetusam Daciae (III 1164 vidit Mommsen). — 1) Agenti vices 
praesidis. — 2) Focabulum erasttm post nomina legionum, incipiens a litlera G sena- 
rumque circiter litterarum, Mo. coniecit fuisse Getic. ,• idem inde eollegit, Severo morluo 
discidium filiorum eo usque pervenisse, ut provincia Dacia reptidiato Caraealla per 
aliquot menses a. 2H, quo tempore iitulum perscriptum esse statuendum sit, Getam 
solum Augtutum admiserit. 

1371 Q. Axio Q. f. Pal. A[e/tano] | eq. R. , Laurenti Lavin[aft] , | 
curatori ad popul. vi[or.] [ Traianae et Aureliae [ Aeclanensis*, proc, ad 
alim. I per Apuliam Calabriam Lujcaniam et Brutlios, proc. | rat. priv. 
prov. Maur. Caes.* | item pei> Belgicam et duas j Germanias, proc. prov. [ 
Dac. Apul.^ bis vice praesidis, ( ordo col. Sarmiz. [ metropol. patrono. 

Sarmizegetusae in Dacia rep. (III 14S6 descr. Mommsen). — \) De via Tra- 
iana cf. supra N. 291 not. 2, de Aurelia Aeclanensi Mo. C. IX p. 99. 601; curator 
ad populum cur dicatur , obscurum e.it (explicationem temptavit Hirschfeld Verw. 
p. 112 not. 4). — 2) Procurator rationis privatae per Mauretaniam Caesariensem fuit 
tub Severo Alexandro, teste titulo pertinente ad adsignationem aliquam factam iussu. 
eius VIII 8812. — ii) Proeurator Daciae dicavit Sarmizegetusae titulos II1 1422.1425 
in quibiis appellatur proc. Augg., sed altera g erasa ; Mo. coniecit intellegi Maxi~ 
minum et Maximum, et alteram g erasam esse a. 238 ut significetur, Aelianum iam 
factum esse procuratorem Gordiani. 

1372 C. Titio C. f. Cl. Simili Agrip[p]inensi • proc. prov. Lusitaniae 
et Vettoniae et curatori reipublicae Emerif., proc. prov. M[j/]siae* infe- 
rioris, eiusdem provinciae ius gladii^ praeposito vexill. e[xpedilwnis pe]r* 
Asiam L[t/]ciam Pampb[_y]liam et Phr[y]giam, primipilo leg. IIl Aug. Piae 
Vindicis, princi[)i peregrin., rentiirinni frumentar. . centurioni legion. 
X 

Emeritae (II 484 solus descr. saec. XVII Morenus de Fargas Emeritensis, ver- 
tuum divisione neglecta nec sine mendis). — 1) Agripinensi, 2) Misiae traditur 
(item infra Liciniam Pamphiliam Phrigiam^. — 3) obtinenti vel simile verbum. ex- 
cidisse putat Huebner. — 4) Supplevil Mommsen. 

Oiss&u, iDMriptioDes Latinae. 20 



306 Caput V. 

1373 b. f.' I C. Iii[/.] Senecio|Qem v. e., | proc. prov. Ga|lat. item 
vice praejsidis eiusd. prov. et Ponti, | Zeno Augg. lib., | tabular. I prov. 
eiusd., praeposijto incomparabili. 

Ancyrae (IIJ 2Si aliquoties descriyla saec. XyiljXnil). — l) Bona Fortuna 
(cf. N. 467 not. 1). 

1374 C. Minicio C. fil. | Vel. Italo Iiilviro i. d., | praef. coh. V 
Gallor. equit., | praef. coh. I Breucor. equit. c. R., | praef. coh. II Varc. 
eq.\ trib. milit. leg. VI Vict., [ praef. eq. alae I sing. c. R., donis donat. 
a divo I Vespasiano coron. aurea hast. pur., | proc. provinc. Hellespont.*, 
proc. provinciae Asiae quam j mandatu principis vice defuncti procos.^ 
r6xit, procurat. | provinciarum Luguduniensis et Aquitanicae item Lac- 
torae", ( praefecto annonae, praefeclo Aegypti, flamini divi Claudi, | decr. 

dec. (In latere) P. Tullius Max amula liilviri i. d. III 

k. lun. I s(enatum) c(onsuluerunt), scrib(endo) adf(uerunt) 

Proculus C. Appuleius Celer | A. lunius G Sex. Cossutius 

Secundus. | Quod v(erba) f(acta) s(unt) in h6[norm C. Minid Itali, splen- 
didejssimum* virum quidquid consequi gratiae au[f potentiae per summos 
honor]es equestris dignitalis poluerit, | it omne ad au[gendam et ornandam 
patriajm suam convertisse nec ullo | se feliciorem [credere officio quam ut 
pro ea ?a]boret, q(uid) d(e) e(a) r(e) f(ieri) p(laceret), d(e) e(a) r(e) i(ta) 

c(ensuerunt): | Cum C. Minic[ms Italus ^]unc praecipuum vir- 

tutum I suarum i][nem] rtunam locis [a]mplificaverit | et 

super cet[era omnibus sit no/?/]m, sacratissimum principem | Traianum 
A[ugustum decrevisse rogatu ei]m, ut incolae, quibus fere cense|mur, mune- 
n[bus nobiscum fungantur^, e]t ut pleniorem indulgentiam | maximi im- 
per[afons habeamus per eum confjigisse, p(lacere) h(uic) o(rdini) adq. e 
r(e) p(ubliGa) v(ideri), statuam | aeream cum [basi marmorea ei poni de- 
cre^M]mque nostrum basi inscribi, | quo testitiu[s sit pro meritis beneficii]s- 
que tanti viri solvendo nos | aliter [non esse, nisi ul de eo puWj]ce glo- 
riemur. Censuer(unt). j Ti. lulio [Candido II C. Ant]io Quadrato II cos.' 

Aquileiae (V S75 vidit Mominsen praeter partem inscripiionis lateris iam de- 
perditam). — 1) Praefecto cohortis secundae Farcianorum eqiiitatae. — 2) J)e pro- 
curatore provinciae Hellesponti cf. Hirschfeld Sitzungsber. der berl. Akad. 1889 
p. 419 7iot. 17, contra Marquardtium Slaatsv. I^ p. 313 not. 2. — 3) Significaiur, 
(ut coniecit ff^addington fasies des prov. asiat. § 10S) , Civica Cerealis, in pro- 
consulatu Asiae occisus a Domitiano circa a. p. Chr. 88 (Tac. Agr. 42 ; Suet. Dom. 19). 
— 4) Quod Lactora Traiani aetate ita nominatur , ut non videatur comprehmdi 
Aquitania, Mommseno videtur pertinere ad originem provinciae quae postea fuit 
Novempopulanae; cf. etiam Hirschfeld comm. Momms. p. 440 not. 30. — 5) Sup- 
plementa formavit Mo. — 6) Tempore Traiani incolas nondum generali lege ad 
munera suscipienda adstrictos fuisse, sed speciali principis rescripto ad eam rem 
opus fuisse, notat Mo. — 7) Consules sunt a. lOS. 



Tituli Tirorum dignitatis equestris. 307 



1375 [3/.] Beonio M. f. Ru[/b]* | procuratori | [i]rap. Caesaris Augu- 
[sti], \ Oenses^ ex proviuc. Afr[jca]. 

Neapoli (X 1684 descripsit Mommsen). — 1) Eiusdem fuit fistula plumbea 
rep. Cumis (X 3715). — 2) De Oea (hodie Tripoli) ef. C. FIH p.S. 

1376 M.'' Acilio M.'^ f. G[a/.] | Rufo procurat. | Caesarum coDlventus 
Tarrachon. 

Sagunti (II 3840 saepius descripta saec. XFI—XFIIl). — 1) Apograpka variant 
inter M et M/. 



1377 M. Vetlius Marcellus' proc. Augustorum j et Helvidia C. f. Pri- 
scilla Marcelli, s. p. f.- 

Teate Marrucinorum (IX 3019 vidit Dressel). — 1) Idem sine dubio Fettius Mar- 
cellus eques Romanus res Aeronis procurans , in cuius praediis Marrucinis ultimo 
Xeronis anno prodigitim aliquod evenisse narrat Plinius h. n. 2, 199. 17, 243. Augu- 
<lorum procurator dieitur aut ideo quod procuravit compluribus principibus, aut 
quod procuravit Augusto et Avgustae. Cf. Hirschfeld Verw. I p. 500. — 2) Sua 
pecunia fecerunt. 

1378 L. Raebio L. f. | GaL Avito | praef. fabr., trib. | miL leg. X 
Gem., proc. ] imp. Caesaris Vespasiani | Aug. provinciae Lusitaniae, [ ad- 
lecto inter praetorios. 

Romae (FI I3o9 saepius descripta saec. XFI). 

1379 Q. Petronius C. f. Pu[p.] Modestus p. p. bis | leg. XII Fulm. 
et leg. I Adiu[f]ric., trib. miL coh. V vig., j tr. coh. XII urb., tr. coh. V 
pr., pr[oc.] divi iXervae et irap. Caes. | Nervae Traiani Aug. Germ. provin[c. 
Htjspaniae citer. Asturiae et | Callaeciarum, flamen divi Claud[i, rfejdit idem- 
que dedicavit. 

Tergeste, postea Fenetiis, deinde pars Catai (F 334 partem vidit Mommsen). 
Etiam alterius exempli huius tituli fragmenta nonnuUa extant (F S5S). 

1380 [D. lulio D. f. Yol. Capitoni] ' | trib. miL leg. II \ 

Adiulrlcis, censori | civitatis Remor. foeder., j proc. imp. Nervae Traian. | 
Caes. Aug. Germ. Dacici | Optimi provinc. Astur. | et Callaec, | conventus 
Asturum. j L. d. d. d. 

Fiennae (XII I8SS contulit Hirschfeld). — 1) Nomen, quod periit, Renier 
fmefanges d'epigraphie p. 64) probabiliter supplevit ex titulis Fiennensibus XII 1869. 
/?70, qui videntur eiusdem hominis esse. 

1381 L. Faesellio 1 L. filio An. | Sabiniano | proc. i[m]p. Anton. \ 
Aiig. Pii [pr]ov. Pan. inf., | proc. XX [Ae]r.' region. | Carapan. Apu[/.] 
Calabr., | [e]quo pubL, aug., Illvir., | Ilvir. quinq., [/]la[m.], | patron. col., ] 
colleg. [c]enton. | patron[o] opt[»m.] et rarissim. | Honor. acce[p(.] impens. 
remiss. | L. d. d. d. 

Arimini (XI 378 semel descripta taee. XF). — 1) Procuratori vieetimae here- 
ditatium. 

20* 



308 Caput V. 

1382 deo Asclepio | T. lul. Titi filius Fabia | Saturninus procurator | 
Augustorum dono dedit. 

Treviris (Brambach 808). 

1383 [Pfljnlheo I Aug. sacrum | T. lulius | Saturninus | proc. Augu- 
stor. I et Fauslinae Aug. 

Romae (Fl SS9 descr. Michaelis). 

1384 Marti | T. lul. | Saturninus. 

Lugduni (Boissieu inscriptions de Lyon p. 6). Idem fortasse T. luUus 
Saturninvs conductor porlorii Illyrici (C. IIHS68. 4720 p. 9S8. F 1864. S079. S080) 
sub Antonino Pio (C. III iS68), cf. Borghesi opp. 7, 524. 

1385 Cn. Pompeio Sex. f. | Quir. HomuUo | Aelio Graciii Cassiano 
Longino 1 p. p. bis leg. II Aug. el leg. X Fretens., | trib. coh. III vig., 
trib. coh. X urb., | trib. cob. V pr., donis donato ab | imp. torq. plial. 
armill. cor. aur. | hast. pur., proc. Aug. provinciae | B[nW]aniae, proc. 
Aug. provinc. | duarum Lugud. et Aquit. , proc. | Aug. a rationibus, | 
heredes. 

Romae (VI 4626 vidit Mommsen). 

1386 Petroniae | Sabinae | fihae, | L. Petroni Sabini | p. p. bis^ | 
procurator. Augg. | rationis hereditatium, | item provinciae | Narbonensis, | 
patron. coloniae, | decuriones. 

Anconae (IXS898 descr. Smetius aliique). — 1) Primipili bis (de primipilatu 
iterato cf. Mo. ad C. P' 867 et infra inter inscriptiones militares). 

1387 M. Aquilio M. f. | Fabia Felici j a census equit. Roman.', | praef. 
cl. pr. Ravennat., | proc. patrim. bis, proc. hered. | patrim. privat.^ proc. 
oper. pub.^, | praep. vexillat., p. p. leg. XI CI., | 7 fr.*, patron. col., ob 
mer. eius [ Antiat. publ. 

Antii (Nettuno) rep., nunc Rotnae in museo Capitolino (X 66S7 vidit Henzen). 
— 1) Cf Mommsen Staatsrecht III p. 490 not. 2 C= IP p. 598 not. 5). — 2) De 
munere procitratoris hereditatium patrimonii privati cf Hirschfeld p. 61 not. 2. — 
3) Munere procuratoris operum publicorum, quod alibi non occurit, Felix videtur 
functus essCf cum rationales ad eum darent litieras perscriptas C. FI 1S8Sb v.26seq., 
id est atino 195. — 4) Centuinotii frumentariorum. (Aquilius centurio notus cae- 
dibus senatoriis, vit. Did. lulian. S, 8. Pesc. Nig. 2, 6 , fortasse hic est, ut momdt 
Mommsen Zeitschr. f. gesch. Rechtsw. 1S p. 559.) 

1388 Sex. Corneho | Sex. fil. Quir. Honorato' Port.^, | miUl. eque- 
strib. 1 exornato, proc. | sexagenario \ prov. Mesopota|miae^ e. m. v.", ex 
tesjtament. eiusdem | M. Caecil. Caecijhanus heres. 

In ora Matiretaniae , ibi ubi fuit Portus Magnus oppidum , rep. (FIII 9760 
vidit Wilmanns). — 1) Fixit sub Severo, cf. FIII 97S7. — 2) Portumagnensi. — 
3) Cum Mesopotamia sub praefectis fuerif , hunc procuratorem sexagenarium res 
principis in ea provincia curavisse erediderim (aliter censuit Hirschfeld Sitzungsber. 
der berl. Akad. 1889 p. 422). — 4) Egregiae viemoriae viro. 



Tituli vironim dignitatis equestris. 309 

1389 L. Mario L. f. Quir. Perpetuo^ | pontifici*, | procurdtori pro- 
vinciarum | Lugudun^nsis et Aquitanicae, j procuratori stalionis hereditat., | 
procuratori XX ^ hereditatium, | procur^t6ri patrimoni, | procuratori mo- 
netae, | promagistro hereditdtium, | Q. Marcius Donatianus eques | corni- 
cul^rius eius. 

Lvgduni (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 437). — 1) Fortasse pater 
L. Marii Perpeiui tupra N. 4163. — 2) Sc. minori. — 3) Ficesimae. 

1390 Tib. Antistio Fausjti fil. Quirina Marciiano domo Circina, [ 
praef. coh. II His[p]anae, | trib. leg. XV [ipo/jiinaris | piae fideli[s, ])r]ae- 
fecto ajlae Sulpic[io]e c. R., secunjdum mandala impp. dolminor. nn. Augg.* 
inte|gerrim. abstinentissimoque procur. , tres provinc. | Galliae primo um- 
quam eq. R. a censibus accipi|endis^ ad aram Caesa|rum statuam equestrem 
pouendam censue|runt. 

Lugduni (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 462). — 1) yidentur signi- 
ficari Severus et Caracalla. — 2) Noli intellegere Marcianum primum equitem 
Romanum censibus accipiendis ab imperatoribus praepositum fuisse; significatur 
nulli ante eum censitori dignitatis equestris statuam equestrem a tribus Galliia 
positam esse. 

1391 . . [ie]milio A. fi. | [P]al. Victorino | procuratori Aug. | ad ac- 
cipiendus (sic) census | in provinc. Gallia j Lugudunenensi (sic) et in pro- 
vin|cia Thracia, equestribus mi|litiis functo, equo publico, | C. Vivius 
luHanus scr. q. | amico optimo. | L. d. d. d. 

Tibure rep. a. 4887 (XIF 4230 descr. Gatti). 

1392 L. Dudistio L. f. Vol. | Novano | pontif. Laurentinorum, | orn. 
fiamin. colon. Aquens. ( exorn.\ praef. alae Hispanae, | adiutori ad census 
provin[c.]^ | Lugudunens., proc. Aug. Alpium j Cottian., Dudisti Eglectus et | 
Apthonetus patrono optumo. 

Massiliae rep., nunc Avennione (XII 40S vidit Hirschfeld). — 1) Pontifici Lau- 
renttnorum, omamentis flaminatus coloniae Aquensis exomato. — 2) provino lapis. 

1393 C. Aeraiho C. f. | Gal. Fraterno | praef. fabr. II ', | trib. mil. legio|nis 
V Alauda[r.], | Qamin. p. H. c^ | hic censum | egit in provinc. | Gallia 
Aquitanic, | p. H. c^ 

Tarracone (II 4488 deser. Huebner). — 1) Praefecto fabrum iterum. — 2) Fla- 
mini provinciae Hispaniae citerioris. — 3) Provincia Hispania citerior. 

1394 d. m., v. {.' I T. Visulanio | Aufidio | Trebio Clementi | T. Visu- 
lanius Crescens | praef., fabr. bis, praef. | cohort. I Gallor., trib. | mil. cohorti* 
civium I Romanor., | praef. equitum alae | Moesicae, | censor. Germ. ioferior., | 
patri optimo. 

Prope Bononiam rep. (XI 709 vidit Bormann). — 1) fivo feeit. — 2) Ser. 
cohorU I. 



310 Caput V. 

1395 Q. LoUio Q. f. I Arii. Frontoni | trib. mil. leg. III Aug., | praef. 
fabr. tert., | praef. eqiiitum alae | Nuniid., Ilvir., pont., | civitates XXXXIIII 
ex provinc. Africa, j quae sub eo censae sunt. 

Jd Uhim rep., postea in Anglia (III 588 bis descripta). 

1396 b. f.* I L. Didio Marino v. e., | proc. Aug. n. provinc. Ara[6.], ( 
proc. Galatiae, proc. fam. | glad. per Gallias Bret. Hisp[[a]nias German. et 
Raetiam, | [prjoc. Minuciae, proc. alimen|[/o]r. per Transpadum Histriam ) 
[et] Liburniam, | proc. vectigalior. | [j)]opui. R. quae sunt citra Padum, | 
proc. fam. glad. per Asiam Bijthyn. Galal. Cappadoc. Lyciam | PamphyL 
Cilic. Cyprum Pontum | Paflag. , trib. coh. 1 praetor., | Marianus Aug. u. 
lib. pp. XX I lib.'' Bitbyniae Ponti Paflag., | nutritor eius. 

Ancyrae (III 249 = /// S. 6735). — 1) Bojia fortuna (cf. si/pra N. 467). — 
2) Praepositm vicesimae libertatis (pro pp. exempla nonnuUa prj. 

1397 L. Bovius L. f. L. n. Fal. Celer | Ilvir, q., augur, | praef. 
fabr., trib. miht. leg. III Cyr., | procur. ludi famil. glad. Caesaris | Alexan- 
dreae ad Aegyptum, adlectus | inter selectos* ab imp. Caes. Aug.^ | sibi 
et I Sextiae L. f. Nerulae uxori | optimae, cum qua a pueritia | sine 
offensa vixit annis XXXI. 

Neapoli (X 1683 semel descripta saec. XF). — 1) Selectos, intellege iudices. 
— 2) Minime certum est significari maritum Liviae. 

1398 M. Campanio | M. fil. M. nep. Fal. | Marcello | proc. A[M^]ustor. 
[ ad Me[rc]urium | Alexandr.*, proc. | provinc. Cypri, j praef. eq. alae 
Parth. , I trib. coh. pr. Hemesen., | praef. coh. III Breucor., | [c. R. in 
provi]ncia Cypro.^ 

Capuae rep., est Neapoli (X 5847 vidit Mommsen). — 1) Et Mercurius Alexan- 
drinus et procurator ad eum pertinens plane ignoti. — 2) Explevit Mommsen in- 
tellegens cives Romanos consistentes Cypri. 

1399 I cohorl. I Breucor., | trib. mil., proc, | divi Titi 

Alexan|driae, agonothetae | certaminis penta|heterici bis, j ex testamento | 
Domeslici lib., | heredes | C. Caecihus Fronto et ( M. Flavius Urbanus. 

Tarracone (II 4156 aliquoties descripta saec. XFI). 

1400 Sex. Cornelio | Sex. f. Arn. Dextro' ( proc. Asiae, iuridico Ale)- 
xandreae, proc. ]Veaspo|leos et mausolei^ praef. ( classis Syr., donis mili- 
ta(rib. donato a divo Hadri|ano ob bellum ludaicum [ hasta pura et vexillo, ) 
praef. alae I Aug. Gem. co|Ionorum, trib. leg. VIII Aug., j praef. coh. V 
Raetorum, ( praef. fabrum III, patrono ( coloniae, [ P. Blaesius Felix 7 
leg. II Trajian. fort., adfini piissimo, ( ob merita. 

Saldis Mauretaniae , nunc Parisiis (FIII 8954 vidit ff^ilmanns). — 1) Idem 
posuit Saldis titulum FIII 8923. — 2) Cf. infra N. 1434. 

1401 M. Bassaeo M. f. Pal. | Axio ) patr. col. , cur. r. p.', Ilvir. 
munif.", proc. Aug. viae Ost. et Camp.^ | trib. mil. leg. XIII Gem., 



Tituli virorum dignitatis equestris. 311 

proc. reg. Calajbric, omoibus houorib. Capuae func, | pafr. col. Lupien- 
sium, patr, raunicipi j Hudrentinor., universus ordo raunicip.* | ob rem 
publ. bene ac fideliter gestam. | Hic primus et solus victores Carapani|ae 
prelis et aestira. paria gladiat. edidit. | L. d. d. d. 

Neapoli, oriffine fortasse Puteolana (X 1793 vidit Mommsen). — 1) Patrono 
coloniae, curatori reipublicae. — 2) Munifico. — 3) Proeuratores viarum praeterea 
nondum innotuenmt, cf. Hirschfeld Veno. p. 112 not. 4. Mo. Staatsr. IP p. 1077 not. 4. 
Curator earundem viarum Oslienisis et Campanae est C. VI 1610. — 4) Municipum 
vocabulum quomodo usurpari potuerit de colonia PuteoKs (nam Puteolis olim videtur 
stetisse titulus), explicavit Mo. l. c. 

1402 ira . . . . I . . . u . . L. f. Quir. | Hufo praef. coh. , | 

subcuratori viae | Aemiliae, trib. leg. XIHI Gemin. et XV Vict.*, | proc. 
Plotinae Aug., proc Caes. Hadriani | ad ripara^ pontific[t], | llllvir. i. d. 
qq., I T. Cutius 

Caralibus (X 7oS7 vidit Mommsen). — 1) Requiritur XX V. Vict. — 2) Munus 
aliunde ignotum; pertinuisse ad ripam Puteolannm Baianamve coniecit Mo. 

1403 Sex. lulio Sex. f. Quir. Possessori, | praef. coh. IH Gallor., 
praeposito numejri Syror. sagiltarior. item alae primae Hispajnor., cura- 
tori civitatis Roraulensiura, m. Ar|vensium *, tribuno rai[/. %.] XII Fulmi- 
nat[ae], j curatori coloniae Arcensium^ adlecto | in decurias ab optimis 
maximisque | imp. Antonino et Vero Augg.^ adiujtori Ulpii Saturnini 
praef. annon. j ad oleura Afnira et Hispanura recenjsendum* item sola- 
mina transfejrenda^ item vecturas naviculajriis exsolvendas, proc. Augg. 
ad I ripam Baetis, scapharii Hispalenjses ob innocentiam iustitiamjque eius 
singularem. 

Uispali (Sevilla) (II 1180 ter detcripta). — 1) Municipii Arvensium (de 
municipio Arva cf. Huebner C. II p. 138). — 2) Fidetur significari Arca Caesarea 
Phoeniciae. — 3) A. 161 — 169. — 4) Haec ita deseripsit unus tantum auctorum (ad 
otinm . . . Hispannm recensentum vulgo). Cf. Gothofredus ad cod. Theod. 14, 5,3 de 
oleo urbicario (Mo.). — 5) Solaminum vocabuli tubsidia annonaria significari putant. 
Et reperitur eadem fere aetate, cuius est hic titulus, proc. ad soIamiDJa (sic) et 
horrea (tit. Ti. Plautii Felicis Ferruntiani, infra inter militares, = C. Flll 619). 

1404 

Quintius Q. f. Q. n. Q. pron. Q. abn. Gal. Hispan^tis] 

us aedil., flamen., Ilvir, pontif. municipi ^[ontif. Obulc.^] 

[pro]curator Baetis, praef. cohortis pr 

rum equitatae, comes et adsessor legali ad [cwwm*] 

[occip.J^, comes et adsessor procos. provinciae GaUiae [Narbon.] 

compluribus imraunitatibus et beneficiis . . . nter 

diffuse a principibus honoratus, tabernas 

et poslhorreum solo erapto ab republica d. s. p. d. d. 
Porcunae, ubi fuit Obulco provinciae Baeticae (II 2i29 semel ilerumve descripta 
saec. XyiljXyill, praeterea extat exemplum novicium). — 1) Cf. Plin. h. n, 5, 40: 
(oppidum) Obulco quod Pontifieense. — 2) procarator umim tantum apographum, . . 



312 Caput V. 

curator reliqua, Procurator ad ripam Baetis est supra A^. 1405, proc. Avg. ripae 
provinciae Baeticae C. II 4477 (Hue.). — 3) St/pplevit Huebner. 

1405 P. Magnio Q. f. Quir. Rufo | Magoniano tr. mil. IIII', proc. 
Aug. XX her.^ per Hisp. Baet. | et Lusitan., item proc. Aug. | per Baetic. 
ad I Fal. veget.^ | item proc. Aug. prov. Baet. ad | ducen.*, Acili. Plec' 
amico optimo | et bene de provincia | semper merito d. d. 

In Andalusia rep. prope Anticariam loco dicto el Cerro de Leon (II 2029 
vidit Huebner). — 1) Tribuno militum quater. — 2) Ficesimae hereditatium. — 
3) Procurator Augusti ad Falernas vegetandas, i. e. ad vites Italicas per Hispanias 
propagandas (Mo.). — 4) Ad ducena, scil. milia sesterlium. — 5) Sic lapis; in- 
tellege: Acilia Plecusa (cf. C. II 2016 seq.). 

1406 L. Cominio Vipsanio Salutari domo Roma p. v.*, a cognitionib. | 
domini n. ] imp. L. Septimi Severi Pertinac. | Augusti, | proc. prov. 
Baet., proc. capiend. * veg. et.^ | proc. prov. Sicil., proc. alimentor. | per Apu- 
liam Calabriam Lucaniam | Bruttios, subproc. ludi magni, | optimo viro et 
integrissimo, | Irenaeus Aug. n. ver. disp. portus | Ilipensis^ praeposito | 
sanctissimo. 

Ad Baetim fl. ibi prope ubi fuit Ilipa, rep. a. 1784 (II 1083 aliquoties de- 
scripta donec periit a. 1823). — 1) Perfectissimo viro. — 2) capiend. vegt vel ca . . . 
nd. veg. et vel ca . . . nd. vec. et apographa ; quid subsit, incertum est. — 3) Augusti 
nostri verna dispensator portus Ilipensis. 

1407 (protome viri codicem et stilum tenentis) L. Caninio P. f. | Valenti | 
procuralori IIII publicor. Africae. | P. Caninius C. f. pater sibi et filio v. f. 

Prope Aquas Statiellas (Acqui) rep., est Taurinis (V 7347 vidit Mommsen), 

1408 T. Eppio T. f. I Quir. Latino | Ilvir^ iur. dic. | munic. Latob., | 
proc. im[p. Caesjaris | Traian[t Hadrian\\ \ [Aug.] \ ad c[ensm a]cc[tpjew(f.] | 
I I • • • proc. IIII p. Afr.', p. d. d. 

Laibach (III 5923 viditMornmsen). — l) Procuratori quattuor publicorum Africae. 

1409 L. Egnatuleio P. f. Gal. Sabino pontific. | Palatuali*, proc. Aug. 
XXXX^ Galliarum, | proc. Aug. ad epistrategian Thebaidos, | proc. Aug. ad 
census accipiendos | Macedoniae, praef. gentis Cinithiorum^ | trib. leg. IIII 

Scythicae, \[eg.] | Geminae, flam. Aug. c[ol. Thysdritanae?], \ Egna- 

tuleia P. f. Sabina f | L. Egnatuleius Sabinus, T | (nonnulla 

perierunt. 

Thysdri (El-Djenr) in Africa rep., est Parisiis (yill 10300). — 1) Alter pon- 
tifex Palatualis est XI 3051 (a Varrone de l. L. 7, 43 inter flamines memoratur 
etiam Palatualis). — 2) Quadragcsimae ('XXX* lapis). — 3) Cinithii memorantur 
a Tacito ann. 2, 32 et alibi (cf C. VIII l. c). 

1410 C. Sextio C. f Papir[m] | Martiali trib. miL legionis \[UI\ \ 
Scythicae, proc. Aug. ab actis urbis', p[roc.] | Aug. inter mancip. XL 
Galliarum et nelgotiantis^ proc. Macedoniae, qui | ob memoriam T. Sexti 
Alexandri | fratris sui, inlatis IIS L mil. rei pub. | col. suae Mactaritanae, 
epulaticium ex | usuris curialibus die natali fratris sui | quodannis dari 



Titali virorum dignitatis equestris. 313 

iussit, ob quam liberalitate (nc) \ eius staluam universae curiae d. d. pec. 

sua posuer. 

Mactari in provincia Jfrica (Eph. epigr. S, H7o = FIII S. H815 J. Schmidt 
vidit ectypum). — 1) Acta urbis accepit Mo. de aciis publicis diumis (diurna 
urbis acta appellantur etiam a Tac. ann. 13, 54 ; acta urbis, vit. Comm. 15, vit. 
Alexandri 6); sub hoc procuratore eorum aciorum curam videri gessisse libertos 
Augusti ab actis (cf. infra). — 2) ludice Mommseno idem qui alibi dicitur pro- 
curator quadragesimae Gallianim; effici autem ex hoc titulo, ait Mo., procura- 
torem quadragesimae Galliarum iudicavisse inter mancipes et negotiatores , idque 
magni momenti esse ad universam vectigalium administrationem recte intellegendam. 

1411 Q. lulio Maximo | Demetriano e. m. v.', | fisc. adv. XL Gal- 
liaru[m], | proc. XX bereditatium | per Umbr[iam] et Tuscijam, pra[e/.] 
veb[ic«]lor. \ per B[e]lg[ic]am et duas ( G[e]rman., singularis injtegritatis 
viro, pat. pub. , j L. Munatius Saturninus | [a]vunculo, loco ab ori[din]e 
impelrato, s. p. p. 

Sidi Amor Djedidi, uli Zamam fuisse ex Eph. S, 289 (= C FIII S. IS0I8) 
cognoscitur (VIII S. 12020 l. Schmidt vidit ectypum). — 1) Egregiae jnemoriae viro. 

1412 P. Cominio P, f. | Cl. Clemenli' | praef. classium praet. j Mise- 
nens. et Ravenn., | praeposito a cens.% proc. | Aug. XX her.^ proc. Aug. 
pro|vinc. Lusitan., proc. Aug. | prov. Daciae Apolensis (nc)., \ subpraef. 
ann., proc. Aug. | ad famil. glad. Transpa., ] proc. Aug. XX her. per Hisp. | 
citer. , omnib. equestrib. milit. funct., pontif., paltron. coloniar. Conc. | 
AquiL Parmens. Venafr., ordo Conc. 

Concordiae (F86o9 vidit Mommsen). — 1) Eiusdem Cominii Clementis nuper 
Concordiae prodiit alter titulus, sed mutilus (Bertolini Notizie 1890 p. 173), ex qua 
apparet militiis eum funclum esse sub M. Attrelio. — 2) Cf. Mommsen Staatsr. III 
p. 490 not. 2. — 3) Procurator Augusti vicesimae hereditatium (videtur vicesimam 
hereditatium curavisse Romae, cum antea fuerit procurator vicesimae hereditatium 
per Hispaniam citeriorem ; cf. Hirschfeld Verw. p. ^). 

1413 P. Ael. Sempro[ni]o Lycino om[ni6u]s | mibtiis equestribus 
ornato, proc. XX h. | per provinc. Narboneusem et Aquitanicam, 1 proc. 
provinc. Daciae Porohsensis, proc. CC | Alexandria[e] idiu logu, | G. Fab. 
Titi[an]us, a militis, municeps eius, | amico incomparabili. 

1414 P. Semp. Ael. Lycino proc. Augg. nn. | prov. Syriae Palae- 
stinae, proc. | hidi logi (nc)., proc. Daciae Porolisensis, | proc. XX h. provin- 
ciarum GalUarum | Narbonensis et Aquilaniae, item omnibus | equestribus 
militiis perfuncto, | Q. Blaesius Apollinaris. 

Ancyrae (III S. 6757. 6756 Mommsen vidit ectypa). Titulus N. U15 positus 
est Lycino cum esset procurator ducenarius Alexandriae l6iov koyov sive idiologus 
(cf. C. X 4862), N. 1414 postea, cum esset procurator Syriae Palaestinae. 

1415 Q. Plotio Maximo | Collin. | Trebellio Pelidiano | eq. pub., | 
trib. leg. II Traian. fort., | trib. coh. XXXII volunt., | trib. leg. VI Victric, j 



314 Caput V. 

proc. Aug. I promagist. XX hered., | praef. vehiculor., j qq., patr. col. et 
suo, pont.*, { coll. fabr. Auxini. ob | eximium inter municip.^ | suos amorem. j 
L. d. d. d. 

Auxlmi in Piceno (IX S83S vidit Mommsen). Una extat titulus plane similis 
eidem homini positus a coUegio centonariorum Auximatium, IX S8S6. — 1) Quin- 
quennali, patrono coloniae (sc. Auximatium) et suo (sc. coUegii fabrum Auximatium), 
pontifici. — 2) in municipes titulus 1X3856. 

1416 C. Lepidius | C. f. Pal. | Secundus | praef. fabr., pr. | coh., tr. 
milit., I promag. XX heredit,, aug. | Lunae\ d. d. 

Lunae rep. (XI ■1326 descr. Promls). — 1) Aiigur Lunae (Borm.) ; de promagi- 
siro vicesimae hereditatium Augusti et dea Luna cogitaverat Borghesius. 

1417 T. AppaHo T. f. Vel. | Alfino Secundo | proc. August. XX 
hered., | proc. Alpi. (sic) Atrectianar. , | praef. vehicul. , subpraef. | class. 
praet. Ravenn., pr. [ alae I Aug. Thrac.*, trib. coh. | I Aeliae Britton., 
praef. | coh. IIll Gallor., patron. | colon., tlaraini divor. | omnium, augur., | 
Ilvir. quinq. bis, | ob merita eius | d. d. 

Firmi Piceni (IX S3S7 vidit Mommsen). — 1) Praefecto alae primae Augustae 
Thracum. 

1418 Soli Lunae j Apollini Dianae | Ti. Claudius | Pollio* | proc. 
Aug. j XX hereditatium, | proc. Alpium | Graiarum, | flamen Carmentalis, | 
prcief. gentium in Africd, | [pr]aef. alae Flaviae millidri[ae]. 

fiomae (FI 3720 et meUus Eph. ep. 4, 7S9 descr. Marucchi). — 1) flic est, 
ut observavit Hirschfeld, Claudius PoUio a Plinio ep. 7,31 commendatus Cornuto: 
eum enim scribit PUnius praefuisse alae miUiariae et postea ad ampUssimas pro- 
curationes promotum esse. 

1419 C. Manlio . . f. Q. ] Fehci trib. mil. ieg. VI[/) | G. p. f., adlect. 
in decur. | iudic. selector. a divo | Tito, praef. fabr. imp. | Caesaris Nervae 
Trai. | Germ. Dacici II, praef. class. | Pann. et Germ., proc. Aug. reg. | 
Chers.\ proc. Aug. XX hered., | d. d. 

Burneri in Chersoneso Thracica , videlur pertinere ad Lysimachiam (III 726 
semel descripta saec. XFIII). — 1) Chersonesus M. Agrippae fuit et post eius morteni 
Augusti (Dio S4, 29) (cf. Mo, ad titulum item HeUespontiacum III S. 7380). 

1420 T. Flavio T. f. Germano* | curatori triumphi feiicissirai | Ger- 
manici secundi'^ i .' i i j 1 i i i i i i i i i i j i i i i { \\[[-\ \ [ i ' / i .".!![=' 
exornato | sacerdot. spiendidissimo pontif. minor.", | proc. XX lier., proc. 
patrimoni, proc. iudi | magni, proc. ludi matutini, proc. reg. urbi. * | [a]d- 
iuncto sibi offlcio viarum [ [sfer] oendarum urbis partibus duabus, | \yroc.\ 

XX her. Umbriae Tusciae Piceni | is® Campaniae, proc. ad alimenta | 

[Iwcan.] Brutt. Caiabr. et Apuiiae, j cur. [sarfor] um tectorum operum publ. | 
et aed. [sacrar.Y., aed., llvir., IMm. divi Aug., | Ilvir. q. q., patrono colo- 
niae, | Cerdo lib. patrono iucomparabili | cum Flavis Maxiraino et Ger- 
mano | et RuQno fdis, equo publ. ornatis. 



Tituli Tiroram dignitatis eqaestris. 315 

Prope Praeneste (XIF 2922 saepius deseripta saec. XFI). — 1) Idem memo- 
ratur XIF29So. — 2) Significatur iriumphus is quem Commodus egit a. 180, cum 
mortuo patre Romam redHt (vit. Comm.3); primiim triumphaverat una cum patre 
a, 47S. — 3) Rasura perierunt nomina Commodi, et praeterea ab eodem. — 4) Pon- 
tificatus minoris. — 5) Pro reg. urbi. pars auclorum exhibet pecuni, errore (cf. 
Hirschfeld Vei-w. p. 131 not. 1). — 6j Sic iraditur; [region]is supplevit Hirschfeld 
Ferw. p. 63 not. 5. — 7) Hoc viunere, ut et reliquis qjiae sequuntur, Germanus 
funcius est Praeneste. 

1421 T. Cl. T. f. Papiria | [Xjenophouti' 1 [pro]c. Aug. ad bona 
coj[5e]nda in Atrica, proc. | [pjrovinc. Asiae, subprael. | annonae urbis, 
proc. Illyrixi^ per Moesiam inf. et Dacias 1 tres, proc. argentariarum Panj- 
noniarum el Dalmaliarum, | proc. Daciae Apulensis, proc. | in Aegypto ad 
epistralegiam | [sjeptem nomorum et Arsinoitum, | proc. viarum urbis, { 
Salvianus Aug. n. vero. disjpensator rationis extraord. ( provinc. Asiae. 

Ephesi rep. (III S. 7127 Mommsen vidit ectypum). — 1) Idem memoratur in 
titulo rep. Celei ad Danuvium (III S. 80i2) ., unde apparet vixisse eum sub Com- 
modo. — 2) Illyricum intellege portorium lUyricarum provinciarum (cf. supra 
N. 425 not. 4). Ad hoc munus vidftnr pertinere titulus supra (noU 1) laudatus. 

1422 Ti. Claudio Zenon. Ulpiano Verrae f. trib. co[A. /] Ast^MJrum*, 
trib. coh. I Fl. Britton., praef. alae I Claud. mill.^ adiut. a[(i c]ens.^ ex 
sacra iussione adhibit. in consil. praef. praet. item urb., pr[oc. ad bond\* 
damnatorum, proc. sihcum viar. sacrae urbis, subpraef. vigil.^ proc. pri- 
vatae regionis Ariminensium, patrono col. Pisaur., ob eximiam circa se ac 
patriam suam benivolentiam eius 

Pisauri, semel descripia saec. XF (Ferrarinus cod. Regiens. f. 84', unde pendet 
Murai. 1114, 5). — 1) trib. confastoram , 2) miscelJ., 3) albens, 4) p. r. q. ob, 
5) vigil. b. traditur (emendavit Marinius atti p. 474 n. 55). 

1423 d. m. I Q. Val. Q. f. Postimio | Romulo patri duI|cissimo, equo 
pubIi|co, proc. ad bona | damnatorum, | proc. ad alimenta, | consiliario 
Augg., j Q. Postimius Romulus | Olius, et nepotes. 

Romae (Fl 1634 descr. Smetius aliique). 

1424 d. m. s. l M. Veserio ( M. fil. Pal.' ( lucundiano [ praif. fabrum, j 
adcenso velato, ( proc. alim. viae Flm. (sic), \ Ilvir. desig., ( Sacria lucunda j 
mater. 

Capuae (X 5865 descripsit Mommsen). — 1) Primum quadratarius dederat Fal. 

1425 . . . \j^aef.] .... [c]o[h. I.] Aug. ( [I]usi[f]anor. item coh. II j 
Breucor. , subcur. viae Flaminiae et aliment., ( subcur. operum publ., ( 
lulia Lucilla c. f. marilo ( b. m., vix. an. XLVIII ( m. VI d[t>]b. XXV. 

Rochester Angliae rep. (FII 1034 descr. Bruce). 

1426 C. Valerio ( Quir. Fusco ( proc. XX per Cara'pan., proc. ad XX 
per l Asiam [L]yciam Pam(phyliam, proc. ad | annon. [0]stiae, | pru[c.] a[d] 



316 Caput V. 

al[t]menta, | pro[c.J a[d] XX per Hisp. | c[«Jter. , proc. a[d] XX p[ejr | 

Syriam, curatores | 

Romae (Fl 465S ad apographum nescio a quo factum, servatum ab E. Q. Fis- 
contio). 

1427 Q. Calpurnio C. f. | Quir. Modeslo | proc. Alpium, proc. Ostiae | 
ad annon., proc. Lucaniae, | corpus mercatorum | frumentariorum per j 
M. Aemilium Saturum | et P. Aufidium Fauslian. | q. q.* ex decreto cor- 
porat., 1 q.^ M. Licinio Victore et | P. Aufidio Epicteto. | L. d. d. d. p.^ 

Ostiae (XIF 161 descripsi). — 1) Quinquennales. — 2) Quaestoribus. — 
3) Locus datus decreto decurionum publice. 

1428 P. Bassilio P. filio | Crescenti | trib. cob. I Germanor., | proc. 
ludi matutini, | proc. annonae Aug. Ostis, — | C. Vettius Mercurius corn.' ( 
eius ob dedicat. statuae sportul. | numero s. s.* viritim dedit^ — | numerus 
caligatorum | decuriar. XVI | colleg. fabrum. | tignuar. Ostis'*, | cura agentib. 
Q. Turranio | Hermogenen (sic), M. Octavio | AscJepiodot., Q. Tullio Vita|- 
lione mag. q. q.** luslr. XXXHl. 

Ostiae rep., est Romae (XI F 160 vidi ipse). — 1) Cornicularius. — 2) Numero 
subscripto (scilicit caligatorum collegii fabri tignuariorum). — 3) Ferba pertinentia 
ad C. Fettium Mercurium postea addita esse putanda sunt. — 4) Plehem collegii 
fabrum tignuariorum Ostiensis appellatam fuisse numerum calrgatorum et descriptam 
in sedecim decurias novimus etiam ex aliis titulis, — 5) Magistris quinquennalibus. 

1429 Q. Petronio Q. f. | Meliori' | proc. annou., adiutori curatoris | 
alvei Tiberis et cloacarum, | curalori rei publ. Saenesium, | praetori Etrur. 
XV populorum* 1 bis, trib. mil. leg. IH Gallicae, sc[r.] | q. VI primo prin- 
cipi^, praet. Laur. | Lavin., nHviro qq. Faesulis, | poutif. Faesulis et Flo- 
rentiae , | corpus mesor. frum. Ost. | L. d. d. d. p. (In latere) ded. HI 
non. Feb. | L. Eggio MaruUo Cn. Papirio | Aeliano cos." | Locus adsign. 
per C. Nasenn. | Marcellum cur. pp. oper. pub.' 

Ostiae (XIF172 cf. p. i8l descripsi). — 1) Pater vel avus Q. Petronii Melioris 
supra N. 1180. — 2) De praetoribus Etruriae quindecim populorum cf. Henzen 
ann. inst. arch. 1865 p. 287 seq. — 3) Cf. ad titulum M. Antonii Rufi scribae quaestorii 
principis infra (cap. FII) editum. — 4) 5 Febr. 184. — 5) Curator operum publi- 
corum perpetuus dicitur C. Nasennius Marcellus etiam C. XIF 171. 

1430 Q. Acilio C. f. Papir. | Fusco v. e., proc. an|nonae Augg i 
nn .'* I [Ojstiensium, proc. o[pe]|ris theatri Pomp[emnt], | flsci advocato codi- 
c[t7]|larj stationis heredi[/a]|tium et cohaerentium, cu[r.] | Laurentium vico 
Augustanorum, | sacerdoti Laurentium | Lavinatium, resp. | municipi Seve- 
riani | Antoniniani lib. Thib. Bure, \ \civi\ et patrono. 

Thibursici Bure provinciae Jfricae (FII1 1459 vidit JFilmanns). — 1) Erasae 
iertia g tertiaque n pertinenles ad Getam. 

1431 Q. Acilio C. fil. Pap. | Fusco v. e., | procurat. annon. ] Augg. 
(n)n. (p. c.)* Ost., procur. | operis theatr. Pompeian., | fisci advocat. codi- 



Tituli virorum dignitatis equestris. 317 

cill. I stalionis hereditat. j et cohaerent., sacerd. | Laurent. Lavinat., | corpus 
mesorum ] frumenf. adiutorum [ et acceptorura Ost. | erga se benignissimo. 

Ostiae (KIF ISi descripsi). — 1) Tres Utlerae lineolis inclusae postea inirusae 
sunt in locum totidem litterarum erasarum. Scilicet hac rasura et aliarum lit- 
terarum substitutione effectum est, ut Fuseus ex procuratore annonae Irium Augu- 
storum nostrorum (Auggg. nnn.) evaserit procurator duorum Augustorum nostrorum, 
patronus coloniae Ostiensis. 

1432 . . Cominio . . ( Claud. Bo . . . . | Agricola[e ^MrJelio | Apro, 
praef. cohor[<.] | tert. Bracaraugustano., | tribun. leg. [I\ Adiut., procur. ] 
Augustorum ad annonam | provinciae Narbonensis j et Liguriae, praef. a[lae] 
miUariae | in Mauretania Caesariensi, | navic. marin. Arel. | corp. quinq., 
patron. | optimo et innocentisjsimo. 

Arelate (XII 672 vidit Hirschfeld). 

1433 Aegippi. 1 L. Mussi6 Aemiiiano | Laurenli Lavinatium, | IIII 
milit.', V. e. , praef. vehicul. | trium prov. Gall. Lugdunens. ( Narbonens. 
et Aquitanic. | ad -SS- LX, proc. Alex. Pelusi p . . .^ [ ad -SS- C, proc. portus 
utriusq. ad [SS CC\ \ viro innocentissimo, [ codicarii navicularii et ( quinq. 
corp. navigantes, ob j insignem eius erga se j benivolenliam ac singujlarem 
abstinentiam. (In latere) dedic. XV kal. lun. ( dd. nn. [Philippis\ \ Augg. 
cos.^ [ curant. Nun. Hermogen[e], ( Aun.* 1. Paulino Coz*. . . 

Ro7nae olim in hortis privaiis, quo allata est sine dubio ex Ostia vel ex portu 
Ostiensi (VI i62i. XIV 470 descr. Pighius aliique). — 1) Cf. supra N. 1134 not. 2. 
— 2) Pelusi P[/<ar/] suppleverunt alii; Pelusi ^[hylac.] (cf. supra N. loil not. 2) 
Hirschfeld Verw. I p. 263 not. 8. — 3) A. 2i7 vel 248. — 4) Nomina vix recte 
excepta. 

1434 L. Baebius L. f. ( Gal. luncinus* ( prael. fabr., prdef. ( coh. IIII 
Haetorum, ( trib. milit. leg. XXII ( Deiotaridnae , [ praef. ilae Aslyrum, ( 
prdef. vehicul6rum, ( iuridicus Aegypli. 

Messanae (X 6976 aliquoties descripta saec. XVI. XVII). — 1) Pater vel certe 
ex maioribus L. Baebii Aurelii luncini N. 15S8. — 2) Legio duoelvicesima Deio- 
tariana videtur a Traiann sublata esse ; praefectura lamen vehiculorum luncinus 
potest functus esse sub Hadriano (Hirschfeld Verw. p. 100 not. 3). 

1435 T. Flavio T. f. Quir. Macro ( Ilvir., flamini pt'rpe|tuo Ammae- 
darensium, [ praef. gentis Musulamiojrum, curatori frumenti ( comparandi 
in annona[m] ( urbis facto a divo Nerva Trajiano, proc. Aug. praediorum ( 
saltum [f??|)]poniensis et Thevestini, ( proc. Aug. provinciae Siciliae, |. 
munici[pesj municipi. 

Calamae in Numidia (VIII S3S1 xemel deseripta). 

1436 C. Annio Flaviajno equo public. , [ procur. tractus Karthagi|-^ 
niensis, procur. ( Alpium Atrec(tinarum, sub|praefec. classis ( praet. Mise- 
nens. , ( praef. alae I Fl. Sa(basienorum, trib. ( leg. III Italic. , prae fec. 
cohortis IIII ( Raetorum, doois [ miUtarib. donajtus bello Gerl[wa]nico II' 



318 Caput V. 

Frope Thajmigadem rep. (Eph. epigr. 3,699, ad apographum Poullu). — 
1) Bellujn Germanicum secundum recte accepit Schmidtius l. c. de expeditione Ger- 
manica Sarmatica Marci et Commodi (cf. svpra N. HiO not. 9, 1420 not. 2). 



1437 M. Claudio Q. f. | Quir. Restituto | proc. Aug. dioecejseos regionis 
Haidrumetinae et The|vestiDae et ludi | matutiDi et ad pujtandas rationes | 
Syriae civitatium', | trib. leg. VII Gemi|nae, praef. coh. I | Gaetulorum, j 

. .' i ! ! ! ! ! "" Aug. lib. tabul. | d. d. 

Cirtae (Conslantine) (f^III 7059 vidit Wilmanns). — 1) Cf. Mommsen Staatsr. 
II^ p. 861 not. 4. ~- 2) Nomen abrasum, nescimus qua de causa. 

1438 L. luho Victor[i] I ModiaDo v. e. , proc. | Auggg. nnn.' per 
Nu|midiam, v. a. proc. trac|tus Thevestini^ | Fortunatus Vindex | et Dio- 
timus Auggg. I lib. , adiut. tabuL^ | fusae (sic) amore eius | semper et 
digna|tione prolecti. 

Cirtae (Constantine) (VIII 70S5 vidit fVilmanns). — I) Trium Augustorum, 
Severi, Caracallae , Getae. — 2) f^ces agenti procuratoris tractus Thevestini. — 
3) Adiutores tabulariorum. — Eidem procuratori positus est titulus Thagastensis 
FIII SI4S. 

1439 [M.] Aemilio | Clodiano | e. v., proc. Aug[^.] n[n.]' | patrimonii | 
reg. Leptiminensis | item privatae | reg. Tripohtanae, | ob singularem eius | 
innocentiam | Oeenses | publice. 

Theveste (VIII S. I6S42 descripsi). Simul prodiit alter eiusdem viri titulus 
positus a Sabratensibus (VIII S. 16343). Eiusdem fortasse est titulus Thysdri- 
tanus VIII S. 11103 prope Thysdrum reperlus. — 1) Videntur significari Caracalla 
et Geta. 

1440 Vindici. | C. Postumio Saturnino | Flaviano e. v., procurajtori 
centenario regiojnis Hadrimetinae, fun[c]jlo etiam partibus duce|nari ex 
sacro praecepto | in eadeni regione, | L. Sempronius Maximus | fl. p. 
patrono. 

Henchir Ilarat in provincia Jfrica, ubi fuit Segermes (VIII S. 11174 vidit 
J. Schmidt). luxta extat titulus gemellus sed mutilus quem posuit eidem procura- 
tori Victor Augg. lib. (VIII S. 11173). 

1441 1 patr ate, praef. | coloniae, actori pubHc, | 

Hviro ab aerario , item | llviro ^ iiire dicundo , | flamini AugustaH , cui 
divus AureL Antoninus ( centenariam procuration. ( prov. Hadrymetinae 
dedit, [ sacerdoti ad aram Caes. n. 

Lugduni (Allmer et Dissard mtisee de Lyon II p. 113). A dextra superesL 
particula tituli alterius, dedicati ut videtur matri iWus viri. 

1442 T. Petronio T. f. ( Aniens. Prisco ( procuratori Aug. ( ferra- 
riarum et annonae [ Ostis, [ praef. alae II Pannonior., | trib. leg. VII Ge- 
minae Felicis, | praef. coh. III . . . ., | tr ( lyntr [ L. d. d. d. 

Osiiae (Eph. ep. 7, 1212 vidit Huelsen). 



Tituli virorum dignitatis equestris. 319 

1443 L. Domilio | . . . roli* vi|ro ex equesjtribus turimis egregio, | 
procuralori | metalloruui i [P]anD[o]n. ] [et] Delm[a]t., mil[r]ae inte[5]ritalis | 
[e]t bonitatis, | M. Aur. Ru[s/]icus | v. e., duce[u.], amico ] praesta[n/Jissimo. 

Prope Srebmicam Bosniae in argentifodinis rep. (IIJ S. 8561 Domaszewski 
vidit ectypmn). — 1) IFROTI legit Domaszewskius ; Erotit vel potius jSepotis 
cognomen Domitio videtur fuisse. 

1444 memoriae | Aureli Ca[e]|ciliani pra[e]|positi vectigjaliuni posui[f] 
Epicteius I alumnus. 

Lugduni (Allmer et Dissard musee de Lyon 1 p. 480). 

1445 M. Aurelio Basiieo | viro ducenario, proc. | ralionis castrensis, | 
ordo decurionum ob | tauto amore quam (sicj erga | patriam nostram 
praeSjtare consuevit. 

Interamnae ad Lirim (XS356 vidit Mommsen). — Hie solus procuralor castrensis 
innotuit dignitatis equestris, cutn praeterea procuratores castrenses sint libertini 
(Hirschfeld Verw. p. 196). 

1446 Palladi.* | Prudentissimo | et | benignissimo | patri | P. Aelio 
Dionysio i p. v. ralionali j Vettenia Sabinilla v. V.- 

Romae {Fl 1387 bis vel ter descripta saec. XP'IIIXf^III). — 1) Dionysii agnomen. 
— 2) Virgo Vestalis. 



1447 Sex. Caesio Sex. [/".] | Propertiano [ flamini Ceriali j Romae, 
proc. imp. | a patrim. et heredit. | et a li[6]ell.^ tr. mii. leg. IIII j Macedonic, 
praef. cob. | III His[j)a]nor., hast. pura | et coron. aurea don., | Illlvir. i. 
d., Illlvir. quinq., pon[/.], | patron. mun. 

Mevaniae in Lmbria (XI 3028 descripsit Bormann mutilam, supplevit ex 
apographis priorum). — 1) Paene certum videtur, ut exposuit Bo., Properlianum 
hit muneribus functum esse sub Vitellio. Is eniin munera huius generis anlea 
a libertis geri solita in equites Romanos contulit (Tac. hist. 1, 38); legio autem 
quarta Macedonica, cuius tribunus antea fuerat Propertianus, post finem anni 69, 
cuius anni principio una cum reliquis legionibus Germanicis ViteHium im- 
peraiorem consalutaverat , non memoratur, exauctorata sine dubio a Vespasiano. 
VitelUum autem praecipue equites in exercitu suo Germajiico stipendia facientes 
ad haec munera promovisse et per se probabile est et paene indicat Tacitus l. c„ 
cum ait laudata militum alacritale Vitellium ministeria principatus per libertos 
agi solita in equites Romanos disposuisse, 

1448 Cn. Octavius Titinius Capito* | praef. cohortis, trib. milit., 
donat. 1 hasta pura corona vallari, proc. ab j epistuhs et a patrimonio*, 
iterum ab | episluhs divi Nervae, eodem auctore ] ex s. c. praetoriis orna- 
mentis, ab epistul. | tertio imp. Nervae Caes;ir. Traiani Aug. Ger.', | praef. 
vigilum, Volcano d. d. 



320 Caput V. 

Romae (Fl 798 vidit Henzen). — 1) Hic THinius Capito memoratiir a Plinio 
ep. i, 17. 8, 12, ut litlerarum et memoriae clarorum virorum stiidiosus. — 2) Ab epistulis 
fuit Domitiano, cuius nomen more solito suppressum est, .limul eiusdem procurator 
a patrimonio, ab epistulis etiam Nervae et Traiano; iterasse dicitur officium, quo- 
niam morte imperatoris mandatum huius generis cessisse putandum est, cf. Mommsen 
ad mon. Ancyr.^ p. 179. 

1449 proc. I [imp.] Caesaris Trani (sic) Hadriani ( [Aug.] 

ad dioecesin Alexandr. , | [pjroc. bibliothecar. Graec. et | Latin., ab epist. 
Graec, proc. Lyc. | Panip. Galat. Paphl. Pisid. Pont., | proc. heredil. et 
proc. pro[«m]|ciae Asiae, proc. Syriae, { Hermes Aug. lib. adiut. | eius | h. c* 

Ephesi (III 431). — Ad eundem virum pertinet alter titulus fraclus rep. in 

Syria: [rj ^ovXrj x\ai 6 dTJfiog | i/xovi, iTtiXQOTco} \ [avxoxQdxoQoq K]aiaaQoq 

TQaiavov \ [^AdQiavov Ss^aa]TOv inl dioixriatoq \ ^A).t^av6Qeiaq , in^cxQOTio) ^v- 
[^]hod7]X(JiJ[v ^'^Pwfiaiojv xal '^E?.]?.TjVtx(ov , inl iniaxo?MV \ ^EX/.rjvixdiv, in^ixQonu) 
inaQ/eiwv | [Avxlag lIa(X(p]vUaQ ra?.axlcq ni[ai\8iaq Uovxov TIa(p?.a]yovlaq Av' 
xaovla[q, intxQon^o x]?.7]QOvofit(av [xal inixQon^o \ inaQyetaq ^A\alaq, iniXQ\6n(a 

inaQ/siag SvQ]iaq inix[Q()n(p] . . . (Beaudouin et Pottier Bull. de corr. 

hell. 3 p. 2S7). Ex vedigiis nominis in hoe reliclis Hirschfeldius (ap. Friedldnder 
Sittenge.schichte l^ p. 187) coniecit, titulos positos fuisse Eudaemoni amico Hadrnani, 
quem memorat vit. Hadriani c. 1S. — 1) Honoris cau-m. 

1450 dis manib. | L. Domitio L. f. Quir. Rogato pontif. | minori, 
proc Aug. provinc. Dalmat., | proc monetae Aug., ab epistul. Lucii | Aelii 
Caesaris*, praef. eq. alae I Ara|vacoruni, trib. mil. leg. VI Victric, | praef. 
coh. I Fl. equitatae, praef. coh. I | Dalmatar., accenso velato, | Domitia 
Venusta rnarito optimo | et sibi. 

Prope Romam rep. (V1 1607 vidit Henzen). — 1) A. 137. 

1451 Sex. Caecilio Q. f. | Quir. Crescent[t] | Volusiano praefect. j 
fab., sacei"d. curioni | sacris faciendis, advo|cato fisci Romae, proc | [X]X her., 
ab epistu[Z. | rfi]vi Antonini, ab | [e/)]istu[/.] Augustorum*, pajtrono muni- 
cipii, d. d. p. p. 

In provincia Africa, ad pontem Bagradae prope Teburba (VIII 1174 semel 

vel bis descripta saec. XVIII). — 1) Ab epistulis fuit Antonino Pio et post huius 

mortem Augustis fratribus. 
__ 

ilio C. f 

\adlecto in amplissimumj ordinem inter praetorios iudici[o] ' 

[ab epist]u\is, Latinis, procuratori summarum ratio[mim . . 

[proc. piov. 4jsiae, iuridico Alexandreae, ab epistulis [Latinis adiulor{\'^ 

[proc. prov.\ Macedoniae, ab commentariis Corneh Y^e[pentini pr. pr.] ^. 

Romae rep. ad viam Appiam, ubi creditur fuisse villa Quintiliorum fratrum 
(VI 1364 vidit Henzen). — 1) Exciderunt imperatoris imperatorumve (M. Aurelii 
et Veri ut videtur cf. not. 3) nomina. — 2 Supplevit Mo. mem. inst. arch. 2 p. 291, 
fortasse recte. — 3) Praefectus praetorio fuit sub finem regni Antonini Pii, cf. 
Hirschfeld Verw. 1 p. 226. 



Tituli Yirorum dignitatis equestris. 321 

1453 C. Calvisio | C. f. Pob. | Statiano | populi | advocato, | ab epi- 
«lulis I Latinis | Augustor., | Veronens. | patrono. 
Feronae (F3556 vidit Mommsen). 



1454 

C. lul. C. fil. Quir. C. lul. C. fil. Quir. Celso 

Celso Maximiano a libellis et censibus, 

adlecto annorum quattuor proc. provinciar. Lugud. et Aquitanic[aeJ, 
in amplissimum ordinem proc. patrimoni, proc. XX hereditat. Roma[e], 
ab imp. T. Aelio Hadriano proc. Neaspoleos et mausolei Alexandriae, proc. 
Antonino Aug. Pio p. p. XX hereditat. per provincias Narbonens[em] 

et Aquitanicam, dilectatori per Aquitanica[e] 
XI populos, curatori viae Hgnariae triumpha[/js]. 
Appidnus Aug. lib. tabul. ration. ferrar. 
Lvgduni (Allmer el Dissard musee de Lyon I p. 455). 

1455 [a Ubellis imp. Commodi] Pii Feiicis Aug.', ducenario', | 

praef. vehicul., a copis Aug. j per viam Fiaminiam, | centenario, consiliario | 
Aug., sacerdoli confarreati onum et diffarreationum, | adsumpto in con- 
sihum ad -i^ LX m. n., ] iurisperito, Antiates pubL 

Antii rep., est Romae (X 6662 vidit Henzen). — 1) Eiusdem viri intellexit 
Hirschfeld Ferw. / p. iOl not. 1 (cf. Friedlander Sittengesck. l^ p. 479) esse titulum 
urbanum C. L Gr, S89S = Kaibel inscr. Gr. Sicil. Ital. 4072: M. AvQiqh.ov Ilanl- 
Qiov dioi^vaiov rov xQdxiaxov xal iv6o[^6xaxov snaQXOv Alyvnxov xal ev&svlag, 
inl ^i,3?.ei6io}[v] xal ^iayvciaecov xov Zs^aaxov, enaQx[ov] oyfjfidxtov xal ^ovxrf 
vaQiov xa-jiX^evxa] xal nsQl xijv 'Plafiivlav iniXTi[6elo)v], avfz^ov).6v xe xov Ss- 
Baaxov . . . . ov }.s . . . ., eundern autem esse Papirium Dionysium praefectum 
annonae sub Commodo et ab eodem interfectum (Dio 72, 45. 44). — 2) Cf. Hirseh- 
feld Ferw. p. 404 not. 4 ; Momvisen Staatsr. IP p. 4054 not. 2. 

1456 [iV]isco s[«6p]raef. vigii[M?n], [ flamini Vui[c«n.], [ magi- 

stro a Ub[eWis, | »i]agistro a cen[si6.] | . . . . 

Romae rep., nunc Cusercolis (FI 4628 ad exemplum Marinii). 

1457 . . . itio Eglecto luliaoo p. v., | [wja^jjstro a studis Augg., | . . . 
[pro]c. prov. Asiae, proc. | e . . proc. hered 

Romae (F 14608 vidit Bormann). 

1458 L. Vibio Fortunato L. [L.\\ \ haruspici Aug. n., magistro | a 
studiis, proc. ducenario | stationis hereditatium. 

Carinolae in agro Falemo rep., esl Neapoli (X 4784 vidit Mommten). — 
1) Laurenti Lavinati (supplevit Momjnsen). 

1459 Q. Axilio I Urbico | viro | perfeclissimo, | magistro | sacrarum | 
cognitionum, | a studiis et | a consiUis Augg., [ Aquileienses | publice | 
patrono | praestantissimo | d. d. 

Aquileiae rep. a. 4876 (F8972 descr. Gregorutti). 

OsuAU, iDscriptiones Latiaae. 21 



322 Caput V. 

1460 Silvano \ Augusto | M. Aemilius | Laetus ] a studiis | Augusti 
I dicavit. 

Lngduni, litteris pulchris (Allmer et Dissard musee de Lyon I p. 178). 



Conductores. Mancipes. 

1461 deae | Hludanae' | conductores | piscatus, mancipi* | Q. Valerio 
Secu|ndo, v. s. 1. m. 

Beetgum prope Leeuwarden Frisiae rep. a. 1888 (Boissevain Mnemosyn. 1888 
p. 4S9; Zangemeister Korrespondenzbl. der westd. Zeitschr. 8, 1889 p. 5). — 1) De 
Hludana quae scimus congessit Zangemeister l. c. p, S. — 2) Scr. mancipe. Man- 
cipem apparet hoc loco esse conductorum quasi magistrum. 

1462 socii I quinquagen.' | anni | Tenati Silvini | d. d. 

Prope Granadam rep. (113064 Huebner vidit ectypum). — 1) [Intellegitur societa» 
publicanorum , et quidem portitorum, nam ubi vicesima, quadragesima similiaque 
memorantur sine adiectione, solent intellegi portuum vectigalia. Earum societalum 
magistros in annum factos esse notum ex Ferrinis (2, 2, 74, 182 cet.) (Mo.).] 

1463 dis man. | Q. Saeni Q. fil. Fab. | Pompeiani' ] cond. IIII p. Afr.^'! 
Fuficia Clymena | uxor, | Prosdectus et | Trypherus | lib. 

Romae, nunc Neapoli (VI 8S88 vidit Mommsen), — 1) Hic est, ut monuit 
Mo., Saenius Pompeianus commendatiis a Frontone Marco Caesari (S, 54 p. 86 ed. 
JSab.) his verbis: '^Saenius Pompeianus in plurimis causis a me defensus, postquam 
publicum Africae redemiC (cf. not. 2), ''plurimis causis rem familiarem noslram — 
Fronto ex Africa oriundus erat — ''adtuvat; commendo tibi eum cum ratio eius 
a domino nostro patre tuo tractabitur', — 2) Conductori quattuor publicorum 
Africae. 

1464 Genio I[M/i]|orum lanujari Capitonis | Epaphroditi n.\ | c> 
p. p.^ 1 Hermes ser. vi[/.] | p. 

In Bulgariae oppido Lom ad Danuvium, ubi fuit Almus (III 6124 cf, p. 15SS 
vidit Domaszewski), — 1) Nostrorum. — 2) Conductorum publici portorii. Horum 
conductorum servi redeunt infra N. 18SS. 18S7 ; ad unum ex iis ipsis, Capitonem, 
spectat N. 146S. Fidentur vixisse temporibus divorum fratnim. 

1465 . . lul. Capitoni* c. p. p. IUyric. | [e]t r. T.^ omnib. honoribus 
ab ord. | [co]l. Fl. Sirmiatium honorato^ et ] [s]ententiae dicundae item 
sacerdotahb. | ab ordine col. Ulp. Oesc. et statuam aere col., | decretis 
iam pridem ab eodem ordine | ornamentis Ilviral.^; item decuriona|hb. 
ornamentis honorato ab ordinib. | coloniar. Ulpiae Poetovionensis | ex 
Pannonia superiore', Ulp. Ratiar. ] ex Moesia superiore^ Traianae Sarmi[- 
zegethusensium ex Dacia superiore^ | item Ilvi